Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Gulliver-en bidaiak, Jonathan Swift / Iñaki Mendiguren (Ibaizabal, 1990
)
eu
Bi yahook halako harri bat aurkitu landan eta jabea nor zen erabakitzeko eztabaidan ari zirenean, egoeraz aprobetxatu eta hirugarren batek beste biei kentzea ohikoa zela esan zidan;
es
Dijo que era frecuente, cuando dos yahoos que hab?an encontrado una piedra de ?stas en un campo re??an por su propiedad, que un tercero se aprovechase del momento y escapara, dejando sin ella a los dos;
fr
"Alors ma?tre Yahou commen?a de reprendre ses esprits, sa bonne humeur, et de recacher ses bijoux. "Lorsqu'un Yahou a d?couvert dans un champ une de ces pierres pr?cieuses, souvent un autre Yahou survient, qui la lui dispute.
en
He said, "it was common, when two Yahoos discovered such a stone in a field, and were contending which of them should be the proprietor, a third would take the advantage, and carry it away from them both;" which my master would needs contend to have some kind of resemblance with our suits at law;
eu
eta ugazabak tinko esaten zuen honek bazuela nolabaiteko antzik gure lege-auziekin;
es
lo que mi amo afirmaba que era en cierto modo semejante a nuestros procesos judiciales.
fr
Or, tandis qu'ils se battent, un troisi?me accourt emportant la pierre;
en
wherein I thought it for our credit not to undeceive him;
eu
eta gure sinesgarritasunagatik, honetan ez desengainatzea hobe zela pentsatu nuen;
es
Yo, por favorecer nuestro buen nombre, no quise desenga?arle de ello, ya que la soluci?n que ?l mencionaba era notablemente m?s equitativa que muchas de nuestras sentencias;
fr
et voil? le proc?s termin?!
en
since the decision he mentioned was much more equitable than many decrees among us;
eu
zeren eta, hark aipatzen zuen konponbidea askoz ekitatezkoagoa baitzen gure arteko berediktu asko baino, hark aipaturiko kereilariak eta demandatuak ez baitzuten eztabaidan zegoen harria baino galtzen, eta gure ekitatezko auzitegiek, berriz, sekula ez zuten auzia amaitutzat ematen bietako bati zertxobait geratu arte.
es
pues all? el demandante y el demandado no pierden m?s que la piedra por que pleitean, al tiempo que nuestros tribunales de justicia jam?s abandonan una causa mientras les queda algo a alguno de los dos.
fr
Selon ce que vous m'avez dit, vos proc?s ne se vident pas si promptement dans votre pays, ni ? si peu de frais.
en
because the plaintiff and defendant there lost nothing beside the stone they contended for: whereas our courts of equity would never have dismissed the cause, while either of them had any thing left.
eu
Esaten ari zenarekin jarraituz, baieztatu zuen ugazabak beste ezerk ez zituela yahooak higuingarriago bihurtzen aurrean jartzen zitzaien guztia irensteko irrika itsuak baino: belarrak, sustraiak, baiak, abereen haratustela edo dena nahastuta;
es
Continuando su discurso, dijo mi amo que nada se le hac?a tan repugnante en los yahoos como su inconfundible apetito de devorar todo lo que hallaban en su camino, lo mismo si eran hierbas, que ra?ces, que granos, que carne de animales corrompida, que todas estas cosas revueltas;
fr
Ici, les deux plaideurs (si je puis les appeler ainsi) en sont quittes pour n'avoir ni l'un ni l'autre la chose disput?e, au lieu que chez vous, en plaidant, on perd souvent ce qu'on veut avoir avec ce qu'on a.
en
My master, continuing his discourse, said, "there was nothing that rendered the Yahoos more odious, than their undistinguishing appetite to devour every thing that came in their way, whether herbs, roots, berries, the corrupted flesh of animals, or all mingled together:
eu
eta urruti harrapatu edo ebatsitakoa etxean ematen zitzaien askoz janari hobea baino gogokoago izatea ere haien izaeraren bereizgarri zela.
es
y era peculiar condici?n de su car?cter gustar m?s de lo que adquir?an por rapi?a o hurto, o a una gran distancia, que de la comida que en casa se dispon?a para ellos.
fr
"Il prend souvent ? nos Yahous une fantaisie ignoble, inconcevable.
en
and it was peculiar in their temper, that they were fonder of what they could get by rapine or stealth, at a greater distance, than much better food provided for them at home.
eu
Harrapakinak irauten bazuen, ia lehertu arte jaten zutela, gero Naturak halako sustrai bat erakusten zielarik erabateko hustualdia egiteko.
es
Si el bot?n daba de s? lo bastante, com?an hasta casi reventar, y, para despu?s, la Naturaleza les hab?a indicado una cierta ra?z que les produc?a una evacuaci?n general.
fr
Gras, bien nourris, bien couch?s, trait?s doucement par leurs ma?tres, pleins de force et de sant?, ils tombent tout ? coup dans un abattement, dans un d?go?t, dans une m?lancolie..., et les voil? tout ? fait stupides.
en
If their prey held out, they would eat till they were ready to burst; after which, nature had pointed out to them a certain root that gave them a general evacuation.
eu
Bazela beste sustrai-mota bat ere, oso urtsua, baina aski bakana eta zaila aurkitzeko, yahooek irrika handiz bilatu eta oso gogotsu xurgatzen zutena;
es
Hab?a otra clase de ra?ces muy jugosas, pero algo raras y dif?ciles de encontrar, por las cuales los yahoos re??an con gran empe?o, y que chupaban con gran deleite;
fr
Ils fuient leurs camarades, ils ne mangent plus, ils r?vent, ab?m?s dans leurs pens?es lugubres.
en
"There was also another kind of root, very juicy, but somewhat rare and difficult to be found, which the Yahoos sought for with much eagerness, and would suck it with great delight;
eu
eta guretzat ardoak zuen eragin berbera zuela sustrai hark haientzat.
es
les produc?a los mismos efectos que el vino a nosotros.
fr
Pour les gu?rir de cette maladie, un seul rem?de:
en
it produced in them the same effects that wine has upon us.
eu
Haren eraginez, batzuetan elkar besarkatu, eta beste batzuetan elkar larrutzen zutela;
es
Unas veces les hac?a acariciarse; otras, ara?arse unos a otros:
fr
on les r?veille par un traitement un peu dur et s?v?re, on les emploie ? des travaux p?nibles.
en
It would make them sometimes hug, and sometimes tear one another;
eu
uluka eta irribarreka, berriketan eta zabunka ibiltzen zirela, eta gero loak hartzen zituela lokatzetan.
es
aullaban, gesticulaban, parloteaban, hac?an eses y daban tumbos, y luego ca?an dormidos en el lodo.
fr
L'occupation que nous leur donnons alors met en mouvement tous leurs esprits, et rappelle ? la fin leur vivacit? naturelle, et tout va bien pour quelque temps."
en
they would howl, and grin, and chatter, and reel, and tumble, and then fall asleep in the mud."
eu
Egia esan, herrialde hartan eritasunak zituzten animalia bakarrak yahooak zirela ohartu nintzen; halere, zaldiek gure artean baino askoz gutxiago dituzte, eta ez dira gaixotzen inolako tratu txarrik ematen zaielako, animalia narras haien zikinkeria eta salokeriagatik baizik.
es
Yo observ?, ciertamente, que los yahoos eran los ?nicos animales de aquel pa?s sujetos a enfermedades; las cuales, sin embargo, eran en mucho menor n?mero que las que sufren los caballos entre nosotros, y no contra?das por ning?n mal trato, sino por la suciedad y el ansia de aquellos s?rdidos animales.
fr
A ce d?tail ing?nu, je me rappelai ma ch?re Angleterre, o? l'on voit des hommes combl?s de biens et d'honneurs, pleins de sant?, de vigueur, environn?s de plaisirs et pr?serv?s de toute inqui?tude, tomber tout ? coup dans la tristesse et dans la langueur, devenir ? charge ? eux-m?mes, se consumer par des r?flexions chim?riques, s'affliger, s'appesantir et ne faire plus aucun usage de leur esprit, livr? ? l'hypocondrie...
en
I did indeed observe that the Yahoos were the only animals in this country subject to any diseases; which, however, were much fewer than horses have among us, and contracted, not by any ill-treatment they meet with, but by the nastiness and greediness of that sordid brute.
eu
Eta eritasun hauetarako deitura orokor bat baino ez dago haien hizkuntzan, aberearen izenetik hartua, hnea-yahoo deritzona, yahooaren gaitza alegia, eta ematen zaien sendabidea beren gorotz eta pixaz egindako nahaski bat da, indarrez yahooen zintzurrean behera sartzen dena. Sarritan ikusi ditut hau hartzen, eta arrakastaz;
es
Ni tampoco tienen en el idioma m?s que una denominaci?n general para aquellas enfermedades, derivada del nombre de la bestia, que es hnea-yahoo, o sea el mal del yahoo.
fr
Je suis persuad? que le rem?de ? cette maladie est tout ? fait celui qu'on donne aux Yahous: une vie laborieuse et p?nible est un r?gime excellent pour la tristesse et la m?lancolie.
en
Neither has their language any more than a general appellation for those maladies, which is borrowed from the name of the beast, and called hnea-yahoo, or Yahoo's evil;
eu
beraz, neure erkideei gomendatzen diet orain, guztion onagatik, betekadak eragindako gaitz guztien aurkako sendagai miragarri gisa.
es
fr
en
and the cure prescribed is a mixture of their own dung and urine, forcibly put down the Yahoo's throat. This I have since often known to have been taken with success, and do here freely recommend it to my countrymen for the public good, as an admirable specific against all diseases produced by repletion.
eu
Kultura, gobernu, arte, industria eta antzerakoei zegokienean, herrialde hartako yahooen eta gureen artean antz gutxi edo batere ez zuela aurkitzen aitortu zidan ugazabak.
es
En cuanto a las ciencias, el gobierno, las artes, las manufacturas y cosas parecidas, confes? mi amo que encontraba poca o ninguna semejanza entre los yahoos de nuestro pa?s y los del suyo;
fr
Un rem?de que j'ai moi-m?me ?prouv?, et que je conseille au lecteur lorsqu'il se trouve en pareil ?tat:
en
"As to learning, government, arts, manufactures, and the like," my master confessed, "he could find little or no resemblance between the Yahoos of that country and those in ours;
eu
Izan ere, izaeran genuen parekotasunaz bakarrik ohartu nahi baitzuen.
es
pues, por otra parte, s?lo se hab?a propuesto indicar la paridad de nuestras naturalezas.
fr
pour pr?venir le mal, je l'exhorte ? fuir l'oisivet?...
en
for he only meant to observe what parity there was in our natures.
eu
Entzuna zien houyhnhnm begiluze batzuei abeltalde gehienetan zegoela agintari moduko yahoo bat (gure artean ere parkeetan orein nagusi edo buruzagi bat gehienetan egon ohi den bezala), gainerakoak baino gorputzez zatarragoa eta jarreraz maltzurragoa zena beti.
es
Cierto que hab?a o?do decir a algunos houyhnhnms curiosos que en la mayor parte de las manadas hab?a una especie de yahoo director-igual que en nuestros parques suele haber un ciervo que es como el jefe o conductor de los otros-, que siempre era m?s feo de cuerpo y m?s perverso de condici?n que todos los dem?s.
fr
Si, par malheur, il n'a rien ? faire ici-bas, qu'il s'amuse ? la po?sie, ? la musique, au voyage, ? l'?ducation de ses enfants.
en
He had heard, indeed, some curious Houyhnhnms observe, that in most herds there was a sort of ruling Yahoo (as among us there is generally some leading or principal stag in a park), who was always more deformed in body, and mischievous in disposition, than any of the rest;
eu
Buruzagi honek bera bezalakoxe kuttun bat izaten zuela sarri, ugazabari hankak eta atzealdea miazkatu eta hari yahoo emeak tegira eramatea zuelarik bere eginkizuna;
es
Este director sol?a tener un favorito, lo m?s parecido a ?l que pudiese encontrar, y que era siempre odiado por la manada;
fr
"Rien, continua mon ma?tre, ne rend les Yahous plus odieux que la voracit? qui les porte ? manger avidement tout ce qu'ils trouvent:
en
that this leader had usually a favourite as like himself as he could get, whose employment was to lick his master's feet and posteriors, and drive the female Yahoos to his kennel;
eu
eta honengatik, noizean behin astaki-puska bat ematen ziria saritzat.
es
fr
en
for which he was now and then rewarded with a piece of ass's flesh.
eu
Kuttun hau talde osoak gorrotatzen du, eta beraz, bere burua babestearren, buruzagiagandik hurbil egoten da beti.
es
as? que, para protegerse, se manten?a siempre cerca del individuo director.
fr
herbes, racines, fruits, chairs corrompues...
en
This favourite is hated by the whole herd, and therefore, to protect himself, keeps always near the person of his leader.
eu
Bere postuan egon ohi da okerragoren bat aurkitzen duten arte;
es
Por regla general, contin?a en su oficio hasta que se encuentra otro peor;
fr
ou tout cela m?l? ensemble;
en
He usually continues in office till a worse can be found;
eu
baina kargutik botatzen duten une berean, ondorengoa-barruti hartako yahoo guztien, gazte eta zahar, at eta emeen-buru dela, denak bat eginda etorri eta kaka egiten diote gainera, burutik oinetaraino.
es
pero en el momento en que queda descartado, su sucesor, a la cabeza de todos los yahoos de la regi?n, j?venes y viejos, machos y hembras, formando un solo cuerpo, acude a atacarle.
fr
ils pr?f?rent ce qu'ils obtiennent par le vol ou la rapine.
en
but the very moment he is discarded, his successor, at the head of all the Yahoos in that district, young and old, male and female, come in a body, and discharge their excrements upon him from head to foot.
eu
Baina gure gorte eta faboritoei eta gobernuko ministroei zenbateraino izan zitekeen hau aplikagarria, neuk erabakiko nuela hobeto esan zuen ugazabak.
es
Mi amo dijo que yo pod?a juzgar mejor que ?l hasta qu? punto esto pod?a ser comparable a nuestras cortes y nuestros favoritos.
fr
Tant que leur proie dure, ils mangent au point de crever;
en
But how far this might be applicable to our courts, and favourites, and ministers of state, my master said I could best determine."
eu
Ez nintzen ausartu aieru maltzur honi erantzuten, ehiza-txakur arrunt baten zolitasunaren behetik uzten baitzuen giza adimena, zakurrak bai baitu aski bereizmen taldeko trebeenaren ulua bereizi eta hari jarraitzeko, inoiz huts egin gabe.
es
No me atrev? a replicar a esta mal?vola insinuaci?n, que colocaba el entendimiento humano por bajo de la sagacidad de un simple sabueso, que tiene criterio suficiente para distinguir y obedecer el ladrido del perro m?s experimentado de la jaur?a, sin equivocarse nunca.
fr
ensuite leur instinct leur a fait conna?tre une certaine racine qui leur procure une prompte digestion.
en
I durst make no return to this malicious insinuation, which debased human understanding below the sagacity of a common hound, who has judgment enough to distinguish and follow the cry of the ablest dog in the pack, without being ever mistaken.
eu
Yahooek bazituztela tasun azpimarragarri batzuk esan zidan ugazabak, giza espezieari buruz esan nizkionetan ez zizkidanak aipatzen entzun, edo oso azaletik bestela;
es
D?jome mi amo que una de las cosas que le asombraban m?s en los yahoos era una extra?a inclinaci?n a la porquer?a y a la basura, mientras en todos los dem?s animales parec?a existir un amor natural a la limpieza.
fr
"Nos Yahous, ajouta mon ma?tre, ont une passion violente pour une affreuse racine;
en
My master told me, "there were some qualities remarkable in the Yahoos, which he had not observed me to mention, or at least very slightly, in the accounts I had given of humankind."
eu
animalia haiek, beste abere batzuek bezalaxe, beren emeak komunean zituztela esan zuen, baina gauza batean ezberdin zirela, alegia, yahoo emeak, ernari zegoen bitartean ere, onartu egiten zuela arra eta hauek, elkarren artean bezain basati haserretzen eta borrokatzen zirela emeekin.
es
fr
en
eu
Bi jokaera hauek hain aberekeria zital handia erakusten zutenez, sekula ez zela beste izaki sentikorrik hartaraino iritsi.
es
En cuanto a las dos primeras acusaciones, tuve a bien dejarlas pasar sin r?plica, porque no ten?a una palabra que oponer en defensa de mi especie;
fr
-on la fume, on la m?che; en poudre, ils en bourrent leurs fosses nasales; et tant?t la racine empoisonn?e est une joie, et tant?t une bataille!
en
He said, "those animals, like other brutes, had their females in common; but in this they differed, that the she Yahoo would admit the males while she was pregnant;
eu
Yahooen beste gauza harrigarri bat harentzat, satsukeria eta zikinkeriarako joera bizia zen, gainerako animalia guztiengan garbitasunerako berezko joera zegoela zirudien arren.
es
que, de tenerla, la hubiese opuesto dej?ndome llevar de mi inclinaci?n.
fr
Elle endort le plus ?veill?, il faut qu'il tombe assassin? par ces tristes vapeurs!
en
both which practices were such degrees of infamous brutality, as no other sensitive creature ever arrived at.
eu
Lehenengo bi akusazioak oso pozik utzi nituen pasatzen erantzunik gabe, ez bainuen haietaz hitzik neure espeziekoen defentsan esateko, bestela, neure joeragatik, esango nukeen zalantzarik gabe.
es
fr
en
"Another thing he wondered at in the Yahoos, was their strange disposition to nastiness and dirt; whereas there appears to be a natural love of cleanliness in all other animals."
eu
Baina azken puntuan egozten zitzaion berezitasunaz erraz mintzatu ahal izango nintzatekeen giza espeziearen alde txerririk egon izan balitz herrialde hartan (baina ez zegoen, zoritxarrez);
es
Pero hubiese podido f?cilmente vindicar al g?nero humano de singularidad respecto del ?ltimo punto s?lo con que hubiese habido un puerco en aquel pa?s-que, por mi desgracia, no lo hab?a-;
fr
Le tabac!... un brin de sainfoin coup? dans la prairie est ? nos yeux pr?f?rable ? ce jus horrible, ? cette infecte vapeur.
en
As to the two former accusations, I was glad to let them pass without any reply, because I had not a word to offer upon them in defence of my species, which otherwise I certainly had done from my own inclinations.
eu
zeren eta, yahooak baino lauhazkako gozoagoak badira ere, ezin dute, nire iritzi apalean, garbiagoak direnik bidezki uste izan;
es
animal que, si bien puede pasar por un cuadr?pedo m?s suculento que un yahoo, no puede aspirar en justicia, seg?n mi humilde opini?n, a que se le tenga por m?s limpio.
fr
"Les femelles des Yahous ressemblent beaucoup, quant au moral, aux belles dames de votre pays et du monde entier."
en
But I could have easily vindicated humankind from the imputation of singularity upon the last article, if there had been any swine in that country (as unluckily for me there were not), which, although it may be a sweeter quadruped than a Yahoo, cannot, I humbly conceive, in justice, pretend to more cleanliness;
eu
eta horrela aitortuko zukeen jaun ohoragarri hark ere, ikusi ahal izan balu jateko duten era nazkagarria, eta lokatzetan iraulkatu eta lo egiteko ohitura.
es
Y as? hubiese tenido que reconocerlo su se?or?a mismo viendo su modo de comer y su costumbre de hozar y de dormir en el lodo.
fr
Ici s'arr?ta la d?clamation de Son Honneur.
en
and so his honour himself must have owned, if he had seen their filthy way of feeding, and their custom of wallowing and sleeping in the mud.
eu
Bestalde, bere morroiek hainbat yahoorengan aurkitutako kualitate bat ere aipatu zuen ugazabak, berarentzat guztiz ulergaitza zena.
es
Asimismo mencion? mi amo otra cualidad que sus criados hab?an descubierto en muchos yahoos y que a ?l le parec?a inexplicable.
fr
J'avais grand peur qu'il n'en d?t davantage au sujet des Yahous, et que pas un ne lui ?chapp?t de tous nos vices.
en
My master likewise mentioned another quality which his servants had discovered in several Yahoos, and to him was wholly unaccountable.
eu
Esan zuen, batzuetan baztertxo batera erretiratzeko kasketaldia izaten zuela yahooak, etzan eta uluka eta orroka, hurbiltzen zitzaizkion guztiak uxatuz egoten zela, nahiz eta gazte eta gizena izan eta ez egon ez janari ez edari faltan;
es
Dijo que a veces le entraba a un yahoo la man?a de meterse en un rinc?n, tumbarse y aullar y gru?ir y apartar a coces todo lo que se le acercaba, sin pedir comida ni agua, aunque era joven y estaba gordo.
fr
en
He said, "a fancy would sometimes take a Yahoo to retire into a corner, to lie down, and howl, and groan, and spurn away all that came near him, although he were young and fat, wanted neither food nor water, nor did the servant imagine what could possibly ail him.
eu
ezin izaten zutela morroiek imajinatu zerk atsekabetzen zuen hala. Eta aurkitzen zuten sendabide bakarra lana gogor eragitea izaten zela, orduan beti-beti etortzen omen zelarik bere onera.
es
Los criados no pod?an imaginar qu? mal le atormentaba, y el ?nico remedio que hab?an encontrado era hacerle trabajar duramente, con lo cual se restablec?a de manera infalible.
fr
J'en rougissais d'avance pour l'honneur de mon esp?ce. H?las!
en
and when any of the males advanced, would slowly retire, looking often back, and with a counterfeit show of fear, run off into some convenient place, where she knew the male would follow her.
eu
Isilik geratu nintzen, neure espeziekoen alde egitearren;
es
A esto guard? silencio, llevado de mi parcialidad por mi especie;
fr
comment l'arr?ter dans le r?cit de tous les genres d'impudicit? qui r?gnent parmi les Yahous de son pays?...
en
Perhaps my master might refine a little in these speculations, which he had drawn from what he observed himself, or had been told him by others;
eu
halere, argi eta garbi ikus nitzakeen hartan esplinaren benetako haziak, alferrak, luxuzaleak eta aberatsak bakarrik hartzen dituena menpean, zeintzuk erregimen berdina eramatera behartuko balituzte, ziurtatuko bainuke nik berorien sendaketa.
es
no obstante, pude descubrir en aquello las verdaderas semillas del spleen, que s?lo hace presa en los holgazanes, los regalones y los ricos, cuya cura yo tomar?a con gusto a mi cargo si se los obligase a seguir el antedicho r?gimen.
fr
Son innocence et son ignorance naturelles emp?ch?rent ce vrai sage de s'appesantir sur tant de crimes contre nature, que sa bonne qualit? de cheval l'avait emp?ch? de comprendre, et, cette fois, j'en fus quitte pour la peur!
en
however, I could not reflect without some amazement, and much sorrow, that the rudiments of lewdness, coquetry, censure, and scandal, should have place by instinct in womankind. I expected every moment that my master would accuse the Yahoos of those unnatural appetites in both sexes, so common among us.
eu
Jaun ohoragarri hark ikusia zuen gainera yahoo emea muino edo zuhaixka atzean sarri egoten zela pasatzen ziren at gazteei begira eta, orduan, azaldu eta ezkutatu egiten zela, keinu eta imintzio bitxi asko eginez, halakoetan igartzen zelarik usain higuingarria botatzen zuela; eta arren bat hurbiltzen zenean, poliki-poliki alde egiten zuela emeak, sarri atzerantz begiratuz eta beldur-plantak eginez, leku egokiren bateraino joaten zelarik lasterka, jakinean arrak haraino jarraituko ziola. Beste batzuetan, eme arrotzen bat etortzen bazen haien artera, sexu bereko hiruzpalauk inguratu, ongi begiratu, txortxor jardun, irribarre egin eta goitik behera usaindu ondoren, bizkar ematen ziotela mesprezua eta destaina adierazteko moduko keinuak eginez. Agian ugazabak leundu egingo zituen pixka bat gogoeta hauek, berak ikusitakotik edo beste batzuek esandakotik atera zituenak; halere, ezin nuen nik harridura eta atsekabe bizirik gabe entzun lizunkeria, irtirinkeria, laido eta esamesen hastapenak berez eta senez zeudela emakumearengan ezarriak. Ugazabak, gure artean hain ohikoak diren naturaren kontrako bi sexuen gurari horiez akusatuko zituela yahooak espero nuen etengabe. Baina dirudienez Natura ez da hain maistra trebea izan, eta atsegin sofistikatu hauek artearen eta adimenaren emaitzak dira guztiz, munduaren gure partean.
es
fr
en
But nature, it seems, has not been so expert a school-mistress; and these politer pleasures are entirely the productions of art and reason on our side of the globe.
eu
8. KAPITULUA
es
Cap?tulo VIII
fr
CHAPITRE VIII
en
CHAPTER VIII.
eu
Ugazabak ahal izango zuen baino hobeto ezagutzen nuelakoan nik giza izaera, erraza izan zen niretzat hark yahooen izaerari buruz esandakoa neuri eta neure erkideei aplikatzea, eta neuk behaketa eginez are gauza gehiago aurkituko nuela pentsatu nuen.
es
Como yo conozco la humana naturaleza mucho mejor de lo que supongo que pudiera conocerla mi amo, me era f?cil aplicar las referencias que ?l me daba de los yahoos a m? mismo y a mis compatriotas, y pensaba que podr?a hacer ulteriores descubrimientos por mi cuenta.
fr
Je priais parfois mon ma?tre d'avoir pour agr?able que je visitasse les troupeaux de Yahous du voisinage, afin de me rendre un compte exact des m?urs, des habitudes et des passions de cette esp?ce de b?tail humain.
en
As I ought to have understood human nature much better than I supposed it possible for my master to do, so it was easy to apply the character he gave of the Yahoos to myself and my countrymen; and I believed I could yet make further discoveries, from my own observation.
eu
Beraz, sarri erregutzen nion jaun ohoragarri hari auzoteriako yahoo taldeen artera joaten uzteko, beti onartzen zidalarik bihotz zabalki, oso konbentziturik baitzegoen abere haienganako nuen gorrotoak ez zuela utziko galbidera nintzaten;
es
A este fin, le ped?a frecuentemente el favor de que me dejase ir con las manadas de yahoos del vecindario, a lo que amablemente siempre acced?a, en la seguridad de que la repugnancia que yo sent?a hacia aquellos animales no permitir?a nunca que me corrompiesen;
fr
J'avais t?moign? pour ces monstres une aversion si profonde, que j'?tais sans nul doute ? l'abri de leur corruption;
en
I therefore often begged his honour to let me go among the herds of Yahoos in the neighbourhood; to which he always very graciously consented, being perfectly convinced that the hatred I bore these brutes would never suffer me to be corrupted by them;
eu
eta jaun ohoragarri hark bere morroi bati, oso zintzo eta jatorra zen moxal beilegi indartsu bati, agindu zion nire zaintzaile izateko, haren babesik gabe ez nintzelarik halako abenturetara ausartuko. Zeren eta, esan baitiot jadanik irakurleari zenbateraino gogaitarazi ninduten animalia higuingarri haiek lehenengoz aurkitu nindutenean.
es
su se?or?a mandaba a uno de sus criados-un fuerte potro alaz?n, muy honrado y complaciente-que me guardase, sin cuya protecci?n no me hubiese atrevido a tales aventuras, Porque ya he dicho al lector en qu? modo fui atacado por aquellos animales odiosos a ra?z de mi llegada;
fr
c'est pourquoi le cheval ? qui j'appartenais consentit ? ces ?tudes physiologiques, ? condition, cependant, qu'un gros cheval alezan br?l?, l'un de ses fid?les domestiques, d'un fort bon naturel, m'accompagn?t toujours, crainte d'accident.
en
and his honour ordered one of his servants, a strong sorrel nag, very honest and good-natured, to be my guard; without whose protection I durst not undertake such adventures. For I have already told the reader how much I was pestered by these odious animals, upon my first arrival;
eu
Geroztik, ozta-ozta libratu nintzen haien atzaparretan jaustetik hiruzpalau alditan, sastakairik gabe pixka bat urrundu bainintzen oharkabean.
es
y despu?s, dos o tres veces estuve a punto de caer entre sus garras, con ocasi?n de andar vagando a alguna distancia sin mi alfanje.
fr
Ces Yahous en troupeaux ne se g?naient pas pour me regarder comme un de leurs semblables, ayant une fois vu mes manches retrouss?es, ma poitrine et mes bras d?couverts.
en
and I afterwards failed very narrowly, three or four times, of falling into their clutches, when I happened to stray at any distance without my hanger.
eu
Eta badut arrazoirik pentsatzeko beren espeziekoa nintzela pentsatzen zutela nolabait, neuk ere sarri bultzatzen nituelarik horretara, mahukak jaso eta besoak eta bularra agerian uzten bainizkien, babeslea neurekin zegoenean.
es
Ten?a adem?s razones para creer que ellos sospechaban que yo era de su misma especie, lo que confirmaba a menudo subi?ndome las mangas y mostrando a su vista los brazos y el pecho desnudo cuando mi protector estaba conmigo.
fr
Aussit?t que je fus au milieu d'eux, ils s'approch?rent de la fa?on la plus famili?re, et se mirent ? me contrefaire, en se dressant sur leurs pieds de derri?re, en levant la t?te, une de leurs pattes sur le c?t?.
en
And I have reason to believe they had some imagination that I was of their own species, which I often assisted myself by stripping up my sleeves, and showing my naked arms and breasts in their sight, when my protector was with me.
eu
Honelakoetan, ausartu beste hurbiltzen ziren, eta tximinoak bezala imitatzen zituzten nire ekintzak, baina gorroto handia erakutsiz betiere, hezitako bele bat kapela eta galtzerdiekin ikustean, bere espezieko basatiek pertsegitzen duten bezala haien artera joaten bada.
es
En tales ocasiones se acercaban todo lo que se atrev?an y remedaban mis acciones a la manera de los monos, pero siempre con signos de odio profundo, como un grajo domesticado y ataviado con gorro y calzas es perseguido siempre por los brav?os cuando le echan entre ellos.
fr
Ils riaient de mes yeux, de mon nez, de mes deux mains, de mon allure, et leur rire ?tait m?l? d'envie, d'aversion et de haine;
en
At which times they would approach as near as they durst, and imitate my actions after the manner of monkeys, but ever with great signs of hatred; as a tame jackdaw with cap and stockings is always persecuted by the wild ones, when he happens to be got among them.
eu
Arintasun miragarria dute txikitatik;
es
Desde su infancia son los yahoos asombrosamente ?giles;
fr
ainsi font toujours les singes, ? l'?gard d'un singe apprivois?, qui porte un chapeau, un habit, une ?p?e et des bas.
en
They are prodigiously nimble from their infancy.
eu
halere, hiru urteko ar gazte bat harrapatu nuen behin, eta lasaitzen ote zen saiatu nintzen samurtasun guztiz;
es
sin embargo, pude coger a un muchacho peque?o de tres a?os e intent? aquietarle haci?ndole toda clase de caricias.
fr
Un jour qu'il faisait grand chaud, et que je me baignais dans un courant limpide, une jeune Yahouse, hardiment, se jeta dans l'eau, s'approcha de moi, et se mit ? me serrer de toute sa force.
en
However, I once caught a young male of three years old, and endeavoured, by all marks of tenderness, to make it quiet;
eu
baina hain bortizki hasi zenez deabrukume hura txilioka, atzaparka eta horzka, jaregin beharra izan nuen, eta eskerrak gainera, zeren eta, haren zaratak zaharragoen talde oso bat erakarri baitzuen gure ingurura, baina kumea onik zegoela ikustean (korrika abiatu baitzen), eta nire moxal beilegia ondoan zegoenez, ez ziren ausartu guregana hurbiltzen.
es
fr
en
