Carlos Santamaría y su obra escrita

Índice

IDEIA

Krisian

Eskola eta maisu artean

Positibismoa, materialismoa

Estrukturalismoa

Existentzialismoa

Marx

Blondel

Maritain

Mounier

Simone Weil

Gandhi, Martin Luther King

Ortega y Gasset

Unamuno

Zubiri

Zaragueta

Espiritua teknikaren azpian

Problemak: ikerketa biologikoan, adibidez

Problemak: ikerketa nuklearrean

Zientismoaren krisia

Aro berrirako hezkuntza

Gainditze poetiko-mistikoa

Komunismoa eta kapitalismoa

Kapitalismoaren salaketa

Komunismoaren onargaiztasuna

Ezker berria edo zinismo zaharra

Euskadi autogestionatu bat

Marxismoa eta kristautasuna

Lanaren kontzeptuaz

Hirugarren Munduaren arazoa

Komunistak eta bakea

Marxisten eta kristauen elkarrizketa

Toribio Etxebarria jauna

Historia

Determinismoaren auzia

Iraultzaren kontua

Gaizkia historian

Ongiaren efikazia

Aurrerabidea zer?

Transzendentzia

Poesia

Fedea

Isiltasuna, hutsa

Frai Joan Gurutzekoa

Kristautasuna eta humanismoa (natura eta grazia)

Heriotzaren garaipena

Kristoren misterioa

Pertsona

Indibiduoa, pertsona

Pertsona saldoan urtuta

Marxismoa eta pertsonalismoa

Pertsonaren eskubideak

Pertsonaren eginbideak

Fedea pertsonan

Barne isileko lagun hori

EKINTZA

Eliza

Aldagarria eta aldagaitza Elizan

Pio XII.a Aita Santua

Ekumenismoa

Laikoen misioa Elizan

Politika eta Eliza

Eliza espainola

Estatua

Ongi komun orokorra

Estatu irenskorra

Estatu konfesionala

Estatua eta nazioa

Federalismoa

Alderdi sukurtsalistak

Erregionalismoa

Nazioz gaindiko erakundeak

Euskadi

Euskal arazoa

Nazionalismoaren jatorriaz

Nazionalitateen printzipioaz

Nazio-arazo, klase-arazo

Nazioaren kontzeptu pertsonalista

Aberriaren misterioa

Euskara

Euskara eta euskotasuna

Hizkuntza subjektu bat da: nortasun bat

Euskal Herria eta euskara

Unibertsalaz eta partikularraz

Euskalgintza, herrigintza (etorkinen arazoa)

Euskara, kultura-hizkuntza modernoa

Euskara irakaskuntzan

Euskara prentsan: egunkariaren premia

Hezkuntza

Eskola publiko autonomoa

Eskola laizista?

Hezkuntza unibertsitarioaz

Langile ikasleak, ikasle langileak

Hezkuntza unibertsalista bakerakoa

Demokrazia

«Herriari, herriaren onez, herriak»

Alderdiak, alderdikrazia

Politika berdin morala

Demokrazia kristaua?

Demokrazia kriminala

Demokrazia orwellianoa

Kritika

Elefantea eta arkakusoa

Tolerantzia

Intolerantzia katolikoa

Intolerantzia espainola

Estatu katolikoaren arazoa

Egia norberak bilatzeko eskubidea

Bakea (I)

Ezbaian Gandhiren inguruan

Ekologismoa

Bake-hezkuntza

Kristaua eta bakea

Pax Christi

Bakea (II)

Bortxa eta gerra tipoak

Gerraz

Gerra iraultzaileaz

ETA

Gerra nuklearraz

Indar morala

Nazio Batuen Erakundea

IDAZLEA BERE FILOSOFIAREKIN

Eta emaiguzu gure eguneroko filosofia

Filosofia kritiko bat

Filosofia txiki bat

Filosofia objektiboa

Denboraren gogoetan

Nola lortu mezulari pertsonala izatea?

 

Filosofia objektiboa

 

     Aspektismo hau, subjektibitateari ukatzen ez dion bere parte handiarekin, ez da halere subjektibismoarekin nahasi behar, eta Ortegaren «perspektibismoarekin» gutxien-gutxiena[38]. Subjektibismoak, finean, ez du onartzen errealitateak bere baitan bere-bere izate objektiboa duenik, subjektu ezagutzailearen edonolako baldintzetatik (denborazko, kultural, psikologiko, eta abar) mendetasunik gabe. El Diario Vasco-ko «Aspectos» saila San Tomas jaiegun batez hasi zen, eta hori seinale ontzat hartu zuen Santamariak, bide batez bere objektibismoa aitortzeko parada probestuz:

 

Mis 'Aspectos' han de estar siempre con la filosofía del ser, la única substante, es decir, la única en la que se puede hacer pie de veras para caminar por esta tierra pedregosa [...]. Las cosas son lo que son y nuestro conocimiento de ellas no es una mera fantasmagoría o una ilusión caleidoscópica. Quede esto claro para que nadie me tome por 'perspectivista' y vaya a condenarme in petto[39].

 

     Santamariaren aspektismoak ez du suposatzen gauzak, zeinek edo zein koloretako betaurrekoz begiratu, ezberdinak direla; objektua zer izan, hortaz, subjektuaren menpe dagoela, atzemaileekiko mendetasunik gabe ez dagoela gaien berezko izaerarik (gutxienez gizakiaren esku): aitzitik, «aspektuak» gauzak berak dauzkanak dira, ez ditu inposatzen ikusleak bere askotariko baldintzekin (gero, bigarren unean, horren garrantzia ere inoiz ahaztu gabe)[40]. Santamaria giza ezagutzaren izaera mugatuari, baina objektibotasunari, atxikitzen zaio. Filosofia moderno subjektibistak, hain zuzen, modernitatearen krisi orokorreko agerkizunak dira, haren kausak eta efektuak une berean, ikusiko dugunez.

 

El 'aspectismo', en cambio, es un realismo, porque los 'aspectos' de las cosas están realmente en las cosas y no en el sujeto que las mira. Cuando yo afirmo que las cosas 'tienen aspectos' y trato de dedicarme a descubrir algunos de éstos, sin la pretensión ilusoria de conocerlos todos, no caigo en el relativismo, sino que me remonto a un realismo éclairé, muy superior, claro está, al simple realismo univocista[41].

 

     Eguneroko filosofia txiki bat egiteko proiektuarekin lotzen da Santamariaren aspektismoa. Ez da nahi sistema handi unibertsalik. Baina, bestetik, egiazko errealismoarekin ere lotzen da, gure mugen ebidentziarekin. Eta, hein horretan, aspektismoa apaltasun aitortza bat da. Tolerantziazko espirituaren adierazpen bat, azkenik.

 

Los partidarios de juicios apodícticos, de definiciones simples y terminantes y de posturas inconsútiles, que quieren meterse la verdad, toda la verdad, en un puño bien cerrado, los señores del 'al pan, pan y al vino, vino', suelen ser, a menudo, unos ingenuos de tomo y lomo. Contentémonos, pues, con ver 'aspectos' de la realidad, sin pretender la total y absoluta posesión de ésta, que ningún humano alcanzó ni alcanzará jamás. Seamos, en suma, modestos. El 'aspectismo' lo es, aunque nos está mal el decirlo[42].

 

     Ohartu behar da aspektismoak ez duela ukatzen perspektibismoa, ondo begiratuta: barnean hartu eta esanahia aldatzen dio.

 

 

[38] «Al pan, pan», El Diario Vasco, 1960-06-26. «En definitiva, entre mi 'aspectismo' y el 'perspectivismo' orteguiano no hay ningún entronque. La diversidad de perspectivas proviene de la diversidad de posturas en que puede colocarse un observador. Estamos condenados a ver las cosas bajo una perspectiva determinada, que es la nuestra, la de cada hombre, la de cada época o la de cada cultura. El 'perspectivismo' es, pues, una especie afín al agnosticismo».

[39] «Conjunción propicia», El Diario Vasco, 1956-03-07. Gogoratu behar da Ortega y Gasseten filosofia eskolastiko neotomistek —teologoek zein filosofoek— oso oldartua zegoela orduantxe, ez beti borroka-metodo guztiz kristauekin, Santamariak berak inoiz salatu izan duen legez.

[40] Ib. «No debe desconocerse, sin embargo, la importancia, secundaria si se quiere, pero también esencial, de la 'filosofía del parecer'».

[41] «Al pan, pan», El Diario Vasco, 1960-06-26.

[42] Ib.

 

  • El sistema de búsqueda busca una sucesión de letras dada (no funciona con lematizador y no realiza análisis lingüístico).

  • Busca las formas que comienzan con la sucesión de letras dada, y no contempla dicha búsqueda en interior de palabra (el resultado de la búsqueda barc será barca, barcos, Barcala, Barcelona, barcelonesa..., pero no embarcación, embarcarse...).

  • Se pueden buscar sucesiones de palabras (pacifismo cristiano, por ejemplo, o partido comunista francés).

  • Es posible especificar el corpus: solo en textos en castellano / solo en textos en euskera / en todos los idiomas (euskera, castellano y francés).

Nodo: liferay2.lgp.ehu.es