Bilaketa aurreratua

Ogi apurrak

Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)


Latinoamerikaren zain urratuak, Eduardo Galeano / Iñaki Alegria (UEU, 2021 )
aurrekoa | 99 / 33 orrialdea | hurrengoa
eu
finantzaketa, merkaturatzea, industrializazioa, banaketa.
es
la financiaci?n, la comercializaci?n, la industrializaci?n, la distribuci?n.
fr
Avec la Seconde Guerre mondiale, le caoutchouc de l'Amazonie br?silienne connut un renouveau passager.
en
This time, according to an accusation made in the Congress when the "battle" ended, the victims of disease and hunger, whose bodies remained to rot among the rubber trees, numbered some 50,000.
eu
Eta sirena mutu geratu zen.
es
Y la sirena se qued? muda.
fr
Les Japonais occupaient la Malaisie et les Alli?s avaient un besoin urgent de s'approvisionner o? que ce f?t.
en
The rubber boom and the rise of coffee growing involved big levies of Northeastern workers.
eu
Harik eta, Bigarren Mundu Gerran, Brasilgo Amazoniako kautxuak bultzada berri iragankor bat hartu zuen arte.
es
Hasta que, durante la segunda guerra mundial, el caucho de la Amazonia brasile?a cobr? un nuevo empuje transitorio.
fr
La for?t p?ruvienne fut elle aussi secou?e par la demande.
en
But the government also uses its bottomless reserve of cheap labor for public works.
eu
Japoniarrek Malaysia okupatua zuten eta aliatuek goma hornitzeko beharra zuten etsi-etsian.
es
Los japoneses hab?an ocupado la malasia y las potencias aliadas necesitaban desesperadamente abastecerse de goma...
fr
 
en
The naked men who built the city of Brasilia almost overnight were Northeasterners transported like cattle to the wilderness site.
eu
Peruko oihana ere astindu zuen kautxuaren larrialdiak, berrogeiko hamarraldiko urte haietan.
es
tambi?n la selva peruana fue sacudida, en aquellos a?os cuarenta, por las urgencias del caucho.
fr
Au Br?sil, la " bataille du caoutchouc " mobilisa ? nouveau les paysans du Nord-Est.
en
when they finished their work, these people-known as candangos-were dumped in outlying hovels.
eu
Brasilen, "kautxuaren borroka" deiturikoak mobilizatu zituen berriz ere ipar-ekialdeko nekazariak. Kongresuan egindako salaketa baten arabera, "bataila" amaitu zenean, berrogeita hamar mila izan ziren oraingo honetan hildakoak, izurriteak eta goseak garaituta seringalen artean usteltzen geratutako gorpuak.
es
En Brasil la llamada "batalla del caucho" moviliz? nuevamente a los campesinos del nordeste. Seg?n una denuncia formulada en el Congreso cuando la "batalla" termin?, esta vez fueron cincuenta mil los muertos que, derrotados por las pestes y el hambre, quedaron pudri?ndose entre los seringales.
fr
Selon des r?v?lations faites au Congr?s, lorsque la " bataille " prit fin, cinquante mille morts, vaincus par les maladies et la faim, pourrissaient dans les plantations.
en
There, always available for any task, 300,000 Northeasterners live off the splendid capital's leavings. The Northeasterners' slave labor is now constructing the great trans-Amazonia highway that will cut Brazil in two, penetrating the jungle up to the Bolivian border.
eu
es
fr
en
each peasant will get ten hectares of land if he survives the tropical fevers.
eu
BOSTEHUN MILA REIS-EKO BILLETEEKIN PIZTEN ZITUZTEN ZIGARROAK KAKAO LANDATZAILEEK
es
Los plantadores de cacao encend?an sus cigarros con billetes de quinientos mil reis.
fr
LES PLANTEURS DE CACAO ALLUMAIENT LEURS CIGARES AVEC DES BILLETS DE CINQ CENT MILLE REIS
en
The Northeast contains 6 million landless peasants while 15,000 people own half of all the land.
eu
Amerikan jatorria duen kakaoarekin identifikatu zen Venezuela denbora luzez.
es
Venezuela se identific? con el cacao, planta originaria de Am?rica, durante largo tiempo.
fr
Durant longtemps, le Venezuela s'identifia au cacao, plante originaire d'Am?rique.
en
Agrarian reform is not carried out in the already occupied areas, where the latifundistas' property rights remain sacred, but in the jungle.
eu
"Venezuelarrok kakaoa saltzeko eginak geunden, eta gure lurraldean kanpoko zirtzilkeria banatzeko", dio Rangelek.
es
"Los venezolanos hab?amos sido hechos para vender cacao y distribuir, en nuestro suelo, las baratijas del exterior", dice Rangel.
fr
" Nous avions ?t? faits, nous, les V?n?zu?liens, pour vendre le cacao et distribuer sur notre sol les babioles de l'ext?rieur ", ?crit Rangel.
en
Thus a road for the latifundio's expansion into new territory is being opened up by its victims, the flagelado, or "tormented ones," of the Northeast.
eu
Kakaoaren oligarkek, lukurari eta merkatariekin batera, "atzerapenaren Trinitate Santua" osatzen zuten.
es
Los oligarcas del cacao, m?s los usureros y los comerciantes, integraban "una Sant?sima Trinidad del atraso".
fr
Les oligarques du cacao formaient avec les usuriers et les commer?ants " une Sainte-Trinit? du retard ".
en
latifundistas who have bought or appropriated half the lands north of the Rio Negro, and also for U.S. Steel, which received Amazonia's rich iron and manganese deposits from General Garrastaz? M?dici.
eu
Kakaoarekin batera zeuden, haren segizioan parte hartuz, lautadetako abeltzaintza, anila, azukrea, tabakoa eta zenbait meategi;
es
Junto con el cacao, formando parte de su cortejo, coexist?an la ganader?a de los llanos, el a?il, el az?car, el tabaco y tambi?n algunas minas;
fr
Le pays avait comme autres ressources l'?levage dans les llanos, l'indigotier, le sucre, le tabac, et quelques mines ;
en
For a long time Venezuela was identified with cacao, a native South American plant. Venezuelans, as Domingo Rangel says, have been made to sell cacao and distribute foreign trinkets in their own lands.
eu
baina Gran Cacao izan zen herriak, egokiro, Caracaseko oligarkia esklabistari jarri zion izena.
es
pero Gran Cacao fue el nombre con el que el pueblo bautiz?, acertadamente, a la oligarqu?a esclavista de Caracas.
fr
pourtant, c'est du nom de Grand Cacao que le peuple baptisa l'oligarchie esclavagiste de Caracas.
en
The cacao oligarchs made up a "Holy Trinity of backwardness," along with moneylenders and traders.
eu
Beltzen lanaren bizkar, oligarkia hori aberastu zen Mexikoko meatzaritzako oligarkia eta Espainiako metropolia kakaoz hornituz.
es
A costa del trabajo de los negros, esta oligarqu?a se enriqueci? abasteciendo de cacao a la oligarqu?a minera de M?xico y a la metr?poli espa?ola.
fr
La sueur des Noirs permit ? cette derni?re de s'enrichir en ravitaillant l'oligarchie mini?re mexicaine et la m?tropole espagnole.
en
Cacao coexisted with indigo, sugar, tobacco, and a few mines, and cattle-raising on the plains, but the people correctly baptized as "Gran Cacao" the slave-owning oligarchy in Caracas, which supplied cacao to Mexico's mining oligarchy and to the Spanish metropolis, thus using black labor to enrich itself.
eu
1873tik aurrera kafearen aroari hasiera eman zitzaion Venezuelan;
es
Desde 1873, se inaugur? en Venezuela una edad del caf?;
fr
? partir de 1873, le Venezuela inaugura une ?re du caf? ;
en
A coffee era began in Venezuela in 1873;
eu
kafeak eskatzen zuen, kakaoak bezala, mendietako goialdeak edo ibar epelak.
es
el caf? exig?a, como el cacao, tierras de vertientes o valles c?lidos.
fr
le caf?, comme le cacao, exigeait des terres en pentes ou des vall?es chaudes.
en
coffee, like cacao, needs sloping lands or warm valleys.
eu
Sarkinaren oldarra gorabehera, kakaoak bere zabalkundearekin jarraitu zuen hala eta guztiz ere, Carupanoko lurzoru hezeak inbadituz.
es
Pese a la irrupci?n del intruso, el cacao continu?, de todos modos, su expansi?n, invadiendo los suelos h?medos de Car?pano.
fr
Le cacao poursuivit n?anmoins son expansion et envahit les r?gions humides de Car?pano.
en
Despite this competition, cacao continued to expand, invading the humid lands of Car?pano.
eu
Nekazaritzara emana mantendu zen Venezuela, kafearen eta kakaoaren prezioen beherakada ziklikoaren gurutzebidera kondenatuta;
es
Venezuela sigui? siendo agr?cola, condenada al calvario de las ca?das c?clicas de los precios del caf? y del cacao;
fr
Le Venezuela resta un pays agricole, condamn? au calvaire des chutes p?riodiques de cours ;
en
Venezuela remained an agricultural country condemned to the cyclical rise and fall of coffee and cacao prices;
eu
produktu biek sortzen zuten kapitalak ahalbidetzen zuen haien jabeen, merkatarien eta mailegu-emaileen bizkarroi-bizitza, xahubide hutsa zena.
es
ambos productos surt?an los capitales que hac?an posible la vida parasitaria, puro despilfarro, de sus due?os, sus mercaderes y sus prestamistas.
fr
caf? et cacao fournissaient les capitaux qui facilitaient la vie parasitaire, le gaspillage de leurs propri?taires, de leurs marchands et bailleurs de fonds.
en
the two products created the capital that enabled landlords, merchants, and moneylenders to live as wasteful parasites.
eu
Harik eta 1922an, bat-batean, herrialdea petrolio iturburu bihurtu zen arte. Ordutik aurrera, petrolioak menderatu zuen herrialdeko bizitza.
es
Hasta que, en 1922, el pa?s se convirti? de s?bito en un manantial de petr?leo. A partir de entonces, el petr?leo domin? la vida del pa?s.
fr
En 1922, le p?trole surgit ? grands flots et domina la vie du pays.
en
Then, in 1922, the country suddenly became a fountain of oil, and oil has reigned without interruption ever since.
eu
Dirutza berri horren leherketak arrazoia eman zien, lau mende luze geroago, Espainiako aurkitzaileen itxaropenei:
es
La explosi?n de la nueva fortuna vino a dar la raz?n, con m?s de cuatro siglos de atraso, a las expectativas de los descubridores espa?oles:
fr
La profusion de la nouvelle fortune venait donner raison, avec plus de quatre si?cles de retard, aux esp?rances des d?couvreurs espagnols :
en
The black gold finally gushed forth, justifying, four centuries late, the fantasies of the Spanish conquistadors:
eu
urrean bainatzen zen printzea zorterik gabe bilatzen, Maracaiboko herrixka bat Veneziarekin nahasteko eromenera iritsi ziren, eta Venezuelak ameskeria horri zor dio bere izena; eta Kolonen ustez Paria golkoan hasten zen Lurreko Paradisua.
es
buscando sin suerte al pr?ncipe que se ba?aba en oro, hab?an llegado a la locura de confundir una aldehuela de Marcaibo con Venecia, espejismo al que Venezuela debe su nombre; y Col?n hab?a cre?do que en el golfo de Paria nac?a el Para?so Terrenal.
fr
en cherchant sans succ?s le prince qui se baignait dans de l'or, ils en ?taient arriv?s ? cette folie de confondre un hameau de Maraca?bo avec Venise-mirage auquel le Venezuela doit son nom-et Colomb avait cru que dans le golfe de Paria commen?ait le Paradis terrestre.
en
searching in vain for the king who bathed in gold, they had become mad enough to confuse a little Maracaibo village with Venice and the fetid coast of Pari? with earthly paradise. The last decades of the nineteenth century marked the rise of European and U.S.
eu
XIX. mendeko azken hamarkadetan piztu zen europarren eta iparramerikarren txokolate-tripontzikeria.
es
En las ?ltimas d?cadas del siglo XIX se desat? la glotoner?a de los europeos y los norteamericanos por el chocolate.
fr
Au cours des derni?res d?cennies du XIXe si?cle, la gourmandise des Europ?ens et des Nord-Am?ricains pour le chocolat se d?cha?na.
en
gluttony for chocolate.
eu
Industriaren aurrerabideak bultzada handia eman zien Brasilgo kakao plantazioei eta ekoizpena berpiztu zuen Venezuelako eta Ekuadorko plantazio zaharretan.
es
El progreso de la industria dio un gran impulso a las plantaciones de cacao en Brasil y estimul? la producci?n de las viejas plantaciones de Venezuela y Ecuador.
fr
Le progr?s de l'industrie donna une grande impulsion aux plantations de cacao du Br?sil et stimula la production des vieilles plantations du Venezuela et de l'?quateur.
en
The industry's progress lent great impetus to Brazilian cacao and to production in the old Venezuelan and Ecuadorean plantations.
eu
Brasilen, kakaoak sarbide kartsua izan zuen agertoki ekonomikoan kautxuaren garai berean, eta, kautxuak bezala, lana eman zien ipar-ekialdeko nekazariei.
es
En Brasil, el cacao hizo su ingreso impetuoso en el escenario econ?mico al mismo tiempo que el caucho y, como el caucho, dio trabajo a los campesinos del nordeste.
fr
Au Br?sil, le cacao fit son imp?tueuse entr?e sur la sc?ne ?conomique en m?me temps que le caoutchouc et, comme lui, il procura du travail aux paysans du Nord-Est.
en
Cacao made its entrance onto the Brazilian economic stage at the same time as rubber, and like rubber it gave work to Northeastern peasants.
eu
Salvador hiria, Sao Salvador da Bahia de Todos os Santos, Amerikako hiri garrantzitsuenetako bat izana zen, Brasilgo eta azukrearen hiriburu gisa, eta gero kakaoaren hiriburu gisa berpiztu zen.
es
La ciudad del Salvador, en la Bah?a de Todos los Santos, hab?a sido una de las m?s importantes ciudades de Am?rica, como capital de Brasil y del az?car, y resucit? entonces como capital del cacao.
fr
La ville de Salvador, la Bahia-de-tous-les-Saints, qui avait ?t? l'une des plus importantes d'Am?rique en tant que capitale du Br?sil et du sucre, ressuscita alors comme capitale du cacao.
en
S?o Salvador, now Bahia, on Todos os Santos bay, once capital of Brazil and of sugar and one of Latin America's most important cities, revived as the cacao capital.
eu
Bahiako hegoaldean, Reconcavotik Espiritu Santo estaturaino, itsasertzeko beheko lurren eta kostaldeko mendilerroaren artean, latifundioek jarraitzen dute ekoizten, gaur egun ere, munduan kontsumitzen den txokolatearen lehengaiaren parte nagusia.
es
Al sur de Bah?a, desde el Rec?ncavo hasta el estado del Esp?ritu Santo, entre las tierras bajas del litoral y la cadena monta?osa de la costa, los latifundios contin?an proporcionando, en nuestros d?as, la materia prima de buena parte del chocolate que se consume en el mundo.
fr
Au sud de Bahia, depuis le Rec?ncavo jusqu'? l'?tat d'Espirito Santo, les latifondi situ?s entre les terres basses du littoral et la cha?ne montagneuse de la c?te continuent ? fournir de nos jours la mati?re premi?re d'une grande partie du chocolat consomm? dans le monde.
en
In our time latifundios south of Bahia-from the Rec?ncavo region to the state of Espirito Santo, between the littoral lowlands and the mountain chain along the coast-still supply raw material for a good part of the world's chocolate consumption.
eu
Azukre kanaberak bezala, monolaborantza eta basoak erretzea ekarri zituen kakaoak, baita nazioarteko kotizazioaren diktadura eta langileen etengabeko eskasia ere.
es
Al igual que la ca?a de az?car, el cacao trajo consigo el monocultivo y la quema de bosques, la dictadura de la cotizaci?n internacional y la penuria sin tregua de los trabajadores.
fr
Comme la canne ? sucre, le cacao apporta avec lui la monoculture et la destruction des for?ts par le feu, la dictature des cours internationaux et la p?nurie incessante des travailleurs.
en
Like sugarcane, cacao means monoculture, the burning of forests, the dictatorship of international prices, and perpetual penury for the workers.
eu
Rio de Janeiroko hondartzetan bizi diren eta nekazari baino gehiago merkatari diren plantazioen jabeek debekatu egiten dute lurraren zentimetro bakarra ere beste labore batzuetara bideratzea.
es
Los propietarios de las plantaciones, que viven en las playas de R?o de Janeiro y son m?s comerciantes que agricultores, proh?ben que se destine una sola pulgada de tierra a otros cultivos.
fr
Les propri?taires des plantations, qui vivent sur les plages de Rio de Janeiro et sont plus commer?ants qu'agriculteurs, interdisent qu'un seul pouce de terre soit consacr? ? d'autres cultures.
en
The plantation owners, who live on the Rio de Janeiro beaches and are more businessmen than farmers, do not permit a single inch of land to be devoted to other crops.
eu
Beren administratzaileek soldatak gauzatan ordaintzen dituzte, haragi lehorra, irina, babarrunak;
es
Sus administradores suelen pagar los salarios en especies, charque, harina, frijoles;
fr
Leurs administrateurs ont coutume de payer les salaires en nature : viande s?ch?e, farine, haricots noirs ;
en
Their managers normally pay wages in kind-jerked beef, flour, beans;
eu
dirutan ordaintzen dutenean, laborariak lanegun oso batengatik jasotzen duen jornala garagardo litro baten prezioaren parekoa da; eta esne-hauts pote bat erosi ahal izateko egun eta erdiko jarduna egin behar du.
es
cuando los pagan en dinero, el campesino recibe por un d?a entero de trabajo un jornal que equivale al precio de un litro de cerveza y debe trabajar un d?a y medio para poder comprar una lata de leche en polvo.
fr
lorsqu'il est pay? en esp?ces, le paysan re?oit pour une pleine journ?e de travail un salaire ?quivalant au prix d'un litre de bi?re ; il doit travailler un jour et demi pour pouvoir acheter une bo?te de lait en poudre.
en
when paid in cash, the peasant receives the equivalent of a liter of beer for a whole day's work, and must work a day and a half to buy a can of powdered milk.
eu
Brasilek nazioarteko merkatuen konfiantza eduki zuen bolada luze batez. Hala eta guztiz ere, hasieratik funtsezko lehiakideak topatu zituen Afrikan.
es
Brasil disfrut? un buen tiempo de los favores del mercado internacional. No obstante, desde el pique encontr? en ?frica serios competidores.
fr
Le Br?sil a longtemps joui des faveurs du march? international. Cependant il a rencontr? en Afrique de s?rieux concurrents.
en
For some time Brazil was favored in the international market, but from the outset Africa offered serious competition.
eu
1920ko hamarkada aldera, Ghanak lehen postua irabazia zuen:
es
Hacia la d?cada del veinte, ya Ghana hab?a conquistado el primer lugar:
fr
D?s les ann?es 20, le Ghana prenait d?j? la premi?re place :
en
By the 1920s the Gold Coast (now Ghana) had won the top position as a world cacao supplier:
eu
ingelesek kakaoaren eskala handiko landaketa garatu zuten, metodo modernoez, garai hartan bere kolonia zen eta Urrezko Kosta izena zuen herrialde horretan.
es
los ingleses hab?an desarrollado la plantaci?n de cacao en gran escala, con m?todos modernos, en este pa?s que por entonces era colonia y se llamaba Costa de Oro.
fr
les Anglais avaient d?velopp? la plantation de cacao sur une grande ?chelle et avec des m?thodes modernes, dans ce pays qui ?tait alors une colonie et s'appelait la C?te-de-l'Or.
en
the British had developed cacao plantations in their colony on a large scale with modern methods.
eu
Brasil bigarren postura erori zen kakao hornitzaile globalen artean, eta urte batzuk geroago hirugarrenera.
es
Brasil cay? al segundo lugar, y a?os m?s tarde al tercero, como proveedor mundial de cacao.
fr
Le Br?sil r?trograda ? la deuxi?me place, et plus tard ? la troisi?me, comme fournisseur du march? mondial du cacao.
en
Brazil fell back to second place, and years later to third.
eu
Baina garai batean baino gehiagotan inork ez zuen sinetsi ahal izango Bahiako hegoaldeko lur emankorrek erdipurdiko patua izango zutela.
es
Pero hubo m?s de un per?odo en que nadie hubiera podido creer que un destino mediocre aguardaba a las tierras f?rtiles del sur de Bah?a.
fr
Mais personne n'aurait pu croire qu'un destin m?diocre attendait les terres fertiles du sud de Bahia. Vierges durant toute l'?poque coloniale, les sols dispensaient leurs fruits ? profusion :
en
But there was more than one period when no one would have believed that the fertile lands of southern Bahia were destined for mediocrity.
eu
Garai kolonial luzean zehar garaituak izan gabe, lurzoruek fruituak biderkatzen zituzten:
es
Invictos todo a lo largo de la ?poca colonial, los suelos multiplicaban los frutos:
fr
les p?ons ouvraient les cabosses au coutelas, rassemblaient les graines, les chargeaient sur des chariots que les ?nes conduisaient aux moulins ;
en
Unused throughout the colonial period, the soil yielded prodigally:
eu
peoiek baiak zatitzen zituzten aiztokolpez, aleak bildu eta orgatan kargatzen zituzten astoek kutxatzarretara eraman zitzaten; eta, horrela, beharrezkoa zen gero eta baso gehiago moztea, gune berriak soiltzea, lur berriak konkistatzea matxete zorrotzez eta fusiltiroez.
es
los peones part?an las bayas a golpes de fac?n, juntaban los granos, los cargaban en los carros para que los burros los condujeran hasta las artesas, y se hac?a preciso talar cada vez m?s bosques, abrir nuevos claros, conquistar nuevas tierras a filo de machete y tiros de fusil.
fr
il fallait d?boiser de plus en plus, ouvrir de nouvelles clairi?res, conqu?rir de nouvelles terres au fil de la machette et ? coups de fusil.
en
peons split the pods with their knives, collected the beans, and loaded them into donkey-drawn carts to be taken to the grinders; it became necessary to fell ever more forests, to open up new clearings and conquer new territory with machete and gun.
eu
Peoiek ez zekiten ezer prezioez ezta merkatuez.
es
Nada sab?an los peones de precios ni de mercados.
fr
Les p?ons ignoraient tout des prix et des march?s.
en
The peons knew nothing of prices or markets.
eu
urte asko ez direla, oraindik Pedro II.a enperadoreak tronuan jarraitzen zuela sinetsitako langileak topatzen ziren fazendetan.
es
hasta no hace muchos a?os todav?a se encontraban trabajadores de las fazendas convencidos de que don Pedro II, el emperador, continuaba en el trono.
fr
Ils ne savaient m?me pas qui gouvernait le Br?sil : on rencontrait il n'y a pas si longtemps des travailleurs des fazendas convaincus que l'empereur don Pedro II r?gnait encore.
en
They did not even know who ruled Brazil-up until not long ago one could still meet hacienda workers who were convinced that King Pedro II was still on the throne.
eu
Kakaoaren nagusiek eskuak igurzten zituzten:
es
Los amos del caos se restregaban las manos:
fr
Les patrons se frottaient les mains :
en
The cacao masters rubbed their hands together:
eu
beraiek bazekiten, edo bazekitela uste zuten.
es
ellos s? sab?an, o cre?an que sab?an.
fr
eux savaient ou croyaient savoir.
en
they knew, or thought they knew.
eu
Kakaoaren kontsumoa gora zihoan, eta berarekin batera gora zihoazen kotizazioak eta irabaziak ere.
es
El consumo de cacao aumentaba y con ?l aumentaban las cotizaciones y las ganancias.
fr
La consommation de cacao augmentait et, avec elle, les cours et les gains.
en
Chocolate consumption grew, and with it prices and profits.
eu
Ilheus portua, nondik ia kakao guztia itsasoratzen baitzen, "Hegoaldeko Erregina" deitzen zen, eta, gaur egun makalduta dagoen arren, hor diraute fazenderioek gustu penagarri eta arranditsuarekin hornitu zituzten jauretxe sendoek.
es
El puerto de Ilh?us, por donde se embarcaba casi todo el cacao, se llamaba "la Reina del sur", y aunque hoy languidece, all? han quedado los s?lidos palacetes que los fazendeiros amueblaron con fastuoso y p?simo gusto.
fr
Le port d'Ilh?us, o? l'on embarquait presque tout le cacao, s'appelait " la Reine du Sud " et, bien qu'il somnole aujourd'hui, il a conserv? les robustes petits palais que les fazendeiros meubl?rent avec autant de faste que de mauvais go?t.
en
The port of Ilh?us, from which almost all the cacao was shipped, became known as "Queen of the South," and although it is languishing today, the small but massive palaces which the hacendados furnished with the greatest luxury and the worst taste may still be seen there.
eu
Jorge Amadok gaiaren inguruko hainbat eleberri idatzi zituen.
es
Jorge Amado escribi? varias novelas sobre el tema.
fr
Jorge Amado a ?crit plusieurs romans sur le sujet.
en
Jorge Amado wrote several novels about it.
eu
Horrela islatzen du prezio-igoeren aldi bat:
es
As? recrea una etapa de alza de precios:
fr
Il recr?e ainsi une ?tape de la prosp?rit? :
en
He recreates one of the high-price periods thus:
eu
"Ilheusek eta kakaoaren zonak urrean egin zuten igeri, baita xanpainean bainatu eta Rio de Janeirotik iritsitako frantziar emakumeekin lo egin ere.
es
"Ilh?us y la zona del cacao nadaron en oro, se ba?aron en champa?a, durmieron con francesas llegadas de R?o de Janeiro.
fr
" Ilh?us et la zone du cacao nag?rent dans l'or, se baign?rent dans le champagne, dormirent avec des Fran?aises arriv?es de Rio de Janeiro.
en
"Ilh?us and the cacao zone swam in gold, bathed in champagne, slept with French ladies from Rio de Janeiro.
eu
"Trianon" hiriko kabaretetako chic-enean, Maneca Dantas koronelak bostehun mila reis-eko billeteekin pizten zituen zigarroak, errepikatuz herrialdeko fazendeiro aberats guztien keinua kafea, kautxua, kotoia eta azukrea igotzen zirenean".
es
En "Trian?n", el m?s chic de los cabarets de la ciudad, el coronel Maneca Dantas encend?a cigarros con billetes de quinientos mil reis, repitiendo el gesto de todos los fazendeiros ricos del pa?s en las alzas anteriores del caf?, del caucho, del algod?n y del az?car".
fr
Au Trianon, le plus chic des cabarets de la ville, le colonel Maneca Dantas allumait des cigares avec des billets de cinq cent mille reis, r?p?tant le geste de tous les riches fazendeiros pendant les hausses ant?rieures du caf?, du caoutchouc, du coton et du sucre.
en
At the Trianon, the city's most chic cabaret, Colonel Maneca Dantas lit cigarettes with 500,000-reis bills, repeating the gesture of all the country's rich fazendeiros during the previous rises in coffee, rubber, cotton, and sugar prices."
eu
Prezioen igoerarekin, ekoizpena handitzen zen;
es
Con el alza de precios, la producci?n aumentada;
fr
" Avec la hausse des prix, la production augmentait ;
en
With the rise in price, production increased;
eu
beraz prezioak jaisten ziren.
es
luego los precios bajaban.
fr
puis les prix baissaient.
en
then prices fell.
eu
Ezegonkortasuna gero eta burrunbatsuagoa zen, eta lurren jabeak aldatzen joan ziren.
es
La inestabilidad se hizo cada vez m?s estrepitosa y las tierras fueron cambiando de due?o.
fr
L'instabilit? se fit de plus en plus catastrophique et les terres chang?rent de propri?taires.
en
Conditions became more and more unstable and land kept changing hands.
aurrekoa | 99 / 33 orrialdea | hurrengoa

Nodoa: liferay1.lgp.ehu.eus