Bilaketa aurreratua

Ogi apurrak

Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)


Suite frantsesa, Irene Nemirovski / Mikel Garmendia /Jose Antonio Sarasola (Alberdania, 2011 )
aurrekoa | 189 / 102 orrialdea | hurrengoa
eu
Baina zaharrek erantzuten zieten: "Beti bezala!". Landan ez zen ezer aldatu;
es
Pero los viejos respond?an: "?Igual que siempre!". En el campo nada hab?a cambiado;
fr
" Pas plus que d'habitude ! " ? la campagne rien ne changeait, on attendait.
en
But the older people replied, "No more than usual!" In the countryside nothing changed, everyone just waited.
eu
Zain zeuden gerra noiz amaituko, blokeoa noiz bukatuko, presoak noiz itzuliko, denbora ona noiz helduko.
es
Esperaba el final de la guerra, el final del bloqueo, el regreso de los prisioneros, la llegada del buen tiempo.
fr
On attendait la fin de la guerre, la fin du blocus, le retour des prisonniers, la fin de l'hiver.
en
They waited for the war to end, for the blockade to be lifted, for the prisoners to come home, for the end of winter.
eu
"Aurten ez dugu udaberririk izango", zioten emakumeek hasperenka ikusirik joanak zirela otsaila eta martxoaren lehen egunak eta tenperaturak ez zirela hargatik leundu.
es
"Este a?o no habr? primavera", suspiraban las mujeres viendo pasar febrero y despu?s los primeros d?as de marzo sin que las temperaturas se suavizaran.
fr
" Il n'y aura pas de printemps cette ann?e ", soupiraient les femmes en voyant passer f?vrier, puis le d?but de mars sans que la temp?rature s'adouc?t.
en
"There won't be any spring this year," the women sighed as February passed, then the beginning of March and still it got no warmer.
eu
Urtua zen elurra, baina lurrak, gogorra eta arre kolorea hartua baitzen, burdina bailitzan durundatzen zuen.
es
La nieve se hab?a fundido, pero la tierra, dura y gris, resonaba como el hierro.
fr
La neige avait disparu, mais la terre ?tait grise, dure, sonore comme le fer.
en
The snow had disappeared, but the earth was grey and as hard as iron.
eu
Patatak izozturik.
es
Las patatas se helaban.
fr
Les pommes de terre gelaient.
en
The potatoes froze.
eu
Abereak bazkarik gabe gelditu ziren; aire zabalean bilatu beharko zuten jatekoa, baina ez zen ikusten belar-izpi bat bera ere.
es
Los animales se hab?an quedado sin forraje; deber?an haber buscado el alimento al aire libre, pero no se ve?a ni una brizna de hierba.
fr
Les b?tes n'avaient plus de fourrage, elles auraient d? d?j? chercher leur nourriture dehors, mais pas un brin d'herbe n'apparaissait.
en
The animals had nothing to eat. They should have been put out to pasture by now, but there wasn't a single blade of grass in sight.
eu
Labarietarren herrixkan, zaharrek egurrezko atetzarren atzean egiten zuten lubakia, gauaz iltzatu egiten baitzituzten sendoago egon zitezen.
es
En la aldea de los Labarie, los viejos se atrincheraban tras las grandes puertas de madera, que por la noche aseguraban con clavos.
fr
Au hameau des Sabarie, les vieux se claquemuraient derri?re les grandes portes de bois que l'on clouait ? la nuit.
en
In the Sabaries' hamlet, the old people shut themselves away behind their great wooden doors, which they nailed shut at night.
eu
Berogailuaren inguruan biltzen zen familia eta emakumeek presoentzako arropak egiten zituzten ahorik zabaldu gabe.
es
La familia se reun?a alrededor de la estufa y las mujeres tej?an para los prisioneros sin despegar los labios.
fr
La famille se r?unissait autour du po?le et l'on tricotait pour les prisonniers, sans ?changer une parole.
en
The family huddled round the stove, knitting for the prisoners, without saying a word.
eu
Bi ahizpek alkandora txikiak eta troxak egiten zituzten maindire zaharrekin.
es
Las dos hermanas hac?an camisitas y pa?ales con s?banas viejas:
fr
Madeleine et C?cile taillaient de petites chemises et des langes dans de vieux draps :
en
Madeleine and C?cile were making little nightshirts and nappies out of old sheets:
eu
Madeleine Beno?tekin ezkondu zen irailean, eta haurdun zegoen.
es
Madeleine se hab?a casado con el Beno?t en septiembre y esperaba un hijo.
fr
Madeleine avait ?pous? le Beno?t au mois de septembre et elle attendait un enfant.
en
Madeleine had married Beno?t in September and was expecting a baby.
eu
"Ai, ene Jainkoa, hau zoritxarraren handia!", murmurikatzen zuten atsoek haize-bafada batek ateari bortizki erasotzen zionean.
es
"?Ah, Dios m?o, qu? desgracia tan grande!", murmuraban las viejas cuando una r?faga de viento sacud?a la puerta con violencia.
fr
Quand un coup de vent trop fort secouait la porte, " H? l?, mon Dieu, c'est trop de mis?re ", disaient les vieilles.
en
When a harsh gust of wind shook the door, the old women would say, "Ah, dear God, it's just too much!" At the neighbouring farm a baby was crying.
eu
Ondoko etxaldean, Gabonak baino lehentxeago jaiotako haur baten negarrak entzuten ziren;
es
En la granja vecina se o?a llorar a un ni?o que hab?a nacido poco antes de Navidad;
fr
Dans la ferme voisine criait un petit gar?on n? un peu avant No?l et dont le p?re ?tait prisonnier.
en
He'd been born just before Christmas and his father was a prisoner of war.
eu
amak bazituen beste hiru seme-alaba, eta senarra, berriz, preso zegoen.
es
la madre ten?a otros tres hijos y el marido estaba prisionero.
fr
La m?re avait d?j? trois enfants.
en
His mother already had three other children.
eu
Emakume luze eta argala zen, emakume apala zen, isila, zuhurra, sekula kexatzen ez zena.
es
Era una campesina alta y delgada, una mujer pudorosa, callada, reservada, que nunca se quejaba.
fr
C'?tait une longue et maigre paysanne, pudique, silencieuse, r?serv?e, qui ne se plaignait jamais.
en
She was a tall, thin countrywoman, modest, reserved, who never complained.
eu
Esaten ziotenean: "Nola moldatuko zara, Louise, etxean gizonik gabe, inoren laguntzarik gabe, lau seme-alabarekin eta lan horrekin guztiarekin?"; irribarre ahul bat egiten zuen, begiak hotz eta triste, eta erantzuten zuen: "Ez dago beste erremediorik...".
es
Cuando le dec?an: "?C?mo se las va a arreglar, Louise, sin un hombre en casa, sin nadie que la ayude, con cuatro criaturas y todo ese trabajo?", ella sonre?a d?bilmente, mientras sus ojos permanec?an fr?os y tristes, y respond?a: "No queda m?s remedio...".
fr
Lorsqu'on lui disait : " Comment allez-vous vous en tirer, Louise, sans homme ? la maison, avec tout ce travail, personne pour vous aider et les quatre petits ? ", elle souriait l?g?rement tandis que ses yeux demeuraient froids et tristes et r?pondait :
en
When people asked her, "How are you going to manage, Louise, with no man at home, with all the work, no one to help you and four children?" her eyes would be sad and cold, but she would smile faintly and reply, "I have no choice ..."
eu
Gauaz, txikiak lokartzen zirenean, Labarietarrenean azaltzen zen. Ate ondo-ondoan esertzen zen jostekoekin, badaezpada ere, seme-alabak esnatu eta deika hasiko balira ere.
es
Por la noche, cuando los peque?os se dorm?an, aparec?a por casa de los Labarie. Se sentaba con su labor muy cerca de la puerta, para poder o?r a sus hijos si se despertaban y la llamaban.
fr
" Il faut bien... " Le soir, quand les enfants ?taient endormis, on la voyait appara?tre chez les Sabarie.
en
In the evening, when the children were asleep, she would go round to the Sabaries and sit down with her knitting, next to the door so she could hear if her children called her through the silent darkness.
eu
Inork ikusten ez zuenean, isil-gordeka begiak altxatu eta Madeleine eta haren senar gazteari begiratzen zien, inbidiarik gabe, gaiztakeriarik gabe, halako tristura mutu batez;
es
Cuando nadie la ve?a, levantaba furtivamente los ojos y miraba a Madeleine y a su joven marido, sin envidia, sin maldad, con una tristeza muda;
fr
Elle s'asseyait avec son tricot, tout pr?s de la porte pour entendre dans le silence nocturne les voix des enfants s'ils l'appelaient.
en
When no one was looking she would secretly watch Madeleine with her young husband, without envy, without malice, but in silent sorrow;
eu
"Tira, joan beharra daukat.
es
"Bueno, tengo que irme.
fr
Quand on ne la regardait pas, elle levait furtivement les paupi?res et contemplait Madeleine avec son jeune mari, sans jalousie, sans malveillance, avec une muette tristesse, puis elle baissait vite son regard sur son travail et au bout d'un quart d'heure se levait, prenait ses sabots, disait ? mi-voix :
en
then she would quickly look back down at her work.
eu
Gabon guztioi eta bihar arte".
es
Buenas noches a todos y hasta ma?ana".
fr
" Allons, faut que je m'en aille.
en
After a quarter of an hour she would get up, put on her shoes and say quietly, "Well, I'd better get going.
eu
Eta etxera itzultzen zen.
es
Y regresaba a su casa.
fr
Bonsoir et bonne nuit, messieurs dames ", et rentrait chez elle.
en
Goodnight, goodbye everyone," and go home.
eu
Martxoko gau bat zen.
es
Era una noche de marzo.
fr
C'?tait une nuit de mars.
en
It was a March evening.
eu
Lokartu ezinik zegoen.
es
No pod?a dormir.
fr
Elle ne pouvait dormir.
en
She couldn't sleep.
eu
Ia gau guztiak ematen zituen horrela, ohe huts eta izoztu hartan lokartzen ahaleginduz.
es
Casi todas las noches se las pasaba as?, intentando conciliar el sue?o en aquella cama vac?a y helada.
fr
Presque toutes ses nuits s'?coulaient ainsi ? chercher le sommeil dans ce lit froid et vide.
en
It was the same almost every night when she tried to fall asleep in the cold, empty bed.
eu
Inoiz pasatu zitzaion burutik seme nagusia beraren ondoan oheratzea, baina halako beldur sineskeriazko batek eragotzi zion halakorik egitea:
es
Alguna vez hab?a pensado acostar al mayor con ella, pero una especie de temor supersticioso se lo hab?a impedido:
fr
Elle avait song? ? coucher l'a?n? des enfants avec elle, mais elle avait ?t? arr?t?e par une sorte de crainte superstitieuse :
en
She had thought about having her eldest child sleep with her, but a kind of superstitious fear prevented her:
eu
libre behar zuen leku hark etxean falta zenarentzat.
es
aquel sitio ten?a que permanecer libre para el ausente.
fr
la place devait demeurer libre pour l'absent.
en
that place had to be saved for her absent husband.
eu
Haize gogorra zebilen gau hartan, Morvaneko mendietatik zetorren eta eskualde osoa zeharkatzen zuen haizetea.
es
Esa noche soplaba un fuerte viento, un vendaval que cruzaba la regi?n procedente de las monta?as de Morvan.
fr
Cette nuit-l?, un vent violent soufflait, une temp?te qui des monts du Morvan passait sur le pays.
en
On this particular night, a violent wind was blowing as a storm from the Morvan mountains swept over the village.
eu
"Bihar, elurra berriro!", esan zuen jendeak.
es
"?Ma?ana, otra vez nieve!", hab?a dicho la gente.
fr
" Encore de la neige demain ! " avaient dit les gens.
en
"There'll be more snow tomorrow!" everyone said.
eu
Bere etxetzar isil hartan, hondoratzen ari den itsasontziak bezala egiten batzuen karraska, emakumeak lehendabizikoz amore eman eta han hasi zen negar batean.
es
En su gran casa silenciosa, que cruj?a como un barco a la deriva, la mujer se dej? ir por primera vez y llor? a l?grima viva.
fr
La femme, dans sa grande maison silencieuse qui craquait de toutes parts comme un bateau ? la d?rive, se laissait aller pour la premi?re fois, fondait en larmes.
en
In her large, silent house that creaked like a ship adrift at sea, the woman couldn't bear it any more and, for the very first time, burst into tears.
eu
Ez zitzaion halakorik gertatu ez senarra 1939an joan zitzaionean, ez baimen-aldi labur baten ondotik alde egiten zuenean, ez preso hartu zutela jakin zuenean, ez eta bakarrik, senarrik gabe, erditu zenean ere.
es
No le hab?a ocurrido cuando su marido se fue en 1939, ni cuando se marchaba despu?s de un breve permiso, ni cuando supo que lo hab?an hecho prisionero, ni cuando dio a luz sin ?l.
fr
Cela ne lui ?tait pas arriv? quand son mari ?tait parti en 39, ni lorsqu'il la quittait apr?s les br?ves permissions, ni lorsqu'elle avait appris qu'il ?tait prisonnier, ni lorsqu'elle avait accouch? sans lui.
en
She hadn't cried when her husband had left in '39, nor when he'd said goodbye after his few days home on leave, nor when she'd found out he'd been taken prisoner, nor when she'd given birth all alone.
eu
Ahituak zituen, ordea, indar guztiak:
es
Pero hab?a llegado al l?mite de sus fuerzas:
fr
Mais elle ?tait ? bout de forces :
en
But she just couldn't bear it any more:
eu
hainbeste lan...
es
tanto trabajo...
fr
tant de travail...
en
so much work to do ...
eu
Txikitxoak, hain indartsua baitzen, leher eginda uzten zuen haren jangale eta negarrekin;
es
El peque?o, tan fuerte, que la agotaba con su apetito y su llanto;
fr
le petit qui ?tait si fort et l'?puisait avec son app?tit et ses cris...
en
the baby was so big and wore her out with his feeding and crying ...
eu
behiak, hotza zela-eta, apenas ematen zuen esnerik;
es
la vaca, que apenas daba leche por culpa del fr?o;
fr
la vache qui ne donnait presque plus de lait ? cause du froid...
en
the cow hardly gave any milk because it was so cold ...
eu
oiloei ez zitzaien bazka-alerik gelditzen eta ez zuten arrautzarik jarri nahi;
es
las gallinas, que ya no ten?an grano y se negaban a poner;
fr
des poules qui n'avaient plus de grain et ne voulaient pas pondre, la glace qu'il fallait casser au lavoir...
en
the chickens had nothing to eat and weren't laying any eggs ...
eu
harraskako izotza egunero puskatu beharra...
es
el hielo del lavadero, que hab?a que romper todos los d?as...
fr
C'?tait trop...
en
in the wash-house she had to break the ice ...
eu
Gehiegizkoa zen, ezin zuen gehiago, indarrik gabe gelditu zen, bizitzen ere ez zuen jarraitu nahi...
es
Era demasiado, no pod?a m?s, se hab?a quedado sin energ?as, ya ni siquiera quer?a vivir...
fr
Elle n'en pouvait plus...
en
It was all too much. She just couldn't do it any more-it was making her ill.
eu
Zertarako?
es
?Para qu??
fr
elle n'avait plus de sant?...
en
What was the point of living?
eu
Ez zuen berriro ikusiko senarra, haren falta sumatzen baitzuen hark emaztearena bezainbeste eta Alemanian hilko baitzen...
es
No volver?a a ver a su marido, que la echaba de menos tanto como ella a ?l y morir?a en Alemania...
fr
Elle ne reverrait pas son mari, ils s'ennuyaient trop l'un de l'autre, il mourrait en Allemagne.
en
They missed each other so much; at that moment he was probably dying in Germany.
eu
Eta zer hotza ohetzar hartan...
es
Qu? fr?o hac?a en aquella cama tan grande...
fr
Qu'il faisait froid dans ce grand lit :
en
It was so cold in that big bed.
eu
Gomazko poltsa atera, bi ordu lehenago ur bero-beroz beterik maindireen artean sartu baitzuen eta honezkero hotz-hotza baitzegoen, emeki-emeki lurrean utzi eta, eskua ateratzerakoan, doi-doi ukitu zituen solairu-lauza izoztuak eta are hotz handiagoa izan zuen, bihotza ere zeharkatu baitzion.
es
Sac? la bolsa de agua que hab?a metido hirviendo entre las s?banas dos horas antes y que ya no conservaba ni una pizca de calor, la dej? con suavidad en el suelo y, al retirar la mano, roz? las baldosas heladas, y a?n tuvo m?s fr?o, un fr?o que le traspas? el coraz?n.
fr
elle retira la boule de gr?s qu'elle avait gliss?e sous ses draps deux heures auparavant br?lante et qui n'avait plus maintenant un atome de chaleur, elle la posa doucement sur le sol carrel? et, retirant sa main, elle toucha un instant le parquet glac? et eut encore plus froid, jusqu'au c?ur.
en
She reached for the warming stone, which a few hours ago had been burning hot but was now icy cold, took it out from under the sheets and set it gently down on the floor.
eu
Negar-zotinek burutik oinetaraino dardarazten zuten.
es
Los sollozos la agitaban de pies a cabeza.
fr
Les sanglots la secouaient.
en
As her hand touched the freezing tiles, she felt an even icier chill run straight through her heart.
eu
Zer esan hura kontsolatzeko?
es
?Qu? pod?an decirle para consolarla?
fr
Qu'est-ce qu'on pouvait dire pour la consoler ?
en
What could anyone say to ease her pain?
eu
"Ez zara bakarra...".
es
"No eres la ?nica...".
fr
" Vous n'?tes pas la seule...
en
"You're not the only one ..."
eu
Hori bazekien, baina zorte hobea izan zuten beste batzuek.
es
Eso ya lo sab?a, pero otras hab?an tenido m?s suerte.
fr
" Elle le savait bien mais d'autres avaient de la chance...
en
She knew that only too well but other people seemed to be lucky ...
eu
Madeleine Labariek, esaterako...
es
Madeleine Labarie, por ejemplo...
fr
Madeleine Sabarie, par exemple...
en
Madeleine Sabarie, for example ...
eu
Ez zion gaitzik opa, baina...
es
No le deseaba ning?n mal, pero...
fr
Elle ne lui souhaitait pas de mal...
en
She didn't wish her harm ...
eu
ez zen bidezkoa!
es
?no era justo!
fr
Mais c'?tait trop !
en
It was just too much!
eu
Izugarriegia zen mundua.
es
El mundo era demasiado horrible.
fr
Le monde ?tait trop malheureux.
en
Life was too painful.
eu
Hotzak uzkurturik zegoen.
es
Estaba aterida.
fr
Son maigre corps ?tait transi.
en
Her thin body was frozen.
eu
Burusien eta ohazal azpian estu-estu jarrita ere, hezurretaraino sartzen zitzaion hotza bere gorputz argalean.
es
Por mucho que se encogiera bajo las mantas y la colcha, el fr?o penetraba en su escu?lido cuerpo y la calaba hasta los huesos.
fr
Elle avait beau se blottir sous la couverture, sous l'?dredon, il lui semblait que le froid la p?n?trait jusque dans les jointures de ses os.
en
It did her no good to huddle under the eiderdown, she felt the cold seeping right down to her bones.
eu
"Pasako da hau guztia, amaituko da gerra eta itzuliko zaizu senarra", esaten zion jendeak.
es
"Todo esto pasar?, la guerra acabar? y tu marido volver?", dec?a la gente.
fr
" ?a passera, il reviendra et la guerre finira !
en
"It will pass, he'll come home and the war will be over!" people would say.
aurrekoa | 189 / 102 orrialdea | hurrengoa

Nodoa: liferay1.lgp.ehu.eus