Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ez da erraza gizon on bat aurkitzea, Flannery O'Connor / Itziar Otegi (Alberdania/Elkar, 2009
)
eu
-Bai andrea, eta halako batean etxaldea erosi eta zu botatzeko moduan izango dira-ausartu zen esatera Shortley jauna, eta ohartu zen baieztapen hark asaldatu egin zuela McIntyre andrea.
es
-S?, se?ora, y uno d'estos d?as va poder comprarla y venderla a ust? misma-se aventur? a decir el se?or Shortley, y not? que su comentario la hab?a conmovido.
fr
" -Oui, madame, et un de ces jours il pourra tout racheter et s'installer ? votre place, avait-il risqu?-il constata que l'affirmation l'avait ?branl?e.
en
"Yes'm, and one of these days he'll be able to buy and sell you out," Mr. Shortley had ventured to say, and he could tell that the statement had shaken her.
eu
-Hilaren lehena iritsi zain nago, besterik ez-erantzun zion.
es
-Estoy esperando que llegue el primero de mes-hab?a dicho ella.
fr
-Attendez seulement le premier du mois, avait-elle d?clar?.
en
"I'm just waiting for the first," she had said.
eu
Sortley jauna ere zain egon zen, baina hilaren lehena etorri zenean McIntyre andreak ez zuen poloniarra kaleratu.
es
El se?or Shortley tambi?n esper?; el primero lleg? y pas? y ella no lo despidi?.
fr
Mr. Shortley attendit, le premier arriva, et personne ne fut renvoy?.
en
Mr. Shortley waited too and the first came and went and she didn't fire him.
eu
Shortley jaunak bazekien halaxe izango zela.
es
Podr?a haberle dicho a cualquiera que as? suceder?a.
fr
Tout se passa comme il l'avait pr?vu.
en
He could have told anybody how it would be.
eu
Ez zen indarkeria erabili zalea, baina gorroto zuen emakume bat sufritzen ikustea, atzerritar baten eskuetan.
es
No era un hombre violento, pero le sacaba de sus casillas ver c?mo un extranjero hac?a da?o a una mujer.
fr
Shortley n'?tait pas un violent, mais il d?testait qu'une femme se fit rouler par un ?tranger.
en
He was not a violent man but he hated to see a woman done in by a foreigner.
eu
Iruditzen zitzaion huraxe zela gauza bat gizon batek ikusi eta ezer egin gabe utzi ezin zuena.
es
Consideraba que era una de esas cosas ante las que un hombre no pod?a permanecer impasible.
fr
Un homme ne pouvait laisser faire sans r?agir.
en
He felt that that was one thing a man couldn't stand by and see happen.
eu
Ez zegoen arrazoirik McIntyre andreak poloniarra segituan ez kaleratzeko, baina eguna joan eta eguna etorri, atzeratu egiten zuen auzia.
es
No exist?a ninguna raz?n por la cual la se?ora McIntyre no pudiera echar al se?or Guizac de inmediato, pero lo pospon?a de un d?a para el otro.
fr
Rien ne s'opposait au renvoi imm?diat de Mr. Guizac, mais elle en repoussait de jour en jour l'?ch?ance.
en
There was no reason Mrs. Mclntyre should not fire Mr. Guizac at once but she put it off from day to day.
eu
McIntyre andrea kezkatuta zegoen bere fakturekin, eta bere osasunarekin.
es
Le preocupaban los gastos y su salud.
fr
Elle ?tait pr?occup?e par ses factures et par sa sant?.
en
She was worried about her bills and about her health.
eu
Ez zuen lorik egiten gauetan, eta egiten zuenean, Pertsona Deserrituarekin egiten zuen amets.
es
Por la noche no dorm?a, o cuando lo hac?a so?aba con la Persona Desplazada.
fr
La nuit elle ne dormait pas, ou s'il lui arrivait de s'assoupir elle r?vait au Polonais.
en
She didn't sleep at night or when she did she dreamed about the Displaced Person.
eu
Ez zuen inoiz inor kaleratu;
es
Nunca hab?a tenido que despedir a nadie;
fr
Elle n'avait encore jamais cong?di? personne, on l'avait quitt?e.
en
She had never discharged any one before;
eu
denek alde egin izan zioten.
es
todos la hab?an abandonado.
fr
Une nuit, elle r?va que Mr.
en
One night she dreamed that Mr.
eu
Gau batez amets egin zuen Guizac jauna eta familiakoak bere etxera etortzen zirela bizitzera, eta bera Shortley jaunarekin bizitzen jartzen zela.
es
Una noche, so?? que el se?or Guizac y su familia se mudaban a su casa y que ella se iba a vivir con el se?or Shortley.
fr
Guizac et sa famille s'installaient chez elle et qu'elle d?m?nageait pour aller vivre chez Mr.
en
Guizac and his family were moving into her house and that she was moving in with Mr.
eu
Hura gehiegi izan zen berarentzat, eta esnatu eta hainbat gauez ez zuen batere lorik egin.
es
Esto fue demasiado para ella; se despert? y se pas? varias noches sin pegar ojo.
fr
Shortley.
en
Shortley.
eu
Beste gau batean amets egin zuen apaizak telefonoz deitu eta esaten ziola, ahots beti-batekoan:
es
Una noche, so?? que el cura iba de visita y le hablaba y hablaba con su tono mon?tono dici?ndole:
fr
elle se r?veilla et ne put trouver le sommeil pendant plusieurs nuits.
en
This was too much for her and she woke up and didn't sleep again for several nights;
eu
"Andre maitea, badakit zure bihotz samurrrrrrak ez lukeela jasango gizajoa kalera botatzea.
es
-Estimada se?ora, s? que su tierno coraz?n sufrir? si despide al pobre hombre.
fr
Une autre fois, elle r?va que le pr?tre venait la voir et ronronnait : " Ch?re madame, je sais que votre c?ur si tendre ne vous laissera pas renvoyer ce pauvre homme.
en
and one night she dreamed that the priest came to call and droned on and on, saying, "Dear lady, I know your tender heart won't suffer you to turn the porrrrr man out.
eu
Pentsatu bera bezalako mila milioika horietan, pentsatu labeez eta ganadu bagoiez eta esparruez eta ume eriez eta Jesu Kristo Gure Jaunaz".
es
Piense en las miles de v?ctimas, en los hornos, en los furgones, en los campos de concentraci?n, en los ni?os enfermos y en Cristo Nuestro Se?or.
fr
Pensez aux milliers de pauvres gens comme lui, pensez aux fours cr?matoires, aux wagons de d?portation, aux camps, aux enfants malades et ? Notre-Seigneur J?sus-Christ. "
en
Think of the thousands of them, think of the ovens and the boxcars and the camps and the sick children and Christ Our Lord."
eu
"Soberan dago eta inguru honetako oreka hautsi du", erantzun zion berak, "eta ni emakume logiko praktikoa naiz eta hemen ez dago esparrurik ez laberik ez Jesu Kristo Gure Jaunik eta alde egiten duenean diru gehiago irabaziko du.
es
-Ese hombre sobra y ha roto el equilibrio d'este lugar-dec?a ella-, y yo soy una mujer l?gica y pr?ctica y aqu? no hay hornos ni campos de concentraci?n ni Cristo Nuestro Se?or, y, cuando se vaya, ganar? m?s dinero.
fr
Moi je suis une femme pratique et logique : ici il n'y a pas de fours, ni de camps, ni de Notre-Seigneur J?sus-Christ, et puis, s'il part, il gagnera davantage.
en
"He's extra and he's upset the balance around here," she said, "and I'm a logical practical woman and there are no ovens here and no camps and no Christ Our Lord and when he leaves, he'll make more money.
eu
Fabrikan lan egingo du eta auto bat erosiko du eta ez dit hitzik egingo. Autoa besterik ez dute nahi".
es
Trabajar? en el molino y se comprar? un coche y no m'hablar?. Lo ?nico que quieren es tener un coche.
fr
Il travaillera ? l'usine, ach?tera une voiture-qu'on ne me raconte pas d'histoires, tout ce qu'ils veulent, c'est une auto.
en
He'll work at the mill and buy a car and don't talk to me-all they want is a car."
eu
"Labeak eta ganadu bagoiak eta ume eriak", jarraitu zuen apaizaren burrunbak, "eta gure Jaungoiko maitea".
es
-Los hornos, los furgones, los ni?os enfermos-zumbaba el sacerdote-y Cristo Nuestro Se?or.
fr
-Les fours, les wagons et les enfants malades, ronronnait le pr?tre, et Notre-Seigneur J?sus-Christ.
en
"The ovens and the boxcars and the sick children," droned the priest, "and our dear Lord."
eu
"Sobera dagoen bat, bat besterik ez", esan zuen emakumeak.
es
-Hay demasiaos-dec?a ella.
fr
-C'en est trop ! " dit-elle.
en
"Just one too many," she said.
eu
Hurrengo goizean, gosaltzen ari zelarik erabakia hartu zuen segituan emango ziola poloniarrari kaleratze abisua, eta altxatu eta sukaldetik irten eta bidean behera abiatu zen, artean musuzapia eskuan zuela.
es
A la ma?ana siguiente, mientras desayunaba, resolvi? darle el aviso en ese mismo momento; se puso en pie, sali? de la cocina y fue hasta el camino con la servilleta todav?a en la mano.
fr
Le lendemain matin, en prenant son petit d?jeuner, elle d?cida d'aller lui signifier son cong? sur-le-champ ; elle se leva, sortit de la cuisine avec sa serviette de table ? la main.
en
The next morning, she made up her mind while she was eating her breakfast that she would give him his notice at once, and she stood up and walked out of the kitchen and down the road with her table napkin still in her hand.
eu
Guizac jauna abeltegia ur-mahukaz garbitzen ari zen, bizkarra okertzeko zuen modu berezi harekin, esku bat aldakan jarrita.
es
El se?or Guizac estaba limpiando el establo, con la espalda encorvada como siempre y una mano en la cintura.
fr
Mr. Guizac passait l'?table au pulv?risateur, le dos cambr? et une main sur la hanche, sa position habituelle.
en
Mr. Guizac was spraying the barn, standing in his swaybacked way with one hand on his hip.
eu
Mahuka itxi eta pazientziarik gabeko arretaz begiratu zion, emakumea lana galarazten ari balitzaio bezala.
es
Cerr? la manguera y le prest? una atenci?n impaciente como si le estuviera molestando en su trabajo.
fr
Il arr?ta le jet et la regarda d'un air impatient, comme si elle le d?rangeait dans son travail.
en
He turned off the hose and gave her an impatient kind of attention as if she were interfering with his work.
eu
McIntyre andreak ez zuen pentsatu zer esango zion, harengana joango zela bakarrik.
es
Ella no hab?a pensado en lo que le iba a decir, tan s?lo hab?a ido all?.
fr
Elle n'avait pas pens? ? ce qu'elle dirait, elle ?tait simplement venue.
en
She had not thought of what she would say to him, she had merely come.
eu
Abeltegiaren atean geratu zen zutik, zorrotz begiratuz zoru busti orbangabeari eta tantaka zeuden zurkaitzei.
es
Se qued? junto a la puerta del establo y mir? con severidad el suelo mojado e inmaculado y los montantes que chorreaban.
fr
Elle resta ? la porte de l'?table et parcourut d'un ?il s?v?re le sol impeccable et les ?tais ruisselants.
en
She stood in the barn door, looking severely at the wet spotless floor and the dripping stanchions.
eu
-galdetu zuen gizonak.
es
-dijo ?l.
fr
-?a va ? dit-il.
en
"Ya goot?" he said.
eu
-Guizac jauna-esan zion McIntyre andreak-. Nekez iristen naiz nire eginbeharrak betetzera.
es
-Se?or Guizac-dijo ella-, apenas puedo afrontar mis gastos en este momento.
fr
-Mr. Guizac, dit-elle, je n'arrive plus ? faire face ? mes obligations.
en
"Mr. Guizac," she said, "I can barely meet my obligations now."
eu
-Eta gero esan zuen, ahots ozen eta indartsuagoan, hitz bakoitza nabarmenduz-: Fakturak dauzkat ordaintzeko.
es
-Luego dijo en voz m?s alta, m?s firme, recalcando cada palabra-: Tengo cuentas que pagar.
fr
Puis, d'une voix plus forte et plus ferme, en appuyant sur chaque mot : " J'ai des factures ? payer. "
en
Then she said in a louder, stronger voice, emphasizing each word, "I have bills to pay."
eu
-Ni ere-esan zuen Guizac jaunak-.
es
-Yo tambi?n-repuso el se?or Guizac-.
fr
-Moi aussi, dit Mr. Guizac.
en
"I too," Mr. Guizac said.
eu
Faktura asko, diru gutxi-eta sorbaldak jaso zituen.
es
Muchas cuentas, poco dinero.-Y se encogi? de hombros.
fr
Beaucoup de factures, peu d'argent ", dit-il et il haussa les ?paules.
en
"Much bills, little money," and he shrugged.
eu
Abeltegiaren beste aldean, itzal luze eta sudur-oker bat ikusi zuen suge baten moduan mugituz, eguzkiak argitutako ate irekian erdizka agertzen eta gelditzen;
es
En la otra punta del establo, ella vio que una larga sombra con una nariz picuda se deslizaba como una serpiente hacia la puerta iluminada por el sol y se deten?a;
fr
? l'autre bout de l'?table, elle vit une ombre longue au nez busqu? se glisser comme un serpent et s'arr?ter ? mi-chemin de la porte ouverte et baign?e de soleil ;
en
At the other end of the barn, she saw a long beak-nosed shadow glide like a snake halfway up the sunlit open door and stop;
eu
bere atzean nonbait, isiltasuna sumatu zuen, istant bat lehenago beltzak palarekin lanean ari ziren lekuan.
es
a su espalda not? un silencio donde un segundo antes hab?a o?do el sonido de las palas de los negros.
fr
derri?re elle, le silence r?gna soudain, l? o? elle avait per?u le bruit des pelles des n?gres.
en
and somewhere behind her, she was aware of a silence where the sound of the Negroes shoveling had come a minute before.
eu
-Hau nire lekua da-esan zuen, haserre-.
es
-Este lugar es m?o-dijo con furia-.
fr
" Je suis chez moi, dit-elle rageusement.
en
"This is my place," she said angrily.
eu
Zuek denak aukerakoak zarete.
es
Todos vosotros est?is de m?s.
fr
Vous ?tes tous de trop, tous autant que vous ?tes.
en
"All of you are extra.
eu
Gehigarri hutsak zarete hemen!
es
?Todos y cada uno de vosotros est?is de m?s!
fr
"
en
Each and every one of you are extra!"
eu
-Ya-esan zuen Guizac jaunak, eta berriz ere mahuka aldera okertu zen.
es
-S?-dijo el se?or Guizac, y volvi? a abrir la manguera.
fr
-Oui ", dit Mr. Guizac, et il rouvrit le robinet.
en
"Ya," Mr. Guizac said and turned on the hose again.
eu
McIntyre andreak eskuan zeukan musuzapiarekin ezpainak sikatu eta joan egin zen, egitera etorri zena bete balu bezala.
es
Ella se limpi? la boca con la servilleta que ten?a en la mano y se march?, como si hubiera logrado el objetivo propuesto.
fr
Elle s'essuya la bouche avec la serviette qu'elle avait ? la main, puis sortit comme si elle avait men? ? bien sa t?che.
en
She wiped her mouth with the napkin she had in her hand and walked off, as if she had accomplished what she came for.
eu
Shortley jaunaren itzala ate ondotik erretiratu eta, abeltegiaren bazterraren kontra bermatuta, poltsikotik zigarro erdi bat atera eta piztu egin zuen.
es
La sombra del se?or Shortley se apart? de la puerta, se reclin? contra el costado del establo y encendi? la mitad de un cigarrillo que sac? del bolsillo.
fr
L'ombre de Mr. Shortley s'?loigna de la porte ; il s'appuya contre le mur et alluma la moiti? d'une cigarette qu'il tira de sa poche.
en
Mr. Shortley's shadow withdrew from the door and he leaned against the side of the barn and lit half of a cigarette that he took out of his pocket.
eu
Ez zegoen zer eginik, Jainkoaren eskua itxarotea baino, baina gauza bat argi zeukan:
es
No ten?a nada que hacer salvo esperar a que cayera la mano de Dios, pero sab?a una cosa:
fr
Maintenant, il ne pouvait plus qu'attendre que la main de Dieu se d?cid?t ? frapper, mais une chose ?tait certaine :
en
There was nothing for him to do now but wait on the hand of God to strike, but he knew one thing:
eu
ez zen mihia dantzatu gabe egongo zain.
es
no iba a esperar con la boca cerrada.
fr
il n'attendrait pas sans rien dire.
en
he was not going to wait with his mouth shut.
eu
Goiz hartan bertan hasita, kexatzen eta auziari buruzko bere iritzia adierazten hasi zen ikusten zuen pertsona ororen aurrean, zuri zein beltz.
es
A partir de esa ma?ana comenz? a quejarse y a exponer su versi?n del caso a todas las personas que ve?a, ya fueran blancas o negras.
fr
Le jour m?me, il se mit ? exposer son point de vue et ses griefs ? qui voulait l'entendre, noir ou blanc ;
en
Starting that morning, he began to complain and to state his side of the case to every person he saw, black or white.
eu
Kexatu zen janari-dendan, auzitegian, kale-kantoian, baita zuzenean McIntyre andrearen aurrean ere, bera ez baitzebilen azpilanean, inolaz ere.
es
Se quej? en el colmado, en el juzgado, en la calle y se quej? directamente a la misma se?ora McIntyre, porque no ten?a nada que esconder.
fr
? l'?picerie comme au tribunal, au coin de la rue et en la pr?sence m?me de Mrs. Mc Intyre, car c'?tait un homme qui avait son franc-parler.
en
He complained in the grocery store and at the courthouse and on the street corner and directly to Mrs. Mclntyre herself, for there was nothing underhanded about him.
eu
Poloniarrak ulertzerik izango balu berak esateko zeukana, hari ere esango ziokeen.
es
De haber podido entender el polaco, tambi?n a ?l se lo habr?a explicado.
fr
Si le Polonais avait ?t? en mesure de comprendre ce qu'il avait ? dire, il le lui aurait fait savoir sans m?nagement.
en
If the Pole could have understood what he had to say, he would have said it to him too.
eu
-Gizon guztiak dira sortzez askeak eta berdinak-esan zion McIntyre andreari-, eta nik bizia eta gorputza arriskatu ditut horren alde.
es
-Todos los hombres fueron creados libres e iguales-dijo a la se?ora McIntyre-, y yo me jugu? la vida pa probarlo.
fr
" Tous les hommes ont ?t? cr??s libres et ?gaux, dit-il ? Mrs. Mc Intyre, et pour le prouver, j'ai risqu? ma vie.
en
"All men was created free and equal," he said to Mrs. Mclntyre, "and I risked my life and limb to prove it.
eu
Joan eta borrokatu eta odola galdu eta hil eta berriz hona itzuli eta hara nork daukan nire lantokia, nire kontra borrokan jardun zuen harexek.
es
Fui all? y sangr?, y mor?, y regres? y me encontr? con que quien me hab?a quitao el trabajo era na menos que aquel contra el que hab?a luchao.
fr
J'ai ?t? de l'aut' c?t? de l'eau, je m' suis battu. J'ai vers? mon sang, j'ai souffert, j' suis mort et j' suis revenu-et pour quoi ?
en
Gone over there and fought and bled and died and come back on over here and find out who's got my job-just exactly who I been fighting.
eu
Eskuko granada batek ia akabatu ninduen eta ikusi nuen zeinek bota zidan:
es
Una granada de mano que casi me mat? y vi qui?n la tir?, un hombrecito con gafas iguales a las d'?se.
fr
pour voir ceux que j'ai combattus install?s ? ma place. J'ai manqu? d'?tre tu? par une grenade.
en
It was a hand-grenade come that near to killing me and I seen who throwed it-little man with eye-glasses just like his.
eu
gizon ttiki bat zen, horrek bezalako antiojoak zituena.
es
Debieron comprarlas en la misma tienda.
fr
Ils les avaient peut-?tre achet?es ? la m?me boutique.
en
Might have bought them at the same store.
eu
Denda berean erosiko zituzten igual.
es
El mundo es un pa?uelo.
fr
Le monde est si petit ! " et il eut un rire amer.
en
Small world," and he gave a bitter little laugh.
eu
Zer den ttikia mundua-eta barre garratz bat egin zuen.
es
-Y solt? una risita de amargura.
fr
Comme Mrs.
en
Since he didn't have Mrs.
eu
Ez zeukanez Shortley andrea aldamenean hizketa lana egiteko, berak ekin zion, eta konturatu zen berezko dohaina zeukala hizketarako.
es
Ahora que no ten?a a la se?ora Shortley para que hablara, hab?a comenzado a hacerlo ?l mismo y hab?a descubierto que ten?a un don para ello.
fr
Shortley n'?tait plus l? pour faire des discours, il s'?tait mis ? en faire lui-m?me et s'?tait aper?u qu'il ?tait assez dou? :
en
Shortley to do the talking any more, he had started doing it himself and had found that he had a gift for it.
eu
Besteei bere logika ikusarazteko ahalmena zuen.
es
Pose?a el poder de hacer ver a los dem?s su propia l?gica.
fr
les gens le suivaient sans effort.
en
He had the power of making other people see his logic.
