Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Clevesko Printzesa, Madame de La Fayette / Mikel Hoyos Sein (Ibaizabal, 1998
)
eu
Pentsa ezazu, egin dudana egiteko, beharrezko dela senarrarekiko inork inoiz izan duena baino are adiskidetasun eta estimu gehiago edukitzea. Gida nazazu, erruki zakizkit, eta arren, maite nazazu oraindik, ahal baduzu.
es
han venido a ped?rmela so pretexto de que es una linda carta que la reina ten?a curiosidad de leer. No me he atrevido a decir que la ten?ais vos;
fr
on me l'est venu demander sur le pr?texte que c'?tait une jolie lettre qui donnait de la curiosit? ? la reine.
en
they have been to ask me for it, under pretence it was an ingenious letter which the Queen had a curiosity to see;
eu
Clevesko jaunak, hizketaldiak iraun zuen bitartean, burua eskuen artean bermaturik eduki zuen, adimendua galdurik, eta ez zitzaion bururatu emaztea zuzpertzerik. Solasa amaitu zuenean, senarrak harengan landatu zituen bere begiak, eta ikusi zuen bere belaunetara makurturik zeukala, begitartea malkoz beterik eta hain edertasun miresgarriz, oinazez hilko zela uste izan baitzuen, eta hura besarkatuz, eta zegoen lekutik altxaraziz: - Urrikal zaitez zerori ere nitaz, Madame -esan zion senarrak-, ni ere duin bainaiz halakorik merezi izateko. Barka iezadazu baldin eta atsekabe bortitz batek astintzen nauen lehen une hauetan ez badiot ihardesten, egoki litzatekeen eran, zurea bezalako portaera bati. Munduan izan diren emakume guztien artetik zerori zaitut estimu eta miresmenez duinena, baina aldi berean, inoiz izan den gizonik dohakabeena sentitzen naiz.
es
fr
en
eu
Ikusi zintudan unetik bertatik zuganako maitasuna piztu zenidan. Zure zorroztasunek eta zure jabetza edukitzeak ez dute hura iraungitzerik lortu, eta oraindik ere lehengoan dirau.
es
pens? que se imaginar?a que la hab?a puesto en vuestras manos a causa del "vidame", vuestro t?o, y que estuvi?ramos en estrecha inteligencia ?l y yo.
fr
Je n'ai os? dire que vous l'aviez, je crus qu'elle s'imaginerait que je vous l'avais mise entre les mains ? cause du vidame votre oncle, et qu'il y aurait une grande intelligence entre lui et moi.
en
I durst not say that you had it, for fear she should think I had given it you on your uncle the Viscount's account, and that there was a correspondence between him and me.
eu
Ezin izan dut inoiz zuregan maitasunik ernarazi, eta argi dakusat beste batengana edukitzeko beldurrez zaudela. Nor da, Madame, beldur hori sorrarazi dizun gizon dohatsua? Noizdanik duzu atsegin? Zer egin du hark, zuk gogoko izan dezazun? Zein bide hautatu du zure bihotzera iristeko?
es
fr
en
eu
Zure bihotza hunkiezina zelakoan kontsolatu nintzen, aldez, hura hunkitu ez izanaz. Halere, nik egiterik izan ez dudana erdietsi du besteren batek.
es
Ya me ha parecido notar que le causaba desagrado el que ?l me viera con frecuencia, de modo que dije que la carta estaba en las ropas que vest? ayer y que la persona que tiene las llaves hab?a salido.
fr
Il m'a d?j? paru qu'elle souffrait avec peine qu'il me v?t souvent, de sorte que j'ai dit que la lettre ?tait dans les habits que j'avais hier, et que ceux qui en avaient la clef ?taient sortis.
en
I was already satisfied that his seeing me so often gave her uneasiness, so that I said the letter was in the clothes I had on yesterday, and that those who had them in keeping were gone abroad;
eu
Aldi berean sentitzen dut hala senarraren jelosia nola maitalearena, baina ezinezkoa da senar batenik edukitzea zurea bezalako jokabide bat ezagutuz geroztik.
es
fr
en
eu
Sentimendu hori zintzoegia da zugan erabateko segurtasuna izan dezadan, eta are zure maitale gisa ere kontsolagarri zait. Nire alde izan duzun fidantziak eta zintzotasunak ez dute preziorik;
es
Dadme en seguida, esa carta-agreg?,-a fin de que se la mande, y de que antes la lea yo para ver si reconozco la letra."
fr
Donnez-moi promptement cette lettre, ajouta-t-elle, afin que je la lui envoie, et que je la lise avant que de l'envoyer pour voir si je n'en conna?trai point l'?criture.
en
give me the letter immediately," added she, "that I may send it her, and that I may read it before I send it to see if I know the hand."
eu
aitortza horretaz ez naizela baliatuko uste izateko adina estimatzen nauzu.
es
La se?ora de Cleves se encontr? en una situaci?n m?s dif?cil de lo que pensara.
fr
-- Je ne sais, Madame comment vous ferez, r?pondit-elle ;
en
Madam de Cleves was harder put to it than she expected;
eu
Arrazoi duzu, Madame, ez naiz horretaz baliatuko, eta ez zaitut horregatik gutxiago maitatuko.
es
"Yo no s?, se?ora, qu? podr?is hacer-le respondi?, porque el se?or de Cleves, a quien se la di para que la leyera, se la devolvi? al se?or de Nemours, quien fue a verlo esta ma?ana para rogarle que os la pidiera a vos.
fr
car monsieur de Cl?ves, ? qui je l'avais donn?e ? lire, l'a rendue ? monsieur de Nemours qui est venu d?s ce matin le prier de vous la redemander.
en
"I don't know, Madam, what you will do," answered she, "for Monsieur de Cleves, to whom I gave it to read, returned it to the Duke of Nemours, who came early this morning to beg him to get it of you.
eu
Emazte batek bere senarrari inoiz eman dion leialtasun frogarik handiena emanez dohakabe bilakatu nauzu, baina, Madame, buka ezazu eta azal iezadazu nor den saihestu nahi duzun hori.
es
El se?or de Cleves tuvo la imprudencia de decirle que la ten?a en su poder, y adem?s incurri? en la debilidad de ceder a las s?plicas del se?or de Nemours para que se la devolviera.
fr
Monsieur de Cl?ves a eu l'imprudence de lui dire qu'il l'avait, et il a eu la faiblesse de c?der aux pri?res que monsieur de Nemours lui a faites de la lui rendre.
en
Monsieur de Cleves had the imprudence to tell him he had it, and the weakness to yield to the entreaties the Duke de Nemours made that he would restore it him."
eu
-Argi dakusat-esan zuen Nemoursko jaunak-, ez dagoela egoterik zu zaudena baino estuasun handiagoan, eta aitortu beharra dago ongi ere merezi duzula.
es
-Me pon?is en la situaci?n m?s dif?cil en que es posible encontrarse-replic? la Delfina,-y hab?is hecho mal en devolverle esa carta al se?or de Nemours;
fr
-- Vous me mettez dans le plus grand embarras o? je puisse jamais ?tre, repartit madame la dauphine, et vous avez tort d'avoir rendu cette lettre ? monsieur de Nemours ;
en
"You throw me into the greatest embarrassment I can possibly be in," replied the Queen-Dauphin; "and you have given this letter to the Duke de Nemours.
eu
Salatu izan didate maitale desleiala naizela eta amodio asko izan ditudala aldi berean, baina halako abantaila hartu didazu, ez bainintzateke ausartuko zuk abiarazi dituzun gauza horiek burutan hartzera.
es
fr
en
eu
Nola otu dakizuke Theminesko anderea zuri atxikirik edukitzea, erreginari hitz emana zinelarik?
es
puesto que era yo quien os la hab?a dado, no pod?ais devolverla sin mi permiso.
fr
puisque c'?tait moi qui vous l'avais donn?e, vous ne deviez point la rendre sans ma permission.
en
Since it was I that gave it you, you ought not to have restored it without my leave;
eu
Agian uste al zenuen, erreginari hitz eman eta iruzur egin zeniezaiokeela?
es
?Qu? quer?is que le diga a la reina y qu? podr? imaginar ?sta?
fr
Que voulez-vous que je dise ? la reine, et que pourra-t-elle s'imaginer ?
en
what would you have me say to the Queen, and what can she imagine?
eu
Italiarra da, erregina gainera, eta beraz, susmoz, jelosiaz eta urguiluz betea.
es
Creer?, y con alguna raz?n, que esa carta me pertenece, y que algo hay entre el "vidame" y yo.
fr
Elle croira et avec apparence que cette lettre me regarde, et qu'il y a quelque chose entre le vidame et moi.
en
She will think, and not without reason, that this letter concerns myself, and that there is something between the Viscount and me;
eu
Eduki duzun asturu onak, zure jokabide zintzoak bainoago, estutzen zintuzten loturetatik askatu zaituelarik, beste batzuk jo dituzu begiz, eta uste izan duzu ezen, gortearen erdi-erdian egonagatik ere, Martiguesko anderea maita zenezakeela, erregina horretaz ohartu gabe.
es
fr
en
eu
Lehen urratsak egin izanaren lotsa ezabatuko dion arretarik jada ezin diezaiokezu sobera erakutsi.
es
Jam?s se la convencer? de que esa carta sea para el se?or de Nemours.
fr
Jamais on ne lui persuadera que cette lettre soit ? monsieur de Nemours.
en
she will never be persuaded the letter belonged to the Duke de Nemours."
eu
Amodio suharra dizu erreginak, zure zuhurtziak niri kontatzea debekatu dizu, eta nireak, zuri galdetzea. Baina finean, maite zaitu, mesfidantza dizun arren, eta egia ez duzu zure alde.
es
-Estoy muy afligida-respondi? la se?ora de Cleves, del disgusto que os causa: comprendo toda su importancia;
fr
-- Je suis tr?s afflig?e, r?pondit madame de Cl?ves, de l'embarras que je vous cause.
en
"I am very much concerned," replied Madam de Cleves, "for the misfortune I have occasioned, and I believe the difficulty I have brought you into is very great;
eu
- Zuri al dagokizu ni horrenbeste gaitzespenez nekaraztea?
es
fr
en
eu
-eten zion bidamoak-.
es
pero es culpa del se?or de Cleves y no m?a.
fr
Je le crois aussi grand qu'il est ;
en
but 'twas Monsieur de Cleves's fault, and not mine."
eu
Eta zerorrek bizi izan duzunak ez al dizu nire akatsak barkatzeko motiborik ematen? Aitortzen dut, halere, errua nirea dela, baina saia zaitez, otoi, nagoen amildegi honetatik ni ateratzen. Iruditzen zait on litzatekeela baldin dofin erreginarengana joango bazina berriro, hura esnatu bezain laster, gutun hori berriro eskatzera, zerorrek galdu izan bazenu bezala. - Lehenago ere esana dizut -berrekin zion Nemoursko jaunak- egin didazun proposamen hori ez-ohikoa dela hein batean, eta nik ditudan nahiek zailtasunak sor diezazkidaketela horretan, baina are gehiago, baldin gutun hori zure sakeletik erortzen ikusi badute, zail iruditzen zait niretik erori denik sinestaraztea.
es
fr
en
eu
-Uste nuen esana nizula-erantzun zuen bidamoak-gutun hori zerorrenetik eroria bailitzan azaldu diotela dofin erreginari.
es
-Es culpa vuestra,-replic? la Delfina,-porque le disteis la carta;
fr
mais c'est la faute de monsieur de Cl?ves et non pas la mienne.
en
"You are in fault," replied the Queen-Dauphin, "for having given him the letter;
eu
-Nola! -eten zuen supituan Nemoursko jaunak, orduantxe jabetu baitzen gaizkiulertu hark nolako ondorio txarrak ekar liezaizkiokeen Clevesko andereari buruzkoan-.
es
vos sois la ?nica mujer del mundo que le conf?e cuanto sabe a su marido.-Creo que, hice mal-replic? la se?ora de Cleves,-pero pensad en remediar mi falta en vez de examinarla.
fr
-- C'est la v?tre, r?pliqua madame la dauphine, de lui avoir donn? la lettre, et il n'y a que vous de femme au monde qui fasse confidence ? son mari de toutes les choses qu'elle sait.
en
and I believe you are the only woman in the world that acquaints her husband with all she knows."
eu
Dofin erreginari esan al diote ni izan naizela gutun hori erori zaiona?
es
-?No record?is m?s o menos lo que dec?a esa carta?
fr
-- Je crois que j'ai tort, Madame, r?pliqua madame de Cl?ves ; mais songez ? r?parer ma faute et non pas ? l'examiner.
en
"I acknowledge myself in fault, Madam," replied the Princess of Cleves, "but let us rather think of preventing the consequences of what I have done, than insist on the fault itself."
eu
-Bai-ihardetsi zion bidamoak-, halaxe esan diote, bai.
es
-dijo entonces la Reina Delfina.
fr
-- Ne vous souvenez-vous point, ? peu pr?s, de ce qui est dans cette lettre ? dit alors la reine dauphine.
en
"Do you remember, pretty near, what the letter contains?" says the Queen-Dauphin.
eu
Zure eta nire zerbitzariak bion jantziak zeuden pilotalekuko aretora horien bila igorri genituenean, erreginen zerbitzuko hainbat gortegizon hantxe zeuden, eta horrek eragin du, hain zuzen, gaizkiulertu hori. Gutun hori erori den orduko, gortegizonek lurretik jaso eta ahots goran irakurri dute. Batzuek uste izan dute zurea zela, eta besteek nirea. Chastelartek esan dit, arestian berari eskatu diodanean -berak hartu baitzuen-, dofin erreginari eman diola zurea balitz bezala, baina bestetik, erreginarekin horretaz mintzatu direnek, nirea dela esan dute, tamalez. Hala, bada, aise egin ahal izango duzu nik desio dudana, eta nagoen larrialdi honetatik atera ahal izango nauzu. Nemoursko jaunak betidanik biziki maite izan zuen Chartresko bidamoa, eta Clevesko anderearekin zuen ahaidetasunagatik, are maitagarriagoa zitzaion. Haatik, ezin zitekeen delibera halako arriskurik hartzera, zeren Clevesko andereak, gutun hura entzutean, hartan parte leukakeen gauza balitz bezala hartuko bailuke.
es
fr
en
eu
Gogoeta sakonean murgildu zen, beraz, eta bidamoak, gogoeta horren gaia igarriz edo:
es
-S?, se?ora-le respondi?,-la recuerdo bien, porque la le? m?s de una vez.
fr
-- Oui, Madame, r?pondit-elle, je m'en souviens, et l'ai relue plus d'une fois.
en
"Yes, Madam, I do," replied she, "for I have read it over more than once."
eu
-Argi ikusten dut-esan zion-zure maite?oa eta biok liskartuko zareten beldur zarela, eta are izango nuke motiborik sinesteko dofin erregina bera dela zure maite?o hori, baldin eta Anvilleko jaunari diozun bekaizgo urriak ez balit pentsakizun hori ezabatuko.
es
-Si es as?-replic? la se?ora Delfina,-es preciso que vay?is en seguida a hacerla escribir por una mano desconocida:
fr
-- Si cela est, reprit madame la dauphine, il faut que vous alliez tout ? l'heure la faire ?crire d'une main inconnue. Je l'enverrai ? la reine :
en
"If so," said the Queen-Dauphin, "you must immediately get it written out in an unknown hand, and I'll send it to the Queen;
eu
Baina, nolanahi ere den, bidezkoa da ez dezazula zure atsedena nirearen karietara sakrifika, eta bitartekoak eskaini nahi dizkizut zure maite?oari gutun hori niri zuzendua dela, eta ez zuri, froga diezaiozun.
es
fr
en
eu
Hona hemen Amboiseko anderearen eskutitz hau;
es
yo se la enviar? a la reina;
fr
elle ne la montrera pas ? ceux qui l'ont vue.
en
she'll not show it those who have seen it already;
eu
Theminesko anderearen adiskidea da bera, eta berari fidatzen dizkio nigana dituen sentimendu guztiak.
es
ella no se la mostrar? a los que la han visto, y a?n cuando lo hiciera yo sostendr?a siempre que fue la que Chastelart me entreg? y ?l no se atrever? a decir lo contrario."
fr
Quand elle le ferait, je soutiendrai toujours que c'est celle que Ch?telart m'a donn?e, et il n'oserait dire le contraire.
en
and though she should, I'll stand in it, that it is the same Chatelart gave me; and he'll not dare to say otherwise."
eu
Eskutitz horretan, Theminesko andereak idatzi eta nik galdu dudan gutun hori eskatzen dit. Nire izena ageri da eskutitzean, eta hor idatzirik dagoenak inolako zalantzarik gabe frogatzen du eskatzen didan gutun hori eta aurkitutakoa bera direla.
es
La se?ora de Cleves acept? aquel expediente, tanto m?s cuanto que pens? que mandar?a llamar al se?or de Nemours para que le diera la carta y hacerla copiar palabra por palabra, imitando con m?s o menos perfecci?n la letra y pens? que la reina ser?a infaliblemente enga?ada.
fr
Madame de Cl?ves entra dans cet exp?dient, et d'autant plus qu'elle pensait qu'elle enverrait qu?rir monsieur de Nemours pour ravoir la lettre m?me, afin de la faire copier mot ? mot, et d'en faire ? peu pr?s imiter l'?criture, et elle crut que la reine y serait infailliblement tromp?e.
en
Madam de Cleves approved of this expedient, and the more because it gave her an opportunity of sending for the Duke de Nemours, to have the letter itself again, in order to have it copied word for word, imitating as near as may be the hand it was written in, and she thought this would effectually deceive the Queen.
eu
Zeure eskuartean jartzen dut eskutitz hori, eta baimena ematen dizut zure maite?oari ere erakusteko, zeure burua zuritu dezazun.
es
Cuando hubo llegado a su casa le cont? a su marido el trance en que estaba la Reina Delfina, y le rog? que mandara buscar al se?or de Nemours.
fr
Sit?t qu'elle fut chez elle, elle conta ? son mari l'embarras de madame la dauphine, et le pria d'envoyer chercher monsieur de Nemours.
en
As soon as she was got home, she informed her husband of what had passed between her and the Queen-Dauphin, and begged him to send for the Duke de Nemours.
eu
Lehiaz eskatzen dizut ez dezazula unetxo bat ere gal, eta gaur goizean bertan joan zaitezela dofin anderearen etxera.
es
fr
en
eu
Nemoursko jaunak halaxe agindu zion Chartresko bidamoari, eta Amboiseko anderearen eskutitza hartu zuen.
es
Le busc? y ?ste acudi? en seguida.
fr
On le chercha ; il vint en diligence.
en
The Duke was sent for, and came immediately;
eu
Alabaina, haren xedea ez zen dofin erregina ikustea, bazuelako zerbait lehenago egin beharrekoa.
es
La se?ora de Cleves le dijo todo lo que ya le hab?a dicho a su marido, y le pidi? la carta;
fr
Madame de Cl?ves lui dit tout ce qu'elle avait d?j? appris ? son mari, et lui demanda la lettre ;
en
Madam de Cleves told him all she had told her husband, and asked for the letter;
eu
Dudarik gabe uste zuen Clevesko anderearekin mintzatua izango zela ordurako gutun hartaz, eta eramanezina zitzaion, bihotz-bihotzetik maitatzen zuen pertsona hark motiborik edukitzea berak besteren bat maite zuela sinesteko.
es
fr
en
eu
Clevesko anderearen etxera joan zen, beraz, esna egon zitekeela uste zuen ordu batean, eta esan zion ez liokeela bera ikusteko ohore hura halako ezordutan eskatuko, baldin eta munta handiko gai batek ez balu hartara hertsatu.
es
pero el se?or de Nemours contest? que se la habla devuelto al "vidame" de Chartres, que se alegr? tanto al recuperarla y verse fuera del peligro que hab?a corrido y que en el acto se la mand? a la amiga de la se?ora de Themines.
fr
mais monsieur de Nemours r?pondit qu'il l'avait d?j? rendue au vidame de Chartres qui avait eu tant de joie de la ravoir et de se trouver hors du p?ril qu'il aurait couru, qu'il l'avait renvoy?e ? l'heure m?me ? l'amie de madame de Th?mines.
en
but the Duke answered, that he had already returned it to the Viscount de Chartres, who was so overjoyed upon having it again, and being freed from the danger he was in, that he sent it immediately to Madam de Themines's friend.
eu
Clevesko anderea ohean zen oraindik, gauean izandako pentsakizun tristeek artean ere gogoa mingosten eta aztoratzen ziotelarik. Guztiz harritu zen Nemoursko jaunak beraren galde egiten zuela esan ziotenean.
es
fr
en
eu
Asaldura hark, ordea, ez zuen durduzarazi, eta deblauki ihardetsi zuen gaixo zegoela, eta ezin zitekeela berarekin mintza.
es
La se?ora de Cleves se vio otra vez en gran aprieto, pero, despu?s de haberlo pensado bien, resolvieron escribir la carta de memoria.
fr
Madame de Cl?ves se retrouva dans un nouvel embarras, et enfin apr?s avoir bien consult?, ils r?solurent de faire la lettre de m?moire.
en
Madam de Cleves was in a new embarrassment on this occasion:
eu
Ezezko horrek ez zuen printzea samindu.
es
Se encerraron para trabajar;
fr
Ils s'enferm?rent pour y travailler ;
en
in short, after having consulted together, they resolved to form the letter by memory;
eu
Clevesko anderea jelosturik egon zitekeen une hartan hoztasun agerbide bat edukitzea ez zen aieru txarra.
es
se dio orden a la porter?a de no dejar entrar a nadie, y se despidi? a la servidumbre del se?or de Nemours.
fr
on donna ordre ? la porte de ne laisser entrer personne, et on renvoya tous les gens de monsieur de Nemours.
en
and, in order to go about it, they locked themselves up, and left orders that nobody should be admitted, and that all the Duke de Nemours's attendants should be sent away.
eu
Clevesko jaunaren logelara joan zen, eta emaztearenetik zetorrela esan zion hari, eta arrunt atsekabetua zegoela harekin hitz egiterik izan ez zuelako, zeren Chartresko bidamoarentzat oso garrantzitsua zen gai bati buruz hitz egin nahi izan baitzion.
es
fr
en
eu
Hitz bitan adierazi zion Clevesko jaunari zeintzuk ziren gai haren ondorioak, eta Clevesko jaunak berehala eraman zuen emaztearen logelaraino.
es
Este aire de misterio y de confidencia no ten?a poco encanto para este pr?ncipe, y hasta para la se?ora de Cleves.
fr
Cet air de myst?re et de confidence n'?tait pas d'un m?diocre charme pour ce prince, et m?me pour madame de Cl?ves.
en
Such an appearance of secret confidence was no small charm to Monsieur de Nemours, and even to Madam de Cleves;
eu
Ilunbean egon ez balitz, Clevesko andereak nekez ezkutatu ahal izango zuen bere asaldura eta harridura, Nemoursko jauna gelara sartzen ikusi zuenean, beraren senarrak gidaturik. Clevesko jaunak azaldu zion gutun bati buruz hitz egin nahi ziotela, beharrezkoa zutela beraren laguntza bidamoaren interesak defendatzearren, Nemoursko jaunak eta biok ikusiko zutela zer egin zitekeen, baina bera, bere aldetik, erregeren etxera zihoala, bila etorri baitzitzaizkion.
es
fr
en
eu
Hortaz, Nemoursko jauna bakarrik geratu zen Clevesko anderearen aldamenean, desio zuen bezala.
es
La presencia de su marido y los intereses del "vidame" de Chartres tranquilizaban hasta cierto punto sus escr?pulos;
fr
La pr?sence de son mari et les int?r?ts du vidame de Chartres la rassuraient en quelque sorte sur ses scrupules. Elle ne sentait que le plaisir de voir monsieur de Nemours, elle en avait une joie pure et sans m?lange qu'elle n'avait jamais sentie :
en
her husband's presence, and the interests of her uncle the Viscount de Chartres, were considerations which in great measure removed her scruples, and made this opportunity of seeing and being with the Duke de Nemours so agreeable to her, that she never before experienced a joy so pure and free from allay;
eu
-Galdetzera natorkizu, Madame-esan zion-, ea dofin andereak ez al dizun deus esan Chastelartek atzo haren eskuetan utzi zuen gutun bati buruz. -Hari ez diot deus aitortu beharrik-iharduki zion-.
es
s?lo sent?a el placer de ver al se?or de Nemours; sent?a una alegr?a pura y sin mezcla que nunca hab?a experimentado;
fr
cette joie lui donnait une libert? et un enjouement dans l'esprit que monsieur de Nemours ne lui avait jamais vus, et qui redoublaient son amour.
en
this threw her into a freedom and gaiety of spirit which the Duke had never observed in her till now, and which made him still more passionately in love with her:
eu
Gutun hori ez da niri zuzendua, eta hori sinestarazi nahi diodanik inor baldin badago, hori ez da dofin anderea.
es
esta alegr?a le daba una libertad y amenidad de esp?ritu que el se?or de Nemours no le hab?a visto nunca y que duplicaban su amor.
fr
Comme il n'avait point eu encore de si agr?ables moments, sa vivacit? en ?tait augment?e ;
en
as he had never known such agreeable moments, his vivacity was much heightened;
eu
Baina, guztiarekin ere, Madame, honetan guztian bidamo jaunaren etorkizuna jokoan dagoenez, onets ezazu, arren, are zure jakinminarentzat duinak diren zenbait gauza ezagutzera ematen badizkizut. Clevesko andereak, bere isiltasun hartan, argi erakutsi zuen entzuteko prest zegoela, eta Nemoursko jaunak azaldu zion, ahal izan zuen laburren, bidamoaz jakin berri zuen guztia. Gauza horiek guztiak benetan harrigarriak eta arretaz entzutekoak izan arren, Clevesko andereak hain soraioki zituen aditu, bazirudien ez zituela egiazkotzat hartzen, edo ez zitzaizkiola axola. Haren gogoak halaxe iraun zuen, harik eta Nemoursko jaunak, esan berri zuen guztiaren egiaztagarri, Amboiseko andereak Chartresko bidamoari idatziriko eskutitza aipatu zion arte. Clevesko andereak bazekienez andere hura Theminesko anderearen adiskide zela, egiantz izpi bat igarri zuen Nemoursko jaunak esandakoan, eta horrek pentsarazi zion gutun hura agian ez zegoela hari zuzendua.
es
fr
en
eu
Pentsakizun horrek bat-batean uxatu zion, bere borondatearen aurka, ordu arte agertu zuen soraiotasuna. Printze hark, bere buruaren zurigarri zen eskutitz hura irakurri ondoren, Clevesko andereari eskaini zion irakur zezan, eta bide batez esan zion, aztertuz gero, idazkera hura norena zen ezagut zezakeela.
es
Como todav?a no hab?a pasado tan agradables momentos, su vivacidad era a?n mayor, y cuando la se?ora de Cleves quiso recordar la carta y escribirla, el pr?ncipe, en vez de ayudarla seriamente, no hac?a m?s que interrumpirla y decirle cosas graciosas.
fr
et quand madame de Cl?ves voulut commencer ? se souvenir de la lettre et ? l'?crire, ce prince, au lieu de lui aider s?rieusement, ne faisait que l'interrompre et lui dire des choses plaisantes.
en
and whenever Madam de Cleves was beginning to recollect and write the letter, instead of assisting her seriously, did nothing but interrupt her with wit and pleasantry.
