Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ama, Maxim Gorki / Jose Morales Belda (Ibaizabal, 1995
)
eu
Ribinen aurpegia beltzuri zegoen, ahotsa ohi ez bezala dardaratzen zitzaion.
es
-La gente no cree en las palabras desnudas.
fr
La figure de Rybine ?tait sombre, sa voix tremblait de fa?on inaccoutum?e.
en
But here are the new people.
eu
-Jendeak ez ditik hitz soilak sinesten, sufritu beharra zegok, hitzak odoletan garbitu...
es
Hay que sufrir y empaparlas en sangre...
fr
Les gens ne croient pas les paroles toutes nues, il faut souffrir, et les tremper de sang...
en
They have either come to their senses, or else are blundering worse than we;
eu
Pavelek gogoilun eman zuen egun osoa, nekaturik, ezohiko ezinegonez, haren begiak sutan zeuden eta zerbaiten bila ari zirela ematen zuten.
es
Durante todo el d?a, Paul estuvo triste, cansado, lleno de una extra?a inquietud: sus ojos brillantes parec?an buscar algo.
fr
Toute la journ?e Paul parut triste, fatigu?, plein d'une ?trange inqui?tude, ses yeux brillants semblaient chercher quelque chose.
en
but they are not like us, anyway.
eu
Amak, horretaz jabeturik, tentuz galdetu zion:
es
Su madre lo observ? e inquiri? alarmada:
fr
Sa m?re le remarqua et lui demanda, alarm?e :
en
Just look at those youngsters talking to the manager as to their equal!
eu
-Zer duk, Pavel?
es
-?Qu? te pasa, Paul?
fr
Qu'est-ce que tu as, mon petit Paul ?
en
Yes, ma'am!
eu
-Buruko minez nagon-esan zuen pentsakor.
es
-Me duele la cabeza-dijo ?l pensativo.
fr
Mal ? la t?te, r?pondit-il, pensif.
en
Good-by, Pavel Vlasov!
eu
-Ohera joan beharko huke, eta nik medikuari deituko zioat...
es
-Debes acostarte; llamar? al doctor.
fr
Tu devrais te coucher, et j'irai appeler le docteur.
en
You stand up for the people all right, brother.
eu
Hark begiratu eta agudo erantzun zion:
es
El la mir? y se apresur? a responder:
fr
Il la regarda et se h?ta de dire :
en
God grant you his favor!
eu
-Ez, ez dun beharrezkoa!
es
-No, no hace falta.
fr
Non, pas besoin.
en
Perhaps you'll find a way out.
eu
Eta bat-batean, ahapeka hitz egiten hasi zen:
es
Y de pronto, en voz baja:
fr
Je suis jeune, je manque de forces, voil? !...
en
God grant it!" And he walked away.
eu
-Gaztea naun, ahula, hori dun kontua!
es
-Soy joven, me falta fuerza, eso es todo.
fr
Ils n'ont pas eu confiance en moi, ils ne m'ont pas suivi, c'est donc que je n'ai pas su leur dire la v?rit? !...
en
"Yes, you may as well die straight off!" murmured Rybin.
eu
Ez zidaten sinetsi, ez ditun nire egiaren atzetik etorri;
es
No han confiado en m?, no me han seguido, y es porque no he sabido decirles la verdad.
fr
C'est dur...
en
"You are no men, now.
eu
horrek esan nahi din ez dudala egia hori adierazten jakin. Ondoezik nagon, neure buruaz lotsatuta.
es
Es duro... y humillante para m?.'
fr
Elle, regardant son visage assombri, dit tout doucement pour le consoler :
en
You are only putty-good to fill cracks with, that's all!
eu
Amak, semearen aurpegi goibelari begira eta kontsolatu nahirik, xuxurlaka esan zion:
es
La madre mir? su rostro sombr?o y le dijo dulcemente, para consolarlo:
fr
Aujourd'hui, ils ne comprennent pas, demain, ils comprendront...
en
Did you see, Pavel, who it was that shouted to make you a delegate?
eu
- Egon! Gaur ez haute ulertu, bihar ulertuko haute...
es
-Espera. Hoy no te comprenden: ma?ana te comprender?n.
fr
 
en
 
eu
-Ulertu beharra ditek! -jaregin zuen.
es
-?Deb?an haberme comprendido hoy!
fr
Ils devraient comprendre ! -? Bien s?r...
en
It was those who call you socialist-agitator-yes!
eu
-Begira, neronek ere hire egia ikusten diat...
es
-Desde luego, ya ves..., hasta yo s? entender tu verdad.
fr
tu vois, m?me moi, je la comprends, ta v?rit?...
en
-thinking you'd be discharged, and it would serve you right!"
eu
Pavel harengana hurbildu zen.
es
Paul se acerc? a ella.
fr
Paul s'approcha d'elle.
en
"They are right, according to their lights!" said Pavel.
eu
-Hi, ama, pertsona ona haiz... Eta harengandik aldendu zen.
es
-Pero t?, madre, eres una magn?fica mujer. Y se volvi?.
fr
Mais toi, m?re, tu es une brave femme... Et il se d?tourna.
en
"So are wolves when they tear one another to pieces!" Rybin's face was sullen, his voice unusually tremulous.
eu
Amak zirgit egin zuen, semearen hitz gozo haiek erre balute bezala, eskuak bihotzera bildu eta han joan zen, semearen laztana aldean kontuz eramanik.
es
Ella se estremeci? como si estas palabras fuesen una quemadura, se llev? la mano al coraz?n y se separ? llevando consigo como algo precioso la caricia de su hijo.
fr
Elle fr?mit, comme br?l?e par les mots qu'il avait dits tout bas, porta la main ? son c?ur et s'?loigna en emportant pr?cautionneusement la caresse de son fils.
en
The whole day Pavel felt ill at ease, as if he had lost something, he did not know what, and anticipated a further loss.
eu
Gauean, ama lo eta semea, ohean etzanda, liburu bat irakurtzen zegoelarik, jendarmeak azaldu eta haserre bizian miatzen hasi ziren bazter guztiak, etxartea, ganbara.
es
Durante la noche, cuando ella dorm?a y ?l le?a en la cama, volvieron los gendarmes y comenzaron de nuevo a registrar, rabiosamente, por todas partes, en el patio y en el desv?n.
fr
Pendant la nuit, alors qu'elle dormait, et que lui lisait dans son lit, les gendarmes revinrent, et recommenc?rent ? fouiller avec rage, partout, dans la cour et au grenier.
en
At night when the mother was asleep and he was reading in bed, gendarmes appeared and began to search everywhere-in the yard, in the attic. They were sullen;
eu
Ofizial aurpegi-horiak aurreko aldian bezalaxe jokatu zuen: iraingarri, isekaz, burla egitean atsegin hartuz, bihotzean min egiten saiatuz.
es
El oficial de tez amarillenta se comport? como la primera vez, hiriente, burl?n, complaci?ndose en su desconcierto y tratando de herirlos en el coraz?n.
fr
L'officier au teint jaune se comporta comme la premi?re fois, blessant, railleur, prenant plaisir ? la d?rision, s'effor?ant de les toucher au c?ur.
en
the yellow-faced officer conducted himself as on the first occasion, insultingly, derisively, delighting in abuse, endeavoring to cut down to the very heart.
eu
Ama isilik zegoen bazter batean eserita, begiak semearen aurpegitik kendu gabe.
es
La madre callaba, sentada en un rinc?n, sin desviar los ojos de su hijo.
fr
La m?re, assise dans un coin, se taisait, sans d?tacher les yeux de son fils.
en
The mother, in a corner, maintained silence, never removing her eyes from her son's face.
eu
Honek bere narritadura agerian ez uzteko ahaleginak egiten zituen, baina ofizialak barre egiten zuen bakoitzean, modu arraroan mugitzen zituen atzamarrak, eta amak antzematen zion senperrenak egiten zituela jendarmeei erantzunik ez emateko, nekez irensten zituela haien burlak.
es
Este trataba de contener su agitaci?n, pero cuando el oficial re?a, sus dedos se contra?an de modo extra?o, y ella comprend?a que le costaba trabajo no contestar, que era duro para ?l soportar aquella mofa.
fr
Lui s'effor?ait de contenir son ?moi, mais, quand l'officier riait, ses doigts s'agitaient ?trangement, elle sentait qu'il avait peine ? ne pas r?pondre au gendarme, qu'il lui ?tait dur de supporter ses plaisanteries.
en
He made every effort not to betray his emotion; but whenever the officer laughed, his fingers twitched strangely, and the old woman felt how hard it was for him not to reply, and to bear the jesting.
eu
Oraingoan ama ez zegoen aurreneko miaketan bezain izuturik, oraingoan gorroto handiagoa zien oinetan ezproiak ibiltzen zituzten gaueko bisitari gris haiei, eta gorrotoak larridura itotzen zuen.
es
Pelagia ten?a menos miedo que en la primera investigaci?n: m?s bien sent?a odio hacia aquellos hombres, vestidos de gris con espuelas en los tacones, y este odio absorb?a el temor.
fr
Elle ?tait moins effray?e que lors de la premi?re perquisition : elle ?prouvait davantage la haine de ces h?tes nocturnes v?tus de gris avec leurs ?perons aux talons, et cette haine absorbait sa peur.
en
This time the affair was not so terrorizing to her as at the first search. She felt a greater hatred to these gray, spurred night callers, and her hatred swallowed up her alarm.
eu
Pavelek denbora izan zuen aman xuxurlatzeko:
es
Paul consigui? susurrarle:
fr
Paul parvint ? lui chuchoter :
en
Pavel managed to whisper:
eu
-Eramango naiten...
es
-Van a llevarme...
fr
Ils vont m'emmener...
en
"They'll arrest me."
eu
Amak, burua makurtuta, ahopetik erantzun zuen:
es
Ella, bajando la cabeza, respondi? muy bajo:
fr
Je comprends... Oui, elle comprenait :
en
Inclining her head, she quietly replied:
eu
-Bazekiat...
es
-Comprendo...
fr
on allait le mettre en prison, parce qu'aujourd'hui il avait parl? aux ouvriers.
en
She did understand-they would put him in jail for what he had said to the workingmen that day.
eu
Bazekien semea kartzelara eramango zutena goizean langileei esandakoagatik.
es
Comprend?a, s?.
fr
Mais tous ?taient d'accord avec ce qu'il avait dit, et tous devaient prendre sa d?fense...
en
But since all agreed with what he had said, and all ought to stand up for him, he would not be detained long.
eu
Baina bat etorri ziren denak hark esandakoarekin, eta haren alde jo beharko zuten orain denek.
es
Iban a llevarlo a la prisi?n porque aquel d?a hab?a hablado a los obreros.
fr
on le rel?cherait bient?t...
en
She longed to embrace him and cry over him;
eu
Beraz, ez zuten luzaroan preso edukiko...
es
Pero todos estaban de acuerdo con lo que hab?a dicho, y tomar?an su defensa..., lo soltar?an pronto.
fr
Elle aurait voulu le serrer dans ses bras, et pleurer, mais l'officier ? c?t? d'elle, la regardait, les yeux pliss?s ;
en
but there stood the officer, watching her with a malevolent squint of his eyes.
eu
Semea besarkatzeko eta negar egiteko gogoa zuen, baina ofiziala hurbil zegoen eta begiak nareturik begiratzen zion.
es
Hubiera querido estrecharlo entre sus brazos y llorar, pero el oficial, a su lado, la miraba entornando los ojos;
fr
ses l?vres avaient des tressaillements, ses moustaches s'agitaient ;
en
His lips trembled, his mustache twitched.
eu
Dardarka zituen ezpainak eta bibotea mugitzen zitzaion, gizon hori beraren malko, erosta eta erreguen zain zegoela iruditu zitzaion Vlasovari.
es
los labios se estremec?an y su bigote se agitaba. Pelagia sinti? que aquel hombre esperaba l?grimas, lamentos, s?plicas.
fr
P?lagie eut l'impression que cet homme attendait des larmes, des plaintes, des pri?res.
en
It seemed to Vlasova that the officer was but waiting for her tears, complaints, and supplications.
eu
Indar guztiak bildurik, ahalik eta hitz gutxien egiten saiatuz, semearen eskua hartu eta, arnasari eutsiz, astiro, ahapeka esan zion:
es
Reuniendo toda su voluntad, esforz?ndose por no decir nada, mantuvo sujeta la mano de su hijo y, reteniendo el aliento, lentamente, muy bajo, murmur?:
fr
Rassemblant toute sa volont?, faisant effort pour moins parler, elle tint serr?e la main de son fils, et, retenant son souffle, lentement, tout bas, elle dit :
en
With a supreme effort endeavoring to say as little as possible, she pressed her son's hand, and holding her breath said slowly, in a low tone: [Illustration:
eu
-Agur, Pasha.
es
-Hasta la vista, Paul...
fr
Au revoir, mon Paul.
en
"Good-by, Pasha.
eu
Behar duan guztia hartu duk?
es
?Has cogido todo lo que necesitas?
fr
Tu as pris tout ce qu'il te faut ?
en
Did you take everything you need?"
eu
-Bai. Ez tristatu...
es
-S?, no te preocupes.
fr
Oui, ne t'ennuie pas...
en
"Everything.
eu
-Kristo hirekin...
es
-Que Dios sea contigo.
fr
Le Seigneur soit avec toi...
en
"Christ be with you!"
eu
Semea eraman zutenean, bankuan eseri eta, begiak itxita, hotsik atera gabe intzirika hasi zen.
es
Cuando se lo llevaron, se sent? en el banco y, cerrando los ojos, solloz? suavemente.
fr
Lorsqu'on l'eut emmen?, elle s'assit sur le banc et, les yeux ferm?s, sanglota doucement.
en
When the police had led Pavel away, the mother sat down on the bench, and closing her eyes began to weep quietly.
eu
Senarrak egin ohi zuen modura bizkarra hormaren kontra bermaturik, tristurak eta bere ezintasunaren kontzientzia mingarriak estu lotzen zutela, burua atzerantz botata, intzirika aritu zen luzaz eta monotonoki, hots horietan bihotz zaurituko mina kanporatuz.
es
Apoyando la espalda contra el muro, como en otro tiempo hac?a su marido, contra?da por la angustia y la conciencia humillante de su impotencia, la cabeza baja, solloz? largo tiempo, vertiendo en el gemido monocorde todo el dolor de su coraz?n herido.
fr
Le dos appuy? au mur, comme son mari autrefois, toute contract?e par l'angoisse et la conscience humiliante de son impuissance, t?te basse, elle sanglota longtemps, d?versant dans le g?missement monocorde de ses sanglots toute la douleur de son c?ur bless?.
en
She leaned her back against the wall, as her husband used to do, her head thrown backward. Bound up in her grief and the injured sense of her impotence, she cried long, gently, and monotonously, pouring out all the pain of her wounded heart in her sobs.
eu
Aurrean bibote mehatzeko aurpegi horia ageri zitzaion, geldirik, orban baten antzeko, eta gogobeterik begiratzen zion, begiak naretuta.
es
Ve?a ante ella, como una mancha inm?vil, el rostro amarillento de bigotes ralos, cuyos ojos entornados expresaban satisfacci?n.
fr
Elle voyait devant elle, comme une tache immobile, le visage jaune aux moustaches maigres, dont les yeux pliss?s exprimaient le plaisir.
en
And before her, like an irremovable stain, hung that yellow face with the scant mustache, and the squinting eyes staring at her with malicious pleasure.
eu
Eta bularrean, mataza gris baten gisan, kiribilduz zihoazkion egia bilatzeagatik amari semea kendua zioten gizonenganako herra eta amorrua.
es
Como una bola negra, se apretaban en su pecho la exasperaci?n y la c?lera, contra aquellas gentes que arrancaban un hijo a su madre porque buscaba la verdad.
fr
Dans sa poitrine, comme une pelote noire, s'enroulaient l'exasp?ration et la col?re contre les gens qui prenaient un fils ? sa m?re, parce qu'il cherchait la v?rit?. Il faisait froid, la pluie frappait les vitres ;
en
Resentment and bitterness were winding themselves about her breast like black threads on a spool; resentment and bitterness toward those who tear a son away from his mother because he is seeking truth. It was cold; the rain pattered against the window panes;
