Bilaketa aurreratua

Ogi apurrak

Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)


Latinoamerikaren zain urratuak, Eduardo Galeano / Iñaki Alegria (UEU, 2021 )
aurrekoa | 99 / 63 orrialdea | hurrengoa
eu
Independentziaren gobernuek aduana-politiketan gerora izan zituzten gorabeherek ondoz ondoko heriotzak eta berpizteak ekarriko zituzten manufaktura kreoleetan, garapen iraunkorra lortzeko aukerarik gabe.
es
Los vaivenes posteriores en las pol?ticas aduaneras de los gobiernos de la independencia generar?an sucesivas muertes y despertares de las manufacturas criollas, sin la posibilidad de un desarrollo sostenido en el tiempo.
fr
Les fluctuations qui suivirent dans la politique douani?re des gouvernements de l'ind?pendance engendr?rent des morts et des r?veils successifs dans les manufactures locales, sans aucune possibilit? de d?veloppement suivi dans le temps.
en
Under the vacillating customs policies of independence governments, Latin American manufactures continued fitfully, with one foot in the grave and with no possibility of sustained long-term development.
eu
es
fr
en
eu
INFANTIZIDIO INDUSTRIALAREN DIMENTSIOAK
es
Las dimensiones del infanticidio industrial.
fr
LES DIMENSIONS DE L'INFANTICIDE INDUSTRIEL
en
THE DIMENSIONS OF INDUSTRIAL INFANTICIDE
eu
XIX. mendea sortzen ari zenean, Alexander von Humboldtek kalkulatu zuen Mexikoko manufaktura-ekoizpenaren balioa zazpi edo zortzi milioi pesokoa zela, eta horietatik gehienak ehungintzako lanei zegozkien.
es
Cuando nac?a el siglo XIX, Alexander von Humboldt calcul? el valor de la producci?n manufacturera de M?xico en unos siete u ocho millones de pesos, de los que la mayor parte correspond?a a los obrajes textiles.
fr
Au d?but du XIXe si?cle, Alexandre de Humboldt ?valua ? quelque sept ? huit millions de pesos la production manufacturi?re du Mexique, dont la majeure partie ?tait d'origine textile.
en
At the beginning of the nineteenth century Alexander von Humboldt estimated the value of Mexican manufactures-mostly textiles-at some 7 or 8 million pesos.
eu
Lantegi espezializatuek ehunak, kotoizko oihalak eta mihiseak egiten zituzten;
es
Los talleres especializados elaboraron pa?os, telas de algod?n y lienzos;
fr
Les ateliers sp?cialis?s fabriquaient du drap, des cotonnades et des ?toffes ;
en
Woolen and cotton cloth were turned out in specialized workshops:
eu
Queretaron mila eta bostehun langile aritzen ziren berrehun ehungailu baino gehiagotan, eta Pueblan mila eta berrehun kotoi ehulek lan egiten zuten.
es
m?s de doscientos telares ocupaban, en Querpetano, a mil quinientos obreros, y en Puebla trabajaban mil doscientos tejedores de algod?n.
fr
plus de deux cents m?tiers ? tisser occupaient ? Quer?taro mille cinq cents ouvriers, et mille deux cents tisserands travaillaient le coton ? Puebla.
en
Quer?taro had more than 200 looms and 1,500 workers; 1,200 cotton weavers worked in Puebla.
eu
Perun koloniako produktu zakarrek ez zuten inoiz lortu Pizarro iritsi aurretik indigenen ehunek zuten perfekzioa, "baina zuten garrantzi ekonomikoa oso handia zen".
es
En Per?, los toscos productos de la colonia no alcanzaron nunca la perfecci?n de los tejidos ind?genas anteriores a la llegada de Pizarro, "pero su importancia econ?mica fue, en cambio, muy grande".
fr
Au P?rou, les tissus grossiers de la colonie n'atteignirent jamais la perfection des tissus indig?nes, tr?s ant?rieurs ? l'arriv?e de Pizarre, " mais, en revanche, leur importance ?conomique fut tr?s grande ".
en
In Peru, the colony's crude products were never as perfect as the native textiles of Pizarro's time but economic performance was very great.
eu
Industriaren oinarria indiarren lan behartua zen, tailerretan preso, eguna argitu baino lehenagotik gauera arte.
es
La industria reposaba sobre el trabajo forzado de los indios, encarcelados en los talleres desde antes que aclarara el d?a hasta muy entrada la noche.
fr
L'industrie reposait sur le travail forc? des Indiens, emprisonn?s dans les ateliers bien avant l'aube et jusqu'au-del? de la nuit tomb?e.
en
The industry was based on forced labor by Indians who were locked into the shops from before dawn till late at night.
eu
Independentziak deuseztatu egin zuen lortutako garapen prekarioa. Ayacuchon, Cacamorsan, Tarman, guztietan lantegiak kontuan hartzeko neurrikoak ziren.
es
La independencia aniquil? el precario desarrollo alcanzado. En Ayacucho, Cacamoa, Tarma, los obrajes eran de magnitud considerable.
fr
L'ind?pendance an?antit le d?veloppement pr?caire ainsi obtenu. ? Ayacucho, ? Cacamorsa, ? Tarma, les travaux ?taient consid?rables.
en
This development-annihilated by independence-had been precarious but of some magnitude in Ayacucho, Cacamorsa, Tarma;
eu
Pacaicasa herri osoa, gaur egun hilda, "mila ehungailu baino gehiagoko multzo bakar eta zabala zen", Romerok bere lanean dioenez; Paucarcolla, eskualde zabala artilezko mantaz hornitzen zuena, desagertzear dago, "eta gaur egun bertan ez dago fabrika bakar bat ere".
es
El pueblo entero de Pacaicasa, hoy muerto, "formaba un solo y vasto establecimiento de telares con m?s de mil obreros", dice Romero en su obra: Paucarcolla, que abastec?a de frazadas de lana una regi?n muy vasta, est? desapareciendo "y actualmente no existe all? ni una sola f?brica".
fr
Le village entier de Pacaicasa, aujourd'hui disparu, " formait un seul et vaste ?tablissement de m?tiers ? tisser, employant plus de mille ouvriers ", dit Emilio Romero dans son ?tude ;
en
the community of Pacaicasa, which formed one great weaving establishment with more than 1,000 workers, is now extinct, and Paucarcolla, which supplied a large area with wool blankets, is disappearing.
eu
Txilen, Espainiako jabetza urrunenetako bat, isolamenduak erraztu egin zuen garapen industriala garatzea, garai kolonialaren hasieratik bertatik.
es
En Chile, una de las m?s apartadas posesiones espa?olas, el aislamiento favoreci? el desarrollo de una actividad industrial incipiente desde los albores mismos de la vida colonial.
fr
Au Chili, une des possessions espagnoles les plus ?loign?es, l'isolement favorisa le d?veloppement d'une activit? industrielle naissante d?s le d?but de la vie coloniale.
en
In Chile, one of Spain's most far-flung possessions, isolation favored the development of industrial activity from the beginnings of colonial life.
eu
Irundegiak, ehundegiak, zurrategiak zeuden bertan;
es
Hab?a hilander?as, tejedur?as, curtiembres;
fr
Il y avait des filatures, des tissages, des tanneries ;
en
It had spinning mills, textile mills, and tanneries;
eu
sokateria txiletarrak Hegoaldeko Itsasoko ontzi guztietan zeuden;
es
las jarcias chilenas prove?an a todos los nav?os del Mar del Sur:
fr
les cordages chiliens ?quipaient tous les navires de la Mer du Sud ;
en
all the ships of the South Seas were equipped with Chilean rigging and cordage;
eu
metalezko artikuluak fabrikatzen ziren, alanbike eta kanoietatik hasita eta baxera fin eta erlojuekin amaituta; ontziak eta ibilgailuak ere egiten ziren.
es
se fabricaban art?culos de metal, desde alambiques y ca?ones hasta alhajas, vajilla fina y relojes; se constru?an embarcaciones y veh?culos.
fr
on fabriquait des articles de m?tal, des alambics jusqu'aux canons, en passant par les bijoux, la vaisselle fine et l'horlogerie ;
en
it manufactured metal objects, from retorts and guns to ornaments, fine tableware, and clocks, and built boats and vehicles.
eu
Brasilen ere, ehungintza eta metalurgia-arloko lanak, XVIII. mendetik lehen urrats apaletan saiatzen ari zirenak, suntsituta geratu ziren atzerriko inportazioengatik.
es
Tambi?n en Brasil los obrajes textiles y metal?rgicos que ven?an ensayando, desde el siglo XVIII, sus modestos primeros pasos, fueron arrasados por las importaciones extranjeras.
fr
Au Br?sil, les produits textiles et m?tallurgiques, qui faisaient leurs premiers pas assez modestes depuis le XVIIIe si?cle, furent ?galement ?vinc?s par les importations ?trang?res.
en
In Brazil, too, textile and metal works, which took their modest first steps in the eighteenth century, were wiped out by foreign imports.
eu
Bi manufaktura-jarduera horiek bidea egina zuten kontuan hartzeko moduan, Lisboarekin egindako hitzarmen koloniala oztopoa izan arren; baina 1807tik aurrera Rio de Janeiron ezarritako monarkia portugesa Britainia Handiko eskuetan zegoen jostailu bat besterik ez zen, eta Londreseko botereak bestelako indarra zuen.
es
Ambas actividades manufactureras hab?an conseguido prosperar en medida considerable a pesar de los obst?culos impuestos por el pacto colonial con Lisboa, pero desde 1807, la monarqu?a portuguesa, establecida en R?o de Janeiro, ya no era m?s que un juguete en manos brit?nicas, y el poder de Londres ten?a otra fuerza.
fr
Ces deux activit?s manufacturi?res avaient r?ussi ? prosp?rer de fa?on consid?rable malgr? les obstacles impos?s par le pacte colonial avec Lisbonne, mais ? partir de 1807, la monarchie portugaise, ?tablie ? Rio de Janeiro, n'?tait d?j? plus qu'un jouet entre les mains britanniques, et le pouvoir de Londres avait une autre force.
en
Both manufactures had managed to prosper despite obstacles imposed by Lisbon, but after 1807 the Portuguese monarchy, installed in Rio de Janeiro, was a toy in British hands and London had strength of a different order.
eu
"Portuak ireki bitartean Portugalgo merkataritzaren ahuleziak tokiko industria txiki baten babes-hesi gisa jokatu zuen-dio Caio Prado Juniorrek-; artisau-industria pobrea, egia da, baina, aldi berean barne-kontsumoaren zati bat asetzeko nahikoa.
es
"Hasta la apertura de los puertos, las deficiencias del comercio portugu?s hab?an obrado como barrera protectora de una peque?a industria local-dice Caio Prado J?nior-; pobre industria artesana, es verdad, pero asimismo suficiente para satisfacer una parte del consumo interno.
fr
" Jusqu'? l'ouverture des ports, les d?ficiences du commerce portugais avaient agi comme une barri?re prot?geant la petite industrie locale, ?crit Caio Prado J?nior ; une pauvre industrie artisanale, il est vrai, mais suffisante pour satisfaire une partie de la consommation int?rieure.
en
"Until the ports were opened up," writes Caio Prado, "the shortcomings of Portuguese commerce had provided a protective barrier for a small local industry-a poor artisan industry, true, but enough to satisfy part of the local demand.
eu
Industria txiki honek ezin izango zuen iraun atzerriko lehia librean, ezta produktu ziztrinenetan ere".
es
Esta peque?a industria no podr? sobrevivir a la libre competencia extranjera, a?n en los m?s insignificantes productos".
fr
Cette petite industrie n'allait pas pouvoir survivre ? la libre concurrence ?trang?re, m?me pour les produits les plus insignifiants. "
en
This small industry could not survive free competition from abroad, even in the most insignificant products."
eu
Bolivia zen ehungintzaren zentro garrantzitsuena Rio de la Platako erregeorderrian.
es
Bolivia era el centro textil m?s importante del virreinato rioplatense.
fr
La Bolivie ?tait le centre textile le plus important de la vice-royaut? du R?o de la Plata.
en
Bolivia was the R?o de la Plata viceroyalty's most important textile center.
eu
Francisco de Viedma intendenteak dioenez, mendearen mugan Cochabamban laurogei mila pertsona zeuden kotoizko mihiseak, oihalak eta mantelak egiten.
es
En Cochabamba hab?a, al filo del siglo, ochenta mil personas dedicadas a la fabricaci?n de lienzos de algod?n, pa?os y manteles, seg?n el testimonio del intendente Francisco de Viedma.
fr
? Cochabamba, selon le t?moignage de l'intendant Francisco de Viedma, huit cent mille personnes, au long du si?cle, se consacraient ? la fabrication de cotonnades, de drap et de nappes.
en
At the end of the century, according to Intendente Francisco de Viedma, 80,000 people in Cochabamba were engaged in making wool and cotton cloth and tablecloths.
eu
Oruron eta La Pazen ere lantegi batzuk sortu ziren, Cochabambakoekin batera, mantak, pontxoak eta baieta oso erresistenteak eskaintzen zizkietenak biztanleei, armadako tropa erregularrei eta mugako garnizioei.
es
En Oruro y La Paz tambi?n hab?an surgido obrajes que, junto con los de Cochabamba, brindaban mantas, ponchos y bayetas muy resistentes a la poblaci?n las tropas de l?nea del ej?rcito y las guarniciones de frontera.
fr
? Oruro et ? La Paz ?galement, des manufactures s'?taient install?es qui, avec celles de Cochabamba, fournissaient des couvertures, des ponchos et des flanelles tr?s r?sistantes ? la population, aux troupes de ligne et aux garnisons des fronti?res.
en
Oruro and La Paz also had factories which, together with those in Cochabamba, supplied blankets, ponchos, and warm flannel to the population, troops of the line, and frontier garrisons.
eu
Mojos, Chiquitos eta Guarayosetik lihozko eta kotoizko oihal oso finak zetozen, baita lastoz, bikuinaz edo ahariz egindako kapelak eta hosto-zigarroak ere.
es
Desde Mojos, Chiquitos y Guarayos proven?an fin?simas telas de lino y de algod?n, sombreros de paja, vicu?a o carnero y cigarros de hoja.
fr
De Mojos, de Chiquitos et de Guarayos venaient de fines toiles de lin et de coton, des chapeaux de paille, de laine de vigogne ou de mouton, et des cigares.
en
From Mojos, Chiquitos, and Guarayos came the finest linen and cotton cloth, hats of straw, vicuna and lamb's fur, and cigars.
eu
"Industria horiek guztiak desagertu egin dira atzerriko antzeko artikuluen lehiaren aurrean...", egiaztatu zuen, tristura handirik gabe, Boliviak bere independentziaren lehenengo mendeurrenari eskainitako liburu batek.
es
"Todas estas industrias han desaparecido ante la competencia de art?culos similares extranjeros...", comprobaba, sin mayor tristeza, un volumen dedicado a Bolivia en el primer centenario de su independencia".
fr
" Toutes ces industries ont disparu devant la concurrence ?trang?re... ", rapportait, sans trop d'amertume, un volume consacr? ? la Bolivie, ? l'occasion du premier centenaire de son ind?pendance.
en
"All these industries have disappeared in the face of competition with similar foreign-made articles," testified a book published on the first centenary of Bolivia's independence.
eu
Argentinako kostaldea zen herrialdeko eskualde atzeratuena eta biztanle gutxien zuena, independentziak bizitza ekonomiko eta politikoaren grabitatezentroa Buenos Airesera eraman arte, probintzia mediterraneoen kaltetan.
es
El Litoral de Argentina era la regi?n m?s atrasada y menos poblada del pa?s, antes de que la independencia trasladara a Buenos Aires, en perjuicio de las provincias mediterr?neas, el centro de gravedad de la vida econ?mica y pol?tica.
fr
Le littoral argentin ?tait la r?gion la plus retardataire et la moins peupl?e du pays, avant que l'ind?pendance ne d?place vers Buenos Aires le centre de gravit? de la vie ?conomique et politique, et ce au d?triment des provinces du Sud.
en
In Argentina, the coast was the most backward and least populated region until independence moved the economic and political center of gravity from inland to Buenos Aires.
eu
XIX. mendearen hasieran Argentinako hamar biztanletik bat baino ez zen bizi Buenos Aires, Santa Fe edo Entre Riosen.
es
A principios del siglo XIX, apenas la d?cima parte de la poblaci?n argentina resid?a en Buenos Aires, Santa Fe o Entre R?os.
fr
Au d?but du XIXe si?cle, le dixi?me de la population seulement r?sidait ? Buenos Aires, Santa Fe ou Entre R?os.
en
Only one-tenth of the population lived in Buenos Aires, Santa Fe, and Entre R?os at the beginning of the nineteenth century.
eu
Poliki eta bitarteko errudimentarioez garatu zen bertako industria erdialdeko eta iparraldeko eskualdeetan; kostaldean, berriz, ez zegoen "inolako aparailurik ezta manufakturarik ere", Larramendi prokuradoreak zioenez.
es
Con ritmo lento y por medios rudimentarios se hab?a desarrollado una industria nativa en las regiones del centro y el norte, mientras que en el Litoral no exist?an, seg?n dec?a en 1795 el procurador Larramendi, "ning?n arte ni manufactura".
fr
Une industrie locale s'?tait d?velopp?e peu ? peu, et avec des moyens rudimentaires, dans les r?gions du Centre et du Nord, alors qu'il n'y avait le long du littoral, selon le rapport du procureur Larramendi en 1795, " aucun art ni manufacture ".
en
A rudimentary native industry had slowly developed in the center and north while, as Procurador Larramendi observed in 1795, "not one craft or manufacture" existed on the coast.
eu
Tucumanen eta Santiago del Esteron, gaur egun azpigarapenaren putzuak biak, ehunlantegiak loratzen ziren, hiru motatako pontxoak egiten zituztenak, eta beste lantegi batzuetan gurdi, zigarro eta zigarreta bikainak ekoizten ziren, baita larruak eta zolak ere.
es
En Tucum?n y Santiago del Estero, que actualmente son pozos de subdesarrollo, florec?an los talleres textiles, que fabricaban ponchos de tres clases distintas, y se produc?an en otros talleres excelentes carretas y cigarros y cigarrillos, cueros y suelas.
fr
? Tucum?n et ? Santiago del Estero, qui sont aujourd'hui des puits de sous-d?veloppement, fleurissaient des centres textiles qui fabriquaient des ponchos de trois sortes, des ateliers d'o? sortaient des charrettes de bonne qualit?, et des manufactures de cigares et de cigarettes, de cuirs et de semelles.
en
Textile workshops wove three types of ponchos, and factories produced sturdy carts, cigars and cigarettes, leather and shoe soles in Tucum?n and Santiago del Estero-both pockets of underdevelopment today.
eu
Catamarcatik era guztietako mihiseak, zapi finak, kotoi beltzezko baietak sortzen ziren apaizek erabil zitzaten;
es
De Catamarca nac?an lienzos de todo tipo, pa?os finos, bayetillas de algod?n negro para que usaran los cl?rigos;
fr
Des ?toffes d'une grande vari?t? virent le jour ? Catamarca, ainsi que des draps fins et de la flanelle de coton noir pour les soutanes des pr?tres ;
en
All kinds of cloth, fine woolens, and clergymen's black flannel came from Catamarca;
eu
Cordoban hirurogeita hamar mila pontxo, hogei mila manta eta berrogei mila kana baieta baino gehiago fabrikatzen ziren urtean, baita zapatak eta larruzko artikuluak, zingilak eta makilak, tapeteak eta larru zurratuak ere.
es
C?rdoba fabricaba m?s de setenta mil ponchos, veinte mil frazadas y cuarenta mil varas de bayeta por a?o, zapatos y art?culos de cuero, cinchas y vergas, tapetados y cordobanes.
fr
C?rdoba produisait chaque ann?e plus de soixante-dix mille ponchos, vingt mille couvertures et quarante mille aunes de flanelle, des chaussures et des articles de cuir, des sangles et des vergues, des tapis.
en
C?rdoba turned out more than 70,000 ponchos, 20,000 blankets, and 40,000 Spanish yards of flannel a year, along with shoes and leather goods, sailing cinches and yards, carpeting and cordovan.
eu
Zurrategi eta larrutegi garrantzitsuenak Corrientesen zeuden.
es
Las curtiembres y talabarter?as m?s importantes estaban en Corrientes.
fr
Les tanneries et les bourrelleries les plus importantes se trouvaient ? Corrientes.
en
The important tanneries and saddleries were in Corrientes.
eu
Famatuak ziren Saltako besaulki finak.
es
Eran famosos los finos sillones de Salta.
fr
Les fauteuils de Salta ?taient renomm?s pour leur ?l?gance.
en
Mendoza produced between 2 and 3 million liters of wine a year, rivaling that of Andalusia;
eu
Mendozak urtean bizpahiru milioi litro ardo ekoizten zituen, Andaluziakoen parekoak, eta San Juanek urtean 350 mila litro pattar destilatzen zituen.
es
Mendoza produc?a entre dos y tres millones de litros de vino por a?o, en nada inferiores a los de Andaluc?a, y San Juan destilaba 350 mil litros anuales de aguardiente.
fr
Mendoza produisait annuellement entre deux et trois millions de litres de vins qui n'avaient rien ? envier aux vins andalous, et San Juan distillait trois cent cinquante mille litres d'eau-de-vie.
en
and San Juan distilled 350,000 liters of aguardiente a year.
eu
Mendozak eta San Juanek "merkataritzaren lepoa" osatzen zuten Hego Amerikan, Atlantikoaren eta Pazifikoaren artean.
es
Mendoza y San Juan formaban "la garganta del comercio" entre el Atl?ntico y el Pac?fico en Am?rica del Sur.
fr
Mendoza et San Juan formaient " la gorge du commerce " entre l'Atlantique et le Pacifique, en Am?rique du Sud.
en
Mendoza and San Juan, situated between the Atlantic and the Pacific, were the "throat" of South American commerce.
eu
Manchester, Glasgow eta Liverpooleko agente komertzialak Argentinan zehar ibili ziren, eta Santiagoko zein Cordobako pontxoen ereduak eta Corrienteseko larruzko artikuluenak kopiatu zituzten, baita "herrialdearen ohituraz" egindako zurezko estribuak ere.
es
Los agentes comerciales de Manchester, Glasgow y Liverpool recorrieron Argentina y copiaron los modelos de los ponchos santiague?os y cordobeses y de los art?culos de cuero de Corrientes, adem?s de los estribos de palo dados vuelta "al uso del pa?s".
fr
Les agents commerciaux de Manchester, de Glasgow et de Liverpool parcoururent l'Argentine et copi?rent les ponchos de Santiago et de C?rdoba, les articles de cuir de Corrientes et les ?triers de bois " ? la mode du pays ".
en
Commercial agents from Manchester, Glasgow, and Liverpool toured Argentina and copied Santiagan and C?rdoban ponchos and Corrientes leather goods, as well as the local wooden stirrups.
eu
Pontxo argentinarrek zazpi peso balio zuten; Yorkshirekoek, hiru.
es
Los ponchos argentinos val?an siete pesos; los de Yokshire, tres.
fr
Les ponchos argentins valaient sept pesos ; ceux du Yorkshire, trois.
en
Argentine ponchos cost seven pesos, Yorkshire ones three.
eu
Munduko ehungintza garatuenak gailendu egiten zen galopan, bertako ehungintzaren gainetik, eta beste horrenbeste gertatzen zen botak, ezproiak, nabarrak, balaztak eta baita iltzeak ere ekoiztean.
es
La industria textil m?s desarrollada del mundo triunfaba al galope sobre las tejedur?as nativas, y otro tanto ocurr?a en la producci?n de botas, espuelas, rejas, frenos y hasta clavos.
fr
L'industrie textile la plus d?velopp?e du monde triomphait ? toute allure des tissages locaux, et le m?me ph?nom?ne se reproduisait avec la fabrication des bottes, des ?perons, des grilles, des mors et m?me des clous.
en
The world's most advanced textile industry won at a gallop over the products of native looms, and it was the same with boots, spurs, iron grill work, bridles, and even nails.
eu
Miseriak suntsitu egin zituen Argentinako barne-probintziak, zeintzuk laster Buenos Airesko portuko diktaduraren aurka altxatuko baitziren.
es
La miseria asol? las provincias interiores argentinas, que pronto alzaron lanzas contra la dictadura del puerto de Buenos Aires.
fr
La mis?re d?sola les provinces int?rieures de l'Argentine, qui lev?rent bient?t leurs lances contre la dictature du port de Buenos Aires.
en
Interior Argentine provinces were ruined and promptly rose against the dictatorship of the port of Buenos Aires.
eu
Merkatu nagusiak (Escalada, Belgrano, Pueyrredon, Vieytes, Las Heras, Cervi?o) izan ziren Espainiari boterea kendu ziotenak, eta merkataritzak aukera ematen zien zetak eta aiztoak erosteko Ingalaterratik, zapi finak Louviersetik, parpailak Flandesetik, sableak Suitzatik, gina Holandatik, urdaiazpikoak Westfaliatik eta habanoak Hanburgotik.
es
Los principales mercaderes (Escalada, Belgrano, Pueyrred?n, Vieytes, Las Heras, Cervi?o) hab?an tomado el poder arrebatado a Espa?a y el comercio les brindaba la posibilidad de comprar sedas y cuchillos ingleses, pa?os finos de Louviers, encajes de Flandes, sables suizos, ginebra holandesa, jamones de Westfalia y habanos de Hamburgo.
fr
Les principaux marchands (Escalada, Belgrano, Pueyrred?n, Vieytes, Las Heras, Cervi?o) avaient pris le pouvoir arrach? ? l'Espagne et le commerce leur apportait la possibilit? d'acheter des soieries et des couteaux anglais, des draps fins de Louviers, des dentelles des Flandres, des sabres suisses, du gin hollandais, des jambons de Westphalie et des havanes de Hambourg.
en
The top merchants (Escalada, Belgrano, Pueyrred?n, Vieytes, Las Heras, Cervi?o) had assumed the power wrested from Spain, and trade enabled them to buy English silks and knives, fine Louviers cloth, Flanders lace, Swiss sabres, Dutch gin, Westphalian ham, and Hamburg cigars.
eu
Trukean, Argentinak larruak, gantza, hezurrak eta haragi gazitua esportatzen zituen, eta Buenos Aires probintziako abeltzainek merkatu zabalagoak zituzten merkataritza libreari esker.
es
A cambio, la Argentina exportaba cueros, sebo, huesos, carne salada, y los ganaderos de la provincia de Buenos Aires extend?an sus mercados gracias al comercio libre.
fr
En contrepartie, l'Argentine exportait des cuirs, du suif, des os, de la viande sal?e, et les ?leveurs de la province de Buenos Aires ?tendaient leurs march?s gr?ce au libre-?change.
en
In exchange, Argentina exported hides, tallow, bones, and salted meat, and the cattlemen of Buenos Aires province extended their markets thanks to free trade.
eu
Platan zegoen kontsul ingelesak, Woodbine Parish-ek, panpetako gautxo bat deskribatzen zuen 1837an:
es
El c?nsul ingl?s en el Plata, Woodbine Parish, describ?a en 1837 a un recio gaucho de las pampas:
fr
Le consul anglais ? La Plata, Woodbine Parish, d?crivait en 1837 un robuste gaucho de la pampa :
en
The typical tough gaucho of the pampas was described thus in 1837 by the British consul in La Plata, Woodbine Parish:
eu
"Har itzazu bere arroparen pieza guztiak, aztertu inguruan duen guztia, eta larruzkoa dena albo batera utzita, zer ez da ingelesa?
es
"T?mese todas las piezas de su ropa, exam?nese todo lo que lo rodea y exceptuando lo que sea de cuero, ?qu? cosa habr? que no sea inglesa?
fr
" Prenez toutes les pi?ces de son habillement, examinez tout ce qui l'entoure et, ? l'exception des objets de cuir, qu'y aura-t-il qui ne soit anglais ?
en
"Take his whole equipment-examine everything about him-and what is there not of raw hide that is not British?
eu
Haren emazteak gona bat badu, hamar aukera daude alde, eta bakarra aurka, Manchesterren eginda egoteko.
es
Si su mujer tiene una pollera, hay diez posibilidades contra una que sea manufactura de Manchester.
fr
Si sa femme porte une jupe, il y a quatre-vingt-dix-neuf chances sur cent qu'elle ait ?t? fabriqu?e ? Manchester.
en
If his wife has a gown, ten to one it is made in Manchester;
eu
Lapikoa edo eltzea, jateko erabiltzen duen lozazko katilua, labana, dituen ezproiak, balazta, estaltzen duen pontxoa, denak dira Ingalaterratik eramandako gauzak".
es
La caldera u olla en que cocina, la taza de loza ordinaria en la que come, su cuchillo, sus espuelas, el freno, el poncho que lo cubre, todos son efectos llevados de Inglaterra".
fr
Le chaudron ou la marmite dans lesquels elle cuisine, l'assiette en fa?ence dans laquelle il mange, son couteau, ses ?perons, le mors de son cheval, le poncho qui le couvre, tout vient d'Angleterre.
en
the camp-kettle in which he cooks his food, the earthenware he eats from, the knife, his poncho, spurs, bit, are all imported from England."
eu
Espaloietako harriak ere Ingalaterratik ekartzen zituen Argentinak.
es
Argentina recib?a de Inglaterra hasta las piedras de las veredas.
fr
" L'Argentine recevait d'Angleterre jusqu'aux pav?s de ses trottoirs.
en
Argentina even received the stones for its sidewalks from Britain.
eu
Garai bertsuan James Watson Webb-ek, Rio de Janeiron Estatu Batuek zuten enbaxadoreak, honela zioen:
es
Aproximadamente por la misma ?poca, James Watson Webb, embajador de los Estados Unidos en R?o de Janeiro, relataba:
fr
James Watson Webb, ambassadeur des ?tats-Unis ? Rio de Janeiro, relatait, approximativement ? la m?me ?poque :
en
In about the same period James Watson Webb, U.S. ambassador in Rio de Janeiro, reported:
eu
"Brasilgo etxalde guztietan nagusiak eta haien esklaboak janzten dira lan libreko manufakturekin, eta horietan hamarretik bederatzi ingelesak dira.
es
"En todas las haciendas del Brasil, los amos y sus esclavos se visten con manufacturas de trabajo libre, y nueve d?cimos de ellas son inglesas.
fr
" Dans toutes les haciendas du Br?sil, les patrons et leurs esclaves s'habillent avec la production du travail libre et les neuf dixi?mes de ces manufactures sont anglaises.
en
In all of Brazil's haciendas the master and his slaves dress in the products of free labor, and nine-tenths of them are British.
eu
Brasilgo barne-aurrerapenetarako behar den kapital guztia jartzen du Ingalaterrak, eta erabilera arrunteko tresna guztiak, aitzurretik gora, fabrikatzen ditu, baita luxuzko edo erabilera praktikoko ia artikulu guztiak ere, orratzetik hasi eta soineko garestieneraino.
es
Inglaterra suministra todo el capital necesario para las mejoras internas de Brasil y fabrica todos los utensilios de uso corriente, desde la azada para arriba, y casi todos los art?culos ingleses de vidrio, hierro y madera son tan corrientes como los pa?os de lana y los tejidos de algod?n.
fr
L'Angleterre apporte tout le capital n?cessaire au progr?s int?rieur du Br?sil et fabrique tous les ustensiles habituels, depuis la houe jusqu'? presque tous les articles de luxe, depuis l'?pingle jusqu'au v?tement le plus cher. La c?ramique anglaise, les articles de verre, de fer et de bois anglais sont aussi courants que les draps de laine et les tissus de coton.
en
Britain supplies all the capital needed for internal improvements in Brazil and manufactures all the utensils in common use, from the spade on up, and nearly all the luxury and practical items from the pin to the costliest clothing. British pottery, British articles of glass, iron, or wood are as common as woolens and cotton cloth.
eu
Britainia Handiak, lurrunezko eta belazko itsasontzien hornikuntzaz gain, harzola jarri eta kaleak konpontzen dizkio Brasili, hiriak gasez argiztatu, trenbideak eraiki eta meategiak arakatzen dizkio, haren bankaria da, linea telegrafikoak jaso eta posta garraiatzen dio, denetarik egiten dio: altzariak, motorrak, bagoiak...".
es
Gran Breta?a suministra a Brasil sus barcos de vapor y de vela, le hace el empedrado y le arregla las calles, ilumina con gas las ciudades, le construye las v?as f?rreas, le explota las minas, es su banquero, le levanta las l?neas telegr?ficas, le transporta el correo, le construye los muebles, motores, vagones...".
fr
La Grande-Bretagne fournit au Br?sil ses bateaux ? vapeur et ? voiles, pave ses rues et les am?nage, ?claire ses villes au gaz, construit ses voies ferr?es, exploite ses mines, elle est son banquier et installe les lignes t?l?graphiques, achemine le courrier, fabrique les meubles, les moteurs, les wagons dont il a besoin...
en
Great Britain supplies Brazil with its steam and sailing ships, and paves and repairs its streets, lights its cities with gas, builds its railways, exploits its mines, is its banker, puts up its telegraph wires, carries its mail, builds its furniture, motors, wagons....
eu
Inportazio askearen euforiak zoratu egiten zituen portuetako merkatariak;
es
La euforia de la libre importaci?n enloquec?a a los mercaderes de los puertos;
fr
" L'euphorie de la libre importation faisait perdre la t?te aux marchands des ports :
en
Free trade euphoria drove the port merchants wild:
eu
urte haietan Brasilek hilkutxak ere ekartzen zituen, forratuta eta hildakoak bertan kokatzeko prest, baita zaldi-aulkiak, kristalezko kandelabroak, eltzeak eta izotzerako patinak, tropikoko kosta sutsuetan nekez erabilgarriak;
es
en aquellos a?os, Brasil recib?a tambi?n ata?des ya forrados y listos para el alojamiento de los difuntos, sillas de montar, candelabros de cristal, cacerolas y patines para hielo, de uso m?s bien improbable en las ardientes costas del tr?pico;
fr
? cette ?poque, le Br?sil recevait ?galement des cercueils, d?j? capitonn?s et pr?ts ? abriter les d?funts, des selles, des cand?labres de cristal, des casseroles et m?me des patins ? glace, d'un usage assez improbable sur les c?tes br?lantes du tropique ;
en
in those years Brazil also imported coffins (already lined) for the dead, riding saddles, crystal chandeliers, saucepans, and-most improbable of all for tropical coasts-ice skates;
eu
baita billete-zorroak, nahiz eta Brasilen moneta-paperik egon ez, eta matematikarako tresna kopuru esplikaezina ere.
es
tambi?n billeteras, aunque no exist?a en Brasil el papel moneda, y una cantidad inexplicable de instrumentos de matem?ticas.
fr
?galement des portefeuilles alors que le papier monnaie n'existait pas au Br?sil, et une quantit? inexplicable d'instruments de math?matiques.
en
also wallets (although Brazil had no paper money) and an inexplicable quantity of mathematical instruments.
aurrekoa | 99 / 63 orrialdea | hurrengoa

Nodoa: liferay1.lgp.ehu.eus