Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Hezkuntza eta Kirol Fakultateak diziplina anitzeko ariketan (multikirola) oinarritutako jarduera fisiko eta kirolaren hastapen ereduaren aldeko manifestua sinatu du. Aipatutako manifestuak kirol anitzen aldeko apustua egiten du, 13 urte bete aurretik kirol espezializazio goiztiarrari lotutako arriskuen aurrean. Ekimena Euskadiko Gorputz Hezkuntzako eta Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako Lizentziatuen Elkargo Ofizialak (COLCAFYD) bultzatu du, eta titulazio horiek ematen dituzten unibertsitate ikastegi guztiek babestu dute. Ekimenak Euskadiko esparru akademikoan eta profesionalean aurrekaririk ez duen erakunde mailako posizionamendua erakusten du, eta haurren kirol garapenari buruzko nazioarteko ebidentzia zientifiko berrienarekin bat dator.

Adierazpenaren oinarria nazioarteko ebidentzia zientifiko zabal eta sendoa da. Azken urteotan, ebidentzia horrek sakon aztertu ditu espezializazio goiztiarreko eta kirol anitzaren ereduek errendimenduan, osasunean, kirol ohituretan eta haurren garapen integralean dituzten ondorioak.

Ondorio horiek ‘Kirol hastapena: Errendimendu, osasun, kirol ohitura eta garapen integralerako jarraibideak’ (Usabiaga et al., 2022) txosten teknikoan jaso dira. Txosten hori Eskola Kirolaren Euskal Batzordeak bultzatu du, eta Eusko Jaurlaritzak argitaratu.

Kirol espezializazio goiztiarraren arriskuak

Aztertutako ikerketa taldearen arabera, 13 urteren aurretik kirol bakar batean espezializatzeak:

• Ez du errendimendu handia bermatzen, eta ez da beharrezkoa hori lortzeko.
• Ez du justifikatzen eliteko helburuetan oinarritutako ereduak ezartzea; izan ere, kontuan hartu behar da herritarren % 1-2k bakarrik lortuko duela lehiakortasun maila gorena.
• Trebetasun motor anitzak lortzea mugatzen du, eta garapen fisikoa pobretu dezake 10-12 urtetik aurrera.
• Lesioak izateko probabilitatea eta horien larritasuna handitzen du.
• Ondorengo etapetan jarduera fisikoa uzteko arriskua areagotzen du.
• Etorkizunean ariketa fisiko autonomoa zailtzen duten oinarrizko trebetasun motorren gabeziari lotuta dago.
• Lehia mailako presioaren eta parekoen arteko elkarrekintza txikiagoaren ondorio diren arazo emozionalak eta sozialak eragin ditzake.
• Asebetetzea, gozamena eta sormena gutxitzen ditu kirolarekin lotuta.

Kirol anitzaren onurak

Aldiz, ebidentzia zientifikoak erakusten du zenbait kirol adin goiztiarretan egiteak:

• Espezializazio berantiarragoa bultzatzen du, eta horrek errendimendu maila hobeak lortzea ekar dezake.
• Oinarri motor aberatsagoa eskaintzen du, eta kirol espezifikoetara ere transferigarria izan daiteke.
• Lesio fisikoak eta arazo psikologikoak gutxitzen ditu, errepikapen intentsiboak eta gehiegizko aurreikuspenak gutxitzen dituelako.
• Haurren kontrol neuromuskularra hobetzen du eta etorkizuneko lesioen prebentzioan laguntzen du.
• Etorkizunean, neska-mutilek gustukoen duten kirola aukeratzea errazten du, jarduera fisikoarekiko atxikimendua indartuz.
• Berezko motibazioa eta autorregulazioa bultzatzen ditu, helduaroan bizimodu aktiboa sustatuz.
• Garapen positiborako ingurune egokiak sortzen ditu, programek bizitzarako trebetasunak gehitzen dituztenean.
• Antzeko ezaugarriak dituzten adingabeen artean, inklusioa eta elkarbizitza bultzatzen ditu.

Hezkuntza eta kirol arloko eragileei deia

Manifestua sinatu duten fakultateek eta Euskadiko COLCAFYD elkargoak inplikatutako eragile guztiei (administrazio publikoak, ikastetxeak, kirol klubak, enpresa pribatuak, entrenatzaileak, hezitzaileak, motrizitatean espezialistak eta familiak) dei egiten die 13 urteren aurretik kirol espezializazioa saihesteko.

Era berean, azpimarratu dute mezu argiak, koherenteak eta ebidentzia zientifikoan oinarritutakoak helarazi behar zaizkiela familiei eta haurrei, espezializazio goiztiarra sustatzea saihestuz eta kirol anitzak modu sendoan bultzatuz, horrek errendimenduan, osasunean eta garapen integralean dituen ondorio positiboengatik.

Hori dela eta, erakunde sinatzaileek ongizatea, motibazioa, inklusioa eta haurren garapen globala lehenesten dituen kirol hastapeneko ereduarekiko konpromisoa berretsi dute. Eredu horrek, gainera, kirolerako sarbide unibertsala bultzatzen du eta bizitza osoan zehar ariketa fisikoa egiten jarraitzea indartzen du.

Manifestua sinatu dutenak

• Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU): Julio Calleja González, Hezkuntza eta Kirol Fakultateko dekanoa.
• Deustuko Unibertsitatea Isabel Rubio Florido, Hezkuntza eta Kirol Fakultateko dekanoa.
• Mondragon Unibertsitatea: Nagore Ipiña Larrañaga, Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultateko dekanoa.
• EUNEIZ: Aitor Martínez de Aguirre Betolaza, EUNEIZ unibertsitateko (Gasteiz) Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako Graduaren koordinatzailea.