Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Suite frantsesa, Irene Nemirovski / Mikel Garmendia /Jose Antonio Sarasola (Alberdania, 2011
)
eu
Gau hartan, oiloak oilategian sartu ondoren euri-zaparradapean lasterka patioa zeharkatzen ari zela, gizon bat ikusi zuen urrats luzez bidetik hurbiltzen.
es
Esa noche, cuando acababa de encerrar a las gallinas y cruzaba el patio corriendo bajo el aguacero, vio a un hombre que se acercaba por el camino a grandes zancadas.
fr
Le soir, elle venait de fermer les poules et traversait la cour ? la h?te, sous l'averse, lorsqu'elle vit un homme qui s'approchait ? grands pas sur le chemin.
en
That evening, she had just shut the chickens away and was hurrying across the yard in the rain when she saw a man on the road walking quickly towards her.
eu
Bihotzondokoa izan zuen;
es
El coraz?n le dio un vuelco;
fr
Son c?ur se mit ? battre ;
en
Her heart began pounding;
eu
pentsatu zuen Jean-Marie itzuli zela.
es
pens? que Jean-Marie hab?a vuelto.
fr
elle pensa que Jean-Marie ?tait revenu.
en
she thought Jean-Marie had come back.
eu
Pozez zoratu beharrean, harengana abiatu zen lasterka, baina, harengandik urrats batzuetara iritsi zenean, eutsi egin behar izan zion oihu egiteko gogoari.
es
Presa de una alegr?a salvaje, corri? hacia ?l, pero, cuando estaba a unos pasos, ahog? un grito.
fr
Une joie sauvage s'empara d'elle ; elle courut vers l'homme et ? deux pas de lui poussa un cri.
en
A kind of wild joy shot through her. She rushed towards him, then let out a cry:
eu
-Beno?t?
es
-?Beno?t?
fr
-Beno?t ?...
en
"Beno?t?"
eu
-Neu naiz, bai-erantzun zuen gizonak.
es
-Pues s?, soy yo-respondi? el hombre.
fr
-Ben oui, c'est moi, fit-il.
en
"Yes, it's me all right," he said.
eu
-Baina, nola...?
es
-Pero ?c?mo...?
fr
-Mais comment ?...
en
"But how ...
eu
A zer poza hartuko duen zure amak! Orduan...
es
?Qu? contenta se va a poner tu madre! Entonces...
fr
que ta m?re sera heureuse...
en
Oh, your mother will be so happy ...
eu
Ondo zaude?
es
?est?s bien?
fr
tu as donc ?chapp?, Beno?t ?
en
Did you escape, Beno?t?
eu
Beldur ginen oso ez ote zintuzten preso hartu...
es
Ten?amos tanto miedo de que te hubieran hecho prisionero...
fr
On craignait tant de te voir prisonnier.
en
We were afraid you were taken prisoner."
eu
Barre egin zuen ezer esan gabe.
es
?l ri? en silencio.
fr
Il rit silencieusement.
en
He laughed to himself.
eu
Luzea zen mutila, aurpegi-zabala eta beltzarana eta begi argi eta tolesgabeekikoa.
es
Era un chico alto, de rostro ancho y moreno y ojos claros y francos.
fr
C'?tait un grand gar?on ? la large figure brune, aux yeux hardis et clairs.
en
He was a large young man with a broad, brown face and daring eyes.
eu
-Preso eduki naute, denbora gutxian baina.
es
-He estado prisionero, pero poco tiempo.
fr
-Je l'ai ?t?, mais pas longtemps !
en
"I was, but not for long!"
eu
-Ihes egin duzu?
es
-?Te escapaste?
fr
-Tu t'es ?vad? ?
en
"You escaped?"
eu
-Bai.
es
-S?.
fr
-Oui.
en
"Yes."
eu
-Nola?
es
-?C?mo?
fr
-Comment ?
en
"But how?"
eu
kideko batzuekin batera.
es
con unos compa?eros.
fr
-Ben, avec des copains.
en
"Well, with my friends."
eu
Bat-batean, mutilari begira zegoela, Madeleinek berriro sentitu zuen bere laborari-ahalketasuna, isilik sufritu eta maitatzeko gaitasun hura, Jean-Mariek galarazi ziona.
es
De pronto, mientras lo miraba, Madeleine volvi? a sentir su timidez de campesina, aquella capacidad de sufrir y amar en silencio que Jean-Marie le hab?a hecho perder.
fr
Et, en le revoyant, elle retrouva tout ? coup sa timidit? de paysanne, cette facult? de souffrir et d'aimer en silence que Jean-Marie lui avait fait perdre.
en
And suddenly she became a shy country girl once more, with that ability-lost with Jean-Marie-to love and suffer in silence.
eu
Beno?t galdekatzeari utzi eta bidean aurrera jarraitu zuen, besterik gabe, haren ondoan eta isilik. -Eta hemen?
es
Dej? de interrogar a Beno?t y se limit? a caminar en silencio junto a ?l. -?Y aqu??
fr
Elle ne le questionna pas, elle marcha pr?s de lui sans rien dire.
en
She didn't ask him anything, she just walked alongside him without saying a word.
eu
Dena ondo? -galdetu zion mutilak.
es
?Todo bien? -pregunt? el joven.
fr
-Et ici, ?a va ? demanda-t-il.
en
"And how's everything here?" he asked.
eu
-Dena ondo.
es
-Todo bien.
fr
-?a va.
en
"Fine."
eu
-Ez dago berririk?
es
-?Ninguna novedad?
fr
-Rien de nouveau ?
en
"Nothing new?"
eu
-Ez, batere ez-murmurikatu zuen Madeleinek eta, aurrea harturik, sukaldeko hiru mailak igo eta oihukatu zuen-:
es
-No, nada-murmur? ella y, adelant?ndose, subi? los tres pelda?os de la cocina y grit?-:
fr
-Non, rien, dit-elle.
en
"No, nothing," she said.
eu
Zatoz berehala, ama!
es
?Venga corriendo, madre!
fr
Et franchissant la premi?re les trois marches de la cuisine, elle entra dans la maison et appela :
en
And leaping up the first three of the steps into the kitchen, she went inside the house and called out, "Mother, come quick, it's Beno?t!
eu
Beno?t itzuli da!
es
?El Beno?t ha vuelto!
fr
-M?re, venez vite, le Beno?t est revenu !
en
Beno?t's come home!"
eu
es
fr
en
eu
31
es
31
fr
31
en
31
eu
Aurreko negua-gerrako lehendabizikoa-luzea izan zen eta gogorra.
es
El invierno anterior-el primero de la guerra-hab?a sido largo y duro.
fr
L'hiver pr?c?dent-le premier de la guerre-avait ?t? long et dur.
en
The preceding winter-the first of the war-had been long and hard.
eu
Zer esan, baina, 1940-1941ekoaz?
es
Pero ?qu? decir del de 1940-1941?
fr
Mais que dire de celui de 1940-1941 ?
en
But what of the winter of 1940-1?
eu
Azaroaren amaieran hasi ziren hotza eta elurrak.
es
El fr?o y la nieve empezaron a finales de noviembre.
fr
D?s la fin de novembre commenc?rent le froid et la neige.
en
The end of November saw the beginning of the cold and snow.
eu
Goian behean erortzen ziren elur-malutak etxe bonbardatuen gainean, zubi erdi eraikien gainean, Pariseko kaleetan, non ordurako ez baitzebilen autorik ez autobusik ere, eta emakume batzuk larruzko berokiak eta artilezko txanoak jarrita baitzebiltzan kalean gora eta behera eta beste batzuk, berriz, denden aurrean errenkadan jarrita hotzez dardarka;
es
Los copos ca?an sobre las casas bombardeadas, sobre los puentes a medio reconstruir, sobre las calles de Par?s, por las que ya no circulaban coches ni autobuses, por las que caminaban mujeres con abrigos de pieles y capuchas de lana, mientras otras tiritaban haciendo cola ante las tiendas;
fr
Elle tombait sur les maisons bombard?es, sur les ponts que l'on reb?tissait, sur les rues de Paris o? il ne passait plus d'autos ni d'autobus, o? marchaient des femmes v?tues de manteaux de fourrure et coiff?es de capuchons de laine, o? d'autres femmes grelottaient ? la porte des magasins.
en
It fell on the houses destroyed by the bombs, on the bridges they were trying to rebuild, on the Paris streets where there were no cars or buses, where women in fur coats and wool hoods hurried by, where other women shivered and huddled in doorways.
eu
trenbidearen gainean erortzen ziren, telegrafo harien gainean, okertu egiten baitziren eta batzuetan eten elurraren pisuarekin, kuarteletako ataurretan zeuden soldadu alemanen uniforme berdeen gainean, eraikin publikoetako aurrealdeetako estandarte gorri esbastikadunen gainean.
es
ca?an sobre las v?as del tren, sobre los hilos del tel?grafo, que se doblaban bajo su peso y a veces se part?an, sobre los uniformes verdes de los soldados alemanes ante las puertas de los cuarteles, sobre los estandartes rojos con la cruz gamada en las fachadas de los edificios p?blicos.
fr
Elle tombait sur les rails de chemin de fer, sur les fils t?l?graphiques qui sous son poids tra?naient jusqu'? terre et parfois se brisaient, sur les uniformes verts des soldats allemands aux portes des casernes, sur les ?tendards rouges ? croix gamm?e au fronton des monuments.
en
It fell on the railway tracks and on the telegraph wires, which were sometimes dragged to the ground by the weight and snapped; on the green uniforms of the German soldiers standing at the entrance to their barracks and on the red flags with their swastikas draped over the monuments.
eu
Etxe izoztuetan, elurrak halako argi zurbil eta goibel bat hedatzen zuen, hotz eta deserosotasun sentsazioa are handiagotzen zuena.
es
En las g?lidas viviendas, la nieve difund?a una luz p?lida y l?gubre que aumentaba a?n m?s la sensaci?n de fr?o e incomodidad.
fr
Dans les appartements glac?s, elle laissait p?n?trer une lumi?re livide et lugubre qui augmentait encore la sensation de froid et d'inconfort.
en
In freezing apartments, it cast a mournful, deathly pallor that made everything feel even colder and more inhospitable.
eu
Jende xehearen etxeetan, zaharrek eta umeek aste osoak ematen zituzten ohean, hura baitzen hotza astintzeko leku bakarra.
es
En los hogares humildes, los ancianos y los ni?os pasaban semanas enteras en la cama, el ?nico sitio donde se pod?a entrar en calor.
fr
Dans les familles pauvres, les vieillards et les enfants demeur?rent au lit pendant des semaines : c'?tait le seul endroit o? il f?t possible d'avoir chaud.
en
In the poorer families, the old people and children stayed in bed for weeks: it was the only place they could be warm.
eu
Negu hartan, Cortetarren terraza elur-geruza trinko batek estalia zegoen, eta xanpaina freskatzen jartzeko baliatzen zuten.
es
Ese invierno, la terraza de los Corte estaba cubierta por una espesa capa de nieve que serv?a para enfriar el champ?n.
fr
La terrasse des Corte, cet hiver-l?, ?tait recouverte d'une ?paisse couche de neige o? l'on mettait le champagne ? frapper.
en
That winter, Gabriel Corte's terrace was covered in a thick layer of snow; he and Florence put the champagne out there to chill.
eu
Gabrielek beheko suaren ondoan idazten zuen, ederki sumatzen zuelarik erradiadoreen falta.
es
Gabriel escrib?a junto a un fuego de le?a que no consegu?a sustituir el a?orado calor de los radiadores.
fr
Corte ?crivait aupr?s d'un feu de bois qui n'arrivait pas ? remplacer la chaleur absente des radiateurs. Son nez ?tait bleu ;
en
Corte would write sitting next to the fire, which still didn't quite manage to replace the lost heat of the radiators.
eu
Morea zuen sudurra eta hotzak akabatzen zegoen, negarrez hasteko zorian.
es
Ten?a la nariz morada y casi lloraba de fr?o.
fr
il pleurait presque de froid.
en
he could have cried from the cold.
eu
Esku batekin bularraren kontra tinkatzen zuen poltsa beroa eta bestearekin idatzi.
es
Con una mano se apretaba contra el pecho una bolsa de agua caliente y con la otra escrib?a.
fr
D'une main il serrait sur son c?ur une boule de caoutchouc pleine d'eau bouillante, de l'autre il ?crivait.
en
With one hand he held a piping hot-water bottle against his chest; with the other he wrote.
eu
Gabonetan are hotzago egin zuen;
es
En Navidades, el fr?o arreci?;
fr
? No?l, le froid redoubla de violence ;
en
At Christmas the cold became even fiercer;
eu
metroko korridoreak ziren hotz gutxixeago egiten zuen leku bakarra.
es
los pasillos del metro eran el ?nico sitio donde daba un poco de cuartel.
fr
dans les couloirs du m?tro seulement on se d?gelait un peu.
en
only in the M?tro could you warm up a little.
eu
Etengabe erortzen zen elurra, gupidagabe, isil bezain gogor, Delesserteko bulebarreko zuhaitzen gainean, hara itzuliak baitziren P?ricandarrak, goi mailako burgesia frantsesekoak izaki, nahiago baitzituzten seme-alabak jatekorik gabe utzi titulurik gabe baino eta inola ere ezin zuten onartu Huberten ikasketak etetea, lehendik ere aurreko udako gertakariak zirela-eta nahiko kili-kolo baitzeuden, ez eta Bernardenak ere, zortzi urte bete berriak izanik, ahaztua baitzuen exodoaren aurretik ikasitako guztia eta honela errezitatzen baitzuen berriro amaren aurrean: "Lurra bola borobil bat da, ezeren gainean jarrita ez dagoena", zortzi urte izan beharrean zazpi balitu bezala (desastre hutsa!).
es
Y la nieve segu?a cayendo, inexorable, silenciosa y tenaz, sobre los ?rboles del bulevar Delessert, al que hab?an regresado los P?ricand, porque pertenec?an a ese sector de la alta burgues?a francesa que prefiere ver a sus hijos privados de pan antes que de t?tulos, y de ninguna manera pod?an permitir que se interrumpieran los estudios de Hubert, tan comprometidos ya por los acontecimientos del verano anterior, ni los de Bernard, que acababa de cumplir ocho a?os, hab?a olvidado todo lo aprendido antes del ?xodo y volv?a a recitar ante su madre: "La Tierra es una bola redonda que no descansa sobre nada", como si en lugar de ocho s?lo tuviera siete (?desastroso!).
fr
Et la neige tombait toujours, inexorablement, douce et tenace sur les arbres du boulevard Delessert o? les P?ricand ?taient revenus habiter-car ils appartenaient ? cette classe de la haute bourgeoisie fran?aise qui aime mieux voir ses enfants priv?s de pain, de viande et d'air plut?t que de dipl?mes, et il ne fallait ? aucun prix interrompre les ?tudes d'Hubert, d?j? si compromises par les ?v?nements de l'?t? dernier, ni celles de Bernard qui allait sur ses huit ans, avait oubli? tout ce qu'il avait appris avant l'exode et ? qui sa m?re faisait r?citer : " La Terre est une boule ronde qui ne repose absolument sur rien ", comme s'il n'avait que sept ans au lieu de huit (c'?tait d?sastreux !).
en
And still the relentless snow fell-softly, cruelly-on the trees along the Boulevard Delessert where the P?ricands had come back to live (for they belonged to the French upper middle class who would prefer to see their children with no bread, no meat, no air rather than no education, and under no circumstances would they interrupt Hubert's studies, already so damaged by the terrible events of the past summer, nor Bernard's, who was nearly nine and had forgotten everything he'd learned before the exodus and was forced by his mother to recite "The earth is a sphere which sits on absolutely nothing" as if he were seven instead of eight-what a disaster!)
eu
Elur-malutek, jarrita zeraman doluzko beloa zipriztintzen zioten P?ricand andreari, dendaren aurrean ilaran jarrita zeuden bezeroen aurretik harro-harro pasatzen zenean, atalasera iritsi arte gelditu gabe, behin hara iritsita astintzen baitzuen bandera baten gisan familia ugariko amei ematen zieten lehentasunezko txartela.
es
Los copos de nieve salpicaban el velo de luto de la se?ora P?ricand cuando pasaba orgullosamente junto a los clientes que hac?an cola ante la tienda, sin detenerse hasta llegar al umbral, donde agitaba como una bandera el carnet de prioridad concedido a las madres de familia numerosa.
fr
Des flocons de neige s'accrochaient au voile de deuil de Mme P?ricand, lorsqu'elle longeait fi?rement la queue des clients debout devant le magasin et ne s'arr?tait qu'au seuil de la porte, agitant comme un drapeau dans sa main sa carte de priorit? d?livr?e aux m?res de familles nombreuses.
en
Snowflakes gathered on Madame P?ricand's black mourning veil as she marched proudly past the long queues of customers in front of the shop, stopping at the entrance to wave like a flag the priority ration card given to large families.
eu
Han zeuden Keanne eta Maurice Michaud, elurpean, txanda noiz iritsiko zitzaien zain elkar harturik, bi zaldi nekaturen gisan berriro bideari ekin aurretik.
es
Bajo la nieve, Jeanne y Maurice Michaud esperaban su turno hombro con hombro, como dos caballos cansados antes de reanudar la marcha.
fr
Sous la neige, Jeanne et Maurice Michaud attendaient leur tour, s'?paulant l'un l'autre comme les chevaux fatigu?s avant de reprendre la route.
en
In the snow, Jeanne and Maurice Michaud waited their turn, leaning against each other like weary horses during a short pause in their journey.
eu
Elurrez estalita zegoen P?re-Lachaiseko Charles Langeleten hilobia, bai eta Gien-go zubitik gertu zegoen auto-hilerria ere:
es
La nieve cubr?a la tumba de Charles Langelet en P?re-Lachaise y el cementerio de autom?viles cercano al puente de Gien:
fr
La neige recouvrait la tombe de Charlie Langelet au P?re-Lachaise et le cimeti?re d'autos pr?s du pont de Gien-toutes les autos bombard?es, br?l?es, abandonn?es au mois de juin et qui reposaient de chaque c?t? de la route, pench?es sur une roue ou sur le c?t?, ou b?antes ou ne laissant plus voir qu'un amas tordu de ferraille.
en
The snow covered Charlie Langelet's grave at the P?re-Lachaise cemetery, the piles of wrecked cars near the Gien bridge-and all the shelled, burned-out, abandoned vehicles left along the roads in June, tilted over on one wheel or on their side, or ripped open, or nothing more than a twisted mass of steel.
eu
errepidearen bi aldeetan pilatzen ziren auto bonbardatuak, erreak, ekainean abandonatuak, buelta osoa emanda edo trebeska etzanda, kapota irekita aho-zabalik baleude bezala edo txatar bihurritu mordo bat bilakatuta.
es
los coches bombardeados, calcinados, abandonados durante el mes de junio, se amontonaban a ambos lados de la carretera, panza arriba o tumbados sobre un costado, con el cap? abierto en un enorme bostezo o convertidos en un amasijo de retorcida chatarra.
fr
La campagne ?tait blanche, vaste, muette ;
en
The countryside was white, endless, silent.
eu
Zuri ageri ziren soroak, isilik eta zabal;
es
Los campos, silenciosos, inmensos, estaban blancos;
fr
la neige fondait pendant quelques jours ;
en
Only after several days did the snow melt;
eu
egun batzuetan, urtu egiten zen elurra eta horrek adoretu egiten zituen laborariak.
es
durante unos d?as, la nieve se fund?a y los campesinos recuperaban los ?nimos.
fr
les paysans se r?jouissaient.
en
the country folk were delighted.
eu
"Bai pozgarria lurra ikustea...", esaten zuten.
es
"Qu? alegr?a ver la tierra...", dec?an.
fr
" ?a fait du bien de voir la terre ", disaient-ils.
en
"It's good to see the earth again," they said.
eu
Biharamunean, alabaina, berriro egiten zuen elurra, eta han ibiltzen ziren beleak zeruan karranka.
es
Pero al d?a siguiente volv?a a nevar, y los cuervos graznaban en el cielo.
fr
Mais le lendemain elle tombait de nouveau, les corbeaux criaient dans le ciel.
en
But the next day it snowed again and the crows screeched in the skies.
eu
"Asko daude aurten", murmurikatzen zuten gazteek gudu-zelaiekin, hiri bonbardatuekin akordatzen zirela.
es
"Este a?o hay muchos", murmuraban los j?venes pensando en los campos de batalla, en las ciudades bombardeadas...
fr
" Il y en a beaucoup cette ann?e ", murmuraient les jeunes en pensant aux champs de bataille, aux villes bombard?es, mais les vieux r?pondaient :
en
"There's a lot of snow this year," the young people murmured, thinking of the battlefields, the towns that had been bombed.
eu
Baina zaharrek erantzuten zieten: "Beti bezala!". Landan ez zen ezer aldatu;
es
Pero los viejos respond?an: "?Igual que siempre!". En el campo nada hab?a cambiado;
fr
" Pas plus que d'habitude ! " ? la campagne rien ne changeait, on attendait.
en
But the older people replied, "No more than usual!" In the countryside nothing changed, everyone just waited.
