Labur azalduta, Language Buddy programak nerabe migratzaileek bertako hizkuntza eta kultura ikastea du helburu, gidaritza eta laguntza ematen diete unibertsitateko ikasleekin harreman pertsonalak izanez. Helburua ez da soilik eskolak ematea edo hiztegia buruz ikastea. Hori beharrean, ikasleek elkarrekin hitz egiten dute, esperientziak partekatzen dituzte eta konfiantza eraikitzen dute hizkuntza praktikatzen duten bitartean. Aldi berean, unibertsitateko ikasleek beste batzuei testuinguru errealetan irakasten eta laguntzen ikasten dute, pedagogiako ezagutzak aplikatuz eta hezkuntza aniztasunari eta ekitateari buruz hausnartuz.

Nahia Idoiaga: «Hizkuntza bat barneratzea hiztegia eskuratzea baino askoz ere gehiago da: komunitatean norbere tokia eraikitzen, parte hartzen eta bertako kide izaten ikastea da»

Language Buddy programa Europako hainbat herrialdetan garatzen da. Idoiaga eta Eiguren irakasleek koordinatzen dute proiektua EHU baitan. Hemen, bigarren hezkuntzako nerabeak Hezkuntza Fakultateko eta horrekin lotutako beste programa batzuetako unibertsitateko ikasleekin lotzea da helburua, hezkuntza arloko laguntza emanez, Europako eredua Euskadiko testuinguruaren errealitatera egokituz.

Ideiatik praktikara

Premia argi batetik sortu zen Language Buddy: hizkuntza arloko oztopoak dira oraindik ere gazte migratzaileek hezkuntzan eta gizartean erabat parte hartzeko garaian dituzten traba nagusiak. Idoiagak azaldu duenez, aurretiko mentoretzako esperientzietatik abiatuta, “buddy” eredua erabiltzea erabaki zen testuinguru ez formaletan, ikasgela tradizionaletik kanpo, hizkuntza ikasteko.

Bi irakasleen parte hartzea naturala izan zen, unibertsitateak bigarren hezkuntzaren eta goi mailako hezkuntzaren arteko zubi lana egin dezakeela ulertu baitzuten. Idoiagak “unibertsitatea ezin daiteke erronka sozialetatik isolatuta bizi” azpimarratzen duen bitartean, Eiguren Munitisek tokiko eskola eta erakundeekin koordinatzearen garrantzia nabarmentzen du, proiektuak praktikan funtziona dezan eta parte hartzaile guztientzako benetako ikaskuntza esperientziak sor ditzan.

Ikasgelatik harago joanda ikastea

Language Buddy beste ekimen batzuetatik bereizten duena da ez dela mugatzen hizkuntza ingurune akademikoaren barruan indartzera. Gazteek interakzioaren, elkarrizketaren eta kultura trukearen bidez ikasten dute, eta unibertsitateko aholkulariek erreferente, laguntza akademiko eta akonpainamendu emozional gisa jarduten dute.

UPV/EHUn, ikasleek prestakuntza jasotzen dute kulturarteko pedagogian, metodologia berritzaileetan eta aniztasunari eta hezkuntza desberdintasunei buruzko hausnarketa kritikoan. Hori dela eta, mentoretza benetako esperientzia dela esan dezakegu, unibertsitateko teoria benetako testuinguruetan aplikatzen baita.

“Mentoreak irakasteari utzi eta gazte migratzailearengandik ikasten hasten denean sortzen da unerik esanguratsuenetako bat”, dio Idoiagak, elkarren arteko aitortza sortzen duten hitzen, bizitzako kontakizunen eta kultura erreferentzien trukeaz ari dela.

Horrela, ikaskuntza ez formala tresna indartsu bihurtzen da gazteek beren konfiantza indartu, antsietatea murriztu eta hezkuntza formalaren osagarri diren gaitasun sozial eta komunikatiboak gara ditzaten.

Bistakoak eta sakonak diren eraldaketak

Parte hartzen duten nerabeek bizi izaten dituzten aldaketak ez dira hizkuntzara mugatzen. Komunikatzeko konfiantza, “akatsak egitearen beldurrik gabe”, gehitu du ikertzaileak, kide izatearen zentzua, motibazio akademikoa eta hezkuntza mailako aurreikuspenak handitzea dira argi eta garbi ikusten diren eraldaketak. Gainera, unibertsitateko ikasleak ezagututa, unibertsitatea beren etorkizunerako benetako aukera gisa ikusten hasten dira.

Unibertsitateko ikasleentzat ere esperientzia eraldatzailea izaten da: kulturarteko gaitasunak garatzen dituzte, testuinguru errealetan (eta ez simulatuetan) metodologia berritzaileak aplikatzen dituzte, pribilegioari eta desberdinkeriei buruz hausnartzen dute, eta esparru profesionalean barneratzen dira praktikatik abiatuta. Idoiagak azpimarratu du ez dela “laguntza emateko boluntariotza”. Hori beharrean, prestakuntza aplikatua eta oso esanguratsua da, begirada zabaltzen duena eta testuinguru multikulturaletan lan egiteko prestakuntza indartzen duena.

Amaia Eiguren: «Oinarria ez da soilik hizkuntza transmititzea: lotura eta elkarren arteko ezagutza ere ardatz ditu»

Idoiagaren hitzetan, “proiektu honek, batzuen orainaldia hobetzeaz gain, beste batzuen etorkizuneko jardunbidea aldatzen du”.

EHU, eraldaketaren motor gisa

Language Buddyk proiektuaren erdigunean kokatzen du EHU, pauso bakoitza bultzatuz eta gainbegiratuz: mentoreen prestaketa, buddy sistema martxan jartzea eta denboran jarraipena ematea. Koordinazio lana egiteaz gain, EHUk bere esperientzia eta euskal testuinguruaz duen ezagutza eskaintzen ditu, Europako eredua ikasleen eta ikastetxeen errealitatearen arabera egokitzeko.

Irakasleek nabarmentzen dutenez, ikasleen parte hartzea hobetzea ez da lortzen araudien bidez soilik. Hori beharrean, hezkuntza arloko eragile ugarien arteko koordinazioa eta estrategia zehatzak behar dira. “Unibertsitateak bere ezagutza komunitatearen beharrekin lotzen duenean, ikasleen prestakuntza eraldatu ez ezik, gizarte kohesionatuagoak sortzen ere laguntzen du”, dio Eigurenek.

Eredu transferigarria eta Europakoa

Proiektua Europako hainbat herrialdetan garatzen da, eta hori erronka bihurtzen da hezkuntza sistemen eta migrazio testuinguruen artean dauden aldeak direla eta. Baina, aniztasun hori bera bihurtu da programaren aberastasun nagusia: oso testuinguru desberdinetan nola funtzionatzen duen ikusteko aukera ematen du, eta beste unibertsitate edo ikastetxe batzuei haien errealitatera egokitzeko aukera ematen die.

Nahia Idoiaga: «kontua ez da soilik irakasgai bat gainditzea: eskubideak eskuratzea, komunitatean parte hartzea eta etorkizunerantz proiektatzea baizik»

Ikaskuntza eredu horrek teoria eta praktika uztartzen ditu, eta hainbat prestakuntza mailatan aplika daiteke, Bigarren Hezkuntzatik hasi eta unibertsitateraino, bai eta tokiko integrazio politiketan ere. Horrez gain, lotura esanguratsuak sortzea hezkuntza eta gizarte arrakastarako giltzarria dela erakusten du. “Inklusio soziala da proiektuaren etorkizunera begirako helburu nagusia”, zehaztu du Nahia Idoiagak.

Bi ikerlariak bat datoz iritzi honekin: “unibertsitatearen, eskolaren eta komunitatearen artean lotura badago, emaitzak sendoagoak eta iraunkorragoak izango dira”. Horrekin lotuta, elkarrekin lan egitearen eta eragileen arteko koordinazioaren garrantzia nabarmendu dute. Proiektu honetan “hizkuntzen ikaskuntza sortzen diren loturen kalitatearen, konfiantzaren eta komunikatzeko eraikitzen den espazio seguruaren menpe dago batez ere”.

Etorkizunera begira

Koordinatzaileek espero dute Language Buddy EHUn eta beste unibertsitate batzuetan ikasketa-zerbitzu programa egonkor gisa finkatzea, eta akademikoki aitortza jasotzea eta, epe luzera begira, iraunkorra izatea. Horri esker, nerabe gehiagok izango dituzte hezkuntzarako aukerak, kide izatearen zentzua indartuko dute, eta haien helburuak goi mailako hezkuntzara bideratuko dituzte. “Eskola uztea murrizteaz eta goi mailako hezkuntzarako sarbidea zabaltzeaz gain, komunitate kohesioa bultzatuko luke, eta testuinguru kulturaniztunetan lan egiteko profesional prestatuagoak trebatuko lituzke”, adierazi du Idoiagak.

Proiektuaren amaiera gisa, Peñascal Kooperatiba zentroko ikasleek berriro bisitatu dute Bilboko Hezkuntza Fakultatea. Azken topaketan, parte hartu zuten gazteek eta unibertsitateko ikasleek elkarrekin mural parte-hartzaile bat sortu zuten visual thinking teknikaren bidez; bertan, programan zehar sortutako ideiak, hitzak eta esperientziak jaso zituzten.