Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Hilobiko isiltasuna, Arnaldur Indridason / Julen Gabiria (Erein-Alberdania, 2010
)
eu
Austrian, Triesten eta Dalmazian, jendeak diru gutxiren truke saldu zuen zeukan guztia, sekulako parranda egiteko, denbora gutxi biziko zirela sinetsita zeuden eta.
es
En Austria, en las regiones de Trieste y Dalmacia, la gente malvendi? sus propiedades para conseguir dinero con el que vivir en lujo y desenfreno el breve tiempo que cre?an que les quedaba.
fr
En Autriche, dans les villes de Trieste et de Dalmatie, les gens vendaient tous leurs biens pour une bouch?e de pain afin de mener la belle vie le temps qu'ils croyaient qu'il leur restait ? vivre.
en
In Austria, in Trieste and Dalmatia, people sold all they owned for next to nothing, to go on a spree for the short time they assumed they had left to live.
eu
Suitzan, nesken eskolarik garestienak hutsik geratu ziren, beraien familiek pentsatu zutelako onena batera egotea izango zela, kometak Lurra suntsitzen zuenean.
es
En Suiza, las principales escuelas de se?oritas se quedaron pr?cticamente vac?as porque las familias pensaron que lo m?s conveniente era estar todos juntos cuando el cometa arrasara la Tierra.
fr
En Suisse, les ?coles de jeunes filles les plus r?put?es se retrouv?rent presque d?sertes car les familles trouvaient souhaitable d'?tre ensemble au moment o? la com?te allait r?duire la Terre en morceaux.
en
In Switzerland, the young ladies' finishing schools stood empty because families thought they should be together when the comet destroyed Earth.
eu
Apaizei agindu zitzaien astronomiari buruz hitz egiteko jendearekin, denek ulertzeko moduko hizkeran, haien beldurra zertxobait apaltzeko asmoz.
es
Se orden? a los sacerdotes que dieran conferencias p?blicas sobre astronom?a a fin de quitar el miedo a la gente.
fr
Les pr?tres re?urent l'ordre de tenir des conf?rences d'astronomie afin de dissiper la peur qui s'?tait empar?e des gens.
en
Clergymen were instructed to talk about astronomy in laymen's terms to allay people's fears.
eu
Reykjaviken, munduaren amaieraren beldurrez, emakume ugari ez zen ohetik altxatu, eta jende askok benetan uste zuen, egunkari batean agertzen zen moduan, urte hartako udaberri hotzaren jatorria kometa izan zela.
es
En Reikiavik se dijo que muchas mujeres ni siquiera se levantaron de la cama por miedo al fin del mundo, y muchas estaban convencidas, con total seriedad, como contaba uno de los peri?dicos, de que el fr?o clima de aquella primavera se deb?a al cometa.
fr
A Reykjavik, on rapporta qu'un grand nombre de femmes s'?taient alit?es par peur de la fin du monde et beaucoup de gens ajoutaient tr?s s?rieusement foi ? l'hypoth?se que, comme il ?tait dit dans l'un des journaux de l'?poque, le printemps particuli?rement froid de cette ann?e-l? ?tait d? ? la com?te.
en
In Reykjavik, it was claimed that women took to their beds from fear of doomsday and many seriously believed that, as one of the papers phrased it, "the cold spring that year was caused by the comet".
eu
Zaharrenek esaten zuten kometa pasatu zen azken aldian ere oso eguraldi txarra egin zuela.
es
Los ancianos recordaron que la ?ltima vez que pas? el cometa tambi?n hab?a hecho un tiempo horrible durante todo el a?o.
fr
Les anciens t?moign?rent du fait que, la derni?re fois qu'une com?te avait fr?l? la Terre, l'ann?e avait ?t? particuli?rement froide.
en
Old people talked of how terrible the weather had been the last time the comet approached Earth.
eu
Hiri osoan gas lanparak erabiltzen ziren, nahiz eta ez zuten argi nahikorik ematen;
es
En Reikiavik se pensaba en esos a?os que el futuro radicaba en el gas.
fr
A cette ?poque, beaucoup de gens de Reykjavik consid?raient que l'avenir se trouvait dans le gaz.
en
Around that time, in Reykjavik, gas was hailed as the key to the future.
eu
jendeak ere, etxean, gasa erabiltzen zuen argia egiteko. Hartu zen hurrengo urratsa ere ildo beretik zihoan:
es
Hab?a l?mparas de gas por toda la ciudad, aunque no serv?an para proporcionar una iluminaci?n callejera decente, y la gente indicaba la direcci?n de sus casas haciendo referencia a las l?mparas.
fr
?a sentait le gaz un peu partout en ville et, comme si l'utiliser pour l'?clairage public ne suffisait pas, les gens s'?clairaient aussi ? l'aide de lampes ? gaz ? la maison. La d?cision avait ?t? prise de moderniser les choses et de construire ? la lisi?re de la ville une usine destin?e ? couvrir tous les besoins de Reykjavik dans le futur.
en
Gas lamps were widely used in the city, although not so extensively as to provide proper street lighting, but people lit their homes with gas as well. The next step planned was to erect a modern gasworks on the outskirts of town to meet the population's entire gas requirement for decades to come.
eu
gas-fabrika moderno bat eraikiko zen hiriaren kanpoaldean, etorkizunean jendeak izango zituen beharrizanak asetzeko.
es
Ahora se hab?a decidido hacer mejor las cosas y construir una estaci?n de gas moderna en las afueras de la ciudad, que servir?a a las necesidades de los habitantes por un futuro indeterminado.
fr
La mairie de Reykjavik d?cida de signer un contrat avec une entreprise allemande et l'ing?nieur Carl Franke de Br?me, accompagn? de son ?quipe de sp?cialistes, commen?a la construction de l'usine ? gaz de Reykjavik.
en
The Mayor of Reykjavik negotiated with a German firm, and Carl Franke, an engineer, duly arrived in Iceland from Bremen and with a team of experts began building the Reykjavik Gasworks.
eu
Reykjavikeko alkateak Alemaniako enpresa batekin negoziatu zuen, eta Carl Franke ingeniaria Bremenetik Islandiara joan zen, eta, adituz osatutako talde baten laguntzarekin, Reykjavikeko gas-fabrika eraikitzeari ekin zion. 1910eko udazkenean ireki zuten. Tankeak egundoko edukiera zeukan:
es
La municipalidad decidi? firmar un contrato con una empresa alemana de gas, el ingeniero Carl Francke, de Bremen, y fue al pa?s acompa?ado de unos t?cnicos, para construir el gas?metro, que fue puesto en servicio en el oto?o de 1910.
fr
Elle fut mise en service en 1910.
en
It was opened in the autumn of 1910.
eu
1.500 metro kubikoko bolumena. "Kanpai-ontzia" deitzen zioten, uretan flotatu egiten zuelako, gorago edo beherago joanez, tankean zegoen gas kopuruaren arabera.
es
El dep?sito de gas ten?a una enorme capacidad, 1.500 metros c?bicos, y lo llamaban "reloj de gas" porque flotaba en agua, y sub?a o bajaba seg?n la cantidad de fluido que contuviera.
fr
Le r?servoir lui-m?me ?tait une gigantesque bonbonne d'une contenance de mille cinq cents m?tres cubes et on le surnomma "le pendule ? gaz" parce que, flottant dans l'eau, il s'enfon?ait ou s'?levait en fonction de la quantit? de gaz pr?sente ? l'int?rieur.
en
The tank itself was a huge contraption, with a volume of 1500 cubic metres, and was known as the "bell jar" because it floated in water, rising or sinking according to how much gas it contained.
eu
Horrelako ikuskizunik sekula ez zenez inguruotan izan, jendea haraino joaten zen obrak ikustera.
es
Reikiavik nunca hab?a visto una maravilla semejante y la gente iba hasta aquella parte de la ciudad para ver c?mo lo constru?an.
fr
Les habitants de Reykjavik n'avaient jamais vu une telle merveille et allaient se promener aux abords de la ville afin d'en suivre la construction.
en
Never having beheld such a spectacle, people flocked to watch its construction.
eu
Tankea ia amaituta zegoenean, maiatzaren 18ko gauean hain justu, jende talde bat bildu zen bertan. Uste zuten tankea zela Islandia osoan nolabaiteko babesa eman zezakeen leku bakarra, kometaren gas pozoitsuetatik libratzeko.
es
Estaba casi completamente terminado cuando algunos habitantes de la ciudad se reunieron all? la v?spera del 18 de mayo. Pensaban que el dep?sito era el ?nico lugar del pa?s, que se supiera, capaz de proporcionar protecci?n ante los gases t?xicos del cometa.
fr
Il ?tait presque achev? quand quelques personnes s'y r?unirent la nuit du 17 au 18 mai. Ils consid?raient ce r?servoir comme le seul lieu d'Islande o? l'on pouvait esp?rer se prot?ger contre les vapeurs empoisonn?es de la com?te.
en
When the tank was nearing completion, a group of people assembled inside it on the night of May 18. They believed that the tank was the only place in Iceland to offer any hope of protection from the comet's poisonous gases.
eu
Zurrumurruek zioten jai handi bat egingo zutela tankean, eta jendea erruz joan zen bertara, munduaren amaiera heldu baino lehen festa basati hartan parte hartzeko asmoz.
es
Cuando se corri? la voz de que la alegr?a y la diversi?n reinaban en las proximidades del dep?sito esa noche, la gente acudi? en gran n?mero a gozar de la fiesta del fin del mundo.
fr
Quand la nouvelle se r?pandit qu'on donnait une grande f?te nocturne dans le r?servoir, les gens afflu?rent pour prendre part ? ces r?jouissances de fin du monde.
en
Word spread that there was a party in the tank and people swarmed to take part in a night of wild abandon before doomsday.
eu
Gau hartan gas-fabrikan gertatu omen zenari buruzko albistea segituan zabaldu zen hurrengo egunetan.
es
Las noticias de lo sucedido en el gas?metro esa noche se extendieron como un reguero de p?lvora por toda la ciudad en los d?as sucesivos.
fr
Les ?v?nements qui se produisirent dans le r?servoir au cours de cette nuit furent relat?s en ville les jours suivants.
en
Accounts of what went on in the tank that night spread like wildfire for the next few days.
eu
Ziotenez, jendea erabat mozkortu zen eta orgia bat egin zuten egunsentira arte; alegia, konturatu ziren arte mundua ez zela amaitu, Halley kometak ez zuela Lurrarekin talka egin eta haren isatsak ere ez zuela inor erre.
es
Dec?an que la gente se hab?a emborrachado por completo y que hab?an estado practicando toda clase de actos sexuales hasta la ma?ana siguiente, o hasta que qued? claro que el mundo no se acababa, ni como consecuencia del cometa Halley ni por las infernales llamaradas de su cola.
fr
On raconta que les gens avaient bu comme des trous et qu'ils avaient forniqu? jusqu'au matin voire jusqu'? ce qu'il soit ?vident que le monde n'avait pas sombr?, pas plus dans la collision avec la com?te de Halley que dans les flammes infernales de sa queue.
en
It was claimed that drunken revellers held an orgy till dawn, until it was obvious that the Earth would not perish, neither in a collision with Halley's comet nor in the hellfire of its tail.
eu
Esaten zuten, era berean, ume piloa jaio zela gau hartakoaren ostean, eta Erlendurrek pentsatu zuen, beharbada, haietako bat Grafarholten hil zela handik urte askora, eta huraxe zela han lurperatuta zegoena.
es
Muchos estaban convencidos de que algunos ni?os fueron engendrados en el gas?metro aquella noche, y Erlendur pens? que a lo mejor era uno de ellos el que hab?a podido llegar al fin de sus d?as en Grafarholt muchos a?os despu?s, y estaba enterrado all?.
fr
Nombreux furent ceux qui pr?tendirent que des enfants avaient ?t? con?us dans le r?servoir au cours de cette nuit et Erlendur se disait que, peut-?tre, bien des ann?es plus tard, l'un d'entre eux avait rencontr? son destin sur la colline de Grafarholt o? il avait ?t? enterr?.
en
It was also rumoured that a number of babies were conceived in the tank that night, and Erlendur wondered whether one of them might have met her fate in Grafarholt many years later and been buried there.
eu
-Gas-fabrikaren zuzendariaren bulegoa hantxe dago oraindik-esan zion Eva Lindi, jakin gabe entzuten zion edo ez-.
es
-La casa del director del gas?metro sigue en pie-le dijo a Eva Lind, sin saber si le o?a o no-.
fr
-La maison du gardien de l'usine existe toujours, dit-il ? Eva Lind sans savoir si elle l'entendait.
en
"The Gasworks manager's office still stands," he told Eva Lind, unaware whether she could hear him or not.
eu
Baina, hori albo batera utzita, gas-fabrikaren arrastorik ez dago orain.
es
Pero todos los dem?s recuerdos del gas?metro han desaparecido.
fr
A part cela, tous les restes de cette usine ont disparu.
en
"But apart from that, all sign of the Gasworks has gone.
eu
Azkenean, etorkizuneko energia-iturria ez zen gasa izan, baizik eta elektrizitatea.
es
A la hora de la verdad, el futuro no estaba en el gas, sino en la electricidad.
fr
Finalement, ce n'?tait pas le gaz qui avait de l'avenir mais l'?lectricit?.
en
In the end, the power source of the future turned out to be electricity, not gas.
eu
Gas-fabrika Raudar?rst?gurren zegoen, orain Hlemmurreko autobus-geltokia dagoen lekuan, eta esan daiteke bere egitekoa bete zuela, orain iraganeko kontua dela iruditzen bazaigu ere.
es
El gas?metro estaba en Raudar?rst?gur, donde ahora se encuentra la estaci?n de autobuses de Hlemmur, y cumpli? m?s o menos su funci?n aunque estuviera condenado por los tiempos;
fr
L'usine se trouvait dans la rue Raudararstigur, ? l'emplacement de Hlemmur ; bien qu'anachronique, elle rendait d'honn?tes services.
en
The Gasworks was on Raudar?rst?gur, where Hlemmur bus station is now, and it still performed a useful function despite being a thing of the past;
eu
Izozte garaietan eta eguraldi txarra zenean, batez ere gauez, etxerik ez zuen jendea barrura sartzen zen, gasaren epeletara; eta neguko egunik ilunenetan, tankea jendez bete-beteta egoten zen.
es
cuando hab?a fuertes heladas o tormentas, la gente sin techo buscaba la protecci?n del gas encendido, sobre todo en las noches largas de invierno, y muchas veces, cuando llegaba el d?a m?s corto del a?o, la zona estaba de lo m?s animada.
fr
Pendant les grands froids et les p?riodes de mauvais temps, les clochards recherchaient la chaleur de la br?lerie, surtout quand il faisait nuit noire, et il r?gnait souvent une certaine joie de vivre dans le b?timent, au plus sombre de l'hiver.
en
in biting frost and bad weather, homeless people would go inside to warm themselves by the burners, especially at night, and it was often crowded in the tank house in the darkest part of winter."
eu
Eva Lind ez zen mugitu ere egin, Erlendurrek kontu haiek esaten zizkion bitartean.
es
Eva Lind no se movi? mientras Erlendur contaba su relato.
fr
Eva Lind ne manifestait pas la moindre r?action pendant qu'Erlendur lui racontait tout cela.
en
Eva Lind made no movement while Erlendur told his story.
eu
Berak ere ez zuen halakorik espero.
es
Tampoco es que ?l creyera que fuera a suceder otra cosa.
fr
Il ne s'attendait du reste pas ? ?a.
en
Nor did he expect her to;
eu
Ez zuen miraririk espero.
es
No esperaba milagros.
fr
Il ne s'attendait pas ? un miracle.
en
he did not expect miracles.
eu
-Gas-fabrika Elsum?rarblettur izeneko leku batean eraiki zuten-jarraitu zuen, patuaren ironiagatik irribarre eginez-.
es
-El dep?sito se construy? en un lugar que se llamaba Elsum?rarblettur-continu?, sonriendo por los caprichos del destino-.
fr
-L'usine a ?t? construite sur un endroit surnomm? le Mar?cage d'Elsa, continua-t-il en souriant devant l'ironie du sort.
en
"The Gasworks was built on a plot of land called Elsum?rarblettur," he continued, smiling at the irony of Providence.
eu
Gas-fabrika eta tankea bota ostean, Elsum?rarblettur hutsik geratu zen urte pilo batez. Gero bulegoen eraikin bat altxatu zuten han, autobus-geltokiaren atzeko aldean.
es
Elsum?rarblettur qued? convertido en un solar vac?o durante muchos a?os, una vez que se derrib? la construcci?n y se retir? el dep?sito.
fr
Le mar?cage d'Elsa est demeur? d?sert pendant de longues ann?es apr?s que l'usine a ?t? d?mantel?e et le r?servoir d?plac?.
en
"Elsum?rarblettur stood undeveloped for years after the Gasworks was demolished and the tank was removed. Then a block of offices was built on the site, opposite the bus station.
eu
Orain, bloke hori Reykjavikeko polizia-etxea da.
es
Luego construyeron en el solar un gran edificio, que es el que ahora alberga a la polic?a de Reikiavik.
fr
Plus tard, on a construit ? cet emplacement un grand b?timent qui abrite aujourd'hui le commissariat de police de Reykjavik.
en
That block now houses the Reykjavik police force.
eu
Nire bulegoa bertan dago.
es
All? est? mi despacho.
fr
C'est l? que j'ai mon bureau.
en
My office is there.
eu
Hain zuzen ere, garai batean tankea egondako lekuan.
es
Exactamente donde en otros tiempos se encontraba el dep?sito.
fr
Pr?cis?ment ? l'endroit o? se trouvait autrefois ce r?servoir.
en
Precisely where the tank once stood."
eu
Erlendur isilik geratu zen.
es
Erlendur call?.
fr
Erlendur se tut.
en
Erlendur paused.
eu
-Denok gaude munduaren amaieraren zain-esan zuen-.
es
-Siempre estamos esperando el fin del mundo-apostill? entonces-.
fr
-Nous passons notre temps ? attendre la fin du monde, ajouta-t-il ensuite.
en
"We're all waiting for the end of the world," he said.
eu
Berdin dio kometa bat den edo beste zerbait.
es
Adopte la forma de cometa o de cualquier otra cosa.
fr
Qu'elle se manifeste sous la forme d'une com?te ou d'autre chose.
en
"Whether it's a comet or something else.
eu
Denok dugu gure azken judizio partikularra.
es
Todos tenemos nuestro fin del mundo.
fr
Nous avons tous notre fin du monde personnelle.
en
We all have our private doomsday.
eu
Batzuek gainean daramate.
es
Algunos lo conjuran, lo ans?an.
fr
Certains la d?sirent.
en
Some bring it upon themselves.
eu
Beste batzuek ez dute ikusi ere egin nahi.
es
Otros lo reh?yen. La mayor parte de la gente lo teme.
fr
Ils la redoutent.
en
Others avoid it.
eu
Gehienok beldurra diogu, errespetua.
es
Le muestra respeto.
fr
Lui t?moignent du respect.
en
Most of us fear it, show it respect.
eu
Zuk ez.
es
T? no.
fr
Ce n'est pas ton cas.
en
Not you.
eu
Zuk inoiz ez duzu ezeren errespeturik izan.
es
T? no podr?as mostrar respeto a nada.
fr
Tu ne t'abaisserais pas devant quoi que ce soit.
en
You could never show respect for anything.
eu
Eta ez diozu beldurrik zure azken judizioaren egunari.
es
Y t? no temes a tu propio peque?o fin del mundo.
fr
Et tu ne redoutes pas ta petite fin du monde personnelle.
en
And you don't fear your own little doomsday."
eu
Erlendur isilik geratu zen alabari begira, pentsatuz ea zerbaitetarako balioko zuen hari hitz egiteak, ezer entzuten ez zuela zirudienean.
es
Erlendur estaba en silencio mirando a su hija y pensando si ten?a alg?n sentido hablarle de aquel modo cuando ella no parec?a o?r nada de lo que le dec?a.
fr
Erlendur restait assis en silence, il regardait sa fille en se demandant si cela servait ? quelque chose de lui parler ainsi alors qu'elle ne semblait pas entendre un mot de ce qu'il disait.
en
Erlendur sat quietly watching his daughter and wondered whether it meant anything, talking to her when she did not seem to hear a word he uttered.
eu
Berriz ere pentsatu zuen medikuak esandakoarekin, eta lasai geratu zen alabari horrela hitz egiteagatik.
es
Su mente le devolvi? las palabras del m?dico, y se sinti? un poco m?s aliviado al hablar con su hija de aquella forma.
fr
Il repensa aux paroles du m?decin et se dit qu'il n'?tait pas faux que le fait de parler ? sa fille de cette mani?re lui procurait une forme de soulagement.
en
He thought back to what the doctor said and even felt a hint of relief, talking to his daughter this way.
eu
Gutxitan hitz egin zion hain modu lasai eta gozoan.
es
Casi nunca hab?a mantenido una conversaci?n con ella en paz y tranquilidad.
fr
Il avait rarement pu parler avec elle de fa?on pos?e et calme.
en
He had seldom been able to talk to her calmly and at ease.
eu
Tentsioa izaten zen nagusi euren harremanetan, eta ez zuten aukera askorik izaten lasai jesarri eta elkarrizketa atseginean aritzeko.
es
Las discusiones hab?an te?ido toda su relaci?n, y no hab?an tenido muchas ocasiones de sentarse a charlar tranquilamente.
fr
Les luttes auxquelles ils se livraient avaient entach? tous leurs rapports et ils n'avaient pas souvent eu l'occasion de s'asseoir en toute tranquillit? pour discuter.
en
The tension between them had coloured their entire relationship and they had not often had the chance to sit down for a quiet conversation.
eu
Baina orain ere ez zebiltzan elkarrizketan.
es
Pero lo que estaban haciendo ahora no era charlar.
fr
Bien qu'on ne puisse pas dire, dans le cas pr?sent, qu'il s'agisse d'une v?ritable discussion.
en
But they were hardly talking together.
eu
Erlendurrek irribarre ironikoa egin zuen.
es
Erlendur sonri? d?bilmente.
fr
Erlendur fit un l?ger sourire.
en
Erlendur smiled wryly.
eu
Bera hizketan ari zen eta alabak ez zion entzuten.
es
?l hablaba y ella no o?a.
fr
Il parlait et elle n'?coutait pas.
en
He was talking and she was not listening.
eu
Alde horretatik, euren artekoa ez zen askorik aldatu.
es
En ese sentido, nada hab?a cambiado entre ellos.
fr
Dans ce sens, la situation entre eux ?tait inchang?e.
en
In that respect, nothing had changed between them.
eu
Beharbada, kontatu ziona ez zen alabak entzun nahi zuena.
es
Quiz? no era eso lo que ella quer?a o?r.
fr
Peut-?tre que ce n'?tait pas ce qu'elle avait envie d'entendre.
en
Maybe this was not what she wanted to hear.
eu
Eskeletoaren aurkikuntza, gas-fabrika, kometa eta orgia.
es
Huesos y gas?metro, cometa y org?as.
fr
Une d?couverte d'ossements, une usine ? gaz, une com?te et une nuit de d?bauche.
en
The discovery of the skeleton, the Gasworks, the comet and the orgy.
eu
Beharbada, guztiz bestelako zerbaiti buruzko solasaldia entzun nahi zuen.
es
Quiz? quer?a o?rle hablar de algo completamente diferente.
fr
Peut-?tre qu'elle avait envie de l'entendre parler d'autre chose.
en
Maybe she wanted him to talk about something completely different.
eu
Aitari buruzkoa.
es
De ella misma.
fr
De lui-m?me.
en
Himself.
