Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

-Bai, gaurko honek ez bezala-onartu zuen Brunettik, pentsatzen hasi ere gabe nola jakin ote zuen Santorek heriotza ez zela naturala izan.

-S?, a diferencia de lo de esta noche-admiti? Brunetti, sin preguntarse ni por asomo c?mo pod?a saber Santore que la muerte hab?a sido violenta:

-Oui, contrairement ? cela ", r?pondit Brunetti, sans prendre la peine de lui demander comment il avait appris qu'il s'agissait d'une mort violente.

'Yes, unlike this,' Brunetti admitted, not even bothering to wonder how Santore would have learned that the death had been violent.

Antzokia txikia zen, eta, hortaz, poliziak berak baino lehenago ere jakin izango zuen Santorek, baita poliziari deitu baino lehenago ere.

el teatro era peque?o, y seguramente se hab?a enterado ya antes de que llegara la polic?a e incluso antes de que los avisaran.

Le th??tre n'?tait pas bien grand et la nouvelle lui ?tait sans doute parvenue avant m?me que la police e?t ?t? appel?e. " Lui avez-vous parl? dans la soir?e ?

The theater was small, so he had probably learned that even before the police did, probably even before they had been called.

-Hitz egin al duzu gaur gauean berarekin? -izena esan beharrik ez zegoen.

-?Ha hablado con ?l esta noche? -No era necesario dar nombres.

" Inutile de pr?ciser de qui il ?tait question.

'Did you speak to him this evening?' There was no need to use a name.

-Bai.

-S?.

" Oui.

'Yes.

Eztabaidan aritu gara emanaldia hasi baino lehen.

Hemos tenido unas palabras antes de que empezara la funci?n.

Nous avons eu une dispute avant le premier rideau.

We had an argument before the first curtain.

Tabernan elkartu eta beraren aldagelara joan gara.

Nos hemos encontrado en el bar y hemos ido a su camerino.

Nous nous sommes retrouv?s au bar puis nous sommes all?s dans sa loge.

We met in the bar and went back to his dressing room.

Eztabaida hantxe hasi da, aldagelan-Santore zalantzarik gabe mintzatzen zen-.

All? ha empezado la discusi?n.-Santore hablaba sin vacilaciones-.

C'est l? que ?a a commenc?. " Le metteur en sc?ne parlait sans h?sitation.

That's where it started.' Santore spoke without hesitation.

Ez dakit garrasirik egin ote dugun, baina ahotsak jaso ditugu.

No recuerdo si hemos llegado a gritar, pero hemos levantado la voz.

" Je ne sais pas exactement si nous avons cri?, mais nous avons certainement ?lev? la voix.

'I don't remember if we were shouting at each other, but our voices were raised.'

-Zertaz aritu zarete? -galdetu zuen Brunettik, adiskide zahar batekin arituko balitz bezain lasai, eta, modu berean, erabat seguru besteak egiaz erantzungo ziola.

-?Cu?l era la causa de la discusi?n? -pregunt? Brunetti, con la misma tranquilidad con que hablar?a con un viejo amigo, y seguro de que la respuesta que oir?a ser?a la verdad.

-Et quel ?tait le sujet de cette dispute ? demanda Brunetti d'un ton calme, comme s'il parlait ? un vieil ami et avait la certitude de se faire r?pondre la v?rit?.

'What were you arguing about?' Brunetti asked, as calmly as if he'd been talking to an old friend and equally certain that he would get the truth in response.

-Hitzarmen batera helduak ginen, hitzez, produkzio hau zela-eta.

-Hab?amos llegado a un acuerdo verbal acerca de este montaje.

-Nous avions conclu un accord verbal pour cette production.

'We had come to a verbal agreement about this production.

Nik neure partea bete dut. Helmutek ez zuen bere partea bete nahi.

Yo cumpl? mi parte y Helmut se neg? a cumplir la suya.

J'avais rempli ma part du contrat, Helmut refusait de remplir la sienne.

I kept my part of it. Helmut refused to keep his.'

Brunettik, argitzeko hura eskatu beharrean Santoreri, bere brandia bukatu eta bien arteko mahaian utzi zuen kopa, besteak hizketan noiz jarraituko.

En lugar de pedir aclaraciones, Brunetti apur? el co?ac, dej? la copa en la mesa y se qued? esperando a que el otro prosiguiera.

" Au lieu de demander des ?claircissements, le commissaire finit son cognac et reposa le verre sur la table, attendant que l'autre continue.

Instead of asking Santore to clarify the remark, Brunetti finished his brandy and set the glass on the table between them, waiting for him to continue.

Santorek, bi eskuak koparen azpian jarrita, alde batetik bestera mugitu zuen.

Santore sosten?a la copa con las dos manos y la hac?a girar lentamente.

Santore, tenant son ballon les deux mains sous la coupe, fit lentement tourner l'alcool.

Santore cupped his hands around the bottom of his glass and rolled it slowly from side to side.

-Produkzio hau zuzenduko nuela esan nuen berak niri agindu zidalako nire adiskide bati lagunduko ziola uda honetan Halle-ko Jaialdian lanpostu bat eskuratzen.

-Yo acced? a dirigir esta ?pera porque ?l prometi? ayudar a un amigo m?o a conseguir trabajo en el festival de Halle de este verano.

" J'avais accept? de mettre en sc?ne La Traviata ? condition qu'il aide un de mes amis ? obtenir un travail l'?t? prochain, au festival de Halle.

'I agreed to direct this production because he promised to help a friend of mine to get a job this summer, at the Halle Festival.

Ez da oso jaialdi handia, eta lanpostua ere ez zen garrantzitsua, baina Helmutek esan zuen hitz egingo zuela hango zuzendariekin eta eskatuko ziela emateko paper hori nire lagunari.

No es un gran festival, ni el papel era importante, pero Helmut se avino a recomendar a mi amigo a los directores.

Il ne s'agit pas d'une grande manifestation culturelle, mais Helmut avait accept? le principe de s'entremettre aupr?s des metteurs en sc?ne pour que mon ami ait ce r?le.

It isn't a big festival, and the part wasn't an important one, but Helmut agreed to speak to the directors and ask that my friend be given the part.

Helmutek zuzendu behar zuen Hallen egiten den opera bakarra-Santorek, kopa ezpainetara eramanda, pixka bat edan zuen-.

?l ten?a que dirigir una ?pera all?.-Santore se llev? la copa a los labios y bebi? un sorbo-.

Wellauer devait diriger l'unique op?ra du festival. " Il prit une nouvelle gorg?e de cognac.

Helmut was going to be conducting just the one opera there.' Santore brought the glass to his lips and took a sip.

Eztabaida horren gainekoa izan da.

?sta fue la causa de la discusi?n.

" Tel ?tait le sujet de notre dispute.

'That's what the argument was about.'

-Eta zuk zer esan diozu?

-?Qu? dijeron?

-Qu'avez-vous d?clar?, pendant celle-ci ?

'What did you say during the argument?'

-Ez dakit seguru ondo gogoratzen ote ditudan nik esan ditudanak edo berak esan dituenak, baina badakit esan diodala, nik neure partea bete dudanez gero, berak egin duena gaizki egindako gauza eta inmorala iruditzen zitzaidan -Santorek hasperen egin zuen-.

-No estoy seguro de recordar todo lo que dije yo ni lo que dijo ?l, pero s? que recuerdo haber dicho que lo que ?l hab?a hecho me parec?a una bellaquer?a y una inmoralidad. -Suspir?-.

Je me souviens cependant lui avoir fait remarquer qu'?tant donn? que j'avais rempli ma part de l'accord, je trouvais immoral et malhonn?te qu'il n'en fasse pas autant. " Il soupira.

'I'm not sure I remember everything I said, or what he said, but I do remember saying that I thought what he'd done, since I'd already done my part, was dishonest and immoral.' He sighed.

Horrelakoxe gauzak esanez bukatzen zenuen beti Helmutekin ari zinenean.

Cuando discut?as con Helmut, siempre acababas hablando como ?l.

" On finissait toujours par parler comme lui, quand on s'adressait ? Helmut.

'You always ended up talking like him, when you talked to Helmut.'

-Eta berak zer esan du hori entzutean?

-?Y qu? contest? ?l?

-Que vous a-t-il r?pondu ?

'What did he say to that?'

-Barre egin du.

-Se ri?.

-Il a ri.

'He laughed.'

-Zergatik?

-?Por qu??

-Pourquoi ?

'Why?'

Erantzun baino lehen, Santorek galdetu zuen:

Antes de responder, Santore pregunt?:

" Mais Santore ne r?pondit pas et demanda au policier s'il voulait prendre un deuxi?me cognac.

Before he answered, Santore asked, 'Would you like another drink?

-Nahi al duzu beste kopa bat?

-?Quiere otra copa?

" Moi, je vais m'en chercher un autre.

I'm going to have one.'

Brunettik baietz egin zuen, eskertuta.

Brunetti asinti?, agradecido.

Brunetti accepta avec gratitude.

Brunetti nodded, grateful.

Orduko hartan, Santore aldendu zenean, burua eserlekuaren bizkarrean bermatu eta begiak itxi zituen.

Esta vez, mientras Santore se ausentaba, ?l apoy? la cabeza en el respaldo y cerr? los ojos.

Cette fois, pendant que Santore allait au bar, il appuya sa t?te contre le fauteuil et ferma les yeux.

This time, while Santore was gone, he laid his head against the back of the chair and closed his eyes.

Santoreren pausoak hurbiltzen aditu zituenean zabaldu zituen berriz. Beste gizonak eskaintzen zion kopa hartu eta galdetu zuen, solasaldian etenik izan ez balitz bezala:

Los abri? cuando oy? acercarse los pasos de Santore. Tom? la copa que el otro le ofrec?a y pregunt?, como si la conversaci?n no se hubiera interrumpido:

Il les rouvrit en entendant le pas de Santore, prit le verre qu'il lui tendait et demanda, comme s'il n'y avait eu aucune interruption dans la conversation : " Et pourquoi a-t-il ri ? "

He opened them when he heard Santore's steps approach. He took the glass that the other man handed him and asked, as if there had been no break in the conversation, 'Why did he laugh?'

-Barre zergatik egin du? Santore bere lekuan eseri zen, esku bakar batez eutsiz ordukoan kopari, azpitik bilduta.

-?Por qu? se ri?? Santore se sent? en su butaca, sosteniendo la copa con una mano.

Le metteur en sc?ne reprit place dans son fauteuil, tenant cette fois son verre d'une seule main.

Santore lowered himself into his chair, this time holding the glass with one hand cupped under it.

-Partez, nik uste, Helmutek bera moraltasun arruntaren gainetik zegoela pentsatzen zuelako.

-En parte, supongo, porque Helmut cre?a estar por encima de la moral corriente.

" En partie, je crois, parce que Helmut s'estimait au-dessus de la morale courante.

'Part of it, I suppose, is that Helmut thought himself above common morality.

Edo bere morala sortuko zuela, gurea ez bezalakoa, hobea, pentsatzen zuen agian-Brunettik ez zuen ezer esan, eta besteak hizketan jarraitu zuen-.

O quiz? cre?a haber creado su propia moral, distinta y mejor que la nuestra.-Como Brunetti no hiciera ning?n comentario, prosigui?-:

Ou peut-?tre parce qu'il s'imaginait qu'il s'en ?tait cr?? une personnelle, sup?rieure ? la n?tre. " Comme Brunetti ne r?agissait pas, il poursuivit :

Or perhaps he thought he'd managed to create his own, different from ours, better.' Brunetti said nothing, so he continued:

Ia-ia berak bakarrik izango balu bezala moraltasunaren esanahia definitzeko eskubidea, beste inork ez duela hitz hori erabiltzeko eskubidea pentsatuko balu bezala edo.

Es casi como si s?lo ?l tuviera derecho a definir la moral, como si pensara que nadie m?s era digno de utilizar esa palabra.

" ? croire qu'il ?tait le seul ? ?tre capable de d?finir les r?gles morales, presque comme s'il pensait que personne d'autre n'avait le droit d'utiliser ce terme.

'It's almost as if he alone had the right to define what morality meant, almost as if he thought no one else had the right to use the term.

Nik eskubiderik ez nuela horretarako, hori seguru pentsatzen zuen-Santorek besaburuak jaso zituen, pixka bat edan zuen.

Yo, no, desde luego.-Se encogi? de hombros y bebi?.

Il pensait en tout cas que moi, je n'avais pas le droit de l'utiliser.

He certainly thought I had no right to use it.' He shrugged, sipped.

-Eta zergatik pentsatzen zuen hori?

-?Por qu? hab?a de pensar tal cosa?

" Et pour quelle raison ?

'Why would he think that?'

-Homosexuala naizelako-erantzun zuen Santorek xalo-xalo, auzi hura, esate baterako, egunkaria aukeratzearen maila berekotzat joko balu bezala.

-Porque soy homosexual-respondi? Santore simplemente, sugiriendo que ?l consideraba la cuesti?n tan importante como pudiera ser la elecci?n de peri?dico.

-? cause de mon homosexualit?, r?pondit l'autre simplement, l'air de consid?rer que le probl?me avait autant d'importance que, par exemple, le choix d'un journal.

'Because of my homosexuality,' the other answered simply, suggesting that he considered the issue equal in importance to, say, a choice of newspaper.

-Horregatik ez zion zure lagunari lagundu nahi izan?

-?Por esa raz?n se neg? a ayudar a su amigo?

-Est-ce pour cette raison qu'il a refus? d'aider votre ami ?

'Is that the reason he refused to help your friend?'

-Azkenean, bai, horrexegatik-esan zuen Santorek-.

-En definitiva, s?-respondi? Santore-.

-En fin de compte, oui.

'In the end, yes,' Santore said.

Hasieran, Saverio ez zela behar bezain ona esan zuen, horregatik zela, ez zuela agertokian behar adinako esperientzia.

Al principio, dec?a que Saverio no era lo bastante bueno, que no ten?a experiencia.

Il a commenc? par dire que Saverio n'?tait pas assez bon, n'avait pas assez d'exp?rience de la sc?ne.

'At first, he said it was because Saverio wasn't good enough, didn't have enough stage experience.

Baina egiazko arrazoia gero etorri zen, nire maitalearentzako mesede bat lortu nahi izateaz salatu ninduenean-gizonak, aurreraka makurtuta, mahai gainean utzi zuen bere kopa-.

Pero la verdadera raz?n sali? despu?s, cuando me acus? de pedir un favor para mi pareja.-Se inclin? hacia adelante y dej? la copa en la mesa-.

Mais la v?ritable raison est venue apr?s, lorsqu'il m'a accus? de demander une faveur pour mon amant. " Il s'inclina pour poser son verre sur la table.

But the real reason came later, when he accused me of wanting a favor for my lover.' He leaned forward and put his glass down on the table.

Helmutek moraltasun publikoaren zaindaria balitz bezala ikusten du beti bere burua-esan zuen, baina ondoren aditza zuzendu zuen-.

Helmut siempre se ha considerado una especie de guardi?n de la moral p?blica-dijo, y entonces rectific?-:

" Wellauer se consid?re depuis toujours comme une sorte de gardien de la morale publique... Se consid?rait, se corrigea-t-il.

'Helmut has always seen himself as a sort of guardian of public morals,' he said, then corrected his grammar.

-Eta hala da?

-?Y lo es?

-Et l'est-il ?

'Saw himself.'

-galdetu zuen Brunettik.

-pregunt? Brunetti.

demanda Brunetti.

'And is he?' Brunetti asked.

-galdetu zuen Santorek, gramatika zeharo ahazturik bere aztoramenduan.

-pregunt? Santore, sorprendido, descuidando la gram?tica.

-L'est-il quoi ? " s'?tonna Santore.

'Is who what?' Santore asked, all grammar forgotten in his confusion.

-Zure maitalea da, abeslari hori?

-?Es su pareja ese cantante?

Pris au d?pourvu, il en oublia ses pr?occupations grammaticales.

'Is he your lover, this singer?'

-A, ez.

-No.

-Ce chanteur...

'Oh, no.

Ez.

Nada de eso.

-Oh, non.

He's not.

Errukia da gehiago.

Por desgracia.

Et c'est d'autant plus regrettable.

More's the pity.'

-Homosexuala da?

-?Es homosexual?

-Est-il homosexuel ?

'Is he homosexual?'

-Ez, ezta ere.

-Tampoco.

-Non, nullement.

'No, not that, either.'

-Orduan, zergatik esan zuen Wellauerrek ezetz?

-Entonces ?por qu? Wellauer no quiso ayudarle?

-Mais alors, pourquoi Wellauer a-t-il refus? ?

'Then why did Wellauer refuse?'

-galdetu zion Santorek Brunettiri, zuzenean begiratuz.

-Muy poco, y s?lo cosas de su carrera profesional, lo que han publicado las revistas y los diarios durante a?os.

Santore le regarda droit dans les yeux : " Que savez-vous sur lui ?

Santore looked at him directly and asked, 'How much do you know about him?'