Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Heriotza La Fenicen, Donna Leon / Koro Navarro (Erein, 2010
)
eu
-Tira, Paola, badakizu beti huts egiten dudala senez lan egiten saiatzen naizenean, susmo gehiegi edo susmo gutxiegi dagoenean.
es
-Vamos, Paola, t? ya sabes que cuando trato de guiarme por la intuici?n siempre me equivoco. Me precipito con mis sospechas.
fr
tu sais tr?s bien que je me trompe toujours lorsque j'essaie de me fier ? mon intuition, quand je soup?onne trop ou trop t?t.
en
'Come on, Paola, you know I'm always wrong when I try to work by intuition, when I suspect too much or I suspect too soon.
eu
Ez dakit zer esan.
es
Todav?a no s? qu? pensar de ella.
fr
Pour elle, je ne peux rien dire.
en
I don't know about her.
eu
Dakidan gauza bakarra da hilketak Wellauerren iraganarekin zerikusia duela.
es
Lo ?nico que s? es que todo esto tiene que ver con el pasado del maestro.
fr
La seule chose que je sais, c'est que cela doit avoir un rapport avec le pass? de Wellauer.
en
The only thing I know is that this has got to have something to do with his past.'
eu
-Ondo da-esan zuen Paolak, konforme gaia uzteko-.
es
-Est? bien dijo ella, avini?ndose a dejar el tema-.
fr
-Tr?s bien, dit-elle acceptant d'en rester l?.
en
'All right,' she said, agreeing to leave it.
eu
Afaldu egingo dugu.
es
Vamos a cenar.
fr
Allons manger.
en
'Let's eat.
eu
Oilaskoa, orburuak eta Soave botila bat dago.
es
Hay pollo y alcachofas, y una botella de Soave.
fr
Il y a du poulet, des artichauts et une bouteille de Soave.
en
I have chicken, and artichokes, and a bottle of Soave.'
eu
-Bedeinkatua izan bedi Jainkoa-esan zuen Brunettik, zutituz eta emaztea sofako besotik altxaraziz.
es
-Alabado sea Dios.-?l se levant? del sof? y tir? de ella.
fr
-Le Seigneur en soit lou? ", r?pondit-il.
en
'God be praised,' he said, getting to his feet and pulling her up from the arm of the chair.
eu
Elkarrekin sartu ziren sukaldean.
es
Juntos entraron en la cocina.
fr
Il se leva et lui tendit la main pour l'aider et, ensemble, ils se rendirent dans la cuisine.
en
Together, they went into the kitchen.
eu
Ohi bezala, afaria mahaira atera eta jaten hasi baino minutu bat lehenago atera zen Raffaele bere gelatik, Brunettiren seme zaharrena eta ondorengoa.
es
Como de costumbre, en el mismo instante en que la cena sal?a a la mesa y se dispon?an a empezar, apareci? Raffaele, el primog?nito de Brunetti, que ven?a de su habitaci?n.
fr
Comme toujours, dans la minute o? le repas arrivait sur la table et o? tout le monde ?tait pr?t ? manger, l'a?n? des enfants Brunetti, Raffaele, sortit de sa chambre.
en
As usual, the minute before dinner was on the table and they were ready to eat, Raffaele, Brunetti's firstborn, son, and heir appeared from his room.
eu
Hamabost urte zituen, altua zen bere edaderako, eta Brunettiren tankera handia zuen itxuran eta keinuetan.
es
Ten?a quince a?os, era alto para su edad y se parec?a a Brunetti en la complexi?n y el gesto.
fr
? quinze ans, il ?tait grand pour son ?ge et rappelait son p?re par son physique comme par ses attitudes.
en
He was fifteen, tall for his age, and took after Brunetti in appearance and gesture.
eu
Gainerako guztian, ez zuen familiako inoren antzik, eta berak erabat ukatuko zuen bere jokamoldeak familiako inoren jokamoldearen antza zuenik, pertsona hila edo bizia izan.
es
En lo dem?s no se parec?a a nadie de la familia y hubiera rebatido airadamente la posibilidad de que su conducta se asemejara a la de cualquier otra persona, viva o muerta.
fr
Pour tout le reste, il ne s'inspirait de personne dans la famille et aurait certainement rejet? toute possibilit? que son comportement ressemble ? celui de qui que ce soit-mort ou vivant.
en
In everything else, he took after no one in the family and would certainly have denied the possibility that his behavior resembled that of anyone, living or dead.
eu
Raffaele ohartu berria zen, inoren laguntzarik gabe, mundua usteldua dagoela eta sistema bidegabea dela, eta boterean dauden gizonen interes bakarra boterea bera dela eta besterik ez.
es
Hab?a descubierto por s? mismo que el mundo est? corrompido, que el sistema es injusto y que a quienes est?n arriba lo ?nico que les interesa es el poder.
fr
Il avait compris tout seul que le monde ?tait corrompu, le syst?me injuste et que les hommes de pouvoir ne se passionnaient que pour une chose, le pouvoir.
en
He had discovered, by himself, that the world is corrupt and the system unjust, and that men in power were interested in that and that alone.
eu
Raffaele zelarik halako indarrez eta halako zintzotasunez aurkikuntza hura egin zuen pertsona bakarra, bere mespretxu handia erakusten saiatzen zen oraindik bere ikusmoldearen argitasunaren grazia jaso ez zuten guztiei.
es
Como era la primera persona que hab?a hecho tal descubrimiento con tanta claridad, no hac?a nada por ocultar su desd?n hacia quienes no hab?an sido agraciados con su perspicacia.
fr
?tant la premi?re personne, dans l'histoire de l'humanit?, ? avoir fait cette d?couverte avec autant de force et de pr?cision, il tenait absolument ? manifester son m?pris le plus total pour tous ceux que la gr?ce n'avait pas encore touch?s et qui ne partageaient pas la clart? aveuglante de sa vision.
en
Because he was the first person ever to have made this discovery with such force and purity, he insisted upon showing his ample contempt for all those not yet graced with the clarity of his vision.
eu
Haien artean zegoen, jakina, bere familia, Chiararen balizko salbuespenarekin, zeina gaztea zelako eta batzuetan bere asteko sariaren erdia ematen ziolako desenkusatzen baitzuen gizarte-errutik.
es
Entre ellos estaba su familia, por supuesto, con la posible excepci?n de Chiara, a la que exim?a de culpa por su juventud y porque se dejaba convencer para que le cediera la mitad de su asignaci?n.
fr
Ce qui incluait bien entendu sa famille, ? l'exception possible de Chiara, ? qui il pardonnait les insuffisances de sa pens?e sociale du fait de sa jeunesse-mais aussi parce qu'il pouvait compter sur la moiti? de l'argent de poche de sa petite s?ur.
en
This included, of course, his family, with the possible exception of Chiara, whom he excused from social guilt because of her youth and because she could be counted on to give him half of her allowance.
eu
Aitonak ere, itxuraz, lortu zuen nolabait ere Raffaeleren orratzaren begi-zulotik sartzea, inork ulertzen ez bazuen ere nola.
es
Al parecer, tambi?n su abuelo hab?a conseguido pasar por el ojo de la aguja, aunque nadie comprend?a c?mo.
fr
Son grand-p?re, pour une raison dont le myst?re restait entier, avait r?ussi ? passer aussi par le chas de l'aiguille.
en
His grandfather, it seemed, had also somehow managed to slip through the eye of the needle, no one understood how.
eu
Raffaele lizeo klasikora joaten zen, han unibertsitaterako prestatuko baitzuten, baina azkeneko urtean emaitza txarrak izan zituen eta hasia zen esaten ez zela beste inora joango, "hezkuntza langileak zapaltzeko beste sistema bat besterik ez delako". Eta, eskola uztez gerotan, lan bila hasteko asmorik ere ez zuen, lanak "langileak zapaltzen dituen sistemaren mende" jarriko zuelako. Hortaz, inor ez zapaltze aldera, uko egingo zion heziketa hartzeari, eta uko egingo zion lan egiteari zapaldua ez izate aldera.
es
Iba al liceo cl?sico, donde se supon?a que deb?an prepararlo para la universidad, pero durante el curso anterior hab?a sacado malas notas y ?ltimamente hablaba de dejar los estudios, ya que "la educaci?n no es sino parte del sistema que oprime a los trabajadores". Pero, aunque dejara los estudios, no pensaba buscar trabajo, puesto que ello lo someter?a al "sistema que oprime a los trabajadores". As? pues, para evitar oprimir a los dem?s, no estudiar?a y, para evitar ser oprimido, no trabajar?a.
fr
Cependant, au cas o? il abandonnerait ses ?tudes, il n'avait pas pour autant l'intention de chercher un emploi, car celui-ci le soumettrait " au syst?me qui oppresse les travailleurs ". Si bien que pour ?viter d'?tre oppresseur, il refusait de recevoir une ?ducation sup?rieure et pour ?viter d'?tre oppress?, refusait de chercher du travail.
en
He attended the classical liceo, which was supposed to prepare him for the university, but he had done badly for the last year and had recently begun to talk of not going anymore, since 'education is just another part of the system by which the workers are oppressed.' Nor, should he quit school, had he any intention of finding a job, as that would make him subject to 'the system that oppresses the workers.' Hence, to avoid oppressing, he would refuse to get an education, and to avoid being oppressed, he would refuse to get a job.
eu
Raffaeleren arrazoibideen sinplekeria hura jesuitikoa zen erabat Brunettirentzat.
es
A Brunetti la simplicidad del razonamiento de Raffaele le parec?a absolutamente jesu?tica.
fr
Brunetti trouvait la simplicit? de ce raisonnement d'un j?suitisme raffin?.
en
Brunetti found the simplicity of Raffaele's reasoning absolutely Jesuitical.
eu
Ukondoetan bermatuz jarri zen Raffaele mahaian.
es
Raffaele puso los codos encima de la mesa y apoy? la cabeza en las manos.
fr
Raffaele vint s'affaler sur sa chaise, les coudes sur la table.
en
Raffaele slumped at the table, propped on his elbows.
eu
Brunettik zer moduz zegoen galdetu zion, aipa zitekeen gaia baitzen hura oraindik.
es
Brunetti le pregunt? c?mo estaba, ya que ?sta todav?a era una pregunta segura.
fr
Son p?re lui demanda comment il allait-question qu'on pouvait encore lui poser avec une relative s?curit?.
en
Brunetti asked him how he was, this still being a topic safe to mention.
eu
-OK.
es
-OK.
fr
" ?a va.
en
'OK.'
eu
-Pasa ogia, Raffi-hura Chiararengandik zetorren.
es
-Pasa el pan, Raffi.
fr
-Passe-moi le pain, Raffi, dit Chiara.
en
'Pass the bread, Raffi.' This from Chiara.
eu
-Ez ezazula jan baratxuri-ale hori, Chiara.
es
-Esto, Chiara.
fr
-Ne mange pas cette gousse d'ail, Chiara !
en
'Don't eat that clove of garlic, Chiara.
eu
-Oilaskoa oso goxoa dago-Brunettirengandik-.
es
-Esto, Paola.
fr
Tu vas empester pendant des jours, observa Paola.
en
You'll stink for days.' This from Paola.
eu
Irekiko al dut bigarren ardo-botila?
es
-Est? bueno el pollo.
fr
-Le poulet est d?licieux, intervint Brunetti.
en
'Chicken's good.' This from Brunetti.
eu
-Bai-esan zuen Chiarak, bere kopari helduz-.
es
-Esto, Brunetti-. ?Abro la otra botella?
fr
J'ouvre une deuxi?me bouteille ? -Oui, oui !
en
'Should I open the second bottle of wine?'
eu
Oraindik ez dut batere edan.
es
-S?, por favor-dijo Chiara-.
fr
r?pondit Chiara en tendant d?j? son verre.
en
'Yes,' piped up Chiara, holding out her glass.
eu
Brunettik bigarren botila atera zuen hozkailutik eta ireki egin zuen.
es
Yo todav?a no lo he probado.
fr
Je n'en ai pas encore eu.
en
'I haven't had any yet.'
eu
Mahaia inguratu zuen, ardoa kopa guztietan zerbitzatuz.
es
Brunetti sac? del frigor?fico la segunda botella, la abri? y dio la vuelta a la mesa, escanciando.
fr
" Brunetti se leva, prit la deuxi?me bouteille de vin dans le r?frig?rateur, l'ouvrit et fit le tour de la table pour servir tout le monde.
en
Brunetti took the second bottle from the refrigerator and opened it. He moved around the table, pouring wine into each of their glasses.
eu
Semearen atzean jarrita, mutilaren sorbaldan jarri zuen eskua ardoa zerbitzatzera makurtzerakoan.
es
Cuando lleg? detr?s de su hijo, le apoy? la mano en el hombro al inclinarse para servir el vino.
fr
Debout derri?re son fils, il posa la main sur l'?paule du gar?on en se penchant pour lui remplir son verre.
en
Standing behind his son, he rested his hand on the boy's shoulder as he leaned over to pour the wine.
eu
Raffaele, eskuari jaramonik egin gabe, posturaz aldatu zen eta besoa luzatu zuen orburuak hartzeko, behin ere jaten ez zuen gauza. -Zer postre dago?
es
Raffaele hurt? el hombro y luego simul? que trataba de alcanzar las alcachofas, que nunca com?a. -?Qu? hay de postre?
fr
Celui-ci esquissa un mouvement pour se d?gager, puis le transforma en geste pour prendre un artichaut, alors qu'il n'en mangeait jamais.
en
Raffaele shrugged off his hand, then changed the gesture into an attempt to reach for the artichokes, which he never ate.
eu
-galdetu zuen Chiarak.
es
-pregunt? Chiara.
fr
" C'est quoi, le dessert ? demanda Chiara.
en
'What's for dessert?' asked Chiara.
eu
-Fruta.
es
-Fruta.
fr
-Des fruits.
en
'Fruit.'
eu
-Pastelik ez?
es
-?Pastel, no?
fr
-Y'a pas de g?teau ?
en
'No cake?'
eu
-Zerria-esan zuen Raffaelek, baina definizio moduan, ez kritika eginez.
es
-Cerdita-dijo Raffaele, pero como definici?n, no como insulto.
fr
-T'es une goinfre, constata son fr?re.
en
'Piggy,' said Raffaele, but in definition, not in criticism.
eu
-Nahi al du inork afalondoan Monopolyan ibili? -galdetu zuen Paolak.
es
-?Qui?n quiere jugar al monopoly despu?s de cenar? -pregunt? Paola.
fr
-Voulez-vous jouer au Monopoly apr?s le d?ner ? " demanda Paola.
en
'Anyone want to play Monopoly after dinner?' Paola asked.
eu
Gazteek beren adostasuna eman baino lehen, amak baldintzak jarri zituen-.
es
Antes de que los ni?os pudieran responder, estipul? las condiciones-:
fr
Avant que les enfants aient le temps d'accepter, elle posa ses conditions.
en
Before the children could agree, she established conditions.
eu
Eskolako lanak eginak badauzkazue bakarrik.
es
S?lo si hab?is hecho los deberes.
fr
" Seulement si vous avez fait vos devoirs.
en
'Only if your homework's done.'
eu
-Nik nireak egin ditut-esan zuen Chiarak.
es
-Yo s?-dijo Chiara.
fr
-J'ai fait les miens, dit Chiara.
en
'Mine is,' Chiara said.
eu
-Nik ere bai-gezurra bota zuen Raffaelek.
es
-Yo tambi?n-minti? Raffaele.
fr
-Moi aussi, mentit Raffaele.
en
'So's mine,' Raffaele lied.
eu
-Ni bankari-jarraitu zuen Chiarak.
es
-Yo soy la banquera-anunci? Chiara.
fr
-Je tiendrai la banque, proposa Chiara.
en
'I'm banker,' insisted Chiara.
eu
-Zerri burgesa-Raffaelek lehen esandakoa zuzendu zuen.
es
.-Cerdita burguesa-puntualiz? Raffaele.
fr
-Goinfre bourgeoise, corrigea son fr?re.
en
'Bourgeois piggy,' Raffaele amended.
eu
-Zuek biok ontziak garbitu-agindu zuen Paolak-, eta orduan hasiko gara-aditu orduko isilarazi zuen lehen protestaldia-.
es
-Vosotros dos fregar?is los platos-orden? Paola-.
fr
-Vous commencez par faire la vaisselle, tous les deux. On jouera ensuite.
en
'You two do the dishes,' Paola ordered, 'and then we'll play.' At the first squeak of protest, she wheeled on them.
eu
Inor ez da mahai honetan Monopolyan ibiliko platerak jasoak, garbituak eta apalategian gordeak ez dauden bitartean-Raffaelek ahoa zabaldu zuenean protestaka hasteko, ama berarengana biratu zen-.
es
Despu?s jugaremos.-A la primera exclamaci?n de protesta, cort?-: Nadie va a jugar al monopoly encima de esta mesa hasta que los platos est?n limpios y guardados.
fr
" Au premi?re murmure de protestation, Paola ramena l'ordre : " Personne ne jouera au Monopoly sur cette table tant que la vaisselle n'aura pas ?t? lav?e, essuy?e et rang?e.
en
'No one's playing Monopoly on this table until the dishes are off it, washed, and in the cabinet.' As Raffaele opened his mouth to protest, she turned to him.
eu
Eta hori munduaren ikuspegi burgesa baldin bada, lastima.
es
-Y como Raffaele abriera la boca para lamentarse, le espet?-:
fr
" Et si c'est une fa?on bourgeoise de voir les choses, tant pis.
en
'And if that's a bourgeois way to look at it, that's too damn bad.
eu
Oilaskoa jatea ere gauza burges samarra da, baina ez dut horregatik inolako kexarik aditu.
es
Y, si el planteamiento te parece burgu?s, me alegro.
fr
Manger du poulet, c'est aussi tr?s bourgeois, et pourtant, personne ne s'en est plaint.
en
Eating chicken's pretty bourgeois too, but I didn't hear any complaints about the chicken.
eu
Hortaz, ontziak garbitu eta gero hasiko gara.
es
Tambi?n es burgu?s comer pollo, y no he o?do que te quejaras.
fr
Alors vous faites la vaisselle et on joue.
en
So do the dishes and we'll play.'
eu
Brunetti txundituta geratzen zen beti ikusten zuenean emazteak doinu hura erabil zezakeela Raffaelerekin gero arazorik izan gabe.
es
As? que primero freg?is y despu?s jugamos.
fr
" Brunetti s'?merveillait ? chaque fois que Paola puisse parler sur ce ton ? leur rejeton sans provoquer la mise ? feu.
en
It never failed to amaze Brunetti that she could use that tone with Raffaele and get away with it.
eu
Berak semeari errieta egiten zion guztietan, ate-kolpeka eta egunetan irauten zuten kopeta ilunekin bukatzen zen beti kontua.
es
Nunca dejaba de asombrar a Brunetti que su mujer pudiera hablar a Raffaele en ese tono impunemente.
fr
Si lui-m?me amor?ait seulement l'ombre d'une r?primande, la sc?ne se terminait r?guli?rement par des claquements de porte et des bouderies qui se prolongeaient plusieurs jours.
en
Anytime he came close to reprimanding his son, the scene ended with slammed doors and sulks that lasted for days.
eu
Raffaelek, irabazi ziotela jakinik, platerak mahaitik indarka jasoz eta harraskaren ondoko gainean zalaparta batean utziz agertu zuen bere amorrua.
es
Si alguna vez ?l se permit?a reprender a su hijo, la escena terminaba invariablemente con un portazo, y las malas caras duraban varios d?as.
fr
Conscient de s'?tre fait clouer le bec, Raffaele manifesta sa col?re en ramassant les assiettes sales avec brusquerie et en les d?posant sans m?nagement pr?s de l'?vier.
en
Knowing he'd been outgunned, Raffaele showed his anger by snatching plates from the table and slapping them down on the counter next to the sink.
eu
Brunettik botila eta bere kopa egongelara eramanez agertu zuen berea, esanekotasunaren zartako eta klaskako ezin itzurizkoen zain.
es
Raffaele, al verse derrotado, mostr? su enfado retirando los platos y dej?ndolos en la encimera con brusquedad, y Brunetti mostr? el suyo llev?ndose la botella y la copa a la sala, para esperar all? las estrepitosas se?ales de obediencia.
fr
Brunetti manifesta la sienne en emportant la bouteille et son verre dans le s?jour pour y attendre le vacarme in?vitable-signe que Paola ?tait ob?ie, quoique de mauvais gr?.
en
Brunetti showed his by taking the bottle and his glass into the living room to wait out the inevitable thump and clatter of obedience.
eu
-Ez du bere gelan bonbarik egiten behintzat-eskaini zion Paolak kontsolamendu moduan, elkartu zitzaionean.
es
-Por lo menos, no fabrica bombas en su cuarto-fue el consuelo que le ofreci? Paola cuando sali? a reunirse con ?l.
fr
" Au moins, il n'est pas en train de fabriquer des bombes dans sa chambre ", dit-elle en guise de consolation, lorsqu'elle vint le rejoindre.
en
'At least he's not building bombs in his bedroom,' Paola offered as consolation when she came in to join him.
