Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ikusezin, Paul Auster / Oskar Arana (Alberdania, 2009
)
eu
Horrek esan nahi du Adamen istorioak ez zuela eragin zure amaren erabakian.
es
Lo que significa que la historia de Adam no influy? en la decisi?n de su madre.
fr
Ce qui signifie que l'histoire d'Adam n'a pas influenc? la d?cision de votre m?re.
en
Which means that Adam's story had no effect on your mother's decision.
eu
Ez nuke horrelakorik esango.
es
Yo no dir?a tanto.
fr
Je ne dirais pas ?a.
en
I wouldn't say that.
eu
Adamek alde egin ostean, Rudolfek ezin zuen hari buruz aritzetik geratu.
es
Tras la marcha de Adam, Rudolf no paraba de hablar de ?l.
fr
Apr?s le d?part d'Adam, Rudolf ne pouvait pas arr?ter de parler de lui.
en
After Adam left, Rudolf couldn't stop talking about him.
eu
Adamek hilketa egiteaz akusatu zuen azken batean, eta sumindurik zegoen, nahiko pitzaturik, egia esan, eta haserre bizian jardun zuen haren aurka gaizki esaka.
es
Lo hab?a acusado de asesinato, al fin y al cabo, y se sent?a ultrajado, estaba que echaba chispas, en realidad, y se pas? semanas despotricando como un loco contra Adam.
fr
Il avait ?t? accus? de meurtre, apr?s tout, et il ?tait offens?, fou furieux, ? vrai dire, et il a fulmin? et rag? contre Adam pendant des semaines.
en
He had been accused of murder, after all, and he was outraged, quite bonkers really, and he fumed and railed against Adam for weeks.
eu
Espetxean sartu beharko lukete hogei urterako, esaten zuen.
es
Deber?an meterlo veinte a?os en la c?rcel, dec?a.
fr
On devrait le mettre en prison pour vingt ans, disait-il.
en
He should be put in jail for twenty years, he said.
eu
Lotu eta hurbilen dagoen argi-zutoinean eskegi beharko lukete.
es
Tendr?an que colgarlo de la farola m?s pr?xima.
fr
On devrait le pendre haut et court au r?verb?re le plus proche.
en
He should be strung up and hanged from the nearest lamppost.
eu
Egotzi eta Deabruaren Uhartera eraman beharko lukete.
es
Deber?an mandarlo a la Isla del Diablo.
fr
On devrait l'exp?dier ? l'?le du Diable.
en
He should be carted off to Devil's Island.
eu
Hain zen guztia gehiegizkoa, hain muturrekoa, nire ama ere pixka bat gogaitzen hasi baitzen harekin.
es
Era todo tan excesivo, tan desmesurado, que mi madre empez? a sentirse un poco molesta con ?l.
fr
C'?tait si excessif, si outrancier que ma m?re a fini par en avoir un peu assez.
en
It was all so excessive, so over the top, that my mother began to feel a little annoyed with him.
eu
Aspaldi zen Rudolf ezagutzen zuela, urte asko ziren, ia nire aita ezagutzen zuen bezain aspalditik ezagutzen zuen hura, eta oso adeitsua izana zen ia beti berarekin... arretatsua, zuhurra, atsegina.
es
Conoc?a a Rudolf de tiempo atr?s, de hac?a muchos a?os, casi tantos como a mi padre, y en general siempre hab?a sido sumamente amable con ella: considerado, atento, cort?s.
fr
Elle connaissait Rudolf depuis longtemps, presque aussi longtemps que mon p?re et, en g?n?ral, il s'?tait montr? tr?s doux envers elle-attentif, pr?venant, courtois.
en
She had known Rudolf for a long time, many years, almost as long as she'd known my father, and for the most part he had been extremely gentle with her-considerate, thoughtful, gracious.
eu
Izan ziren beroaldi batzuk, jakina, bereziki politikaz hitz egiten asten zenean, baina politika zen, ez harreman-kontuak.
es
Ten?a sus momentos de acaloramiento, desde luego, sobre todo cuando se pon?a a hablar de pol?tica, pero s?lo en ese ?mbito, no en el personal.
fr
Il y avait eu quelques moments volcaniques, bien entendu, surtout quand il se mettait ? parler politique, mais il s'agissait de politique, ?a n'avait rien de personnel.
en
There were a few hot-headed moments, of course, especially when he started talking about politics, but that was politics, not personal business.
eu
Orain zalaparta batean ari zen, eta pentsatzen dut ama hari buruzko zalantzak izaten hasi zela.
es
Ahora manifestaba un comportamiento agresivo, y creo que mi madre empez? a tener sus dudas sobre ?l.
fr
A pr?sent, il ?tait d?cha?n? et je crois qu'elle commen?ait ? ?prouver des doutes ? son endroit.
en
Now he was on a rampage, and I think she was beginning to have some doubts about him.
eu
Benetan al zegoen prest hil arteko bizitza hain jenio zitaleko gizon batekin igarotzeko?
es
?Estaba verdaderamente preparada para pasar el resto de su vida con un hombre de car?cter tan violento?
fr
Etait-elle pr?te, honn?tement, ? passer le restant de ses jours avec un homme qui avait un caract?re aussi violent ?
en
Was she honestly prepared to spend the rest of her life with a man who had such a violent temper?
eu
Hilabete edo bi igaro eta gero, Rudolf lasai-tzen hasi zen, eta eguberrietarako amaiturik ziren eroaldiak eta haserrealdiak.
es
Al cabo de un par de meses, Rudolf empez? a calmarse, y por navidades los accesos de frenes? y agresividad hab?an cesado.
fr
Au bout d'un mois ou deux, Rudolf a commenc? ? se calmer et aux alentours de No?l les crises et les ?clats de folie avaient cess?.
en
After a month or two, Rudolf began to calm down, and by Christmastime the fits and crazy outbursts had stopped.
eu
Negua lasaia izan zen, gogoratzen dudanez, baina gero udaberria iritsi zen, mila bederatziehun eta hirurogeita zor-tziko maiatza, eta herrialdea lehertu egin zen.
es
El invierno fue tranquilo, seg?n recuerdo, pero luego vino la primavera, Mayo del 68, y el pa?s entero estall?.
fr
L'hiver a ?t? tranquille, je m'en souviens, mais ensuite est venu le printemps.
en
The winter was tranquil, I recall, but then it was spring, May sixty-eight, and the whole country exploded.
eu
Niretzat, bizitzako garairik onenetakoa izan zen.
es
Para m?, fue una de las mejores ?pocas de mi vida.
fr
Mai 68, le pays entier a explos?.
en
For me, it was one of the greatest periods of my life.
eu
Elkarretaratzeetan parte hartu nuen, bilkuretan, manifestazioetan, gure eskola ixten lagundu nuen, eta, bat-batean, aktibista bihurturik nintzen, iraultzaile begi sukartu asaldatzaile bat gobernua eraitsi nahian.
es
Fui a manifestaciones, a concentraciones, contribu? a que cerraran mi instituto, y me convert? de pronto en una activista, una revolucionaria de ojos iluminados que luchaba por derribar al gobierno.
fr
J'ai d?fil?, j'ai manifest?, j'ai particip? ? la fermeture de mon lyc?e et, tout ? coup, j'?tais devenue une activiste, une r?volutionnaire aux yeux brillants faisant de l'agitation pour renverser le gouvernement.
en
I marched, I demonstrated, I helped shut down my school, and suddenly I had turned into an activist, a bright-eyed revolutionary agitating to bring down the government.
eu
Amak ulertzen zituen ikasleak, baina Rudolf eskuindarrak gorrotoa baizik ez zeukan haientzat.
es
Mi madre simpatizaba con los estudiantes, pero el derechista Rudolf no mostraba sino desprecio hacia ellos.
fr
Ma m?re avait de la sympathie pour les ?tudiants, mais Rudolf avait le c?ur ? droite, il n'avait pour eux que du m?pris.
en
My mother was sympathetic to the students, but right-wing Rudolf had nothing but contempt for them.
eu
Eztabaida garratz batzuk izan genituen biok udaberri hartan, uluka lehiatzen ginen justiziari eta legeari, Marx eta Maori, anarkiari eta matxinadari buruzko borroketan, eta lehenbiziko aldia izan zen politika ez zela jada politika, baizik eta biren arteko kontua.
es
El y yo tuvimos algunas discusiones tremendas aquella primavera, encarnizadas peleas a gritos sobre justicia y legalidad, Marx y Mao, anarqu?a y rebeli?n, y por primera vez la pol?tica dej? de ser s?lo pol?tica y pas? al plano personal.
fr
Nous avons eu des disputes terribles, lui et moi, des ?changes f?roces, ? grands cris, ? propos du droit et de la justice, de Marx et de Mao, de l'anarchie et de la r?volte et, pour la premi?re fois, la politique n'?tait plus seulement la politique, c'?tait une affaire personnelle.
en
He and I got into some dreadful arguments that spring, fierce shouting matches about law and justice, Marx and Mao, anarchy and rebellion, and for the first time politics was no longer just politics, it was personal business.
eu
Ama erdian harrapatuta geratu zen, eta geroz eta atsekabetuago, geroz eta isilago, geroz eta bere baitara bilduago bihurrarazi zuen horrek.
es
Mi madre se encontraba en el medio, y aquello la pon?a cada vez m?s triste, la hac?a cada vez m?s callada y retra?da.
fr
Ma m?re ?tait prise en tenailles et elle en ?tait de plus en plus malheureuse, de plus en plus silencieuse et repli?e sur elle-m?me.
en
My mother was caught in the middle, and it made her more and more unhappy, more and more silent and withdrawn.
eu
Aitarekiko dibortzioa ekainaren hasieran zen behin betiko gauzatzekoa.
es
El divorcio de mi padre iba a declararse oficialmente a principios de junio.
fr
Son divorce d'avec mon p?re devait ?tre d?finitif au d?but de juin.
en
The divorce from my father was supposed to become final at the beginning of June.
eu
Frantzian, dibortzioa nahi duten bikoteek epailearekin hitz egin behar dute azken aldi batez, hark paperak sinatu aurretik.
es
En Francia, los matrimonios que se divorcian deben hablar con el juez una ?ltima vez antes de que el magistrado firme los documentos.
fr
En France, les couples qui divorcent doivent parler au juge une derni?re fois avant qu'il puisse signer les papiers.
en
In France, divorcing couples have to talk to a judge one last time before he can sign the papers.
eu
Berriz pentsatzeko eskatzen zaie, beren erabakiaz gogoeta egiteko eta ziurtatzeko aurrera egin nahi dutela. Aita erietxean zen;
es
Les pide que lo vuelvan a pensar, que reconsideren su decisi?n y se aseguren de que quieren seguir adelante con la separaci?n.
fr
On leur demande de r?fl?chir, de repenser leur d?cision et de s'assurer qu'ils ont bien la volont? de passer ? l'acte.
en
They're asked to reconsider, to rethink their decision and make sure they want to go ahead with it.
eu
uste dut... badakizula dena, eta ama bere kabuz joan zen epailearengana.
es
Mi padre estaba en el hospital, supongo que usted sabe todo eso, y mi madre fue sola a ver al juez.
fr
Mon p?re ?tait ? l'h?pital-vous ?tes au courant de tout cela, j'imagine-et ma m?re est all?e seule chez le juge.
en
My father was in the hospital-I imagine you know all about that-and my mother went to see the judge on her own.
eu
Hark galdetu zionean zalantzarik ote zuen erabakiari buruz, baietz erantzun zion, iritzia aldatu zuela eta ez zuela dibortziorik nahi.
es
Cuando le pregunt? si ten?a dudas sobre su decisi?n, ella contest? que s?, que hab?a cambiado de opini?n y ya no quer?a el divorcio.
fr
Quand il lui a demand? si sa d?cision ne lui inspirait aucun regret, elle a r?pondu que si, qu'elle avait chang? d'avis et qu'elle ne voulait plus divorcer.
en
When he asked her if she had any second thoughts about her decision, she said yes, she had changed her mind and didn't want a divorce.
eu
Bere burua babesten ari zen Rudolfen aurka, badakizu.
es
Se estaba protegiendo de Rudolf, ?comprende?
fr
Elle se prot?geait de Rudolf, vous comprenez.
en
She was protecting herself against Rudolf, you understand.
eu
Ez zuen harekin ezkondu nahi, eta nire aitarekin ezkonduta jarraituz gero, ezingo zuen harekin inoiz ere ezkondu.
es
Ya no deseaba contraer matrimonio con ?l, y si segu?a siendo la mujer de mi padre, no pod?a casarse con ?l.
fr
Elle n'avait plus envie de l'?pouser et, en restant mari?e ? mon p?re, elle ne pouvait plus l'?pouser.
en
She didn't want to marry him anymore, and by staying married to my father, she couldn't marry him anymore.
eu
Nola hartu zuen Bornek?
es
?C?mo reaccion? Born?
fr
Comment Born a-t-il r?agi ?
en
How did Born react?
eu
Adeitasun ikaragarriarekin.
es
Con enorme amabilidad.
fr
Avec une ?norme gentillesse.
en
With tremendous kindness.
eu
Esan zuen ulertzen zuela ezin aurrera egitea, miresten zuela bere indarrarengatik eta adorea-gatik, emakume bikaina eta prestua zela bere ustean.
es
Dijo que comprend?a por qu? no pod?a seguir adelante, que la admiraba por su firmeza y valor, que la consideraba una mujer extraordinaria y generosa.
fr
Il a dit qu'il comprenait qu'elle ne voul?t plus faire cela, qu'il l'admirait pour sa constance et son courage, qu'il la consid?rait comme une femme d'une noblesse extraordinaire.
en
He said that he understood why she couldn't go through with it, that he admired her for her steadfastness and courage, that he thought she was an extraordinary and noble woman.
eu
Ez zuen espero izatekoa zen bezala hartu, baina horra hor.
es
No lo que cabr?a esperar, pero ah? lo tiene.
fr
Pas du tout ce qu'on aurait attendu, mais voil?.
en
Not what you would expect, but there you have it.
eu
Ezin jokabide ederragoa izan zuen.
es
Se port? maravillosamente.
fr
Il s'est comport? magnifiquement.
en
He behaved beautifully.
eu
Zenbat denboran jarraitu zuen zure aitak bizirik?
es
?Cu?nto tiempo sigui? su padre con vida?
fr
Combien de temps votre p?re a-t-il encore v?cu ?
en
How much longer did your father go on living?
eu
Urte eta erdi.
es
Un a?o y medio.
fr
Un an et demi.
en
A year and a half.
eu
Mila bederatziehun eta hirurogeita hamarreko urtarrilean hil zen.
es
Muri? en enero de mil novecientos setenta.
fr
Il est mort en janvier soixante-dix.
en
He died in January nineteen seventy.
eu
Itzuli al zen Born berriro ezkontza proposatzera?
es
?Volvi? Born a proponerle matrimonio?
fr
Est-ce que Born est revenu demander ? votre m?re de l'?pouser ?
en
Did Born come back and propose again?
eu
Ez.
es
No.
fr
Non.
en
No.
eu
Alde egin zuen Parisetik hirurogeita zortziaren ondoren eta Londresen hasi zen irakasten.
es
Se march? de Par?s despu?s del 68 y empez? a dar clases en Londres.
fr
Il a quitt? Paris apr?s 68 et il a commenc? ? enseigner ? Londres.
en
He left Paris after sixty-eight and started teaching in London.
eu
Aitaren hiletan ikusi genuen, eta handik aste pare batera iraganari buruzko gutun luze eta egiati bat idatzi zion amari, baina hortxe amaitu zen guztia.
es
Lo vimos en el funeral de mi padre, y un par de semanas despu?s escribi? a mi madre una larga y sentida carta sobre el pasado, pero ah? se acab? todo.
fr
Nous l'avons vu ? l'enterrement de mon p?re et, quelques semaines plus tard, il a ?crit ? ma m?re une longue lettre chaleureuse ? propos du pass?, mais les choses en sont rest?es l?.
en
We saw him at my father's funeral, and a couple of weeks after that he wrote my mother a long, heartfelt letter about the past, but that was the end of it.
eu
Ezkontzaren gaia ez zen berriro atera.
es
La cuesti?n del matrimonio nunca volvi? a plantearse.
fr
La question du mariage n'a plus jamais ?t? abord?e.
en
The subject of marriage never came up again.
eu
Eta zure amak, zer?
es
?Y qu? me dice de su madre?
fr
Et qu'est devenue votre m?re ?
en
And what about your mother?
eu
Aurkitu zuen beste inor?
es
?Encontr? a alguien?
fr
A-t-elle trouv? quelqu'un d'autre ?
en
Did she find someone else?
eu
Izan zituen gizonezko lagun batzuk urteetan zehar, baina ez zen sekula berriro ezkondu.
es
Tuvo algunos amigos a lo largo de los a?os, pero no volvi? a casarse.
fr
Elle a eu plusieurs amis au cours des ann?es, mais elle ne s'est pas remari?e.
en
She had some male friends over the years, but she never remarried.
eu
Eta Born Londresera joan zen bizitzera.
es
Y Born se traslad? a Londres.
fr
Et Born ?tait parti ? Londres.
en
And Born moved to London.
eu
Ikusi al zenuen inoiz berriro?
es
?Volvi? a verlo alguna vez?
fr
Vous l'avez revu ?
en
Did you ever see him again?
eu
Behin, ama hil eta zortzi bat hilabetera. Eta?
es
En una ocasi?n, unos ocho meses despu?s de la muerte de mi madre.
fr
Une fois, huit mois environ apr?s la mort de ma m?re. Et ?
en
Once, about eight months after my mother died. And?
eu
Sentitzen dut.
es
Lo siento.
fr
Je regrette.
en
I'm sorry.
eu
Uste dut ezin dudala horri buruz hitz egin.
es
Me parece que no puedo hablar de ello.
fr
Je ne crois pas que je puisse en parler.
en
I don't think I can talk about it.
eu
Zergatik?
es
?Por qu? no?
fr
Pourquoi pas ?
en
Why not?
eu
Zeren eta zer gertatu zen kontatzen saiatuko banintz, ezingo nuke azaldu zein esperientzia arraroa eta nahasgarria izan zen niretzat.
es
Porque si intentara contarle lo que pas?, no creo que pudiera explicarle la extra?a e inquietante experiencia que supuso para m?.
fr
Parce que, si j'essayais de vous raconter ce qui s'est pass?, je ne serais m?me pas capable de commencer ? vous faire sentir quelle exp?rience ?trange et perturbante ?'a ?t? pour moi.
en
Because if I tried to tell you what happened, I couldn't begin to convey what a strange and disturbing experience it was for me.
eu
Adarra jotzen ari zara, ezta?
es
Me est? tomando el pelo, ?verdad?
fr
Vous me faites marcher, c'est ?a ?
en
You're pulling my leg, right?
eu
Apurtxo bat bakarrik.
es
S?lo un poco.
fr
A peine.
en
Just a little bit.
