Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Esperantza, Andre Malraux / Karlos Zabala (Elkar-Alberdania, 2008
)
eu
Auto argien lerro laburren artean, abiazioko argi dorrearen marra hedatzen zen pista hutsean zehar.
es
Entre las l?neas cortas de los faros de auto, la barra del faro de aviaci?n se tend?a a trav?s del campo vac?o.
fr
On entendait la sir?ne d'appel de l'appareil.
en
Judging by the sound it was on the far side of the buildings.
eu
Bibotea aurretik zuela, Magnin eskaileran behera jaitsi zen tarrapataka, eta Attignies haren atzetik.
es
Los bigotes hacia delante, Magnin baj? corriendo la escalera.
fr
Entre les lignes courtes des phares d'auto, la barre du phare d'aviation se tendit ? travers le champ vide.
en
Midway between the short rays of the motor headlights the station beacon laid its long, pale beam across the field.
eu
Behean, buru paraleloek hegazkina non zegoen adierazi zioten.
es
Attignies lo segu?a.
fr
Moustaches en avant, Magnin d?gringola l'escalier, Attignies derri?re lui.
en
Magnin raced down the stairs, followed by Attignies.
eu
Inork ez zuen etortzen ikusi;
es
Abajo, las cabezas paralelas le indicaron el avi?n.
fr
En bas, les t?tes parall?les lui indiqu?rent l'avion.
en
Below, all heads turned in the same direction told him whence the machine was coming.
eu
baina orain, hotsak gidaturik, denek ikusten zuten nola biratzen ari zen lurreratzeko tartea hartzeko.
es
Nadie lo hab?a visto venir, pero ahora, guiados por el sonido, todos lo ve?an dar vueltas para aterrizar.
fr
Nul ne l'avait vu venir ; mais maintenant, guid?s par le son, tous le voyaient tourner pour prendre son terrain.
en
No one had actually observed its approach but now, guided by the sound, all caught sight of it as it turned to make its landing.
eu
Zeruan, non arbela iluntzen ari zen unetik unera, hegazkinaren soslaia lerratzen zen, paper ebakin bat bezain zehatz, halo urdin argi baten erdian, garbi-garbia, hondoa merkuriozko lanparez argituta duten monumentuen antzera.
es
Bajo el cielo, cuyo color pizarra se oscurec?a por instantes, el perfil del aparato se deslizaba, con una precisi?n de papel recortado, en el centro de un halo azul p?lido, n?tido como los monumentos sobre un fondo de iluminaci?n al mercurio.
fr
Sur le ciel, dont l'ardoise se fon?ait d'instant en instant, le profil de l'appareil glissait, avec une pr?cision de papier d?coup?, au centre d'un halo bleu p?le, net comme les monuments sur un fond d'?clairage au mercure.
en
The slate-grey sky was steadily darkening and the plane glided below it clean-cut as a paper silhouette; framed in a pale blue halo, it stood out like a building seen against the glare of floodlights.
eu
-Kanpoko motorra sutan dauka-esan zuen ahots batek.
es
-El motor exterior est? en llamas-dijo una voz.
fr
-Le moteur ext?rieur est en feu, dit une voix.
en
'An outboard engine is on fire,' someone said.
eu
biratzea bukatu eta pista aurrez aurre hartu zuen. Haren hegalak, lerro bilakaturik, pistaren gauean galdu ziren;
es
dej? de dar vueltas tomando el terreno de frente. Sus alas, convertidas en l?neas, se perdieron en la noche del campo:
fr
L'avion grossit : il cessa de tourner, prenant le terrain de face.
en
The plane grew larger and, ceasing to turn, began gliding earthwards in their direction.
eu
iluntasuna pilatzen zen lur arras.
es
la oscuridad se acumulaba a ras de tierra.
fr
Ses ailes, devenues des lignes, se perdirent dans la nuit du champ ; l'obscurit? s'accumulait ? ras de terre.
en
The wings dwindled to straight lines, and merged into the shadows massing upon the surface of the field.
eu
Begiek karlingaren orban lausotuari baino ez zioten jarraitzen. Soldagailu oxhidriko eskerga baten sugar urdinxka hark hegazkina jazartzen zuen, hegazti harrapari baten irudira, eta bazirudien ez zela sekula lurrera iritsiko:
es
Las miradas no segu?an sino la mancha confusa de la carlinga, acosada como por un ave de rapi?a por esa llama azulada de enorme soplete ox?drico, y que parec?a que no habr?a de llegar nunca a tierra:
fr
Les regards ne suivaient plus que la tache confuse de la carlingue, harcel?e comme par un rapace par cette flamme bleu?tre d'?norme chalumeau oxhydrique, et qui semblait ne devoir jamais arriver jusqu'? terre :
en
But now all eyes were gazing only at the shapeless mass of the fuselage on which the fierce blue flame of a steel-welder's blow-pipe seemed to be battening like some bird of prey. The landing was interminably protracted;
eu
hegazkinak astiro jaisten dira, hildakoak dakartzatenean.
es
los aviones cuyos muertos se aguardan caen lentamente.
fr
les avions dont on attend les morts tombent lentement.
en
planes freighted with the dead are slow to take the earth.
eu
-Bonbak!
es
-?Las bombas!
fr
-Les bombes !
en
Magnin's fingers were nervously gripping the rims of his glasses.
eu
-orro egin zuen Magninek, bi eskuak betaurrekoen euskarrietan ipinita.
es
-gru?? Magnin, con las dos manos en sus anteojos de larga vista.
fr
grogna Magnin, les deux mains aux branches de ses lunettes.
en
'The bombs!' he muttered.
eu
Hegazkinak lurra ukitu zuen unean, karlinga eta sugarrak bata besteari hurbildu zitzaizkion, amorruz ukabilka elkar jo nahi izan balute bezala.
es
En el instante en que el avi?n tocaba tierra, la carlinga y las llamas se aproximaron como para un pugilato exasperado.
fr
A l'instant o? l'avion touchait le sol, carlingue et flammes se rapproch?rent comme pour un pugilat exasp?r?.
en
Just as the machine touched earth, fuselage and flames inter-locked in the last furious round of a struggle to the death.
eu
Karlingak jauzi egin zuen sugarrean, eta sugarra bihurritu zen, uzkurtu zen, gora egin zuen berriz txistuka:
es
La carlinga brinc? en las llamas, se retorci?, se aplast?, brot? de nuevo cantando:
fr
La carlingue bondit dans la flamme, qui se tordit sur elle-m?me, s'?crasa, jaillit de nouveau en chantant :
en
The body of the plane crashed down on to the flames which writhed and flattened out, only to leap up again with a hissing roar.
eu
hegazkinak muturrez jo zuen lurra.
es
el avi?n capotaba.
fr
l'avion capotait.
en
Then the machine turned turtle.
eu
Anbulantzia igarotzen zen astinaldika, herioa bezain erne.
es
Atenta como la muerte, la ambulancia pas? traqueteando.
fr
Attentive comme la mort, l'ambulance passait en cahotant.
en
Alert as death itself, the ambulance flashed by.
eu
Magnin igo zen.
es
Magnin salt? en ella.
fr
Magnin y sauta.
en
Magnin jumped into it.
eu
Pelikanoak hegazkineratz joan ziren lasterka ahal zuten arinen, lurrean zegoela ikusi orduko (pilotuek ez hurbiltzeko esaten zieten errietan, baina haien atzetik abiatu ziren), eta orain ere, lasterka ari ziren sugar luze zuzenaren jiran, haien itzalak inguruan proiektaturik ageri zirela gurpil baten izpiak bezala.
es
Los pel?canos que hab?an llegado a todo correr desde que vieron c?mo el avi?n se posar?a (injuriados por los pilotos que, por lo dem?s, los segu?an), corr?an ahora alrededor de la llama larga y recta, proyectando sus sombras en torno a s?, como los radios de una rueda.
fr
Les p?licans qui avaient couru ? toutes jambes d?s qu'ils avaient vu comment l'avion se poserait (engueul?s par les pilotes, qui d'ailleurs les suivaient) couraient maintenant autour de la flamme large et droite, leurs ombres projet?es autour d'eux comme les rayons d'une roue.
en
the pilots followed, cursing them up hill and down dale. Now they were racing round the huge straight pillar of fire, their shadows veering from them like the spokes of a wheel.
eu
Sugarra orain ez zen hegazkineraino iristen, eta distira margul dardarti batez argitzen zuen.
es
La llama no alcanzaba ya el aparato que iluminaba con una luz temblorosa y descolorida.
fr
La flamme n'atteignait de nouveau plus d'appareil, qu'elle ?clairait d'une lumi?re fr?missante et d?color?e.
en
Once more the flames had spread out from the body of the plane, swathing it in a pale sheen of throbbing light.
eu
Barruko gizonak oskol bat bezala bitan puskatutako karlingari beren odolez itsatsita egon balira bezala, pelikanoek keinu zuhurrez desitsasten zituzten, benda bat zauritik kentzen den bezala, mantso-mantso, gasolinaren usain mehatxagarriak ernegatu arren.
es
Como si los hombres hubiesen estado pegados por su sangre a la carlinga rota en dos como una concha, los pel?canos los despegaban con los ademanes prudentes con que se despega una venda de una llaga, pacientes y crispados por el olor amenazador de la gasolina.
fr
Comme si les hommes eussent ?t? coll?s par leur sang ? la carlingue bris?e en deux ? la fa?on d'une coque, les p?licans les en d?tachaient avec les gestes prudents dont on d?tache une plaie d'un pansement, patients et crisp?s par la mena?ante odeur de l'essence.
en
With the deft gestures of a doctor stripping a bandage off a wound, the Pelicans fell to rescuing the men within, peeling them off the wreckage with infinite precaution as if their blood had clamped them to it. Patiently they worked, but in feverish haste, alarmed by the ominous reek of petrol.
eu
Itzalgailuek sugarraren aurka egiten zuten bitartean, zaurituak eta hildakoak ateratzen ziren hegazkinetik, beren kamaradak inguruan zituztela itzaletan nahaspilatuta;
es
Mientras los extintores atacaban la llama, apartaban del aparato heridos y muertos los camaradas en torno a ellos en ese revoltijo de sombras;
fr
Pendant que les extincteurs tapaient dans la flamme, on ?cartait de l'appareil bless?s et morts, leurs camarades autour d'eux dans des fouillis d'ombres ;
en
While extinguishers sprayed the flames, dead and wounded were carried to a safe distance. Their comrades pressed round them in a chequerwork of shadows;
eu
hilerriko argi haren pean, bazirudien hildako geldiak hildako geldigaitzek babesten zituztela.
es
bajo esa luz cadav?rica, los muertos, inm?viles, parec?an protegidos por los muertos agitados.
fr
sous cette lumi?re cadav?rique, les morts immobiles semblaient prot?g?s par des morts agit?s.
en
under the spectral glare the watchers moved like unquiet corpses guarding the quiet dead.
eu
Hiru zauritu, hiru hildako, Marcelino haietako bat.
es
Tres heridos, tres muertos.
fr
Trois bless?s, trois morts, dont Marcelino :
en
Three wounded and three dead, amongst them Marcelino:
eu
Sei, metrailatzaile bat falta.
es
Faltaba un ametrallador.
fr
six, il manquait un mitrailleur.
en
six accounted for.
eu
Besteak baino askoz ere geroago jaitsi zen.
es
Era Jaime, que baj? mucho despu?s que los otros.
fr
C'?tait Jaime, qui descendit bien apr?s les autres.
en
Where was the seventh, Jaime?
eu
Eskuak aurrean, dardarka, eta lagun bat gidari:
es
Las manos hacia delante, temblorosas, y un camarada que lo guiaba:
fr
Les mains en avant, qui tremblaient, et un camarade pour le guider :
en
He emerged long after the others, clawing the air with shaky fingers, a comrade leading him.
eu
bala lehergarri bat begien parean.
es
una bala explosiva a la altura de los ojos.
fr
une balle explosive ? la hauteur des yeux.
en
A tracer bullet had burst before his eyes.
eu
Itsu.
es
Ciego.
fr
Aveugle.
en
Blind.
eu
Sorbaldetatik eta oinetatik helduta, abiadoreek tabernara eraman zituzten hildakoak.
es
Llev?ndolos por los hombros y los pies, los aviadores llevaron a los muertos al bar.
fr
Par les ?paules et par les pieds, les aviateurs port?rent les morts au bar.
en
By the feet and shoulders the airmen carried their dead to the mess.
eu
Furgoia geroago etorriko zen.
es
El furg?n llegar?a m?s tarde.
fr
Le fourgon viendrait plus tard.
en
The van would come for them later.
eu
Marcelino garondoan bala batek jota hil zenez, odol gutxik zikintzen zuen.
es
Como a Marcelino lo hab?a matado una bala en la nuca, estaba poco ensangrentado.
fr
Comme Marcelino avait ?t? tu? d'une balle dans la nuque, il ?tait peu ensanglant?.
en
Marcelino had been shot in the nape of his neck and there was little blood on his body.
eu
Inork itxi gabeko begien finkotasun tragikoa gorabehera, zorigaiztoko argi hura gorabehera, maskara ederra zen.
es
A pesar de la tr?gica fijeza de los ojos que nadie hab?a cerrado, a pesar de la luz siniestra, la m?scara era hermosa.
fr
Malgr? la tragique fixit? des yeux que personne n'avait ferm?s, malgr? la lumi?re sinistre, le masque ?tait beau.
en
There still was beauty in the face, though the eyes had been left unclosed and a ghastly light was playing on them.
eu
Tabernako andre zerbitzarietako bat hari begira zegoen.
es
Una de las camareras del bar lo miraba.
fr
L'une des serveuses du bar le regardait.
en
One of the barmaids scanned his features.
eu
-Ordubete behar da gutxienez arima ikusten hasteko-esan zuen.
es
-Hace falta por lo menos una hora para que se comience a ver el alma-dijo.
fr
-Il faut au moins une heure pour qu'on commence ? voir l'?me, dit-elle.
en
'It takes an hour at least for the soul to begin to show,' she said.
eu
Heriotzak aurpegi askori ematen dien baretasuna ezagutzeko adina jende hiltzen ikusia zuen Magninek.
es
Magnin hab?a visto morir lo suficiente para conocer el sosiego que trae la muerte a muchos rostros.
fr
Magnin avait vu assez mourir pour conna?tre l'apaisement qu'apporte la mort sur beaucoup de faces.
en
Magnin had seen death often enough to know the peace it sets on many faces.
eu
Zimur asko desagertzen dira larritasuna eta pentsamendua ezabatzearekin batera;
es
Pliegues y peque?as arrugas se hab?an ido con la inquietud y el pensamiento;
fr
Plis et petites rides ?taient partis avec l'inqui?tude et la pens?e ;
en
With thoughts and cares, wrinkles and crows' feet are smoothed away.
eu
eta begitarte haren aurrean, non, bizitzaz gabetuta egon arren, begi irekiek eta larruzko abiadore txanoak borondateari eusten baitzioten, Magnin arestian entzundako esaldiaz gogoeta egiten ari zen.
es
y ante ese rostro limpiado de vida, pero cuya voluntad manten?an los ojos abiertos y el casco, Magnin pensaba en la frase que acababa de o?r, que hab?a o?do de tantas maneras en Espa?a;
fr
et devant ce visage lav? de la vie, mais o? les yeux ouverts et le serre-t?te de cuir maintenaient la volont?. Magnin pensait ? la phrase qu'il venait d'entendre, qu'il avait entendue sous tant de formes en Espagne ;
en
Gazing at that face washed clean of life, but to which the open eyes and leather helmet gave yet a look of keen endeavour. Magnin recalled the words he had just overheard, an opinion he had often encountered under many forms in Spain:
eu
heriotzatik ordubete igaro arte ez da hasten egiazko begitartea sortzen gizonen maskaratik.
es
solamente una hora despu?s de morir, de la m?scara de los hombres comienza a surgir su verdadero rostro.
fr
c'est seulement une heure apr?s leur mort, que, du masque des hommes, commence ? sourdre leur vrai visage.
en
only an hour after death docs a man's true self show up across the mask of life.
eu
es
fr
en
eu
II
es
II
fr
II
en
2
eu
es
fr
en
eu
LEHEN ATALA
es
1
fr
CHAPITRE PREMIER
en
I
eu
FAXISTEK HIRU LANDETXE HARTU ZITUZTEN-harkaitz horiak, kolore bereko teilak sakongune batean-.
es
Los fascistas ocupaban tres granjas-rocas amarillentas, tejas del mismo color-en una hondonada de donde hab?a ante todo que sacarlos.
fr
Les fascistes occupaient trois fermes,-roches jaun?tres, tuiles de m?me couleur dans un creux, dont il fallait d'abord les chasser.
en
The fascists were occupying a group of three farms; yellow roofs and stonefields nestling in a gully of white rocks.
eu
Handik bota behar.
es
La operaci?n era trivial.
fr
L'op?ration ?tait banale.
en
The first thing was to drive (hem out.
eu
Talaveratik Toledora Tajo ibarra estaltzen duten harri kozkorrei eskerrak, milizianoak babespean irits zitezkeen landetxeetaraino, ordenaz eta zuhurtziaz jokatuz gero.
es
Todo ese pedregal del Tajo, entre Talavera y Toledo, permit?a a los milicianos alcanzar las granjas a cubierto, si actuaban con orden y prudencia.
fr
Toute cette pierraille du Tage, entre Talavera et Tol?de, permettait aux miliciens d'atteindre les fermes ? couvert, s'ils agissaient avec ordre et prudence.
en
The rocky nature of the ground along the Tagus, between Toledo and Talavera, enabled the militia to approach them from under cover all the way, provided they went about it methodically and carefully.
eu
Ximenesek granadak eskatu zituen gauean.
es
En la noche, Jim?nez hab?a pedido granadas.
fr
Xim?n?s avait demand? les grenades dans la nuit.
en
During the night Ximenes had indented for hand-grenades.
eu
Armak banatzeko ardura zuen ofiziala alemaniar atzerriratu bat zen, eta, egunsentian, halako eraginkortasunaz liluraturik, Ximenesek kamioiak iristen ikusi zuen...
es
El oficial encargado de la distribuci?n de armas era un emigrado alem?n y, al alba, Jim?nez, deslumbrado por semejante eficacia, hab?a visto llegar los camiones...
fr
L'officier charg? de la distribution d'armes ?tait un ?migr? allemand, et, ? l'aube, Xim?n?s, ?bloui d'une telle efficacit?, avait vu arriver les camions-charg?s de grenades-fruits.
en
The officer in charge of munitions was a German ?migr?, and at dawn Ximenes, all admiration for his promptitude, had seen the lorries rolling up, laden with-pomegranates!
eu
baina mingranaz beterik zeuden-fruituak armen ordez, gazteleraz biei granada esaten zaie-eta.
es
pero cargados de frutos de granado.
fr
Enfin, d?ment r?clam?es, les vraies grenades ?taient arriv?es.
en
In German, as in Spanish, the same word serves for pomegranates and for grenades.
eu
Azkenik, behar bezala eskatu ondoren, egiazko granadak iritsi ziren.
es
Por ?ltimo, debidamente reclamadas, hab?an llegado las granadas verdaderas.
fr
 
en
A little later, duly re-indented for, the grenades he wanted were forthcoming.
eu
Ximenesen konpainietako bat osatzen zuten milizianoak egun batzuk lehenago etorriak ziren eta ez zuten oraindik borrokan egin.
es
Una de las compa??as de Jim?nez estaba formada por milicianos que hab?an llegado desde hac?a unos d?as y que a?n no hab?an combatido.
fr
L'une des compagnies de Xim?n?s ?tait form?e de miliciens arriv?s depuis quelques jours, et qui n'avaient pas encore combattu.
en
One of Ximenes' companies was composed of milicianos with only a few days' service who had not yet had their baptism of fire.
