Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Latinoamerikaren zain urratuak, Eduardo Galeano / Iñaki Alegria (UEU, 2021
)
eu
Kuba osoan bataioen, ehorzketen eta mezen tarifek gora egiten zuten beltzen eta idien garestitze lotsagabearekin proportzioan.
es
en toda Cuba la tarifa de los bautismos, los entierros y las misas sub?a en proporci?n a la desatada carest?a de los negros y los bueyes.
fr
dans tout Cuba, les r?tributions demand?es pour les bapt?mes, les enterrements et les messes s'accordaient aux sommes fabuleuses offertes pour l'achat des Noirs et des b?ufs.
en
and throughout Cuba the fees for baptisms, burials, and masses rose in proportion to the soaring prices of blacks and oxen.
eu
Beste garai batzuetako kronikariek zioten Kuba zeharka zitekeela, aldez alde, palmondo erraldoien eta baso zoragarrien itzalpean, zeinetan ugariak baitziren kaoba, zedroa eta ebanoa.
es
Los cronistas de otros tiempos dec?an que pod?a recorrerse Cuba, a todo lo largo, a la sombra de las palmas gigantescas y los bosques frondosos, en los que abundaban la caoba y el cedro, el ?bano y los dagames.
fr
Les chroniqueurs du pass? affirmaient que l'on pouvait traverser Cuba, sur toute sa longueur, ? l'ombre des palmes g?antes et des for?ts luxuriantes o? abondaient les c?dres et les acajous, les ?b?niers et les dagames.
en
Early chroniclers told of traveling across all of Cuba in the shade of giant palms and through leafy forests abounding in mahogany, cedar, and ebony.
eu
Kubako zurbitxiak mirets daitezke oraindik El Escorialeko mahai eta leihoetan, edo Madrilgo errege-jauregiko ateetan, baina kanaberaren inbasioak erre zituen, ondoz ondoko sutetan, Kubako lurzorua estaltzen zituzten baso birjinetako onenak.
es
Se puede todav?a admirar las maderas preciosas de Cuba en las mesas y en las ventanas de El Escorial o en las puertas del palacio real Madrid, pero la invasi?n ca?era hizo arder, en Cuba, con varios fuegos sucesivos, los mejores bosques v?rgenes de cuantos antes cubr?an su suelo.
fr
On peut encore admirer les bois pr?cieux de Cuba : ce sont ceux des tables et des fen?tres de l'Escorial ou des portes du palais royal de Madrid. Mais l'invasion sucri?re d?truisit par des br?lis successifs les plus belles for?ts qui couvraient le sol de l'?le ;
en
Cuba's precious woods may still be admired in the tables and windowframes of the Escorial and in the doors of the royal palace in Madrid, but in Cuba the sugarcane invasion sent the best virgin forests up in smoke.
eu
Bere floresta erretzen zuen urte bertsuetan, Estatu Batuetako egurraren erosle nagusia bilakatu zen Kuba.
es
En los mismos a?os en que arrasaba su propia floresta, Cuba se convert?a en la principal compradora de madera de los Estados Unidos.
fr
en m?me temps qu'il saccageait ses futaies, Cuba devenait le principal acheteur de bois des ?tats-Unis.
en
In the same years it was destroying its own timberlands, Cuba became the chief purchaser of U.S. timber.
eu
Kanaberaren laborantza estentsiboak, harrapaketa-laborantza horrek, basoaren heriotzaz gain, "uhartearen emankortasun zoragarriaren heriotza" ekarri zuen epe luzera.
es
El cultivo extensivo de la ca?a, cultivo de rapi?a, no solo implic? la muerte del bosque sino tambi?n, a largo plazo, "la muerte de la fabulosa fertilidad de la isla".
fr
La culture extensive de la canne, culture d?voreuse, impliqua non seulement la disparition de la for?t mais aussi, ? long terme, " la mort de la prodigieuse fertilit? de l'?le ".
en
The extensive plunder-culture of sugarcane meant not only the death of the forest but also, in the long run, the death of the island's fabulous fertility.
eu
Basoak sugarretara emanak ziren, eta higadurak ez zuen denborarik galtzen babesik gabeko lurzoruetan hozka egiteko; milaka erreka lehortu ziren horrela.
es
Los bosques eran entregados a las llamas y la erosi?n no demoraba en morder los suelos indefensos; miles de arroyos se secaron.
fr
Les for?ts ?taient livr?es aux flammes et l'?rosion ne tardait pas ? attaquer le sol sans d?fense ; des milliers de ruisseaux s'ass?ch?rent.
en
With forests surrendered to the flames, erosion soon did its work on the defenseless soil and thousands of streams dried up.
eu
Gaur egun, Kubako azukre landaketetan hektareako errendimendua hiru aldiz txikiagoa da Perukoa baino, eta lau eta erdi aldiz txikiagoa Hawaiikoa baino.
es
Actualmente, el rendimiento por hect?reas de las plantaciones azucareras de Cuba es inferior en m?s de tres veces al de Per?, y cuatro veces y media menor que el de Hawai.
fr
Le rendement par hectare des plantations sucri?res de Cuba est actuellement trois fois plus faible que celui du P?rou et quatre fois et demie inf?rieur ? celui de Hawaii.
en
The present-day per hectare yield from sugar plantations in Cuba is more than three times lower than in Peru and four and one-half times lower than in Hawaii.
eu
Lurra ureztatzea eta ongarritzea lehentasunezko zereginak dira Kubako iraultzarako.
es
El riesgo y la fertilizaci?n de la tierra constituyen tareas prioritarias para la revoluci?n cubana.
fr
L'irrigation et la fertilisation des sols constituent des t?ches prioritaires pour la r?volution cubaine.
en
Irrigation and fertilization of the land are priority tasks for the Cuban Revolution.
eu
Presa hidraulikoak, handiak zein txikiak, biderkatzen ari dira, soroetan kanalizazioak egin eta zigortutako lurren gainean ongarria barreiatzen den bitartean.
es
Se est?n multiplicando las presas hidr?ulicas, grandes y peque?as, mientras se canalizan los campos y se diseminan, sobre las castigadas tierras, los abonos.
fr
On multiplie les barrages de toutes dimensions, on irrigue les champs et on r?partit les engrais sur les terres appauvries.
en
Large and small hydraulic dams are multiplying, fields are being irrigated, and fertilizer is being scattered over lands weak from centuries of punishment.
eu
"Sakarokraziak" aberastasun engainagarria piztu zuen Kubaren mendekotasuna zigilatzen zuen bitartean, herrialdearen ekonomia diabetesak jota utziz.
es
La "sacarocracia" alumbr? su enga?osa fortuna al tiempo que sellaba la dependencia de Cuba, una factor?a distinguida cuya econom?a qued? enferma de diabetes.
fr
La " saccharocratie " exhibait sa fallacieuse fortune en m?me temps qu'elle ali?nait l'ind?pendance de Cuba dans une industrie distingu?e dont l'?conomie resta malade du diab?te.
en
The "sugarocracy" piled up their fraudulent fortunes while reinforcing Cuba's dependence.
eu
Bide basatiak erabiliz lurrik emankorrenak suntsitu zituztenen artean Europako kultura fineko pertsonaiak zeuden, benetako Brueghel bat bereizteko gauza zirenak eta erosteko ahala zutenak;
es
Entre quienes devastaron las tierras m?s f?rtiles por medios brutales hab?a personajes de refinada cultura europea, que sab?an reconocer un Brueghel aut?ntico y pod?an comprarlo;
fr
Parmi les d?vastateurs des terres les plus fertiles se trouvaient des personnages ?pris de la noble culture europ?enne qui savaient reconna?tre un Bruegel authentique et pouvaient l'acheter ;
en
Among those who savagely devastated Cuba's fertile soil were persons of refined European culture who could spot a genuine Brueghel and afford to buy it;
eu
eta Parisera maiz egindako bidaietatik denetarik zekartzaten: ontzi etruskoak eta anfora grekoak, tapiz frantsesak eta Ming bionboak, artista britainiar kotizatuenen paisaiak eta erretratuak.
es
de sus frecuentes viajes a Par?s tra?an vasijas etruscas y ?nforas griegas, gobelinos franceses y biombos Ming, paisajes y retratos de los m?s cotizados artistas brit?nicos.
fr
de leurs fr?quents voyages ? Paris, ils rapportaient des poteries ?trusques et des amphores grecques, des tapisseries des Gobelins et des paravents ming, des paysages et des portraits des artistes britanniques les plus cot?s.
en
they returned from frequent Paris trips with Etruscan vases and Greek amphorae, Gobelin tapestries and Ming screens, landscapes and portraits by the most fashionable British artists.
eu
Harritu egin nintzen, Habanako etxetzar batean, sukaldean, kutxa gotor erraldoi bat topatzean, konbinazio sekretua eta guzti, kondesa batek baxera gordetzeko erabiltzen zuena.
es
Me sorprendi? descubrir, en la cocina de una mansi?n de La Habana, una gigantesca caja fuerte, con combinaci?n secreta, que una condesa usaba para guardar la vajilla.
fr
J'eus la surprise de d?couvrir dans la cuisine d'une r?sidence de La Havane un gigantesque coffre-fort ? combinaison secr?te qu'une comtesse utilisait pour garder sa vaisselle.
en
I was startled to find in the kitchen of a Havana mansion an enormous strongbox with a secret combination in which a countess used to protect her table service.
eu
1959 arte ez zen fabrikarik eraikitzen, azukrezko gazteluak baizik:
es
Hasta 1959 no se constru?an f?bricas, sino castillos de az?car:
fr
Jusqu'en 1959 on ne construisait pas des usines, mais des ch?teaux de sucre :
en
Up until 1959 it was not factories, but sugar castles that were built on the island:
eu
azukreak diktadoreak jarri eta egozten zituen, langileei lana eman edo ukatzen zien, eta milioien dantzaren erritmoa zein krisi ikaragarriak erabakitzen zituen.
es
el az?car pon?a y sacaba dictadores, proporcionaba o negaba trabajo a los obreros, decid?a el ritmo de las danzas de los millones y las crisis terribles.
fr
le sucre faisait et d?faisait les dictatures, donnait ou refusait du travail aux ouvriers, d?cidait du rythme de la valse des millions et des crises aigu?s.
en
sugar installed and removed dictators, gave or denied jobs to workers, decided the rhythm of the "dance of the millions"-the 1919-1921 boom period-and of the terrible crises.
eu
Gaur egun Trinidad hiria hilotz distiratsu bat da. XIX.
es
La ciudad de Trinidad es, hoy, un cad?ver resplandeciente.
fr
La ville de Trinidad est aujourd'hui un cadavre resplendissant.
en
The city of Trinidad is today a resplendent corpse.
eu
mendearen erdialdean berrogei ola baino gehiago zeuden Trinidaden, 700 mila azukre arroa ekoizten zituztenak.
es
A mediados del siglo XIX, hab?a en Trinidad m?s de cuarenta ingenios, que produc?an 700 mil arrobas de az?car.
fr
En 1850, elle poss?dait plus de quarante raffineries qui produisaient sept cent mille arrobes de sucre.
en
It collapsed, never to rise again, with the collapse of sugar prices in 1857. In the mid-nineteenth century it had forty sugarmills producing 700,000 arrobas of sugar.
eu
Bortizkeriak lekualdatu zituen tabakoa landatzen zuten nekazari txiroak, eta inguruak, abeltzaintzara ere emana aurretik eta okela esportatzen zuenak, kanpotik ekarritako okela jaten zuen.
es
Los campesinos pobres que cultivaban tabaco hab?an sido desplazados por la violencia, y la zona, que hab?a sido tambi?n ganadera, y que antes exportan carne, com?a carne tra?da de fuera.
fr
Les paysans pauvres qui cultivaient le tabac avaient ?t? expropri?s par la violence et cette r?gion, qui avait aussi pratiqu? l'?levage et export? ses produits, mangeait de la viande d'importation.
en
Poor tobacco-farming peasants had been displaced by force and violence, and meat for the district-which had also raised cattle and had once exported meat-was being bought abroad.
eu
Jauregi kolonialak sortu ziren eta denetarik zuten: itzal konplizeko atariak, sabai altuko ganberak, kristal oparoko armiarmak, pertsiar alfonbrak, belusezko isiltasuna eta minuet uhinak airean, eta ispiluak, aretoetan jaunen irudia itzultzeko ileordetxoa eta belarridun oinetakoak agerian.
es
Brotaron palacios coloniales, con sus portales de sombra c?mplice, sus aposentos de altos techos, ara?as con lluvia de cristales, alfombras persas, un silencio de terciopelo y en el aire las ondas del minu?, los espejos en los salones para devolver la imagen de los caballeros de peluqu?n y zapatos con hebilla.
fr
Des palais coloniaux avaient jailli, avec leurs arcades ? l'ombre complice, leurs appartements ? hauts plafonds, leurs lustres ruisselant de cristal, leurs tapis persans, un silence ouat? seulement troubl? par les notes d'un menuet, et des salons dont les miroirs renvoyaient l'image de messieurs ? perruques et chauss?s de souliers ? boucles.
en
There was a flowering of colonial-style palaces with furtively shadowed porticos, chandeliers dripping crystal in high-ceilinged salons, Persian carpets, minuets faintly breaking the velvet silence, ormolu mirrors reflecting the graces of buckle-shod, bewigged caballeros.
eu
Hortxe daude, orain, marmolezko edo harrizko eskeleto handi horien testigantza, kanpai-dorre isilen harrotasuna, belarrak harrapatutako zalgurdiak.
es
Ah? est?, ahora, el testimonio de los grandes esqueletos de m?rmol o piedra, la soberbia de los campanarios mudos, las calesas invadidas por el pasto.
fr
Il ne reste de tout cela que le t?moignage des grands squelettes de marbre et de pierre, l'orgueil des clochers muets, les cal?ches envahies par l'herbe.
en
Great marble and stone skeletons, proud silent bell towers, and Spanish carriages invaded by grass remain today as testimony to all this.
eu
Trinidadi "eduki zutenen hiria" deitzen diote; bertan biziraundako zuriek beti hitz egiten baitute boterea eta ospea eduki zuten arbasoen inguruan.
es
A Trinidad le dicen ahora "la ciudad de los tuvo", porque sus sobrevivientes blancos siempre hablan de alg?n antepasado que tuvo el poder y la gloria.
fr
Mais la crise de 1857 fit tomber les prix du sucre et la ville les suivit dans cette chute, pour ne plus jamais se relever.
en
Trinidad became known as "the city of the 'had'" because its white survivors always talked of past days when they "had" power and glory.
eu
Mende bat geroago, Sierra Maestrako gerrillak boterea konkistatu zuenean, Kubak bere patuari lotutajarraitzen zuen, azukrearen prezioari kateatuta.
es
Un siglo despu?s, cuando los guerrilleros de la Sierra Maestra conquistaron el poder, Cuba segu?a con su destino atado a la cotizaci?n del az?car.
fr
Un si?cle plus tard, lorsque les gu?rilleros de la Sierra Maestra conquirent le pouvoir, le destin de Cuba restait li? aux cours du sucre.
en
When the Sierra Maestra guerrilleros took power, Cuba's destiny was still tied to sugar prices.
eu
"Biziraupena produktu bakar baten esku uzten duen herriak bere buruaz beste egiten du" profetizatua zuen Jose Marti heroi nazionalak.
es
"El pueblo que conf?a su subsistencia a un solo producto, se suicida", hab?a profetizado el h?roe nacional, Jos? Mart?.
fr
" Le peuple qui confie sa subsistance ? un seul produit se suicide ", avait proph?tis? son h?ros national, Jos? Mart?.
en
"A people that entrusts its subsistence to one product alone commits suicide," the national hero Jos? Mart? had prophesied.
eu
1920an, azukrea 22 zentabo librako zela, Kubak munduko errekorra hautsi zuen per capita esportazioetan, Ingalaterra ere gaindituz, eta Latinoamerikako per capita errenta handiena izan zuen.
es
En 1920, con el az?car a 22 centavos la libra, Cuba bati? el r?cord mundial de exportaciones por habitante, superando incluso a Inglaterra, y tuvo el mayor ingreso per capita de Am?rica Latina.
fr
En 1920, avec le sucre ? vingt-deux centavos la livre, Cuba battit le record mondial des exportations par habitant, d?passant m?me l'Angleterre, et connut le plus fort revenu per capita de l'Am?rique latine.
en
When sugar stood at $.22 a pound in 1920, Cuba beat the world record in per capita export-even surpassing England-and had Latin America's highest per capita income.
eu
Baina urte berean, abenduan, azukrearen prezioa lau zentimora amildu zen, eta 1921ean krisiaren urakana piztu zen:
es
Pero ese mismo a?o, en diciembre, el precio del az?car cay? a cuatro centavos, y en 1921 se desat? el hurac?n de la crisis:
fr
Mais, en d?cembre de la m?me ann?e, le prix du sucre tomba ? quatre centavos et, en 1921, se d?cha?na l'ouragan de la crise :
en
But in December of that year the price fell to $.04 and a crisis of hurricane force descended in 1921:
eu
azukre zentral ugarik porrot egin zuten, AEBko interesek eskuratzeko aprobetxatu zutelarik. Kubako edo Espainiako banku guztiek ere porrot egin zuten, Banku Nazionala barne.
es
quebraron numerosas centrales azucareras, que fueron adquiridas por intereses norteamericanos, y todos los bancos cubanos o espa?oles, incluyendo el propio Banco Nacional.
fr
de nombreuses centrales sucri?res firent faillite et furent rachet?es par des trusts nord-am?ricains tandis que le krach frappait les banques cubaines ou espagnoles, y compris la Banque Nationale.
en
many sugarmills went bankrupt-to be bought up by U.S. interests-as did all the Cuban and Spanish banks, including the Banco Nacional itself.
eu
AEBko bankuen adarrek baino ez zuten iraun.
es
Solo sobrevivieron las sucursales de los bancos de Estados Unidos.
fr
Seules surv?curent les succursales des banques des ?tats-Unis.
en
Only the branches of U.S.
eu
azukrearen prezioa zentimo bat baino askoz beherago jaitsi zen 1932an, eta hiru urtetan esportazioen balioa laurdenera murriztu zen.
es
el precio del az?car lleg? a bajar a mucho menos de un centavo en 1932, y en tres a?os las exportaciones se redujeron, en valor, a la cuarta parte.
fr
L'indice du ch?mage ? Cuba " aurait pu ?tre difficilement ?gal? dans quelque autre pays ".
en
banks survived.
eu
Estatu Batuetako merkatuan gertatutako azukrearen prezioaren jaitsierak ekarri zuen 1921eko hondamendia, eta Estatu Batuetatik, laster, iritsiko zen berrogeita hamar milioi dolarreko kreditu bat: kredituarekin batera, orpoz orpo, Crowder jenerala ere iritsi zen;
es
El desastre de 1921 hab?a sido provocado por la ca?da del precio del az?car en el mercado de los Estados Unidos, y de los Estados Unidos no demor? en llegar un cr?dito de cincuenta millones de d?lares: en ancas del cr?dito, lleg? tambi?n el general Crowder;
fr
Le d?sastre de 1921 avait ?t? provoqu? par la chute du prix du sucre sur le march? des ?tats-Unis et, de ces derniers, ne tarda pas ? arriver un cr?dit de cinquante millions de dollars.
en
The 1921 disaster had been brought on by the fall in sugar prices on the U.S. market, and from the United States came a prompt credit of $50 million.
eu
funtsen erabilera kontrolatzeko aitzakiapean; Crowder izango zen herrialdeko izatezko gobernadorea.
es
so pretexto de controlar la utilizaci?n de los fondos, Crowder gobernar?a, de hecho, el pa?s.
fr
Mais avec le cr?dit arriva aussi le g?n?ral Crowder, qui, sous pr?texte de contr?ler l'utilisation des fonds, allait gouverner en fait le pays.
en
On the heels of the credit came General Enoch Crowder who, under the pretext of controlling the use of the funds, became Cuba's de facto governor.
eu
Haren "ofizio onei" esker Machadoren diktadura iritsi zen boterera 1924an, baina mila bederatziehun eta hogeita hamarretako beheraldi handiak aurretik eraman zuen, Kuba greba orokorrak geldiarazita, hil eta heriozko erregimen hori.
es
Gracias a sus buenos oficios la dictadura de Machado llega al poder en 1924, pero la gran depresi?n de los a?os treinta se lleva por delante, paralizada Cuba por la huelga general, a este r?gimen de sangre y fuego.
fr
Gr?ce ? ses bons offices, la dictature de Machado s'installa au pouvoir en 1924 ; pourtant, c'est la grande d?pression des ann?es 30 qui conduisit Cuba, paralys? par la gr?ve g?n?rale, ? ce r?gime de feu et de sang.
en
Thanks to his good offices the Machado dictatorship came to power in 1924, but the Great Depression of the 1930s lay ahead for this bloody regime, with Cuba paralyzed by a general strike. The U.S.
eu
Prezioekin gertatu zena errepikatzen zen esportazioen bolumenarekin.
es
Lo que ocurr?a con los precios, se repet?a con el volumen de las exportaciones.
fr
Ce qui se produisait avec les prix se r?p?tait avec le volume des exportations.
en
What happened to prices was repeated in volume of exports.
eu
1948tik, Kubak Ipar Amerikako azukre merkatuaren hiruren bat estaltzeko bere kuota berreskuratu zuen, Estatu Batuetako ekoizleek jasotakoa baino prezio txikiagoetan, baina nazioarteko merkatuarenak baino altuago eta egonkorragoetan.
es
Desde 1948, Cuba recuper? su cuota para cubrir la tercera parte del mercado norteamericano de az?car, a precios inferiores a los que recog?an los productores de Estados Unidos, pero m?s altos y m?s estables que los del mercado internacional.
fr
? partir de 1948, Cuba retrouva les conditions n?cessaires pour couvrir en sucre le tiers du march? des ?tats-Unis, ? des prix inf?rieurs ? ceux que touchaient les producteurs nord-am?ricains, mais sup?rieurs et plus stables que ceux du march? international.
en
exports to Cuba, but such "favors" only consolidated Cuba's dependence. By 1948 Cuba had recovered its quota to the point of supplying one-third of the U.S.
eu
Zenbait denbora lehenago Estatu Batuek Kubako azukrearen inportazioak desgrabatu zituzten Ipar Amerikako artikuluen sarbideari emandako pribilegioen truke.
es
Ya con anterioridad los Estados Unidos hab?an desgravado las importaciones de az?car cubana a cambio de privilegios similares concedidos al ingreso de los art?culos norteamericanos en Cuba.
fr
D?j?, par le pass?, les ?tats-Unis avaient d?grev? les importations de sucre cubain en ?change de privil?ges similaires accord?s ? l'entr?e d'articles nord-am?ricains ? Cuba.
en
sugar market, at prices lower than U.S. producers received but higher and more stable than those in the international market.
eu
Fabore horiek guztiek sendotu zuten mendekotasuna.
es
Todos estos favores consolidaron la dependencia.
fr
Toutes ces faveurs consolid?rent la d?pendance.
en
Sugar production was arbitrarily limited by Washington's needs.
eu
"Erosten duen herriak agintzen du, saltzen duena zerbitzaria da;
es
"El pueblo que compra manda, el pueblo que vende sirve;
fr
" Le pays qui ach?te commande, le pays qui vend est ? son service ;
en
The 1925 level of some 5 million tons remained the average through the 1950s;
eu
merkataritza orekatu behar da askatasuna bermatzeko;
es
hay que equilibrar el comercio para asegurar la libertad;
fr
il faut ?quilibrer le commerce pour assurer la libert? ;
en
When Batista fell in 1959, Cuba was selling almost all its sugar to the United States.
eu
hil nahi duen herriak herri bakarrari saltzen dio, eta bere burua salbatu nahi duenak bati baino gehiagori" esan zuen Martik eta errepikatu zuen Che Guevarak AEEko konferentzian, 1961ean, Punta del Esten. Ekoizpena Washingtonen beharrizanek mugatzen zuten modu arbitrarioan.
es
el pueblo que quiere morir vende a un solo pueblo, y el que quiere salvarse vende a m?s de uno", hab?a dicho Mart? y repiti? el Che Guevara en la conferencia de la OEA, en Punta del este, en 1961. La producci?n era arbitrariamente limitada por las necesidades de Washington.
fr
le pays qui veut mourir vend ? une seule nation, celui qui veut vivre vend ? plusieurs nations ", avait dit Mart?, et le Che Guevara le r?p?ta ? la conf?rence de l'O.E.A., r?unie ? Punta del Este en 1961. La production ?tait limit?e arbitrairement par les besoins de Washington.
en
As Mart? said and Che Guevara quoted at the OAS Punta del Este conference in 1961, "The nation that buys commands, the nation that sells serves;
eu
1925eko maila, bost milioi tona ingurukoa, berrogeita hamarreko hamarkadan ere mantentzen zen batez beste:
es
El nivel de 1925, unos cinco millones de toneladas, continuaba siendo el promedio de los a?os cincuenta:
fr
Les quelque cinq millions de tonnes r?colt?s en 1925 rest?rent le chiffre moyen des ann?es 50 :
en
it is necessary to balance trade in order to ensure freedom;
eu
1952an Fulgencio Batista diktadorea boterera oldartu zen, ordura arte ezagutu gabeko zazpi milioi tonatik gorako uzta handienarekin batera, langileak estutzeko eginkizuna zuela, eta hurrengo urteko produkzioa, iparraldeko eskaerari esaneko, laura erori zen.
es
el dictador Fulgencio Batista asalt? el poder, en 1952, en ancas de la mayor zafra hasta entonces conocida, m?s de siete millones, con la misi?n de apretar las clavijas, y al a?o siguiente la producci?n, obediente a la demanda del norte, cay? a cuatro.
fr
L'ann?e suivante, la production, ob?issant ? la demande du Nord, tomba ? quatre millions de tonnes.
en
the country that wants to die sells only to one country, and the country that wants to survive sells to more than one."
eu
es
fr
en
eu
IRAULTZAK INPOTENTZIAREN EGITURARI AURRE EGITEN
es
La revoluci?n ante la estructura de la impotencia
fr
LA R?VOLUTION DEVANT LA STRUCTURE DE L'IMPUISSANCE
en
THE CUBAN REVOLT AGAINST THE STRUCTURE OF IMPOTENCE
eu
Erremolatxa azukrea Napoleonen garaiko gerretan Frantziako eta Alemaniako zelaietan agertu zenez, Estatu Batuak bihurtu ziren Antilletako azukrearen bezero nagusi, hurbiltasun geografikoa zela-eta.
es
La proximidad geogr?fica y la aparici?n del az?car de remolacha, surgida durante las guerras napole?nicas, en los campos de Francia y Alemania, convirtieron a los Estados Unidos en el cliente principal del az?car de la Antillas.
fr
La proximit? g?ographique et l'apparition du sucre de betterave, survenue sur les terres de France et d'Allemagne pendant les guerres napol?oniennes, firent des ?tats-Unis le client principal pour le sucre des Antilles.
en
Geographical proximity and the advent of beet sugar production in France and Germany during the Napoleonic wars made the United States the chief customer for Antillean sugar.
eu
1850erako Estatu Batuek menderatzen zuten Kubaren merkataritzaren hiruren bat, Espainiak baino gehiago saldu eta erosten zioten, uhartea Espainiako kolonia izan arren, eta bertara iristen ziren itsasontzietatik erdietan baino gehiagotan barra eta izarren banderak egiten zuen kulunka mastetan.
es
Ya en 1850 los Estados Unidos dominaban la tercera parte del comercio de Cuba, le vend?an y le compraban m?s que a Espa?a, aunque la isla era una colonia espa?ola, y la bandera de las barras y las estrellas flameaba en los m?stiles de m?s de la mitad de los buques que llegaban all?.
fr
D?j? en 1850, ceux-ci dominaient le tiers du commerce de Cuba, ils lui vendaient et lui achetaient plus que l'Espagne, bien que l'?le f?t une colonie espagnole, et le drapeau ray? et ?toil? flottait aux m?ts de plus de la moiti? des bateaux qui y accostaient.
en
By 1850 the United States was absorbing one-third of all Cuban trade, selling it more and buying more from it than Spain, whose colony it was; the Stars and Stripes fluttered from more than half the ships arriving at the island.
eu
Estatu Batuetan fabrikatutako josteko makinak aurkitu zituen bidaiari espainiar batek 1859 inguruan Kubako urruneko herrixketan.
es
Un viajero espa?ol encontr? hacia 1859, campo adentro, en remotos pueblitos de Cuba, m?quinas de coser fabricadas en Estados Unidos.
fr
Un voyageur espagnol aper?ut, en 1859, en pleine campagne, dans de petits villages perdus, des machines ? coudre fabriqu?es aux ?tats-Unis.
en
A Spanish traveler found U.S.-made sewing machines in remote Cuban villages in 1859. The main streets of Havana were paved with New England granite.
eu
Habanako kale nagusietan zoruko harriak Bostonetik ekarritako granitozko blokeak ziren.
es
Las principales calles de La Habana fueron empedradas con bloques de granito de Boston.
fr
Au d?but du XXe si?cle, on pouvait lire dans le Louisiana Planter :
en
At the dawn of the twentieth century one could read in the Louisiana Planter:
eu
XX. mendea urratzen zenean Louisiana Planter-en honako hau irakur zitekeen:
es
Cuando despuntaba el siglo XX se le?a en el Lousina Planter:
fr
" Toute l'?le de Cuba passe peu ? peu aux mains de citoyens am?ricains ;
en
"Little by little the whole island of Cuba is passing into the hands of U.S.
eu
"Pixkanaka, Kubako irla osoa amerikar herritarren eskuetara pasatzen ari da, Estatu Batuekin atxikitzea lortzeko modu sinple eta seguruena dena".
es
"Poco a poco, va pasando toda la isla de Cuba a manos de ciudadanos norteamericanos, lo cual es el medio m?s sencillo y seguro de conseguir la anexi?n a los Estados Unidos".
fr
c'est le moyen le plus simple et le plus s?r de r?ussir l'annexion aux ?tats-Unis.
en
citizens, which is the simplest and safest way to obtain annexation to the United States."
eu
Banderan izar berri bat jartzeaz mintzatzen zen Ipar Amerikako Senatuan;
es
En el Senado norteamericano se hablaba ya de nueva estrella en la bandera;
fr
" Au S?nat nord-am?ricain on parlait d?j? d'une nouvelle ?toile au drapeau ;
en
There was already talk in the Senate of a new star in the flag;
eu
Espainia garaituta, Leonard Wood jeneralak uhartea gobernatzen zuen.
es
derrotada Espa?a, el general Leonard Wood gobernaba la isla.
fr
l'Espagne vaincue, le g?n?ral Leonard Wood gouvernait l'?le.
en
with Spain's defeat, General Leonard Wood governed the island.
eu
Aldi berean, Filipinak eta Puerto Rico Estatu Batuetako eskuetara pasatu ziren.
es
Al mismo tiempo pasaban a manos norteamericanas las Filipinas y Puerto Rico.
fr
Au m?me moment les Philippines et Porto Rico tombaient sous la domination des ?tats-Unis.
en
At the same time the Philippines and Puerto Rico dropped into the United States' lap.
