Bilaketa aurreratua

Ogi apurrak

Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)


Latinoamerikaren zain urratuak, Eduardo Galeano / Iñaki Alegria (UEU, 2021 )
aurrekoa | 99 / 28 orrialdea | hurrengoa
eu
Norabide berean doaz defentsa-gastuak.
es
En el mismo sentido operan los gastos de defensa.
fr
La d?fense nationale pr?sente le m?me probl?me.
en
But after all, if the future came on a platter, it would not be of this world.
eu
Kuba behartuta dago begi zabalik lo egitera, eta hori ere, parametro ekonomikoetan, oso garestia da.
es
Cuba est? obligada a dormir con los ojos abiertos, y tambi?n eso resulta, en t?rminos econ?micos, muy caro.
fr
La r?volution est contrainte de dormir les yeux ouverts, ce qui, ?conomiquement parlant, lui revient tr?s cher.
en
The Revolution is forced to sleep with its eyes open, and in economic terms this also costs dearly.
eu
Jazarritako Iraultza hau, treguarik gabe inbasioak eta sabotajeak jasan behar izan dituena, ez da erori-diktadura arraroa-armetan dagoen herriak defendatzen duelako.
es
Esta revoluci?n acosada, que ha debido soportar invasiones y sabotajes sin tregua, no cae porque-extra?a dictadura-la defiende su pueblo en armas.
fr
Cette r?volution traqu?e, qui a d? supporter des invasions et des sabotages sans fin, ne succombe pas : dictature originale, elle est d?fendue par son peuple en armes.
en
Constantly harassed by invasion and sabotage, it does not fall because-strange dictatorship!-it is defended by a people in arms.
eu
Desjabetutako desjabetzaileek ez dute etsi.
es
Los expropiadores expropiados no se resignan.
fr
Les expropriateurs expropri?s ne se r?signent pas ? leur ?chec.
en
The expropriated expropriators do not give up.
eu
1961eko apirilean, Playa Gironen lehorreratu zen brigadan ez zeuden Batistako militar eta polizia zaharrak bakarrik, bertan zeuden 370 mila hektarea baino gehiagoren jabeak, baita hamar mila eraikinenak, hirurogeita hamar fabrikarenak, hamar azukre olarenak, hiru bankurenak, bost meategirenak eta hamabi kabaretenak.
es
En abril de 1961, la brigada que desembarc? en Playa Gir?n no estaba formada solamente por los viejos militares y polic?as de Batista, sino tambi?n por los due?os de m?s de 370 mil hect?reas de tierra, casi diez mil inmuebles, setenta f?bricas, diez centrales azucareros, tres barcos, cinco minas y doce cabarets.
fr
En avril 1961, la brigade qui d?barqua ? Playa Gir?n n'?tait pas uniquement form?e de vieux militaires ou de policiers de Batista mais aussi d'anciens propri?taires de plus de trois cent soixante-dix mille hectares de terre, de presque dix mille immeubles, soixante-dix usines, dix centrales sucri?res, trois banques, cinq mines et douze cabarets.
en
The brigade that landed at the Bay of Pigs in April 1961 was not only made up of former Batista soldiers and policemen, but also of the previous owners of more than 370,000 hectares of land, nearly 10,000 buildings, seventy factories, ten sugarmills, three banks, five mines, and twelve cabarets.
eu
Prestakuntza-kanpamentuak utzi zizkien espediziokideei Miguel Ydigoras Guatemalako diktadoreak, estatubatuarrek egin zizkioten promesen truke, berak geroago aitortu zuenez:
es
El dictador de Guatemala, Miguel Id?goras, cedi? campos de entrenamiento a los expedicionarios a cambio de las empresas que los norteamericanos le formularon, seg?n ?l mismo confes? m?s tarde:
fr
Le dictateur du Guatemala, Miguel Yd?goras, mit des terrains d'entra?nement ? la disposition des exp?ditionnaires contre certaines promesses que lui firent les Nord-Am?ricains, ainsi qu'il l'avoua plus tard :
en
Guatemalan dictator Miguel Yd?goras Fuentes provided training camps for the expedition in return, as he later admitted, for U.S.
eu
eskuko dirutan, inoiz ordaindu ez ziotena, eta Guatemalako azukrearen kuota handitzearekin Estatu Batuetako merkatuan.
es
dinero constante y sonante, que nunca le pagaron, y un aumento de la cuota gualtemalteca de az?car en el mercado de los Estados Unidos.
fr
des fonds qui ne lui furent jamais vers?s et une augmentation du volume de sucre guat?malt?que sur le march? des ?tats-Unis.
en
promises of cash (which was never paid) and an increase in the Guatemalan sugar quota in the U.S. market.
eu
1965ean, azukrearen beste herrialde batek, Dominikar Errepublikak, berrogei mila marineren inbasioa jasan zuen "herrialde honetan mugarik gabe irauteko prest, bertako nahaste-borrastea dela-eta", Bruce Palmer jeneralaren arabera.
es
En 1965, otro pa?s azucarero, la Rep?blica Dominicana, sufri? la invasi?n de unos cuarenta mil marines dispuestos "a pertenecer indefinidamente en este pa?s, en vista de la confusi?n reinante", seg?n declar? su comandante, el general Bruce Palmer.
fr
En 1965, une autre nation sucri?re, la R?publique Dominicaine, fut envahie par quelque quarante mille marines, dispos?s ? " s'installer ind?finiment dans le pays en raison de la confusion r?gnante ", comme le d?clara leur commandant, le g?n?ral Bruce Palmer.
en
In 1965 another sugar country, the Dominican Republic, was invaded, this time-according to their commander, General Bruce Palmer-by 40,000 U.S. Marines ready "to stay indefinitely in this country in view of the reigning confusion."
eu
Azukrearen prezioen beherakada bertikala izan zen herri-haserrea lehertu zuen faktoreetako bat;
es
La ca?da vertical de los precios del az?car hab?a sido uno de los factores que hicieron estallar la indignaci?n popular;
fr
L'indignation devant la chute verticale des cours du sucre avait ?t? l'une des sources de l'explosion populaire ;
en
The vertical drop in sugar prices had been a factor in setting off popular indignation;
eu
herria diktadura militarraren aurka altxatu zen, eta berandu baino lehen bertan zeuden tropa iparramerikarrak ordena berrezartzeko.
es
el pueblo se levant? contra la dictadura militar y las tropas norteamericanas no demoraron en restablecer el orden.
fr
le peuple s'?tait soulev? contre la dictature militaire. Les troupes am?ricaines ne tard?rent pas ? r?tablir l'ordre.
en
the people rose against the military dictatorship and U.S. troops arrived promptly to restore order.
eu
Lau mila hildako eragin zituzten haiei aurre eginez abertzaleek abiatutako buruz buruko borrokaldian, Ozama ibaiaren eta Kariberen artean, Santo Domingo hiriko bazterrean dagoen auzo batean.
es
Dejaron cuatro mil muertos en los combates que los patriotas libraron, cuerpo a cuerpo, entre el r?o Ozama y el Caribe, en un barrio acorralado de la ciudad de Santo Domingo.
fr
Il y eut quatre mille morts dans les combats que les patriotes livr?rent au corps ? corps dans un quartier assi?g? de la ville de Saint-Domingue, enclos entre l'Ozama et la mer.
en
They left 4,000 dead in battles fought by patriots, body to body, in a crowded Santo Domingo slum, between the R?o Ozama and the Caribbean.
eu
Amerikako Estatuen Erakundeak-astoaren memoria duena, inoiz ez baitu ahazten nondik jaten duen-inbasioa bedeinkatu eta indar berriekin ekin zion.
es
La Organizaci?n de Estados Americanos-que tiene la memoria del burro, porque no olvida nunca d?nde come-bendijo la invasi?n y la estimul? con nuevas fuerzas.
fr
L'Organisation des ?tats am?ricains-qui a une m?moire de baudet car elle n'oublie jamais o? elle pa?t-b?nit l'invasion et la stimula avec de nouvelles forces.
en
The Organization of American States-which has the memory of a donkey, never forgetting where it eats-blessed the invasion and supplied it with new forces.
eu
Beste Kuba baten ernamuina hil egin behar zen.
es
Hab?a que matar el germen de otra Cuba.
fr
Il fallait tuer le germe d'un second Cuba.
en
The germ of another Cuba had to be exterminated.
eu
es
fr
en
eu
KARIBEKO ESKLABOEN SAKRIFIZIOEI ESKER JAIO ZIREN JAMES WATT-EN MAKINA ETA WASHINGTON-EN KANOIAK
es
Gracias al sacrificio de los esclavos en el Caribe, nacieron la m?quina de James Watt y los ca?ones de Washington
fr
LE SACRIFICE DES ESCLAVES AUX ANTILLES A PERMIS ? LA MACHINE DE JAMES WATT ET AUX CANONS DE WASHINGTON DE VOIR LE JOUR
en
FROM THE SACRIFICE OF THE SLAVES IN THE CARIBBEAN WERE BORN JAMES WATT'S STEAM ENGINE AND GEORGE WASHINGTON'S CANNON
eu
Che Guevarak zioen azpigarapena buru izugarria eta sabel puztua duen ipotxa dela:
es
El Che Guevara dec?a que el subdesarrollo es un enano de cabeza enorme y panza hinchada:
fr
Le sous-d?veloppement, disait le Che Guevara, est un nain ? la t?te ?norme et ? la panse rebondie :
en
Che Guevara said that underdevelopment was a dwarf with an enormous head and a bloated stomach:
eu
hanka ahulak eta beso laburrak ez datoz bat gorputzaren gainerakoarekin.
es
sus piernas d?biles y sus brazos cortos no armonizan con el resto del cuerpo.
fr
ses jambes gr?les et ses bras courts ne s'harmonisent pas avec le reste de son corps.
en
its spindly legs and stubby arms do not fit with the rest of the body.
eu
Habanak dir-dir egiten zuen, cadillac-en burrunba entzuten zen bere luxuzko etorbideetatik, eta munduko kabaretik handienean kulunkatzen ziren, Lecuonaren erritmoan, vedetterik ederrenak; bien bitartean, Kubako landa-eremuetan, nekazaritzako hamar langiletik batek baino ez zuen esnea edaten, ehuneko lauk, ozta-ozta, kontsumitzen zuen haragia, eta, Ekonomia Kontseilu Nazionalaren arabera, landako langileen hiru bostenek irabazten zuten soldata hiru-lau aldiz txikiagoa zen bizitzaren kostua baino.
es
La Habana resplandec?a, zumbaban los cadillacs por sus avenidas de lujo y en el cabaret m?s grande del mundo ondulaban, al ritmo de Lecuona, las vedettes m?s hermosas, mientras tanto, en el campo cubano, solo uno de cada diez obreros agr?colas beb?a leche, apenas un cuatro por ciento consum?a carne y, seg?n el Consejo Nacional de Econom?a, las tres quintas partes de los trabajadores rurales ganaban salarios que eran tres o cuatro veces inferiores al costo de la vida.
fr
La Havane resplendissait, les Cadillac vrombissaient dans ses avenues de luxe, et dans le cabaret le plus grand du monde les vedettes les plus belles ondulaient au rythme des chansons de Lecuona ; pendant ce temps, dans la campagne cubaine, un seul ouvrier agricole sur dix pouvait boire du lait, ? peine 4 % de la population mangeait de la viande et, selon le Conseil national de l'?conomie, les trois cinqui?mes des travailleurs gagnaient des salaires trois ou quatre fois inf?rieurs au co?t de la vie.
en
In yesterday's Havana fashionable avenues glittered and purred with Cadillacs, and luscious starlets undulated to the rhythms of Lecuona's famous band in the world's largest cabaret; meanwhile in the Cuban countryside only one in every ten peasants ever drank milk, barely 4 percent ate meat, and the wages of three out of five (according to the National Economic Council) were three to four times lower than the cost of living.
eu
Azukreak ez zituen ipotxak bakarrik sortu.
es
Pero el az?car no solo produjo enanos.
fr
Le sucre ne produisit pas que des nains.
en
But sugar did not only produce dwarfs.
eu
Erraldoiak ere sortu zituen, edo, gutxienez, biziki lagundu zuen erraldoien garapenean.
es
Tambi?n produjo gigantes o, al menos, contribuy? intensamente al desarrollo de los gigantes.
fr
Le sucre du tropique latino-am?ricain contribua grandement ? l'accumulation des capitaux qui permit le d?veloppement industriel de l'Angleterre, de la France, de la Hollande et aussi des ?tats-Unis ;
en
The sugar of tropical Latin America gave powerful impetus to the accumulation of capital for English, French, Dutch, and U.S.
eu
Latinoamerikako tropikoko azukreak bultzada handia eman zion Ingalaterra, Frantzia, Holandako garapen industrialerako kapital-metaketari, baita Estatu Batuenekoari ere;
es
El az?car del tr?pico latinoamericano aport? un gran impulso a la acumulaci?n de capitales para el desarrollo industrial de Inglaterra, Francia, Holanda y, tambi?n, de los Estados Unidos, al mismo tiempo que mutil? la econom?a del nordeste de Brasil y de las islas del caribe y sell? la ruina hist?rica de ?frica.
fr
il mutila en revanche l'?conomie du nord-est du Br?sil et des Antilles et d?termina la ruine historique de l'Afrique.
en
industrial development, while at the same time mutilating the economy of Northeast Brazil and the Caribbean islands and consummating the historic ruin of Africa.
eu
baina aldi berean mutilatu zuen Brasilgo ipar-ekialdeko eta Karibeko uharteetako ekonomia, eta zigilatu zuen Afrikarenporrothistorikoa.
es
El comercio triangular entre Europa, ?frica y Am?rica tuvo por viga maestra el tr?fico de esclavos con destino a las plantaciones de az?car.
fr
Le commerce triangulaire entre l'Europe, l'Afrique et l'Am?rique eut pour moteur le trafic des esclaves destin?s aux plantations sucri?res.
en
The fulcrum of the triangular trade-manufactures, slaves, sugar-between Europe, Africa, and America was the traffic in slaves for sugar plantations.
eu
Europa, Afrika eta Amerikaren arteko merkataritza triangeluarrean habe nagusia esklaboen merkataritza zen, azukre plantazioetara bideratuta zegoena.
es
"La historia de un grano de az?car es toda una lecci?n de econom?a pol?tica, de pol?tica y tambi?n de moral".
fr
" L'histoire de quelques cristaux de sucre est toute une le?on d'?conomie politique, de politique et aussi de morale ", disait Auguste Cochin.
en
"The story of a grain of sugar is a whole lesson in political economy, in politics, and also in morality."
eu
Elkarren aurka borrokatzen bizi ziren mendebaldeko Afrikako tribuak, gerrako presoekin esklaboen beren erreserbak handitzeko.
es
Las tribus de ?frica occidental viv?an planeando entre s?, para aumentar, con los prisioneros de guerra, sus reservas de esclavos.
fr
Les tribus d'Afrique occidentale passaient leur temps ? se battre entre elles pour augmenter, avec les prisonniers de guerre, leurs r?serves d'esclaves.
en
West African tribes fought among themselves to add prisoners of war to their reserves of slaves.
eu
Portugalgo domeinu kolonialetako parte ziren, baina portugaldarrek ez zuten beltzen salerosketaren goraldian eskaini beharreko ontzirik, ezta gai industrialik ere, eta ondorioz bitartekari huts bihurtu ziren beste potentzia batzuetako kapitain beltz-tratularien eta Afrikako erregetxoen artean.
es
Pertenec?an a los dominios coloniales de Portugal, pero los portugueses no ten?an naves ni art?culos industriales que ofrecer en la ?poca del auge de la trata de negros, y se convirtieron en meros intermediarios entre los capitanes negreros de otras potencias y los reyezuelos africanos.
fr
Elles appartenaient aux territoires coloniaux du Portugal, mais les Portugais ne poss?daient ni navires ni articles industriels ? offrir ? l'?poque de l'essor de la traite des Noirs et ils se transform?rent en simples interm?diaires entre les capitaines n?griers d'autres puissances et les roitelets africains.
en
They were in Portugal's colonial orbit, but when the slave trade boomed the Portuguese, lacking ships and industrial articles to offer in exchange, became mere middlemen between African potentates and slaver captains of other nations.
eu
Ingalaterra izan zen, jada komeni ez zitzaion arte, giza haragiaren salerosketaren txapeldun nagusia.
es
Inglaterra fue, hasta que ya no le result? conveniente, la gran campeona de la compra y venta de carne humana.
fr
Tant qu'elle en eut besoin, l'Angleterre fut la grande championne de l'achat et de la vente de chair humaine.
en
The English were the champions in buying and selling human flesh until it ceased to be convenient for them.
eu
Hala ere, holandarrek tradizio luzeagoa zuten negozioan; izan ere, Karlos V.ak beltzak Ameriketara garraiatzearen monopolioa eman zien, Ingalaterrak besteen kolonietan esklaboak sartzeko eskubidea lortu baino lehenago.
es
Los holandeses ten?an, sin embargo, m?s larga tradici?n en el negocio, porque Carlos V les hab?a regalado el monopolio del transporte de negros a Am?rica tiempo antes de que Inglaterra obtuviera el derecho de introducir esclavos en las colonias ajenas.
fr
Les Hollandais avaient, certes, une tradition plus longue dans ce commerce car Charles Quint leur avait accord? le monopole du transport des Noirs vers l'Am?rique avant que l'Angleterre n'e?t obtenu le droit d'introduire des esclaves dans les colonies ?trang?res.
en
The Dutch, however, had longer experience in the business-Charles V had given them a monopoly in shipping slaves to the Americas before England obtained the right to introduce slaves into the colonies.
eu
Frantziari dagokionez, Luis XIV.a Eguzki Erregeak Espainiako erregearekin partekatzen zituen Gineako Konpainiaren irabazien erdiak, Ameriketarako esklaboen salerosketarako 1701ean eratutako konpainiarena hain zuzen, eta Colbert haren ministroak, Frantziako industrializazioaren arkitektoa izan zenak, bazuen arrazoirik baieztatzeko beltzen trafikoa zela "gomendagarria merkataritza-ontziteria nazionalaren aurrerapenerako".
es
Y en cuanto a Francia, Luis XIV, el Rey Sol, compart?a con el rey de Espa?a la mitad de las ganancias de la Compa??a de Guinea, formada en 1701 para el tr?fico de esclavos hacia Am?rica, y su ministro Colbert, art?fice de la industrializaci?n francesa, ten?a motivos para afirmar que la trata de negros era "recomendable para el progreso de la marina mercante nacional".
fr
En France, Louis XIV, le Roi-Soleil, partageait avec le roi d'Espagne la moiti? des revenus de la Compagnie de Guin?e, fond?e en 1701 pour acheminer les esclaves vers l'Am?rique ; et son ministre Colbert, artisan de l'industrialisation nationale, avait des raisons d'affirmer que la traite des n?gres ?tait " ? recommander pour l'essor de la marine marchande nationale ".
en
As for France, the "Sun King" Louis XIV shared with the king of Spain half the profits of the Guinea Company, formed in 1701 to facilitate the slave trade to the Americas; and his finance minister Jean-Baptiste Colbert, the architect of French industrialization, had good reason to describe the slave traffic as "recommended for the progress of the national merchant marine."
eu
Adam Smith-ek zioenez, Amerikaren aurkikuntzak "merkataritzasistemaren distira eta loria igo zuen bestela sekula lortuko ez zuen mailara".
es
Adam Smith dec?a que el descubrimiento de Am?rica hab?a "elevado el sistema mercantil a un grado de esplendor y gloria que de otro modo no hubiera alcanzado jam?s".
fr
Adam Smith disait que la d?couverte de l'Am?rique avait " ?lev? le syst?me mercantile ? un degr? de splendeur et de gloire qu'il n'aurait jamais atteint autrement ".
en
Adam Smith said that one of the principal effects of the discovery of America "has been to raise the mercantile system to a degree of splendour and glory which it could never otherwise have attained to."
eu
Sergio Bagu-ren arabera, Amerikako esklabotza izan zen Europako merkataritza-kapitalaren metaketaren sekulako motorra;
es
Seg?n Sergio Bag?, el m?s formidable motor de acumulaci?n de capital mercantil europeo fue la esclavitud americana;
fr
D'apr?s Sergio Bag?, la plus formidable machine d'accumulation du capital mercantile europ?en fut l'esclavage am?ricain ;
en
According to Sergio Bag?, the most potent force for the accumulation of mercantile capital was slavery in the Americas;
eu
eta, era berean, kapital hori "giltzarria izan zen, zeinaren gainean eraiki baitzen garai haietako industria-kapital eskerga".
es
a su vez, ese capital result? "la piedra fundamental sobre la cual se construy? el gigantesco capital industrial de los tiempos contempor?neos".
fr
? son tour, ce capital devint " la pierre fondamentale sur laquelle fut b?ti le gigantesque capital industriel des temps contemporains ".
en
and this capital in turn became "the foundation stone on which the giant industrial capital of modern times was built."
eu
Esklabotza greko-erromatarraren berpizteak Mundu Berrian propietate miragarriak izan zituen:
es
La resurrecci?n de la esclavitud grecorromana en el Nuevo Mundo tuvo propiedades milagrosas:
fr
La r?surrection de l'esclavage gr?co-romain dans le Nouveau Monde eut des r?sultats miraculeux :
en
The New World revival of Greco-Roman slavery had miraculous qualities:
eu
ontziak biderkatu zituen, baita lantegiak, trenbideak eta bankuak ere, hainbat herrialdetan, nahiz eta herrialdeok, Estatu Batuak izan ezik, ez izan abiapuntu ezta helmuga Atlantikoa zeharkatzen zuten esklaboen patuan. XVI.
es
multiplic? las naves, las f?bricas, los ferrocarriles y los bancos de pa?ses que no estaban en el origen ni, con excepci?n de los Estados Unidos, tampoco en el destino de los esclavos que cruzaban el Atl?ntico.
fr
il multiplia les navires, les usines, les chemins de fer et les banques de pays ?trangers ? l'origine et au destin des esclaves qui traversaient l'Atlantique.
en
it multiplied the ships, factories, railroads, and banks of countries that were not originally involved in Africa or-with the exception of the United States-in the fate of the slaves crossing the Atlantic.
eu
mendeko egunsentiaren eta XIX. mendeko agoniaren artean, hainbat milioi afrikar, ez dago jakiterik zenbat, pasa ziren ozeanoaren beste aldera;
es
Entre los albores del siglo XVI y la agon?a del siglo XIX, varios millones de africanos, no se sabe cu?ntos, atravesaron el oc?ano;
fr
Entre le commencement du XVIe si?cle et la fin du XIXe si?cle, plusieurs millions d'Africains-on ne sait exactement combien-pass?rent l'Oc?an ;
en
From the dawn of the sixteenth to the dusk of the nineteenth centuries, many millions of Africans-no one knows how many-crossed the ocean;
eu
baina jakina da, hori bai, askoz gehiago izan zirela Europatik abiatutako etorkin zuriak baino, askoz gutxiago izan ziren arren bizirik iraun zutenak.
es
se sabe, s?, que fueron muchos m?s que los inmigrantes blancos, provenientes de Europa, aunque, claro est?, muchos menos sobrevivieron.
fr
ce que l'on sait c'est qu'ils furent beaucoup plus nombreux que les immigrants blancs europ?ens, encore que, bien entendu, beaucoup moins aient surv?cu.
en
what is known is that they greatly exceeded the number of white emigrants from Europe, although many fewer survived.
eu
Potomac-etik Rio de la Platara, esklaboek ugazaben etxea eraiki zuten, basoak ebaki, azukre kanaberak moztu eta eho, kotoia landatu, kakaoa hazi, kafearen zein tabakoaren uzta bildu eta urrearen bila ibai-ertzak miatu.
es
Del Potomac al r?o de la Plata, los esclavos edificaron la casa de sus amos, talaron los bosques, cortaron y molieron las ca?as de az?car, plantaron algod?n, cultivaron cacao, cosecharon caf? y tabaco y rastrearon los cauces en busca de oro.
fr
Du Potomac au R?o de la Plata, les esclaves construisirent les maisons de leurs ma?tres, d?bois?rent, coup?rent et moulurent la canne ? sucre, plant?rent du coton, cultiv?rent du cacao, r?colt?rent le caf? et le tabac, et explor?rent les lits des rivi?res ? la recherche de l'or.
en
From the Potomac to the R?o de la Plata, slaves built the houses of their masters, felled the forests, cut and milled the sugarcane, planted the cotton, cultivated the cacao, harvested the coffee and tobacco, and were entombed in the mines.
eu
Haien ondoz ondoko sarraskiak zenbat Hiroshima dira?
es
?A cu?ntas Hiroshimas equivalieron sus exterminios sucesivos?
fr
Combien d'Hiroshima repr?sentent ces exterminations successives ?
en
How many Hiroshimas did these successive exterminations add up to?
eu
Jamaikako landatzaile ingeles batek zioenez, "errazagoa da beltzak erostea heztea baino".
es
Como dec?a un plantador ingl?s de Jamaica, "a los negros es m?s f?cil comprarlos que criarlos".
fr
Un planteur anglais de la Jama?que affirmait :
en
As an English planter in Jamaica remarked, "It's easier to buy niggers than to breed them."
eu
Caio Prado-ren kalkuluen arabera, XIX. mendearen hasierarako bost eta sei milioi afrikarren artean heldu ziren Brasilera; ordurako, Kubako esklaboen merkatua mendebaldeko hemisferioko aurreko guztia bezain handia zen.
es
Caio Prado calcula que hasta principios del siglo XIX hab?an llegado a Brasil entre cinco y seis millones de africanos; para entonces, ya Cuba era un mercado de esclavos tan grande como lo hab?a sido, antes, todo el hemisferio occidental.
fr
" Il est plus facile d'acheter des Noirs que de les ?lever. " Caio Prado calcule que, jusqu'au d?but du XIXe si?cle, entre cinq et six millions d'Africains ?taient arriv?s au Br?sil.
en
Caio Prado estimates that up to the beginning of the nineteenth century between 5 and 6 million Africans arrived in Brazil alone, and that Cuba was then as big a slave market as the whole Western hemisphere had been before.
eu
1562 inguru hartan, John Hawkins kapitainak hirurehun beltz erauzi zituen kontrabandoz Portugalgo Gineatik.
es
All? por 1562, el capit?n John Hawkins hab?a arrancado trescientos negros de contrabando de la Guinea portuguesa.
fr
En 1562, le capitaine John Hawkins avait soustrait trois cents Noirs de contrebande ? la Guin?e portugaise.
en
Back in 1562 Captain John Hawkins had smuggled 300 blacks out of Portuguese Guinea.
eu
Elisabet erregina amorratu zen:
es
La reina Isabel se puso furiosa:
fr
La reine Elisabeth s'emporta :
en
Queen Elizabeth was furious:
eu
"Abentura honek-adierazi zuen-zeruko mendekua eskatzen du".
es
"Esta aventura-sentenci?-clama venganza del cielo".
fr
" Cette aventure r?clame vengeance du Ciel ! ", s'?cria-t-elle.
en
"It was detestable and would call down vengeance from heaven upon the undertakers," she cried.
eu
Baina Hawkinsek kontatu zion nola Kariben, esklaboen truke, kargamentu bat lortu zuen, azukre eta larruak, perlak eta jengibrea zituena. Erreginak pirata barkatu zuen, eta bere negozio-bazkide bihurtu zen.
es
Pero Hawkins le cont? que en el Caribe hab?a obtenido, a cambio de los esclavos, un cargamento de az?car y pieles, perlas y jengibre. La reina perdon? al pirata y se convirti? en su socia comercial.
fr
Mais Hawkins lui dit qu'en ?change des esclaves il avait obtenu aux Antilles une cargaison de sucre et de peaux, de perles et de gingembre. La reine pardonna au pirate et devint son associ?e commerciale.
en
But Hawkins told her that in exchange for the slaves he had a cargo of sugar, hides, pearls, and ginger in the Caribbean, and she forgave the pirate and became his business partner.
eu
Mende bat geroago, Yorkeko dukeak burdina gorian markatzen zituen bere inizialak, DY, hiru mila beltzen ezkerreko ipurmasailaren edo bularraren gainean, bere enpresak urtero "azukrearen uharteetara" eraman baino lehen.
es
Un siglo despu?s, el duque de York marcaba al hierro candente sus iniciales, DY, sobre la nalga izquierda o el pecho de los tres mil negros que anualmente conduc?a su empresa hacia las "islas del az?car".
fr
Un si?cle plus tard, le duc d'York marquait au fer rouge ses initiales DY sur la fesse gauche ou la poitrine des trois mille Noirs que son entreprise transportait chaque ann?e aux " ?les du sucre ".
en
A century later the Duke of York was branding the initials "DY" on the left buttock or breast of each of the 3,000 blacks his concern annually took to the "sugar islands."
eu
Afrikako Errege Konpainiak, bere akziodunen artean Karlos II.a erregea zegoela, ehuneko hirurehun ematen zuen dibidenduetan, nahiz eta 1680 eta 1688 artean ontziratu zituen 70 mila esklaboetatik soilik 46 mila bizirik irten itsasalditik.
es
La Real Compa??a Africana, entre cuyos accionistas figuraba el rey Carlos II, daba un trescientos por ciento de dividendos, pese a que, de los 70 mil esclavos que embarc? entre 1680 y 1688, solo 46 mil sobrevivieron a la traves?a.
fr
La Real Compa??a Africana, qui comptait Charles II parmi ses actionnaires, offrait 300 % de dividendes ; pourtant, sur les soixante-dix mille esclaves qu'elle embarqua entre 1680 et 1688, quarante-six mille seulement surv?curent ? la travers?e.
en
The Royal African Company, whose shareholders included Charles II, paid 300 percent in dividends, although only 46,000 of the 70,000 slaves it shipped between 1680 and 1688 survived the crossing.
eu
Bidaian zehar afrikar asko hiltzen ziren epidemiengatik edo desnutrizioarengatik, edo beren buruaz beste eginda janariari uko eginez, urkatuta beren kateekin edo marrazohegalez jositako ozeanora beren gorputzak boteaz.
es
Durante el viaje, numerosos africanos mor?an v?ctima de epidemias o desnutrici?n, o se suicidaban neg?ndose a comer, ahorc?ndose con sus cadenas o arroj?ndose por la borda al oc?ano erizado de aletas de tiburones.
fr
De nombreux Africains mouraient pendant le voyage, victimes d'?pid?mies ou de malnutrition ; certains se suicidaient en refusant de manger, en se pendant avec leurs cha?nes ou en se jetant par-dessus bord dans l'Oc?an, o? les requins foisonnaient.
en
On the voyage many Africans died of epidemics or malnutrition; others commited suicide by refusing to eat, hanging themselves by their chains, or throwing themselves into a sea bristling with sharks' fins.
eu
Pixkanaka baina irmoki, Ingalaterra hausten joan zen Herbehereetako hegemonia beltzen trafikoan.
es
Lenta pero firmemente, Inglaterra iba quebrando la hegemon?a holandesa en la trata de negros.
fr
Lentement mais s?rement, l'Angleterre brisait l'h?g?monie hollandaise de la traite des Noirs.
en
Slowly but surely England broke Holland's slave-trade hegemony.
eu
South Sea Company delakoak zuen Espainiak ingelesei emandako "asientoeskubidea" izeneko usufruktua, eta bertan hartzen zuten parte britainiar politikako eta finantzetako pertsonaiarik entzutetsuenek;
es
La South Sea Company fue la principal usufructuaria del "derecho de asiento" concedido a los ingleses por Espa?a, y en ella estaban envueltos los m?s prominentes personajes de la pol?tica y las finanzas brit?nicas;
fr
La South Sea Company fut la principale usufruiti?re du " droit d'approvisionnement " conc?d? par l'Espagne aux Anglais, et les personnages les plus en vue de la politique et des finances britanniques ?taient concern?s ;
en
The South Sea Company was the chief beneficiary of the asiento, the royal monopoly on the slave trade which Spain had conceded to England, and leading figures in British politics and finance were connected with the company.
eu
gainontzekoen gainetik distiratsuen zen negozioak erotu egin zuen Londreseko burtsa, eta legendazko espekulazioa piztu zuen.
es
el negocio, brillante como ninguno, enloqueci? a la bolsa de valores de Londres y desat? una especulaci?n de leyenda.
fr
ce commerce, plus prosp?re qu'aucun autre, affola la bourse des valeurs de Londres et d?cha?na une sp?culation l?gendaire.
en
Its business topped all others, agitated the London stock exchange, and set off reckless speculation.
eu
Esklaboen garraioa dela-eta, Bristol, ontziolen egoitza nagusia, Ingalaterrako bigarren hiri izatera igo zen, eta Liverpool munduko portu handiena bihurtu.
es
El transporte de esclavos elev? a Bristol, sede de astilleros, al rango de segunda ciudad de Inglaterra, y convirti? a Liverpool en el mayor puerto del mundo.
fr
Le transport des esclaves ?leva Bristol, centre de chantiers de construction navale, au rang de deuxi?me ville d'Angleterre et fit de Liverpool le plus grand port du monde.
en
Traffic in slaves raised the shipping center of Bristol to the rank of Britain's second city and made Liverpool the world's greatest port.
eu
Ontziak irteten ziren sotoak armekin, oihalekin, gineta ron-botilekin, gozokiekin eta beirateekin kargatuta, Afrikako giza merkantziak ordaintzeko bitartekoak horiek guztiak, zeintzuk aldi berean Amerikako kolonietan landatutako azukreaz, kotoiaz, kafeaz eta kakakoaz ordainduko baitziren.
es
Part?an los nav?os con sus bodegas cargadas de armas, telas, ginebra, ron, chucher?as y vidrios de colores, que ser?an el medio de pago para la mercader?a humana de ?frica, que a su vez pagar?a el az?car, el algod?n, el caf? y el cacao de las plantaciones coloniales de Am?rica.
fr
Les navires partaient les cales remplies d'armes, de tissus, de geni?vre et de rhum tr?s baptis?s, de colifichets et de perles de couleurs, avec lesquels on paierait la marchandise humaine d'Afrique et aussi le sucre, le coton, le caf? et le cacao des plantations coloniales d'Am?rique.
en
Ships sailed with cargoes of duly blessed weapons, cloth, gin and rum, baubles and colored glass, the means of payment for Africa's human merchandise and for the sugar, cotton, coffee, and cacao of American colonial plantations.
aurrekoa | 99 / 28 orrialdea | hurrengoa

Nodoa: liferay1.lgp.ehu.eus