Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ilargi-harria, Wilkie Collins / Antton Olano (Elkar/Alberdania, 2008
)
eu
Legea ozta hausten zuen zerbait (ez dut gogoan zer) egina zuten oharkabean indiarrek hirian.
es
Una transgresi?n cometida por ellos sin saberlo (he olvidado cu?l) los coloc? autom?ticamente bajo la acci?n de las leyes.
fr
Ils avaient commis par ignorance je ne sais quel mince d?lit qui les mettait sous le coup de la loi ;
en
They had ignorantly done something (I forget what) in the town, which barely brought them within the operation of the law.
eu
Gizakiak sortutako instituzioek oro (Justizia barne) eman egiten dute apur bat, norabide egokian tiratuz gero.
es
Toda instituci?n humana, incluso la justicia, extender? un tanto el radio de su acci?n, con solo apartarla de su cauce natural.
fr
toute institution humaine (y compris la justice) peut devenir ?lastique dans un int?r?t quelconque.
en
Every human institution (justice included) will stretch a little, if you only pull it the right way.
eu
Magistratu errespetagarria etxekoandrearen lagun zaharra zen, eta astebeterako "auzipetu" zituzten, beraz, indiarrak, auzitegiak goiz hartan ateak zabaldu bezain laster.
es
El digno magistrado era un viejo amigo de la casa..., y los hind?es fueron, por lo tanto, "encarcelados" por una semana, de acuerdo con la orden impartida apenas abri? las puertas el tribunal esa ma?ana.
fr
Le magistral ?tait un vieil ami de milady, et les Indiens furent arr?t?s pr?ventivement le lendemain matin.
en
The worthy magistrate was an old friend of my lady's, and the Indians were "committed" for a week, as soon as the court opened that morning.
eu
Horraino, bada, Franklin jaunak Frizinghallen gertatutakoaz kontatu ziguna.
es
Tal fue el relato que de los hechos acaecidos en Frizinghall hizo ante nosotros Mr. Franklin.
fr
Tel fut le r?cit que nous fit M. Franklin de l'emploi de sa matin?e.
en
Such was Mr. Franklin's narrative of events at Frizinghall.
eu
Desagertutako harribitxiaren misterioa argitzeko arrasto indiarra, esku artean porrokatutako arrastoa genuen orain, itxura guztien arabera. Eskujokariak errugabeak baziren, nork demontre hartu ote zuen Ilargi-harria Rachel andere?oaren tiraderatik?
es
La pista que se basaba en los hind?es, para esclarecer el misterio de la gema perdida, se hab?a esfumado en nuestras manos, seg?n todas las apariencias. Si los juglares eran inocentes, ?qui?n diablos hab?a hecho entonces desaparecer la Piedra Lunar de la gaveta de Miss Raquel?
fr
La cl? du myst?re n'?tait plus aux mains des Indiens seuls, et si ces derniers ?taient r?ellement innocents, qui au monde avait pu enlever le diamant de miss Rachel de son tiroir ?
en
The Indian clue to the mystery of the lost jewel was now, to all appearance, a clue that had broken in our hands. If the jugglers were innocent, who, in the name of wonder, had taken the Moonstone out of Miss Rachel's drawer?
eu
Hamar minutu geroago, gu guztion lasaitasunerako, etxera iritsia zen Seegrave superintendentea.
es
Diez minutos m?s tarde la presencia del Inspector Seegrave en la casa provoc? en todos una infinita sensaci?n de alivio.
fr
Dix minutes plus tard, ? mon grand soulagement, arriva l'inspecteur Seegrave.
en
Ten minutes later, to our infinite relief; Superintendent Seegrave arrived at the house.
eu
Esan zigun terrazan ikusi zuela Franklin jauna, eguzkitan eserita (haren alderdi italiarra bere goren unean egongo zela pentsatzen dut), eta, poliziak beraren aurretik igaro zirenean, ikerketa hura alferrikako lana zela ohartarazi omen ziela gure jaun gazteak, ikerketa bera hasi baino lehen.
es
Luego de presentarse ante Mr. Franklin, lo sigui? hasta la terraza y se sentaron despu?s al sol (la faceta italiana del car?cter de aquel se hallaba, sin duda, ahora, en todo su apogeo). Mr.
fr
Il avait, nous apprit-il, rencontr? sur la terrasse M. Franklin qui se chauffait au soleil (souvenir du Midi) et qui avait pr?venu la police que les recherches seraient vaines, avant m?me qu'elles eussent commenc?.
en
He reported passing Mr. Franklin on the terrace, sitting in the sun (I suppose with the Italian side of him uppermost), and warning the police, as they went by, that the investigation was hopeless, before the investigation had begun.
eu
Gure egoeran zegoen familia batentzat, Frizinghalleko poliziako superintendentea zen, ezbairik gabe, denok ondoan eduki nahiko genukeen poliziako gizonik bihotz-altxagarriena.
es
Franklin previno al polic?a que no cab?a abrigar esperanza alguna respecto a la investigaci?n, antes de que este hubiera dado siquiera comienzo a la misma.
fr
Pour une famille plac?e dans notre situation, l'inspecteur de la police de Frizinghall ?tait le choix le plus rassurant qu'on p?t souhaiter.
en
For a family in our situation, the Superintendent of the Frizinghall police was the most comforting officer you could wish to see.
eu
Gizon garaia eta sendoa zen, eta militarra bere maneretan.
es
Teniendo en cuenta la situaci?n en que nos hall?bamos, ninguna visita hubiera podido ser m?s estimulante para nosotros que la del Inspector de la polic?a de Frizinghall.
fr
Grand, de belle prestance et de tournure militaire, M. Seegrave joignait ? une superbe voix de commandement un regard fier et assur?.
en
Mr. Seegrave was tall and portly, and military in his manners.
eu
Aginte-ahots ederra zuen, zorrotz irmoa begirada, eta lebita dotore bat, larruzko paparreraino poliki botoitua.
es
Ten?a una hermosa voz de acento imperativo, una mirada extraordinariamente en?rgica y una gran levita pulcramente abotonada hasta la altura de su corbat?n de cuero.
fr
Il portait une longue redingote s?v?rement boutonn?e jusqu'au menton. Tout en lui disait :
en
He had a fine commanding voice, and a mighty resolute eye, and a grand frock-coat which buttoned beautifully up to his leather stock.
eu
"Neu naiz behar duzuen gizona" zekarren idatzita aurpegian;
es
"?He aqu? al hombre que ustedes necesitan!", parec?a hallarse estampado en todo su semblante;
fr
" Je suis l'homme qu'il vous faut. "
en
"I'm the man you want!" was written all over his face;
eu
eta, bere bi mendekoei aginduak ematean, halako larderiaz hitz egin zien, non etxean guztiok konbentzitu baikintuen ez zegoela berriketarako.
es
y les dio unas ?rdenes tan severas a sus dos subalternos, que no nos qued? ya la menor duda respecto a que nadie se atrever?a a jugar con ?l.
fr
Le ton p?remptoire avec lequel il donnait ses ordres ? ses deux subordonn?s indiquait qu'avec lui il n'y avait pas ? plaisanter.
en
and he ordered his two inferior police men about with a severity which convinced us all that there was no trifling with HIM.
eu
Hasteko, goitik behera gainbegiratu zuen etxea, barrutik eta kanpotik;
es
Comenz? por indagar dentro y fuera de la finca, llegando a la conclusi?n de que ning?n ladr?n hab?a tratado de violentar las puertas y que, por lo tanto, el hurto hab?a sido cometido por alg?n habitante de la casa.
fr
Il commen?a par visiter les alentours ext?rieurs et int?rieurs : le r?sultat de ses investigations le convainquit qu'aucun voleur n'avait p?n?tr? chez nous par effraction, et qu'en cons?quence le vol avait d? ?tre commis par quelqu'un de la maison.
en
He began by going round the premises, outside and in; the result of that investigation proving to him that no thieves had broken in upon us from outside, and that the robbery, consequently, must have been committed by some person in the house.
eu
ikerketaren emaitzak garbi erakutsi zion lapurrak ez zirela gurera kanpotik sartu, eta etxean zegoen norbaitek egina behar zuela izan, beraz, lapurreta.
es
Imaginamos la alarma que cundi? entre la servidumbre, cuando ese anuncio oficial lleg? a sus o?dos.
fr
Je vous laisse ? penser l'agitation o? furent les domestiques lorsque cette d?claration officielle parvint ? leurs oreilles.
en
I leave you to imagine the state the servants were in when this official announcement first reached their ears.
eu
Pentsatzen ahal duzu nola geratu ziren etxeko morroi-neskameak lehen deklarazio ofizial hori belarrietara iritsi zitzaienean.
es
El Inspector resolvi? examinar primero el boudoir, terminado lo cual dispuso el registro de los criados.
fr
L'inspecteur d?cida qu'il visiterait d'abord le petit salon et qu'ensuite il interrogerait les gens.
en
The Superintendent decided to begin by examining the boudoir, and, that done, to examine the servants next.
eu
Superintendenteak erabaki zuen boudoira arakatzea aurrena, eta hura arakatutakoan, zerbitzariak miatzea hurrena.
es
Al mismo tiempo apost? a uno de sus hombres junto a la escalera que conduc?a a los dormitorios de la servidumbre, con la orden de no dejar pasar a nadie de la casa, hasta tanto no se le dieran nuevas instrucciones.
fr
En m?me temps il posta un de ses hommes sur l'escalier qui menait aux chambres des domestiques, en lui enjoignant de ne laisser monter personne jusqu'? nouvel ordre.
en
At the same time, he posted one of his men on the staircase which led to the servants' bedrooms, with instructions to let nobody in the house pass him, till further orders.
eu
Aldi berean, zerbitzarien geletara ematen zuen eskaileran bere mutiletako bat jarri, eta argibide zehatzak eman zizkion ez pasatzen uzteko inori, berak besterik agintzen ez zuen artean.
es
Esto ?ltimo dio lugar a que las representantes de la otra mitad m?s d?bil del g?nero humano se dieran a vagar por all? desorientadas.
fr
Cette derni?re mesure porta au comble l'exasp?ration du sexe faible ;
en
At this latter proceeding, the weaker half of the human family went distracted on the spot.
eu
Hori ikusirik, giza familiaren alderdi ahulena den horrek burua galdu zuen istantean.
es
Saltando cada una de su rinc?n, se lanzaron escalera arriba en direcci?n al aposento de Miss Raquel, donde se presentaron en corporaci?n.
fr
les femmes s'?lanc?rent en masse, entra?nant Rosanna Spearman avec elles, vers le boudoir de miss Rachel, et somm?rent M. Seegrave, ayant toutes l'air de coupables, de leur dire laquelle d'entre elles il soup?onnait.
en
They bounced out of their corners, whisked up-stairs in a body to Miss Rachel's room (Rosanna Spearman being carried away among them this time), burst in on Superintendent Seegrave, and, all looking equally guilty, summoned him to say which of them he suspected, at once.
eu
Jauzi batean nor bere txokotik atera, eskaileretan gora Rachel andere?oaren gelaraino tropelean igo (Rosanna Spearman berekin zeramatela oraingoan), Seegrave superintendentearen gainera oldartu, eta, guztiek errudun itxura bera zutela, beren arteko nor iruditzen ote zitzaion susmagarri aitortzera hertsatu zuten denek batera gizona.
es
(Rosanna Spearman hab?a sido arrastrada esta vez en medio de ellas) y se arrojaron luego como una tromba sobre el Inspector Seegrave, emplaz?ndolo, con el aire de ser cada una de ellas la culpable, a que dijera de una vez por todas sobre qui?n reca?an sus sospechas.
fr
M. Seegrave ne faiblit point dans cette occasion et leur imposa par sa voix et sa contenance d?cid?e.
en
Mr. Superintendent proved equal to the occasion;
eu
Superintendente jaunak zegokion moduan jokatu zuen:
es
El se?or Inspector se mostr? a la altura de las circunstancias..., las mir? con sus ojos en?rgicos y las amedrent? con su voz de militar:
fr
" Vous autres femmes, faites-moi maintenant le plaisir de redescendre toutes tant que vous ?tes ;
en
he looked at them with his resolute eye, and he cowed them with his military voice.
eu
bere begirada irmoaz begiratu zien eta bere militar ahotsaz larderiatu zituen.
es
-Bueno, ahora, todas las mujeres pueden ir bajando la escalera.
fr
je ne veux supporter la pr?sence d'aucune de vous ici ;
en
"Now, then, you women, go down-stairs again, every one of you;
eu
-Tira, emakumeok, jaitsi behera berriro, den-denak.
es
Todas.
fr
voyez de quoi d?j? vous ?tes cause ?
en
I won't have you here.
eu
Ez zaituztet ezertarako behar hemen.
es
No las necesito aqu? para nada.
fr
 
en
 
eu
Begira horri! -esan zuen superintendenteak, Rachel andere?oaren gelako ateko margolan apaingarrian (atearen ertzetik gertu, sarrailaren azpi-azpian) ageri zen orban txiki bat bat-batean seinalatuz-.
es
?Miren! -dijo el Inspector, se?alando s?bitamente una peque?a mancha que se hallaba hacia el borde y exactamente debajo de la cerradura de la puerta reci?n decorada del aposento de Miss Raquel-.
fr
" Et il d?signait un coin de peinture endommag? situ? ? la partie ext?rieure de la porte de miss Rachel, juste sous la serrure.
en
Look!" says Mr. Superintendent, suddenly pointing to a little smear of the decorative painting on Miss Rachel's door, at the outer edge, just under the lock.
eu
Begira zer egin duzuen dagoeneko zuen gonazpiko horiekin!
es
?Miren lo que ha hecho alguna de ustedes con su falda!
fr
" Voyez ce qu'ont fait vos jupons ! Videz la place.
en
"Look what mischief the petticoats of some of you have done already.
eu
Ospa! Ospa hemendik!
es
?Fuera, fuera de aqu?!
fr
"
en
Clear out!
eu
Rosanna Spearman, superintendente jaunarengandik eta ateko orbantxotik ere hurbilen zegoena, ziztuan itzuli zen bere zereginetara, esanekotasun eredu emanez.
es
Rosanna Spearman, que era quien m?s pr?xima se hallaba a ?l y a la mancha, dio el ejemplo, retir?ndose obedientemente para ir a reanudar sus faenas.
fr
Rosanna, qui se trouvait la plus rapproch?e de lui, et aussi de l'accident de la porte, donna la premi?re l'exemple de l'ob?issance, et partit faire son ouvrage.
en
clear out!" Rosanna Spearman, who was nearest to him, and nearest to the little smear on the door, set the example of obedience, and slipped off instantly to her work.
eu
Haren atzetik joan ziren beste guztiak ere.
es
El resto de la servidumbre la imit?.
fr
Les autres la suivirent.
en
The rest followed her out.
eu
Superintendenteak gela miatzen bukatu, eta, ez baitzuen ondorio garbirik atera artean, galde egin zidan ea nor izan zen lapurretaz ohartzen lehena.
es
El Inspector termin? su registro del cuarto y no habiendo sacado nada en limpio, me pregunt? qui?n hab?a sido la persona que descubri? el robo.
fr
L'inspecteur acheva d'examiner la pi?ce, et n'y d?couvrant rien de nouveau, me demanda qui avait eu la premi?re connaissance du vol.
en
The Superintendent finished his examination of the room, and, making nothing of it, asked me who had first discovered the robbery.
eu
Nire alaba izan zen lehena.
es
Mi hija hab?a sido tal persona.
fr
C'?tait ma fille.
en
My daughter had first discovered it.
eu
Nire alabari deitzeko agindua eman zuen orduan superintendenteak.
es
Se envi?, pues, por ella.
fr
Elle fut mand?e devant M. Seegrave.
en
My daughter was sent for.
eu
Superintendente jaunak gogor hartu zuen hasieran Penelope.
es
El se?or Inspector se mostr? un tanto severo con Pen?lope, al dar comienzo al interrogatorio.
fr
Le chef de la police se montra un peu trop tranchant d'abord dans ses allures vis-?-vis de P?n?lope.
en
Mr. Superintendent proved to be a little too sharp with Penelope at starting.
eu
-Orain, gaztetxo horrek, entzun ongi, eta ez gezurrik esan gero!
es
-Ahora, muchacha, esc?cheme bien..., y trate de decir tan solo la verdad.
fr
" Jeune fille, lui dit-il, veuillez me pr?ter toute votre attention, et prenez garde de ne dire que la v?rit? ! "
en
"Now, young woman, attend to me, and mind you speak the truth."
eu
Sutan jarri zen berehala Penelope.
es
Pen?lope se inflam? instant?neamente.
fr
P?n?lope prit feu ? cette injonction :
en
Penelope fired up instantly.
eu
-Niri inoiz ez didate erakutsi gezurrik esaten, polizia jauna!
es
-?Nunca se me ha ense?ado a decir otra cosa que la verdad, se?or polic?a!...
fr
" Je n'ai jamais appris ? mentir, monsieur l'inspecteur !
en
"I've never been taught to tell lies Mr. Policeman!
eu
Eta aitak, bertan egonda, zirkinik egin gabe onartzen badu ni lapurtzat salatua izatea, neronen gelan sarrera debekatua izatea, eta nire izen ona (neska gaixo honen ondasun bakarra) era horretan lohitua izatea, aita hori ez da nik uste nuen bezain ona!
es
?Y si mi padre, que se halla aqu? presente, permite que se me acuse de ladrona y falsaria, que se me impida la entrada a mi propia habitaci?n y se pisotee mi buena reputaci?n, la ?nica cosa de valor con que cuenta una muchacha pobre, si mi padre lo permite, considerar? que no es tan buen padre como yo lo cre? hasta ahora!
fr
Si mon p?re est d'humeur ? rester l? paisiblement pour entendre sa fille soup?onn?e de vol et de mensonge, ayant la porte de sa propre chambre ferm?e ? son nez, et sa r?putation attaqu?e, lorsque c'est sa seule et l?gitime fortune, je ne le reconnais plus pour ?tre le bon p?re que je croyais ! "
en
-and if father can stand there and hear me accused of falsehood and thieving, and my own bed-room shut against me, and my character taken away, which is all a poor girl has left, he's not the good father I take him for!" A timely word from me put Justice and Penelope on a pleasanter footing together.
eu
Nik garai onean tartekatutako hitz batzuei esker, hobera egin zuen justiziaren eta Peneloperen arteko harremanak.
es
Una palabra oportuna dicha por m? en ese instante, sirvi? para colocar las relaciones de Pen?lope con la Justicia en un plano menos enojoso.
fr
Un mot de conciliation dit ? propos par moi mit le chef de la police et P?n?lope sur le pied d'une meilleure entente.
en
 
eu
Galderak eta erantzunak inolako trabarik gabe etorri ziren bata bestearen ondotik, aipatua izatea merezi duen deus gertatu gabe amaitu ziren arte.
es
Las preguntas y las r?plicas se sucedieron, sin que se arribara a nada digno de menci?n.
fr
Les questions et les r?ponses se suivirent, et s'achev?rent sans amener aucun ?claircissement.
en
The questions and answers went swimmingly, and ended in nothing worth mentioning.
eu
Alabak garbi ikusi zuen aurreko gauean Rachel andere?oa kabineteko tiraderan harribitxia sartzen, ohera joan aurretik.
es
La ?ltima escena a que asisti? mi hija la noche anterior fue aquella en que vio a Miss Raquel colocar su diamante en la gaveta del bufete.
fr
Ma fille affirmait avoir vu miss Rachel d?poser le diamant, dans le meuble indien un instant avant d'aller se coucher.
en
My daughter had seen Miss Rachel put the Diamond in the drawer of the cabinet the last thing at night.
eu
Andere?oarentzako katilu bete terekin itzuli zen haren gelara biharamun goizeko zortzietan, eta zabalik eta hutsik aurkitu zuen kabineteko tiradera.
es
Cuando, hacia las ocho de la ma?ana siguiente, pas? por all? con una taza de t? para Miss Raquel, hall? el caj?n abierto y vac?o.
fr
Elle ?tait venue ? huit heures du matin lui apporter son th?, et avait trouv? le tiroir ouvert et vide.
en
She had gone in with Miss Rachel's cup of tea at eight the next morning, and had found the drawer open and empty.
eu
Orduan, alarma jo zuen. Horra Penelopek esateko zeukan guztia.
es
Ante lo cual puso sobre aviso a toda la casa... Eso es todo lo que ten?a que decir Pen?lope.
fr
L?-dessus, elle avait donn? l'alarme, et elle ne pouvait rien dire de plus.
en
Upon that, she had alarmed the house-and there was an end of Penelope's evidence.
eu
Rachel andere?oa bera ikustea eskatu zuen superintendenteak hurrena.
es
El se?or Inspector solicit? ver en seguida a la propia Miss Raquel.
fr
Le chef de police demanda ensuite ? voir miss Rachel.
en
Mr. Superintendent next asked to see Miss Rachel herself.
eu
Penelopek ateaz bestaldetik jakinarazi zion Rachel andere?oari superintendentearen eskaria.
es
Pen?lope le hizo llegar a esta el pedido a trav?s de la puerta.
fr
P?n?lope transmit la demande ? travers la porte.
en
Penelope mentioned his request through the door.
eu
Bide beretik heldu zitzaigun guri haren erantzuna:
es
La r?plica lleg? por la misma v?a:
fr
La r?ponse nous parvint de m?me :
en
The answer reached us by the same road:
eu
-Ez dut ezer esateko poliziari.
es
-No tengo nada que decirle a la polic?a...
fr
" Je n'ai rien ? dire ? la police, et je ne veux voir personne.
en
"I have nothing to tell the policeman-I can't see anybody."
eu
Ez dut inor ikusi nahi.
es
No quiero ver a nadie.
fr
" Notre inspecteur parut surpris et offens? dans son importance.
en
I told him my young lady was ill, and begged him to wait a little and see her later.
eu
Gure superintendente eskarmentuduna txundituta eta minduta geratu zen erantzun hori entzutean, edo hala iruditu zitzaidan behintzat niri.
es
Nuestro experimentado oficial se sinti?, a la vez, perplejo y ofendido al o?r tal respuesta.
fr
Je lui dis que miss Rachel ?tant malade, je le priais de prendre patience et de la voir un peu plus tard.
en
We thereupon went downstairs again, and were met by Mr.
eu
Etxekoandre gaztea gaixorik zegoela azaldu ondoren, apur batean itxaroteko eta Rachel andere?oarekin geroxeago hitz egiteko erregutu nion nik hari. Segidan, etxabera jaitsi berriro, eta Godfrey eta Franklin jaunekin egin genuen topo ezkaratzean.
es
Yo le dije que mi joven ama se encontraba enferma y le rogu? que difiriese la entrevista para m?s adelante. En seguida descendimos la escalera y nos cruzamos luego con Mr. Godfrey y Mr. Franklin en el hall.
fr
Nous redescend?mes apr?s cela, et nous crois?mes M. Godfrey et M. Franklin dans le hall.
en
Godfrey and Mr. Franklin crossing the hall.
eu
Etxean gonbidatuta zeudenez, gertatutakoan argirik batere egin ote zezaketen galdetzeko deitu zituen superintendenteak bi gazte prestu haiek.
es
Ambos caballeros, siendo, como eran tambi?n, moradores de la casa, fueron requeridos para que arrojaran, de serles posible, alguna luz sobre el asunto.
fr
Ces deux messieurs, comme habitants de la maison, comparurent devant M. Seegrave, qui esp?rait tirer d'eux quelque lumi?re.
en
The two gentlemen, being inmates of the house, were summoned to say if they could throw any light on the matter.
