Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Collini auzia, Ferdinand von Schirach / Anton Garikano (Erein/Igela, 2015
)
eu
-Protesta egiten dut.
es
-Protesto.
fr
" Objection.
en
'I object.
eu
Non gaude, baina?
es
?Se puede saber d?nde estamos?
fr
O? sommes-nous, l? ?
en
What is this?
eu
Prozesu penal batean ala historiari buruzko hitzaldi batean?
es
?Es ?ste un proceso penal o una lecci?n de historia?
fr
? un proc?s p?nal ou ? un cours d'histoire ?
en
A criminal trial or a history lecture?
eu
Horrek ez du zer ikusirik epaiketarekin.
es
Esto no tiene nada que ver con la vista.
fr
?a n'a plus rien ? voir avec l'affaire.
en
This matter has nothing to do with the proceedings of the court.
eu
Bistan da Parlamentuak krimen horiek preskribatu nahi izan zituela.
es
Est? claro que en su d?a el Parlamento quiso que esos delitos prescribieran.
fr
Le Bundestag voulait autrefois que ces crimes soient prescrits.
en
Obviously the Bundestag of the time wanted such crimes to be subject to a statute of limitations.
eu
Ez gara ari legegileak epaitzen, akusatua baizik.
es
No son los legisladores quienes comparecen ante este tribunal, sino el acusado.
fr
Ce n'est pas le l?gislateur qui est devant la cour, mais l'accus?.
en
We are not trying the legislators, we are trying the defendant.'
eu
-Ez ba, horrek zer ikusi handia dauka erruarekin, Mattinger jauna-esan zuen Leinenek. Ahotsa gogorra zuen-.
es
-Al contrario, esto tiene mucho que ver con la cuesti?n de la responsabilidad, se?or Mattinger-adujo Leinen en tono duro-.
fr
-Bien au contraire ! ?a a beaucoup de choses ? voir avec la question de sa culpabilit?, ma?tre Mattinger ", r?torqua Leinen. Sa voix ?tait dure.
en
'On the contrary, Herr Mattinger, this matter has a great deal to do with the question of guilt,' said Leinen. There was a steely edge to his voice.
eu
Horrek ez du aldatzen Collinik gizon bat hil izana.
es
Aunque ello no cambie el hecho de que Collini haya cometido un delito.
fr
" Certes, ?a ne change rien au fait que Collini ait tu?.
en
'It does not change the fact that Collini killed a man.
eu
Baina zuk zeuk esan bezala, alde handia dago bere ekintza arbitrarioa izan den edo ulergarria izan den.
es
Pero como usted mismo dijo, que dicho delito fuera arbitrario o que sea comprensible puede marcar una gran diferencia.
fr
Mais, ainsi que vous l'avez fait remarquer, que son acte soit gratuit ou fond? peut faire une grosse diff?rence. "
en
But, as you said yourself, there can be a great difference between whether his act was arbitrary or whether it is understandable.'
eu
Lehendakariak eskuetan biraka ibili zuen idazluma, astiro.
es
La magistrada presidenta le daba vueltas a su pluma en la mano, despacio.
fr
La pr?sidente tournait lentement son stylo-plume dans sa main.
en
The presiding judge was slowly turning her fountain pen in her hand.
eu
Lehenbizi Mattingerri begiratu zion, eta ondoren Leineni.
es
Primero mir? a Mattinger y luego a Leinen.
fr
Elle regarda d'abord Mattinger, puis Leinen.
en
She looked first at Mattinger and then at Leinen.
eu
-Onartzen dut galdera-esan zuen azkenean-.
es
-No ha lugar-zanj? al cabo-.
fr
" Objection refus?e, dit-elle enfin.
en
'I will allow the question,' she said at last.
eu
Krimena egiteko arrazoiekin lotuta dago eta erabakigarria izan daiteke errua erabakitzeko.
es
La pregunta afecta al m?vil del acusado y, por tanto, puede ser decisiva para la cuesti?n de la responsabilidad.
fr
Cette question touche au mobile de l'accus? et peut ainsi ?tre d?terminante pour ?tablir sa culpabilit?.
en
'It affects the defendant's motive, so it can have a deciding influence on the question of guilt.' Mattinger sat down again;
eu
Mattinger berriro eseri zen, ez zuen zentzurik erabakiari gogor egiteak.
es
Mattinger se sent?, no ten?a sentido protestar.
fr
" Mattinger se rassit, contester cette d?cision n'avait pas de sens.
en
there was no point in complaining about her decision.
eu
-Galdera errepikatu ahal duzu? -esan zuen Schwan andreak.
es
-?Podr?a repetir la pregunta? -pidi? la se?ora Schwan.
fr
" Pourriez-vous r?p?ter la question ? demanda Mme Schwan.
en
'Can you ask that question again?' said Dr Schwan.
eu
-Jakina.
es
-Desde luego.
fr
-Volontiers.
en
'Certainly.
eu
Baina beste era batean formulatuko dut-esan zuen Leinenek-.
es
Pero la formular? de otra manera-respondi? Leinen-.
fr
Mais je la formulerai diff?remment, dit Leinen.
en
But let me phrase it a little differently,' said Leinen.
eu
Mattinger jaunak esan berri digunez, Parlamentuak nazionalsozialismoaren krimenak preskribarazi zituen 1968an.
es
El se?or Mattinger acaba de decir que en 1968 el Parlamento quiso que los delitos del nacionalsocialismo prescribieran.
fr
Ma?tre Mattinger a dit qu'en 1968 le Bundestag avait souhait? que les crimes des nationaux-socialistes soient prescrits.
en
'Herr Mattinger said just now that in 1968 the Bundestag wanted Nazi crimes to be subject to a statute of limitations.
eu
Historialari gisa galdetzen dizut: horrela da?
es
Le pregunto a usted como historiadora: ?es eso as??
fr
C'est ? l'historienne que je m'adresse :
en
I ask you, as a historian, is that so?'
eu
-Ez. Hori baino askoz konplikatuagoa da.
es
-No. Es mucho m?s complicado.
fr
-Non, l'affaire est bien plus compliqu?e.
en
'No, it's much more complicated than that.'
eu
-Konplikatuagoa?
es
-?Complicado?
fr
-Plus compliqu?e ?
en
'More complicated?'
eu
-Urte horietan eztabaida handia egon zen Alemanian.
es
-Durante esos a?os en Alemania se entabl? un gran debate.
fr
-Il y avait en ces ann?es un grand d?bat en Allemagne.
en
'There was heated debate in Germany in those years.
eu
Hirugarren Reicharen garaiko krimen guztiak preskribatu ziren 1960an. Hilketak izan ezik. Haiek pertsegitzen jarraitu nahi zen.
es
Todos los delitos del per?odo del Tercer Reich prescrib?an desde 1960. Salvo los asesinatos, que se pretend?a seguir persiguiendo.
fr
Tous les crimes commis sous le troisi?me Reich ?taient prescrits depuis 1960. Sauf les assassinats-les meurtres aggrav?s.
en
All crimes from the time of the Third Reich had been subject to a statute of limitations since 1960. Except for murder.
eu
Baina orduan katastrofe bat egon zen.
es
Pero entonces se produjo una cat?strofe.
fr
On voulait continuer ? les instruire.
en
Murder cases were still to be prosecuted.
eu
-Zer gertatu zen?
es
-?Qu? pas??
fr
Mais une catastrophe a eu lieu.
en
Then, however, there was a catastrophe.'
eu
-Leinenek bazekien noski erantzuna, baina galdetu beharra zeukan adituari, denek konpreni zezaten.
es
-Por supuesto, Leinen sab?a la respuesta, pero deb?a preguntar a la perito para que todos entendieran de qu? se trataba.
fr
-Que s'est-il pass? ? " Leinen connaissait ?videmment la r?ponse, mais il devait guider l'experte par ses questions afin que tout le monde compr?t de quoi il retournait.
en
'What happened?' Leinen knew the answer, of course, but he had to lead the expert witness through his cross-examination in such a way that everyone would understand what it was all about.
eu
-1968ko urriaren 1ean lege xume bat onartu zen.
es
-El uno de octubre de 1968 se promulg? una ley de lo m?s insignificante.
fr
" Le 1er octobre 1968, une loi tout ? fait insignifiante a ?t? promulgu?e.
en
'On 1 October 1968 an inconspicuous little law was passed.
eu
EGOWiG zeritzan, Arau-hausteei Buruzko Sarrerako Legea.
es
Se llam? EGOWiG, la Ley de Contravenciones al Orden.
fr
"loi d'introduction ? la loi sur les infractions administratives".
en
It was called the Introductory Act to Administrative Offences.
eu
Hain ematen zuen hutsala, eztabaidatu ere ez baitzen egin Parlamentuan.
es
Parec?a tan anodina que ni siquiera se debati? en el Parlamento.
fr
Cette loi avait l'air si insignifiante qu'elle n'a jamais ?t? d?battue au Bundestag.
en
Indeed, the law seemed so unimportant that it wasn't even debated in the Bundestag.
eu
Diputatu bakar batek ere ez zuen ulertu zer eragin zuen.
es
Ninguno de los diputados entendi? lo que supon?a.
fr
Aucun des d?put?s n'a r?alis? ce qu'elle impliquait.
en
None of the parliamentary deputies there realized what it meant.
eu
Inor ez zen ohartu historia aldatuko zuenik.
es
Nadie se dio cuenta de que cambiar?a la historia.
fr
Personne n'a vu qu'elle changerait l'histoire.
en
No one saw that it was going to change history.'
eu
-Azaldu behar diguzu hori, mesedez.
es
-Me temo que tendr?a que explic?rnoslo un poco m?s.
fr
-Vous devez nous expliquer cela plus pr?cis?ment.
en
'You'll have to explain it to us in a little more detail.'
eu
-Eduard Dreher izeneko gizon batekin hasi zen dena.
es
-Todo empez? con un hombre llamado Eduard Dreher.
fr
-Tout commen?a avec un homme, le docteur Eduard Dreher.
en
'The whole thing began with a man called Dr Eduard Dreher.
eu
Hirugarren Reichean, Dreher fiskalburua zen Innsbruckeko Auzitegi Berezian.
es
En el Tercer Reich, Dreher era fiscal jefe del tribunal especial de Innsbruck.
fr
Sous le troisi?me Reich, Dreher ?tait procureur au tribunal sp?cial d'Innsbruck.
en
During the Third Reich, Dreher was Head Public Prosecutor at Innsbruck Special Court.
eu
Ez dakigu askorik berari buruz garai hartan, baina dakiguna beldurgarria da.
es
No sabemos mucho de ?l en esa ?poca, pero lo que sabemos es espeluznante.
fr
Les rares ?l?ments que nous avons concernant ses faits et gestes de l'?poque sont horribles.
en
We don't know much about him at this time, but what we do know is bad enough.
eu
Esate baterako, heriotza-zigorra eskatu zuen janaria ostu zuen gizon batentzat.
es
Por ejemplo, solicit? la pena de muerte para un hombre que hab?a robado alimentos.
fr
Par exemple, il a requis la peine de mort contre un homme qui avait vol? de la nourriture.
en
For instance, he called for the death sentence to be passed on a man who had stolen some food.
eu
Arropa-kupoi pare bat legez kontra erosi zituen emakume bati ere heriotza-zigorra ezarri nahi izan zion.
es
Y tambi?n para una mujer que hab?a adquirido ilegalmente unos cupones de racionamiento de ropa.
fr
Pour une femme ?galement, parce qu'elle avait ill?galement achet? quelques cartes d'habillement ;
en
He also wanted it for a woman who had bought a few clothing coupons illegally.
eu
Ez zion nahikoa iritzi hamabost urteko espetxealdiari: lan eginez hezteko esparru batean sarrarazi zuen.
es
No le bast? con que fuera condenada a quince a?os de prisi?n: mand? que la internaran en un campo de trabajo disciplinario.
fr
sa condamnation ? quinze ans de prison n'avait pas suffi ? Dreher, il l'a fait d?porter dans un camp d'?ducation par le travail.
en
Her sentence of thirteen years in prison wasn't enough for Dreher; he had her taken to a Workers' Educational Camp.'
eu
-Lan eginez hezteko esparru batean?
es
-?Un campo de trabajo disciplinario?
fr
-Camp d'?ducation par le travail ?
en
' "Workers' Educational Camp"?'
eu
-Kontzentrazio-esparru baten antzekoa-esan zuen adituak-.
es
-Es comparable a un campo de concentraci?n-aclar? la perito-.
fr
-Semblable ? un camp de concentration, pr?cisa l'experte.
en
'Comparable to a concentration camp,' said the expert witness.
eu
Kapitulazioaren ondoren, Dreher abokatu jarri zen Errepublika Federalean. Baina 1951n Justizia Ministerioan sartu eta gorantz egiten hasi zen.
es
Tras la capitulaci?n, Dreher abri? un bufete en la Rep?blica Federal, pero en 1951 entr? en el Ministerio de Justicia, y ah? empez? su ascenso.
fr
Apr?s la capitulation, Dreher s'installa d'abord comme avocat en R?publique f?d?rale. Mais, en 1951, on est venu le chercher pour travailler au minist?re de la Justice et son ascension a d?but?.
en
'After the capitulation, Dreher initially settled in the Federal Republic to practise law. But in 1951 he was co-opted into the Federal Ministry of Justice, and his career began to take off.
eu
Ministerioko atal bateko zuzendari eta zuzenbide penaleko sailburu bihurtu zen.
es
Dreher pas? a ser subsecretario de Estado y director del Departamento de Derecho Penal.
fr
Dreher est devenu sous-directeur de bureau au minist?re et chef du service du droit p?nal.
en
Dreher became head of a section and director of the criminal law department of the ministry.'
eu
-Ezaguna zen Dreherren iragana?
es
-?Se conoc?a el pasado de Dreher?
fr
-Connaissait-on le pass? de Dreher ?
en
'Was Dreher's past known?'
eu
-Bai.
es
-S?.
fr
-Oui.
en
'Yes.'
eu
-Eta halere kargua eman zitzaion? -galdetu zuen Leinenek.
es
-?Y a pesar de ello le fue dado el cargo? -pregunt? Leinen.
fr
-Et pourtant, il a ?t? recrut? ? s'enquit Leinen.
en
'But all the same he was appointed?' asked Leinen.
eu
-Bai.
es
-S?.
fr
-Oui.
en
'Yes.'
eu
-Zer gertatu zen legearekin?
es
-?Qu? pas? con la ley?
fr
-Que s'est-il pass? avec cette loi ?
en
'What happened to the law?'
eu
-Jakin beharra dago, hasteko, jurisprudentziaren arabera nazien goi-buruzagiak bakarrik zirela hiltzaileak-esan zuen adituak-.
es
-En primer lugar, hay que saber que seg?n la jurisprudencia s?lo eran asesinos los m?ximos dirigentes del nazismo-puntualiz? la perito-.
fr
-Il faut d'abord savoir que, d'apr?s la jurisprudence, seuls les plus hauts dignitaires nazis ?taient coupables d'assassinat, continua l'experte.
en
'First you have to know that in juridical terminology only the top Nazi leaders were murderers,' said the expert witness.
eu
Beste guztiak hilketako konplizetzat hartu ziren.
es
Todos los dem?s se consideraban c?mplices de asesinato.
fr
Tous les autres ?taient consid?r?s comme leurs complices.
en
'All others were regarded as accessories to murder.
eu
Salbuespen gutxi egon ziren.
es
Con escasas excepciones.
fr
Il n'y a eu que tr?s peu d'exceptions.
en
There were only a few exceptions.'
eu
-Beraz Hitler, Himmler, Heydrich eta abar hiltzaileak ziren, eta besteak konplize hutsak?
es
-De manera que Hitler, Himmler, Heydrich, etc?tera, eran los asesinos y los dem?s ?nicamente sus c?mplices, ?no es as??
fr
-Donc Hitler, Himmler, Heydrich, etc. ?taient des assassins tandis que les autres n'?taient que leurs complices ?
en
'So Hitler, Himmler, Heydrich and so forth were the murderers, the others merely rendered assistance?'
