Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Heriotza La Fenicen, Donna Leon / Koro Navarro (Erein, 2010
)
eu
-Violetta abestu zuen Wellauerrekin.
es
-El que cantara La Traviata con ?l.
fr
-Elle a chant? le r?le de Violetta avec lui.
en
'Because she sang Violetta with him.
eu
Gerra baino lehen.
es
Antes de la guerra.
fr
Avant la guerre.
en
Before the war.
eu
Norbaitek, zeinek ez naiz gogoratzen, elkarrizketa bat egin nahi izan ziotela ez aspaldi kontatu zidan.
es
Alguien, no recuerdo qui?n, me dijo que hace poco hab?an tratado de hacerle una entrevista.
fr
Quelqu'un m'a racont?, je ne sais plus qui, qu'on a essay? de l'interviewer, r?cemment.
en
Someone I was talking to, I can't remember who it was, told me that they'd tried to interview her recently.
eu
Utz iezadazu minutu batean pentsatzen-berriz ere edariari kontsulta egin, eta handik etorri zen berriz ere oroitzapena-.
es
D?jame hacer memoria.-Volvi? a consultar con el vaso y de nuevo el recuerdo lleg? flotando-.
fr
Laissez-moi r?fl?chir une minute. " Pour cela il consulta son verre, et la m?moire lui revint sur une lamp?e de scotch.
en
Let me think for a minute.' Again he consulted his drink, and again the memory came floating back.
eu
Narciso, huraxe zen.
es
Narciso, eso es.
fr
" Narciso, oui, Narciso.
en
'Narciso, that's who.
eu
Iraganeko abeslari handiei buruzko artikulu bat ari zen idazten, eta Santina ikustera joan zen, baina emakumeak ez zuen hitz egin nahi izan berarekin, oso zakar jokatu zuen.
es
Hac?a un reportaje de grandes cantantes del pasado, y fue a verla, pero ella no quiso hablar con ?l, y estuvo muy desagradable.
fr
Il pr?parait un article sur les grands chanteurs du pass? et il est all? la voir, mais elle a refus? de lui parler et s'est montr?e tr?s d?sagr?able.
en
He was doing an article on great singers of the past, and he went to see her, but she refused to speak to him, was very unpleasant about it.
eu
Atea zabaldu ere ez omen zion egin, hala uste dut esan zuela.
es
Ni siquiera le abri? la puerta, creo que me dijo.
fr
Si j'ai bien compris, elle ne lui a m?me pas ouvert la porte.
en
Didn't even open the door, I think he said.
eu
Eta gero Santinari eta Wellauerri buruz aditu zuen istorioa kontatu zidan, gerra aurreko hori.
es
Y entonces me cont? lo que hab?a averiguado sobre ella y Wellauer, antes de la guerra.
fr
Puis il m'a racont? l'histoire qu'on lui avait rapport?e sur elle et Wellauer, avant la guerre.
en
And then he told me the story he'd heard about her and Wellauer, before the war.
eu
Erroman izan zen, nik uste.
es
En Roma, creo.
fr
? Rome, je crois.
en
In Rome, I think.'
eu
-Esan al zizun non bizi den?
es
-?Te dijo d?nde vive?
fr
-T'a-t-il dit o? elle habitait ?
en
'Did he say where she lives?'
eu
-Ez, ez zidan esan.
es
-No.
fr
-Non.
en
'No, he didn't.
eu
Baina bihar goizean deitu eta galdetuko diot.
es
Pero puedo llamarle por la ma?ana y pregunt?rselo.
fr
Mais je peux l'appeler demain matin et lui demander.
en
But I can call him in the morning and ask.'
eu
Alkoholaren nahiz moteltzen ari zen solasaldiaren eraginez, itzaltzen ari zen Padovaniren distira. Brunettik ikusi zuen desagertzen ari zela hasierako arinkeria harro hura, eta bizar sarria eta sabel eder baten hasiera ageri zituen gizon heldu bat ari zela Padovani bihurtzen, oinak ipurdiaren azpian sartuta eserita zegoena, aztal-zentimetro bat erakutsiz zetazko galtzetin beltzen gainetik.
es
O el alcohol o la fase de languidez en que hab?a entrado la conversaci?n hab?an apagado la chispa de Padovani, que ahora, a los ojos de Brunetti, a medida que iba perdiendo vivacidad, se convirti? en un hombre de mediana edad con una barbita poblada y una barriga incipiente, sentado con las piernas debajo del cuerpo y ense?ando dos dedos de pantorrilla por encima de los calcetines de seda negra.
fr
Sous les yeux de Brunetti, le style affect? et plein de fatuit? s'?vanouit et il ne resta plus qu'un homme d'?ge mur avec une barbe ?paisse et un d?but de solide bedaine, assis les jambes crois?es, dans une position qui laissait voir un centim?tre ou deux de mollet au-dessus de chaussettes de soie noires.
en
Either the alcohol or the waning conversation drained the sparkle from Padovani. As Brunetti watched, the foppishness subsided, and he became a middle-aged man with a thick beard and the beginnings of a substantial paunch, sitting with his feet tucked under him, exposing an inch of calf above black silk socks.
eu
Paolak, konturatu zen Brunetti, nekatua zirudien, edo bere unibertsitateko ikaskide-ohiaren bromen mailari eutsi beharraren nekea igartzen zitzaion beharbada.
es
El comisario observ? que Paola parec?a cansada, ?o quiz? era s?lo la fatiga de mantener una charla chispeante con su antiguo compa?ero de universidad?
fr
Paola paraissait fatigu?e-ou bien en avait simplement assez de devoir soutenir ce niveau de persiflage universitaire avec son ancien camarade de classe.
en
Paola, he noticed, looked tired, or was she simply tired of having had to keep up the level of university banter with her former classmate?
eu
Eta Brunetti alkoholak ekarri ohi duen bidegurutze horrexetan zegoela bera konturatu zen: edaten jarraitzen bazuen, laster egongo zen nahastua eta alai; edateari utziz gero, denbora berean egongo zen bere onean eta goibel.
es
El propio Brunetti se encontraba en el punto crucial en el que lo situaba el alcohol: si segu?a bebiendo, pronto se sentir?a confuso y alegre y, si dejaba de beber, estar?a despejado y sombr?o.
fr
Quant ? Brunetti, il se sentait lui-m?me ? ce point d'?quilibre o?, s'il continuait ? boire, il ne tarderait pas ? ?tre un peu ivre et gai et o?, s'il s'arr?tait, il retrouverait rapidement et sa sobri?t?, et son humeur maussade.
en
And Brunetti felt himself to be at that balance point that alcohol brought: if he continued drinking, he would soon be fuzzy and content; if he stopped, he would just as quickly be sober and somber.
eu
Bigarrena aukeratuta, lurrean utzi zuen kopa, bere eserlekuaren azpian, seguru zekielarik zerbitzari errariren batek goiza baino lehen aurkituko zuela.
es
Opt? por la segunda posibilidad y dej? el vaso en el suelo, debajo de la silla, seguro de que alg?n criado lo encontrar?a antes de la ma?ana.
fr
Il choisit la deuxi?me solution et posa son verre au pied de la chaise, certain qu'un domestique en maraude le trouverait avant le matin.
en
Choosing the second, he set his glass on the floor under his chair, sure a roving servant would find it before morning.
eu
Paolak ere berea utzi zuen, eta eserlekuaren ertzean makurtu zen.
es
Tambi?n Paola dej? el vaso y adelant? el cuerpo hacia el borde del asiento.
fr
Paola posa ?galement le sien et se redressa dans son fauteuil.
en
Paola set hers down as well and moved to the edge of her seat.
eu
Padovaniri begiratu zion, ea mugitzen zen, baina Padovanik agur-keinu bat egin zien, botila mahaitik hartuta.
es
Mir? a Padovani, esperando que se levantara, pero ?l esboz? un adem?n de despedida, agarr? la botella de encima de la mesa y se sirvi? un buen trago.
fr
Elle jeta un coup d'?il ? Padovani, attendant de le voir se lever, mais il les cong?dia d'un geste de la main et prit la bouteille de scotch.
en
She glanced over at Padovani, waiting for him to move, but he waved them off and picked up the bottle from the table.
eu
Kopuru eder bat zerbitzaturik, esan zien: -Hau bukatuko dut parrandara itzuli aurretik-Brunettik, bere artean, Paolak zirudien bezain nekatua ote zegoen Padovani ere berriketa distiratsuaren fikzio harekin pentsatu zuen.
es
-Terminar? esto antes de volver a la jarana. Brunetti se pregunt? si estar?a ?l tan cansado de aquella charla burbujeante como parec?a estarlo Paola.
fr
" Brunetti se demanda si, comme Paola, il n'en avait pas lui-m?me assez de ce bavardage aussi brillant qu'artificiel.
en
He poured himself a generous drink and said, 'I'll finish this before I return to the revels.' Brunetti wondered if he was as bored with the fiction of scintillating chatter as Paola seemed to be.
eu
Zenbait hutsalkeria argitsu trukatu zituzten, eta Padovanik biharamunean deituko ziela agindu zien, sopranoaren helbidea lortzen baldin bazuen.
es
Los tres intercambiaron unas cuantas trivialidades ingeniosas y Padovani prometi? llamarles por la ma?ana, si consegu?a la direcci?n de la soprano.
fr
Ils ?chang?rent quelques derni?res r?parties piquantes, et Padovani leur promit de les rappeler demain matin s'il obtenait l'adresse de la soprano.
en
The three of them exchanged bright nothings, and Padovani promised to call in the morning if he managed to get the address of the soprano.
eu
Paolak atzera berriz gidatu zuen Brunetti palazzoko labirintotik, argien eta musikaren aldera.
es
Paola llev? a Brunetti por el laberinto del palazzo, de regreso hacia la luz y la m?sica.
fr
Paola guida de nouveau Brunetti dans le labyrinthe du palais, vers les lumi?res et la musique.
en
Paola led Brunetti back through the labyrinth of the palazzo, toward the lights and the music.
eu
Areto nagusian sartu zirenean, konturatu ziren jende gehiago heldu zela eta musika ozenagoa zela, elkarrizketaren zarataren erritmo berari eusten ziolarik.
es
Ahora hab?a m?s gente en el sal?n principal y la m?sica hab?a subido de volumen, para mantenerse al nivel de la conversaci?n.
fr
Il y avait davantage de monde dans le salon principal et le volume sonore de la musique avait augment? pour rester proportionnel ? celui des conversations.
en
When they entered the main salon, they noticed that more people had arrived and the music had increased in volume, keeping pace with the sound of conversation.
eu
Brunettik bere ingurura begiratu zuen, eta bertatik aspertu zen jende ondo jantzi, ondo elikatu, ondo informatu hura ikusita eta adituta.
es
Brunetti mir? en derredor, intuyendo un aburrimiento anticipado al ver y o?r a todas aquellas personas bien vestidas, bien alimentadas y bien informadas.
fr
Brunetti regarda autour de lui, d?j? mort d'ennui rien qu'? voir et entendre tous ces gens tr?s chics, bien nourris, bien habill?s, tr?s cultiv?s.
en
Brunetti looked around, filled with anticipatory boredom at the sight and sound of these well-dressed, well-fed, well-versed people.
eu
Paolak sentimendu haiei igarri ziela konturatu zen, baina, alde egiteko garaia zela esatekotan zela, ezagutzen zuen pertsona bat ikusi zuen.
es
Intuy? que Paola percib?a su estado de ?nimo y estaba a punto de sugerir que se fueran cuando descubri? a una conocida.
fr
Il comprit que Paola avait remarqu? ce qu'il ressentait et ?tait sur le point de lui sugg?rer de partir, lorsqu'il aper?ut une personne qu'il connaissait.
en
He sensed that Paola had registered his feelings and was about to suggest they leave, when he saw someone he recognized.
eu
Tabernan zutik, kopa esku batean eta zigarreta bestean, Wellauerren gorpua aurrenekoz aztertu eta hila zela deklaratu zuen sendagilea zegoen.
es
De pie en la barra, con el cigarrillo en una mano y la copa en la otra, estaba la doctora que hab?a reconocido a Wellauer y dictaminado su muerte.
fr
Pr?s du bar, un verre dans une main et une cigarette dans l'autre, se tenait en effet le m?decin qui avait examin? Wellauer et l'avait d?clar? d?c?d?.
en
Standing at the bar, glass in one hand and cigarette in the other, was the doctor who had first examined Wellauer's body and declared him dead.
eu
Une hartan, antzokian, Brunettik gogoetan jardun zuen, nolaz egon zitekeen bakeroz jantzitako pertsona bat platean eserita.
es
En aquella ocasi?n, Brunetti ya se hab?a preguntado c?mo una persona que llevaba pantal?n vaquero pod?a sentarse en la platea.
fr
Dans la loge du chef d'orchestre, Brunetti s'?tait demand? comment elle pouvait ?tre ? la fois en jean et assise ? l'orchestre.
en
At the time, Brunetti had wondered how someone who was wearing jeans had managed to be sitting in the orchestra.
eu
Gau hartan ere antzera jantzita zegoen, galtza grisez eta jaka beltz batez, eta agerikoa zen itxura ez zitzaiola inporta, Brunettik italiar emakume batengan ezinezkotzat jotzen zuen gauza. Paolari esan zion hitz egitea interesatzen zitzaion pertsona bat ikusi zuela, eta hark erantzun zion bera gurasoen bila joango zela, festarengatik eskerrak emateko.
es
Ahora vest?a, poco m?s o menos, al mismo estilo: pantal?n gris y chaqueta negra, con una falta de inter?s por su aspecto que Brunetti hubiera cre?do imposible en una italiana.
fr
Marginalement am?lior?e, sa tenue, ce soir-pantalon gris, veste noire-trahissait une ?vidente indiff?rence pour son aspect, chose que Brunetti aurait cru impossible de la part d'une Italienne.
en
Tonight she was dressed much the same, a pair of gray slacks and a black jacket, with an obvious lack of concern for her own appearance that Brunetti would have thought impossible in an Italian woman.
eu
Banatu ziren eta gizonak gela gurutzatu zuen sendagilearen aldera.
es
Dijo a Paola que hab?a visto a una persona con la que deseaba hablar y ella le respondi? que buscar?a a sus padres para darles las gracias.
fr
Il dit ? Paola qu'il venait de voir quelqu'un ? qui il avait envie de parler ; elle lui r?pondit qu'elle allait chercher ses parents pour les remercier de la soir?e.
en
He told Paola he had seen someone he wanted to talk to, and she replied that she would try to find her parents to thank them for the party.
eu
Ahaztua zuen izena.
es
Se separaron y ?l cruz? el sal?n hacia la doctora, cuyo nombre hab?a olvidado.
fr
Ils se s?par?rent, et il traversa la pi?ce, s'effor?ant de se rappeler le nom de la femme.
en
They separated, and he went across the room toward the doctor, whose name he had forgotten.
eu
Emakumeak ez zuen ezkutatu Brunetti ezagutzen zuela eta gogoratzen zela berataz.
es
Ella no trat? de disimular que se acordaba de qui?n era ?l.
fr
Celle-ci, en le voyant, ne chercha pas ? cacher le fait qu'elle le reconnaissait et se souvenait de lui.
en
She made no attempt to disguise the fact that she recognized and remembered him.
eu
-Gau on, commissario-esan zion hurbildu zitzaionean.
es
-Buenas noches, comisario-dijo cuando ?l estuvo a su lado.
fr
" Bonsoir, commissaire.
en
'Good evening, Commissario,' she said when he came up beside her.
eu
-Gau on, doktore-erantzun zuen Brunettik, eta erantsi zuen, formaltasunaren arauari ordurako behar adina omen egin baliote bezala-, Guido izena dut.
es
-Buenas noches, doctora-respondi? ?l, y agreg?, como si ya hubieran rendido tributo suficiente a los formulismos-: Me llamo Guido.
fr
-Bonsoir, docteur, r?pondit-il, ajoutant aussit?t, comme s'ils avaient suffisamment pay? leur d? aux r?gles du savoir-vivre : Je m'appelle Guido.
en
'Good evening, Doctor,' he replied, and then added, as if they had managed sufficient homage to the rule of formality, 'My name is Guido.'
eu
-Eta nik Barbara.
es
-Y yo, B?rbara.
fr
-Et moi, Barbara.
en
'And mine is Barbara.'
eu
-Bai txikia gure hiri hau-esan zuen Brunettik, eta oharraren hutsaltasunari esker, formaltasunaren aldekoa izanik, saihestu egin zuen deitzeko modua erabaki beharra, tu edo lei.
es
-Qu? peque?a es la ciudad-observ? ?l, ampar?ndose en la banalidad de la observaci?n para eludir, hombre ceremonioso, la decisi?n de usar el tu o el lei.
fr
-C'est vraiment une petite ville ", observa-t-il. Ainsi formul?e, cette remarque banale lui ?vitait d'avoir ? choisir entre tutoiement et vouvoiement.
en
'How small the city is,' he observed, the banality of the remark allowing him, a formal man, to avoid having to commit himself to addressing her as either lei or tu.
eu
-Lehenago edo geroago, denek topo egiten dute denekin-esan zuen emakumeak, zuzeneko hizkera trebetasun berberaz saihestuz.
es
-Antes o despu?s, todos acabamos por encontrarnos-convino ella, rehuyendo el tratamiento con no menos habilidad.
fr
" T?t ou tard, tout le monde rencontre tout le monde ", approuva-t-elle, contournant le pi?ge avec la m?me habilet?.
en
'Sooner or later, everyone meets everyone,' she concurred, avoiding with equal skill any direct address.
eu
-Sentitzen dut, ez nizkizun eskerrak eman lehengo gaueko laguntzagatik-esan zuen Brunettik, lei formalagoaren alde eginez. Sendagileak sorbaldak jaso zituen.
es
Decidi?ndose por el m?s ceremonioso lei, ?l dijo: -Tendr? que perdonarme por no haberle dado las gracias por su ayuda la otra noche.
fr
" J'esp?re que vous me pardonnez ; j'ai oubli? de vous remercier, pour l'autre soir. "
en
Deciding on the formal lei, he said, 'I'm sorry I never thanked you for your help the other night.'
eu
-Zuzena al zen nire diagnosia? -galdetu zuen.
es
Ella se encogi? de hombros y pregunt?: -?Acert? el diagn?stico?
fr
" Mon diagnostic ?tait-il correct, au moins ?
en
She shrugged this away and asked, 'Was my diagnosis correct?'
eu
-Bai-esan zuen Brunettik, nola lortu ote zuen albistea Italiako egunkari guztietan ez irakurtzea pentsatuz bere artean-.
es
-S?-respondi? Brunetti, pensando en c?mo habr?a podido ella no enterarse de algo que hab?an publicado todos los peri?dicos del pa?s-.
fr
-Tout ? fait, r?pondit-il, se demandant comment elle avait pu ne pas le d?couvrir ? la lecture des journaux.
en
'Yes,' he said, wondering how she could have avoided reading about it in every newspaper in the country.
eu
Pozoia kafean zegoen, zuk esan bezala.
es
Estaba en el caf?, como usted dijo.
fr
C'?tait dans le caf?, comme vous l'aviez dit.
en
'It was in the coffee, as you said.'
eu
-Hala iruditu zitzaidan.
es
-Me lo figuraba.
fr
-Il faut que je vous fasse un aveu, cependant ;
en
'I thought so.
eu
Baina onartu behar dut... Agatha Christie irakurri dudalako jakin nuen zer usain zen.
es
Pero tengo que confesar que reconoc? el olor gracias a las novelas de Agatha Christie.
fr
je n'ai reconnu l'odeur que parce que je suis une lectrice d'Agatha Christie.
en
But I have to confess I recognized the smell only from reading Agatha Christie.'
eu
-Nik ere bai.
es
-Yo tambi?n.
fr
-Moi aussi.
en
'Me too.
eu
Aldi bakarra da zianuroaren usaina aditu dudana, egiazko bizitzan-ez batak ez besteak ez zuten gogoan hartu azken hitz haien desegokitasuna.
es
Era la primera vez que lo ol?a en vivo.-Los dos pasaron por alto la incongruencia de la ?ltima palabra.
fr
C'?tait la premi?re fois que je la sentais, dans la vie r?elle. "
en
It's the only time I ever smelled it in real life.' Both of them ignored the awkwardness of that last word.
eu
Laranjondo baten neurriko palmera-pote batean itzali zuen sendagileak zigarreta.
es
Ella aplast? el cigarrillo en el tiesto de una palmera del tama?o de un naranjo.
fr
Elle ?teignit sa cigarette dans le pot d'un palmier de la taille d'un oranger.
en
She stubbed out her cigarette in a potted palm the size of an orange tree.
eu
-Eta nola eskura daiteke? -galdetu zuen.
es
-?C?mo conseguir?a quien fuera esa sustancia? -pregunt?.
fr
demanda-t-elle.
en
'How would a person get it?' she asked.
eu
-Horixe bera galdetu nahi nizun nik zuri-erantzun zuen Brunettik.
es
-Eso quer?a preguntarle yo, doctora.
fr
-C'?tait pr?cis?ment ce que je voulais vous demander, Barbara.
en
'That's what I wanted to ask you, Doctor.'
eu
Emakumea isildu eta une batez pentsatzen aritu zen, proposatu baino lehen: -Farmazia batean, laborategi batean, baina seguru nago gai kontrolatua dela.
es
Ella reflexion? un momento antes de apuntar: -En una farmacia, en un laboratorio... Pero debe de estar muy controlada.
fr
Elle r?fl?chit pendant quelques instants. " Dans une pharmacie ou dans un laboratoire, mais dans ce cas la substance est contr?l?e.
en
She paused and considered for a few moments before she suggested, 'In a pharmacy, a laboratory, but I'm sure it would be a controlled substance.'
eu
-Bada eta ez da.
es
-Lo est? y no lo est?.
fr
-Elle l'est sans l'?tre.
en
'It is and it isn't.'
eu
Sendagileak, italiarra izaki, segituan ulertu zuen.
es
La mujer, por ser italiana, comprendi? inmediatamente.
fr
" ?tant italienne, elle comprit imm?diatement.
en
She, being an Italian, understood immediately.
eu
-Hortaz, desagerpenaren berri eman gabe desager daiteke, edo baita faltan eman gabe ere?
es
-Es decir, que puede desaparecer una peque?a cantidad sin que nadie lo denuncie ni informe de ello.
fr
" Elle pourrait dispara?tre sans que personne ne le signale ou ne s'en rende compte ?
en
'So it could disappear and never be reported, or even missed?'
eu
-Bai, baietz uste dut.
es
-Imagino que s?.
fr
-Oui, je crois.
en
'Yes, I think so.
