Carlos Santamaría y su obra escrita

Índice

IDEIA

Krisian

Eskola eta maisu artean

Positibismoa, materialismoa

Estrukturalismoa

Existentzialismoa

Marx

Blondel

Maritain

Mounier

Simone Weil

Gandhi, Martin Luther King

Ortega y Gasset

Unamuno

Zubiri

Zaragueta

Espiritua teknikaren azpian

Problemak: ikerketa biologikoan, adibidez

Problemak: ikerketa nuklearrean

Zientismoaren krisia

Aro berrirako hezkuntza

Gainditze poetiko-mistikoa

Komunismoa eta kapitalismoa

Kapitalismoaren salaketa

Komunismoaren onargaiztasuna

Ezker berria edo zinismo zaharra

Euskadi autogestionatu bat

Marxismoa eta kristautasuna

Lanaren kontzeptuaz

Hirugarren Munduaren arazoa

Komunistak eta bakea

Marxisten eta kristauen elkarrizketa

Toribio Etxebarria jauna

Historia

Determinismoaren auzia

Iraultzaren kontua

Gaizkia historian

Ongiaren efikazia

Aurrerabidea zer?

Transzendentzia

Poesia

Fedea

Isiltasuna, hutsa

Frai Joan Gurutzekoa

Kristautasuna eta humanismoa (natura eta grazia)

Heriotzaren garaipena

Kristoren misterioa

Pertsona

Indibiduoa, pertsona

Pertsona saldoan urtuta

Marxismoa eta pertsonalismoa

Pertsonaren eskubideak

Pertsonaren eginbideak

Fedea pertsonan

Barne isileko lagun hori

EKINTZA

Eliza

Aldagarria eta aldagaitza Elizan

Pio XII.a Aita Santua

Ekumenismoa

Laikoen misioa Elizan

Politika eta Eliza

Eliza espainola

Estatua

Ongi komun orokorra

Estatu irenskorra

Estatu konfesionala

Estatua eta nazioa

Federalismoa

Alderdi sukurtsalistak

Erregionalismoa

Nazioz gaindiko erakundeak

Euskadi

Euskal arazoa

Nazionalismoaren jatorriaz

Nazionalitateen printzipioaz

Nazio-arazo, klase-arazo

Nazioaren kontzeptu pertsonalista

Aberriaren misterioa

Euskara

Euskara eta euskotasuna

Hizkuntza subjektu bat da: nortasun bat

Euskal Herria eta euskara

Unibertsalaz eta partikularraz

Euskalgintza, herrigintza (etorkinen arazoa)

Euskara, kultura-hizkuntza modernoa

Euskara irakaskuntzan

Euskara prentsan: egunkariaren premia

Hezkuntza

Eskola publiko autonomoa

Eskola laizista?

Hezkuntza unibertsitarioaz

Langile ikasleak, ikasle langileak

Hezkuntza unibertsalista bakerakoa

Demokrazia

«Herriari, herriaren onez, herriak»

Alderdiak, alderdikrazia

Politika berdin morala

Demokrazia kristaua?

Demokrazia kriminala

Demokrazia orwellianoa

Kritika

Elefantea eta arkakusoa

Tolerantzia

Intolerantzia katolikoa

Intolerantzia espainola

Estatu katolikoaren arazoa

Egia norberak bilatzeko eskubidea

Bakea (I)

Ezbaian Gandhiren inguruan

Ekologismoa

Bake-hezkuntza

Kristaua eta bakea

Pax Christi

Bakea (II)

Bortxa eta gerra tipoak

Gerraz

Gerra iraultzaileaz

ETA

Gerra nuklearraz

Indar morala

Nazio Batuen Erakundea

IDAZLEA BERE FILOSOFIAREKIN

Eta emaiguzu gure eguneroko filosofia

Filosofia kritiko bat

Filosofia txiki bat

Filosofia objektiboa

Denboraren gogoetan

Nola lortu mezulari pertsonala izatea?

 

IDAZLEA BERE FILOSOFIAREKIN

 

     Gaztetan, barre eragiten omen zioten Santamariari «zaharren» betiko leloek[1]. Gero, bai ofizioz eta bai bokazioz, gazteen hezkuntzan aritu da bere lan-ibilbide luzean, ia etengabe. Santamariaren izkribu anitzen gaia dira gazteak[2]. Drogak problema handi bilakatu dira azken urteotan[3].

     Gerra ostean, Santamariaren idazkuntza gehienaren aldiko berrogei urte inguruantsu (1945-1985, handizka-mandizka), arras aldatu da gure begien aurrean Euskal Herria, Europa osoa. Aldakuntzon ezaugarri bat izan da beren lastertasun labain arriskutsua. Familia eta eskola tradizional autoritarioek, hautsi eta, «gizarte permisiboari» egin diote leku[4]; ohitura lotsor etxetiarrek nazioarteko turismoari, puritanismo estu zaharrak anarkiari, kirtenkeriari, motorzaleen basakeriari eta rock and rolleroen bandalismoari[5] (hori oparoaldian: zeren eta gero langabezia, desesperantza, droga eta beste miseriak etorri dira berehala); gerra beroak hotzari, munduaren zatiketari bi bloketan militarki, ekonomikoki, ideologikoki kontrajarrita (bi egia desberdin egoteraino gizadiarentzat: egiarik ez, hortaz), geroxeago antzoki hori ere bere gezur guztiekin apurtzeko azkenik, etab. Mudantza-uholde horren gomutan ez dago hemen zertan gehiago pausatu.

     Beharbada, gomuta genezake, irakurleari abisu antzera:

 

Nosotros habíamos conocido otra Europa y tenemos muchas más cosas a que agarrarnos; podemos ver la situación actual como una crisis. Pero cuando se ha nacido y se vive sumergido en un rompecabezas, se llega fácilmente a la conclusión de que tal es la forma 'normal' de la existencia. Hay algo de verdad en las teorías de los astrólogos: cada uno es hijo del signo estelar bajo el que nace; la generación de la guerra no podrá nunca sentir el mismo gusto de la vida, porque sobre ella pesa, como sobre Macbeth, una siniestra mancha de sangre[6].

 

Egiaz, oraindik balio batzuetan sinestea —gizatasun zaharrean, finean— ez baita bilakatu oso erraz belaunaldi horrentzat, eta ondorengoentzat apenas errazago.

     Orain «modernitatearen azkenaz» hitz egitea zabaldu da; Santamaria aspaldi mintzo zen modernitatearen «krisiaz».

     Erauntsia «kontzientziaz bizi»; ez izan gertakarien objektu eta biktima soil, baina meditatu subjektu eta konorteko iraun zurrunbiloan; historia: hau izan da Santamariaren ahalegina, gizadia aldatzen ari zen urteotan, gazteriaren irakaslearena bezainbat, hain zuzen —El Diario Vasco, Zeruko Argia, Jakin eta prentsa egunkariko zein astekariko hainbat organotan— irakurleriaren pedagogoarena. «Dena doa, ezer ez da» inpresioa nagusitzen ari zeneko malenkonian, deusek ez duela deus merezi ematen zuenean[7], zer geratzen da baliozkoa?, galdetu eta bilatu nahi izan du setatsu, beti geratzen delako munduan zerbait eder egiteko[8]. Denaren erlatibismoan edo, are okerrago, guztiaren ezaxola-ibaian ez amore uzteko gure kontzientzia, doala nahi duen tokira, berton zutitu eta ontzitxo bat arrazoiz eta zentzuz landu zur tinkoan filosofiazkoa, gertakarien uhin artean burujabe nabigatzeko, egunero-egunero, libertaterantz.

 

 

[1] «Carta abierta a los redactores y lectores de la revista ensayos», Ensayos, 1959-06-05. «Yo de joven era de lo más rebelde e imprudente. Me reía casi siempre de todas las cosas que decían los 'viejos'».

[2] «Sobre la juventud española como tema candente», Ya, 1955-12-14; «Problematismo», El Diario Vasco; «Objeción a jóvenes», El Diario Vasco, 1966-05-15; «La juventud acusa», El Diario Vasco, 1966-04-24.

[3] «La droga y el ello», El Diario Vasco, 1980-08-03; «Droga y sociedad», El Diario Vasco, 1980-12-21; «Por una acción de conjunto», El Diario Vasco, 1981-01-04; «El espejismo de la droga», El Diario Vasco, 1981-01-11.

[4] «La sociedad permisiva», El Diario Vasco, 1982-02-21.

[5] «Defensa significativa», El Diario Vasco, 1957-01-13.

[6] «Desesperación moderna», El Diario Vasco, 1958-02-23.

[7] «Melancolía joven», El Diario Vasco, 1965-11-28.

[8] Ib. «¿De qué maldito sortilegio es víctima nuestra civilización técnica, con su cortejo de satélites artificiales y de cerebros electrónicos, para que así llegue a engendrar esta suerte de hastío infinito, este cansancio de la vida? Hay que fundar una mitología nueva...».

 

  • El sistema de búsqueda busca una sucesión de letras dada (no funciona con lematizador y no realiza análisis lingüístico).

  • Busca las formas que comienzan con la sucesión de letras dada, y no contempla dicha búsqueda en interior de palabra (el resultado de la búsqueda barc será barca, barcos, Barcala, Barcelona, barcelonesa..., pero no embarcación, embarcarse...).

  • Se pueden buscar sucesiones de palabras (pacifismo cristiano, por ejemplo, o partido comunista francés).

  • Es posible especificar el corpus: solo en textos en castellano / solo en textos en euskera / en todos los idiomas (euskera, castellano y francés).

Nodo: liferay2.lgp.ehu.es