Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Esperantza, Andre Malraux / Karlos Zabala (Elkar-Alberdania, 2008
)
eu
Manuel, bere lerroak ondo finkatu ondoren, herriari itzulia ematen ari zen ea kamioirik eskuratzen zuen, bere txakurra atzetik zuela.
es
Manuel, establecidas sus l?neas, daba vueltas por el pueblo para obtener camiones, seguido por su perro.
fr
Manuel, ses lignes ?tablies, faisait le tour du village pour resquiller des camions, son chien derri?re lui.
en
His lines established, Manuel, followed by his dog, was going round the village to get hold of some lorries.
eu
Faxistena izandako txakur bat jaso zuen, otso txakur bikain bat, lau aldiz zauritua.
es
Hab?a adoptado un espl?ndido perro lobo, exfascista, cuatro veces herido.
fr
Il avait adopt? un splendide chien-loup, ex-fasciste, bless? quatre fois.
en
He had adopted a magnificent-ex-fascist-Alsatian dog, and it had been wounded four times.
eu
Zenbat eta urrutiago sentitu gizonengandik, orduan eta maiteago zituen animaliak:
es
M?s apartado se sent?a de los hombres, m?s quer?a a los animales:
fr
Plus il se sentait s?par? des hommes, plus il aimait les animaux :
en
The more he felt cut off from men, the more he loved animals :
eu
zezenak, zaldi militarrak, otso txakurrak, borroka oilarrak.
es
toros, caballos militares, perros lobos, gallos de pelea.
fr
taureaux, chevaux militaires, chiens-loups, coqs de combat.
en
bulls, army horses, large dogs and fighting cocks.
eu
Italiarrek kamioi asko bertan behera utzi zituzten eta, banaketa ofizialaren zain, buruzagi guztiak (El Campesino noiz igaroko zain egonez gero, bakar bat ere ez zela geldituko azerikeriaz adierazten zutela) ahal zituzten kamioi gehienak bereganatzen saiatzen ziren nor bere sailerako.
es
Los italianos hab?an abandonado muchos camiones y, a la espera de que la distribuci?n fuera hecha oficialmente, cada jefe de cuerpo (afirmando astutamente que, si esperaba el paso de Campesino, no quedar?a uno solo) trataba de conseguir el mayor n?mero posible.
fr
Les Italiens avaient abandonn? beaucoup de camions et, en attendant que la distribution en f?t faite officiellement, chaque chef de corps (affirmant astucieusement que, s'il attendait le passage de Campesino, il n'en resterait pas un seul) essayait d'en annexer le plus possible.
en
The Italians had abandoned a number of lorries, and while waiting for their official distribution, each commander of a unit tried to get hold of as many as he could (shrewdly maintaining that if they waited until Campesino arrived there would not be one left).
eu
Behin-behinean, horrelako ibilgailu handiak sartzeko moduko eraikinetan gordeta zeuden:
es
Provisionalmente estaban depositados en todos los edificios lo bastante grandes para contenerlos:
fr
Provisoirement, ils ?taient entrepos?s dans tous les b?timents assez vastes pour les contenir :
en
The lorries were garaged for the time being in whatever building were large enough to house them:
eu
elizetan, udaletxeetan edo aletegietan.
es
iglesias, alcald?as o granjas.
fr
?glises, mairies ou granges.
en
churches, village halls, or barns.
eu
Guardia zibilek okupatutako herrian, elizan zeuzkaten. Baina Manueli ohartarazi zioten Ximenes hantxe zegoela, eta haren asmoa ere hura bera zela.
es
En el pueblo que ocupaban los carabineros, estaban en la iglesia, pero hab?an prevenido a Manuel que Jim?nez se encontraba all? con la misma intenci?n que ?l.
fr
Au village qu'occupaient les carabiniers, c'?tait dans l'?glise. Mais on avait pr?venu Manuel que Xim?n?s s'y trouvait, avec la m?me intention que lui.
en
In the village occupied by the carabinieri they were in the church. But Manuel had been warned that Ximenes was there with the same intentions as himself.
eu
Eliza garai bat zen, harri gorriz egina, balaz birrindutako estukozko palmondo batzuk apaingarri zituena.
es
Era una alta iglesia de piedra roja, con ornamentos de estuco deshechos por las balas.
fr
C'?tait une haute ?glise de pierres rouges, aux palmes de stuc hach?es par les balles.
en
The church was a lofty red-stone building, its stucco palms badly chipped by bullets.
eu
Argi izpi diagonalek katedraleko gangetatik zehar barneratu eta egur bihurturiko aulki pila nahasi bat jotzen zuten, bai eta nabearen erdian ordenaz aparkatutako kamioi batzuk ere.
es
Diagonales de luz a trav?s de las b?vedas de la catedral se aplastaban sobre un f?rrago de sillas reducidas al estado de le?os, y sobre los camiones ordenados en el centro de la nave.
fr
Des diagnonales de jour ? travers des vo?tes de cath?drale, s'?crasaient sur un fatras de chaises r?duites ? l'?tat de fagots, et sur les camions en ordre au centre de la nef.
en
The slanted shafts of daylight which came through the cathedral-like vaulting fell on the debris of chairs smashed to matchwood, and the lorries lined up in order in the centre of the nave. ,
eu
Miliziano bat, eliza zaintzen zuena, Manuelen eta Gartnerren atzetik zihoan.
es
Un miliciano, que cuidaba la iglesia, segu?a a Manuel y a Gartner.
fr
Un milicien, qui gardait l'?glise, suivait Manuel et Gartner.
en
A miliciano guarding the church accompanied Manuel and Gartner.
eu
-Koronela ikusi al duk?
es
-?Has visto al coronel?
fr
-Tu as vu le colonel ?
en
'Have you seen the Colonel?
eu
-galdetu zion azken honek.
es
-pregunt? ?ste.
fr
demanda celui-ci.
en
Gartner asked.
eu
-Han nonbait, kamioien atzean.
es
-Anda por all?, detr?s de los camiones.
fr
-Par l?, derri?re les camions.
en
'He's over there, behind the lorries.'
eu
-Kontu txarra-esan zuen Gartnerrek marmarka-:
es
-?Malo!-gru?? Gartner-;
fr
-Mauvais, grogna Gartner :
en
That's bad, he'll have already pinched them.'
eu
honezkero beretzat harrapatuko zitian.
es
se los habr? quedado.
fr
il les aura d?j? resquill?s.
en
Manuel's eyes were not yet used to the darkness;
eu
Manuelen begiratua, oraindik iluntasunera ohitu gabea, puntaz betetako nahaspila batean gelditu zen, zeina itzaletan ?ir?irtzen ari baitzen atari baten gainean, sute geldi bat bezala:
es
La mirada de Manuel, todav?a no acostumbrada a la oscuridad, se detuvo en un revoltijo dorado que temblaba en la sombra por encima de un portal como un incendio inm?vil:
fr
Le regard de Manuel, pas encore accoutum? ? l'obscurit?, s'arr?tait ? un fouillis dor? qui tremblait dans l'ombre au-dessus du portail comme un incendie immobile :
en
vaguely he seemed to see a mass of tangled gold quivering in the shadows above the porch like a bouquet of flames pinned to the wall.
eu
urre koloreko aingeru batzuek, oinak airean, horma oso bat betetzen zuten, hodi luze batzuen inguruan: organo paregabe bat zegoen han.
es
?ngeles erizados, con los pies en el aire, llenaban por completo la pared, en torno a tubos de ?rganos extraordinarios.
fr
des anges, h?riss?s de pieds en l'air, emplissaient le mur tout entier, autour de tuyaux en sifflets :
en
A band of angels, a medley of projecting wings and feet, was, massed around the pipes of an oddly shaped organ.
eu
Manuelek eskailera kiribil bati erreparatu eta handik gora igo zen, jakin-minak zirikaturik.
es
Manuel percibi? una escalera de caracol y subi? por ella, intrigado.
fr
Manuel aper?ut un escalier en colima?on et le gravit, intrigu?.
en
Manuel noticed a spiral staircase and went up it, anxious for a clearer view,
eu
Milizianoak jarraitu zion;
es
El miliciano lo hab?a seguido;
fr
Le milicien l'avait suivi ;
en
The miliciano followed him.
eu
Gartner behean gelditu zen, kamioiak zaintzeko edo, txakurra atzean zuela.
es
Gartner se hab?a quedado abajo, como para cuidar los camiones, con el perro detr?s.
fr
Gartner ?tait rest? en bas, comme pour garder les camions, le chien derri?re lui.
en
Gartner remained below, as if to guard the lorries, with the dog at his heel.
eu
-Nolatan da posible hau oso-osorik egotea? -galdetu zion Manuelek milizianoari.
es
-?C?mo es posible que esto se halle intacto? -le pregunt? Manuel al miliciano.
fr
-Comment se fait-il que ce soit intact ? demanda Manuel au milicien.
en
'How is it this has remained intact?' Manuel asked the miliciano.
eu
-Estetika-batzorde iraultzailea.
es
-El Comit? Est?tico Revolucionario.
fr
-Le Comit? esth?tique r?volutionnaire.
en
'It's the Revolutionary Artistic Committee, as they call it.
eu
Zera esan ziotek hemengo batzorde lokalari:
es
Han venido los muchachos, le han dicho al Comit? de aqu?:
fr
Les gars sont venus.
en
Some fellows came along and told the local committee:
eu
"Organoa eta korua gorde, inportantzia ditek eta".
es
"Los ?rganos y el coro son importantes".
fr
Ils ont dit au Comit? d'ici :
en
"That organ and the choir, they've got to be preserved."
eu
(Arrazoi ditek, lana badik honek!).
es
(Tienen raz?n, ?caramba, si se ha trabajado en ellos!).
fr
" Les orgues et le ch?ur, ?a a de l'importance.
en
Quite right, they were;
eu
Eta neurriak hartu ditiztek orduan.
es
Entonces han tomado medidas.
fr
" (Ils ont raison, y a du travail !) Alors on a pris des mesures.
en
a lot of work went to it.
eu
-Eta italiarrak?
es
-?Y los italianos?
fr
-Et les Italiens ?
en
'What about the Italians?'
eu
-Hemen ez duk izan borroka handirik.
es
-Por aqu? no se ha peleado mucho.
fr
-On s'est pas beaucoup battu ici.
en
'There hasn't been much fighting here.'
eu
Aspaldi gabe, Cervantesen hilobiaren gainean, anarkista batek, kaperari su emateko hartua zuen zuziaren ilintiarekin, gezi handi bat marratu zuen ukitu gabe utzitako gurutzea seinalatzeko, eta zera idatzi zuen:
es
-No hace mucho, encima de la tumba de Cervantes, un anarquista, con el tiz?n de la antorcha con que se dispon?a a incendiar la capilla, traz? una gran flecha en direcci?n al crucifijo dejado intacto, y escribi?:
fr
Nagu?re, au-dessus du tombeau de Cervant?s, un anarchiste, du tison de la torche dont il voulait incendier la chapelle, avait trac? une grande fl?che, en direction du crucifix laiss? intact, et ?crit :
en
Just recently an anarchist had used the torch with which he was about to set fire to a chapel to trace a huge black arrow above Cervantes' tomb, pointing to the crucifix which had been left intact;
eu
"Cervantesek salbatu hau".
es
"Cervantes te ha salvado".
fr
" Cervant?s, il t'a sov?.
en
and had written on it :
eu
-Konforme al hago?
es
-?Est?s de acuerdo?
fr
" -Tu es d'accord ?
en
'Cervantes has saived ye.'
eu
-galdetu zion Manuelek.
es
-pregunt? Manuel.
fr
demanda Manuel.
en
'How do you feel about that?' Manuel asked.
eu
-Eskultura horiek egin dituen gizonak maite zian bere lana.
es
-El hombre que ha hecho esas esculturas amaba lo que hac?a.
fr
-Ces sculptures-l?, l'homme qui les a faites, il aimait ce qu'il faisait.
en
Well, the man who made those sculptures loved his job.
eu
Ni, hemen, gauzak suntsitzearen kontrakoa izan nauk beti.
es
Yo, aqu?, he estado siempre en contra de lo que es destrucci?n.
fr
Moi, ici, j'ai toujours ?t? contre ce qui est destruction.
en
I've never been one for destroying things.
eu
Apaizekin, jakina, ez nagok konforme;
es
Con los curas no estoy de acuerdo, desde luego;
fr
Les cur?s, bien s?r, je suis pas d'accord ;
en
Priests, of course.
eu
elizen kontra, berriz, ez diat ezer ere.
es
con las iglesias no tengo nada en contra.
fr
les ?glises, j'ai rien contre.
en
I don't hold with But I've nothing against churches.
eu
Nik antzokiak egingo nitian elizetan, hori duk nire iritzia:
es
Pienso que con ellas deber?an hacerse teatros;
fr
Moi, j'ai mon id?e, je trouve qu'on devrait en faire des th??tres :
en
My idea is that they should be turned into theatres;
eu
giro ederra duk, aberatsa, ahotsak ondo entzuten dituk...
es
hay riqueza, comprendes...
fr
c'est riche, on entend bien... "
en
they're nice to look at and you can hear well.'
eu
Manueli akordura etorri zitzaizkion Tajoko frontean Ximenesekin galdekatu zituen milizianoak.
es
Manuel se acordaba de los milicianos que hab?a interrogado con Jim?nez en el frente del Tajo.
fr
Manuel se souvenait des miliciens qu'il avait interrog?s avec Xim?n?s sur le front du Tage.
en
Manuel remembered the miliciano he had questioned with Ximenes on the Tagus front.
eu
Nabeari arretaz begiratu eta azkenean aurkitu zituen ile motz-motz batzuk zutabe baten ondoan, itzaletan txito baten lumatxek bezala distira egiten zutenak.
es
Observ? atentamente la nave y termin? por descubrir a Jim?nez en ella, cerca de un pilar, con el pelo cortado al rape que brillaba en la sombra como el plum?n de un pollito.
fr
Il observa attentivement la nef et finit par y d?couvrir, pr?s d'un pilier, les cheveux tondus qui luisaient dans l'ombre comme un duvet de poussin.
en
He scanned the nave closely, and finally discerned, beside a pillar, a shaved, downy pate like a gloom.
eu
Manuelek bazekien Ximenesek musika gogoko zuela.
es
Manuel sab?a que a Jim?nez le gustaba la m?sica.
fr
Manuel savait que Xim?n?s entendait la musique.
en
Manuel knew that Ximenes appreciated music.
eu
Ahate Zaharraren argi koroari adeitsu begiratu, irribarre egin txantxa bat prestatu izan balio bezala, eta eseri egin zen teklatuaren aurrean.
es
Mir? afectuosamente la aureola blanca del Viejo Pato, sonri? como si hubiese preparado una broma y se sent? delante del teclado.
fr
Il regarda affectueusement l'aur?ole blanche du Vieux canard, sourit comme s'il e?t pr?par? une blague et s'assit devant le clavier.
en
He looked at the old man's white halo with affection, smiled as if he were meditating a practical joke, and seated himself at the keyboard.
eu
Jotzen hasi zen:
es
Comenz? a tocar:
fr
Il commen?a ? jouer :
en
He began to play the first piece of sacred music which came into his head-the Palestrina Kyrie.
eu
oroimenetik pasatu zitzaion lehenbiziko eliz musika zatia, Palestrinaren Kirye-a.
es
el primer fragmento de m?sica religiosa que le vino a la memoria, el Kyrie de Palestrina.
fr
le premier morceau de musique religieuse qui passa dans sa m?moire, le Kyrie de Palestrina.
en
Essentially the music of devotion, the notes echoed down the empty nave stiff and severe as Gothic draperies;
eu
Nabe hutsean, kantu sakratua zabaltzen zen, zurrun eta larri, oihal zintzilikari gotikoen antzera. Ez zetorren gerrarekin bat, baina heriotzarekin bai, guztiz;
es
En la nave vac?a el canto sagrado se desplegaba, r?gido y grave como los drapeados g?ticos, en desacuerdo con la guerra y de acuerdo con la muerte.
fr
Dans la nef vide le chant sacr? se d?ployait, raide et grave comme les draperies gothiques, mal accord? ? la guerre et trop bien accord? ? la mort ;
en
quite out of keeping with the war, but all too much in tune with death.
eu
eta aulki puskatuak, eta kamioiak, eta gerra bera hantxe egon arren, beste munduaren ahots hura jabetu egiten zen eliza osoaz.
es
A pesar de las sillas destrozadas, y los camiones, y la guerra, la voz del otro mundo tomaba posesi?n de la iglesia.
fr
malgr? les chaises en d?bris, et les camions, et la guerre, la voix de l'autre monde reprenait possession de l'?glise.
en
Despite the chairs smashed to atoms, and the lorries, and the war, the voice of the next world was claiming the church for its own again.
eu
Manuel aztoratuta zegoen, baina ez kantuarengatik, bere iraganarengatik baizik.
es
Manuel estaba turbado, no por el canto, sino por su pasado.
fr
Manuel ?tait troubl?, non par le chant, mais par son pass?.
en
And Manuel was moved, not by the melody but by his memories.
eu
Milizianoa eliz kanta bat jotzeko gauza zen teniente-koronel hari begira zegoen, harri eta zur.
es
El miliciano, estupefacto, miraba a ese teniente coronel que se pon?a a tocar un canto de iglesia.
fr
Le milicien, ahuri, regardait ce lieutenant-colonel qui se mettait ? jouer un chant d'?glise.
en
The miliciano was gaping in amazement at the lieutenant-colonel who had taken to playing 'hymns'.
eu
-Ondo zebilek ba, soinu polita dik oraindik-esan zuen Manuelek jotzeari utzi zionean.
es
-Entonces anda, s?, sigue sonando bien-dijo cuando Manuel dej? de tocar.
fr
-Alors ?a va, il marche toujours bien, le truc, dit-il quand Manuel cessa de jouer.
en
'Well, that's all right, the old contraption's still O.K.,' he said when Manuel had ceased playing.
eu
Manuel jaitsi egin zen korutik. Txakurra ferekatu zuen, zaunka egin gabe egona baitzen.
es
Manuel volvi? a bajar. Acarici? al perro, que no hab?a ladrado.
fr
Manuel redescendit. Il caressa le chien, qui n'avait pas aboy?.
en
Manuel climbed down from the stool and began stroking his dog, which had tactfully refrained from barking.
