Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Suite frantsesa, Irene Nemirovski / Mikel Garmendia /Jose Antonio Sarasola (Alberdania, 2011
)
eu
bere semearen ateraldi hura, ahots intonazio hura, haurtxo esku potolo haien keinu bat... gauza haiek, segundo batez bada ere, egiazki ezabatzen zuten denbora.
es
recuperaba determinada frase de su hijo, determinada entonaci?n de voz, determinado gesto de sus regordetas manos de beb?, que por un segundo abol?an realmente el tiempo.
fr
elle retrouvait tel mot de son fils, telle intonation de sa voix, tel geste de ses petites mains potel?es de b?b? qui, vraiment, pour une seconde, abolissaient le temps.
en
she would remember certain words her son had said, certain intonations in his voice, a gesture he made with his chubby little hands when he was a baby, memories that, truly, for just an instant, could take her back in time.
eu
Ez ziren irudipen hutsak, errealitatea bera zen, errealitatearen alderdi betierekoa, ezertxok ere ezin baitu eragotzi hura guztia gertatu izana.
es
Ya no eran imaginaciones suyas, sino la realidad misma, recuperada en lo que ten?a de imperecedero, puesto que nada pod?a hacer que todo aquello no hubiera ocurrido.
fr
Ce n'?tait plus de l'imagination mais la r?alit? elle-m?me lui ?tait rendue dans ce qu'elle avait d'imp?rissable, car rien ne pouvait faire que tout cela n'e?t pas eu lieu.
en
It was no longer her imagination but reality itself, rediscovered through her enduring memories, for nothing could change the fact that these things had actually happened.
eu
Ez absentziak, ez heriotzak berak ere, ezin zezaketen ezabatu iragana:
es
Ni la ausencia, ni la misma muerte, pod?an borrar el pasado:
fr
L'absence, la mort m?me, n'?taient pas capables d'effacer le pass? ;
en
Absence, even death, could not erase the past;
eu
Gastonen arrosa koloreko mantala, asunek eskutxoa erreta negarrez etorri zitzaionean zeukan aurpegiera behinola existitu ziren eta, bizi zen bitartean, existitzen jarraituko zuten berak hala nahi bazuen.
es
el delantal rosa que hab?a llevado Gaston o el gesto con que le hab?a ense?ado la mano ara?ada por una ortiga hab?an existido y, mientras ella viviera, estaba en su voluntad que volvieran a existir.
fr
un tablier rose que son fils avait port?, le mouvement par lequel il lui avait tendu en pleurant sa main piqu?e par une ortie, tout cela avait exist? et il ?tait en son pouvoir, tant qu'elle ?tait vivante encore, que cela exist?t de nouveau.
en
the pink smock her son had worn, the way he cried and held out his hand to her when he'd been stung by nettles, all these things had happened and it was within her power, as long as she was still alive, to bring them back to life.
eu
Nahikoa zuen horretarako bakardadea, isiltasuna, eta altzari haiek, bere semearekin partekatu zituen gauza haiek inguruan edukitzea.
es
No necesitaba m?s que la soledad, la oscuridad y tener a su alrededor aquellos muebles, aquellas cosas que hab?a compartido con su hijo.
fr
Il n'y fallait que la solitude, l'ombre, et autour d'elle ces meubles, ces objets qu'avait connus son fils.
en
All she needed was solitude, darkness, the furniture around her and these objects that her son had touched.
eu
Bere nahierara aldatzen zituen haluzinazioak.
es
Variaba sus alucinaciones a voluntad.
fr
Elle variait ses hallucinations ? son gr?.
en
She would vary her hallucinations to suit her mood.
eu
Ez zen konformatzen iraganarekin; etorkizunarekin ere jostatzen zen.
es
No se contentaba con el pasado; jugaba con el futuro.
fr
Elle ne se contentait pas du pass? ; elle escomptait l'avenir !
en
Not content merely with the past, she anticipated the future;
eu
Orainaldia bere nahierara aldatzen zuen;
es
Cambiaba el presente a su capricho;
fr
Elle changeait le pr?sent selon sa volont? ;
en
she moulded the present to her will.
eu
gezurrak esan eta iruzur egiten zion bere buruari; baina gezur haiek, berak asmatuak zirenez, maite zituen.
es
ment?a y se enga?aba a s? misma; pero, como sus mentiras eran obra suya, las amaba.
fr
elle mentait et se trompait elle-m?me, mais comme ses mensonges ?taient ses propres ?uvres, elle les ch?rissait.
en
Though she lied and deceived herself, the lies were her own creation and she cherished them.
eu
Horrela, une labur batzuetan zoriontsu izatea lortzen zuen.
es
Durante unos breves instantes era feliz.
fr
Pour de brefs instants, elle ?tait heureuse.
en
For very brief moments she was happy.
eu
Eta zoriontasun hark ez zeukan errealitateak ezarri ohi duen mugarik.
es
Su felicidad ya no conoc?a los l?mites impuestos por la realidad.
fr
Il n'y avait plus ? son bonheur ces limites impos?es par le r?el.
en
Her happiness was not hampered by the restrictions of reality.
eu
Dena zen posible, dena zeukan bere eskumenean.
es
Todo era posible, todo estaba al alcance de su mano.
fr
Tout ?tait possible, tout ?tait ? sa port?e.
en
Everything was possible, everything within reach.
eu
Lehenengo eta behin, gerra amaituta zegoen;
es
Para empezar, la guerra hab?a acabado.
fr
D'abord, la guerre ?tait finie.
en
First of all the war was over.
eu
hori izaten zen ametsaren abiapuntua. Tranpolin horretatik murgiltzen zen mugarik gabeko zoriontasunean.
es
?se era el punto de partida del sue?o, el trampol?n desde el que se lanzaba hacia una felicidad sin l?mites.
fr
C'?tait cela le point de d?part du r?ve, le tremplin d'o? l'on s'?lan?ait vers une f?licit? sans bornes.
en
That was the starting point of her dream, the springboard from which she could launch herself towards endless joy.
eu
Gerra amaitua zen...
es
La guerra hab?a acabado...
fr
La guerre ?tait finie...
en
The war was over ...
eu
Beste edozein bezalako egun batean.
es
Era un d?a como otro cualquiera.
fr
C'?tait un jour comme les autres jours...
en
It was a day like any other ...
eu
Zergatik ez bihar bertan?
es
?Por qu? no ma?ana?
fr
Pourquoi pas demain ?
en
Tomorrow-why not?
eu
Ez zuen ezer jakingo azken minutura arte.
es
No sabr?a nada hasta el ?ltimo minuto;
fr
Elle ne saurait rien jusqu'? la derni?re minute ;
en
She would know nothing until the very last minute;
eu
Jadanik ez zuen irakurtzen egunkaririk, ez entzuten irratirik.
es
ya no le?a los peri?dicos, ya no o?a la radio.
fr
elle ne lisait plus les journaux, elle n'?coutait pas la radio.
en
she didn't read the papers any more, didn't listen to the radio.
eu
Trumoi erauntsi bat bezala izango zen.
es
Estallar?a como una tormenta.
fr
Cela ?claterait comme un coup de tonnerre.
en
It would be like a bolt from the blue.
eu
Goiz batean, sukaldera joatean, Marthe ikusiko zuen, begiak betzuloetatik irteteko zorian:
es
Una ma?ana, al bajar a la cocina, ver?a a Marthe con los ojos desorbitados:
fr
Un matin, en descendant ? la cuisine, elle verrait Marthe, les yeux hors de la t?te :
en
One morning, she would go down to the kitchen and see the cook wide-eyed:
eu
Horrelaxe enteratu zen Belgikako erregeak kapitulatu zuenean, alemanak Parisez jabetu zirenean, Armistizioa izenpetu zenean...
es
As? era como se hab?a enterado de la capitulaci?n del rey de B?lgica, de la toma de Par?s, de la llegada de los alemanes, del armisticio...
fr
" C'?tait comme cela qu'elle avait appris la capitulation du roi des Belges, la prise de Paris, l'arriv?e des Allemands, l'Armistice...
en
"Haven't you heard, Madame?" The surrender of the King of Belgium, the fall of Paris, the arrival of the Germans, the Armistice ...
eu
Eta zergatik ez gerraren amaiera?
es
?Y por qu? no de la paz?
fr
Alors, pourquoi pas la paix ?
en
Well, why not peace too?
eu
Zergatik ez: "Andrea, amaitu omen da!
es
Por qu? no: "?Se?ora, parece que se ha acabado!
fr
Pourquoi pas-" Madame, il para?t que c'est fini !
en
Why not: "Madame, it seems it's all over!
eu
Jadanik ez omen dago borrokarik, jadanik ez omen gaude gerran eta presoak bueltan omen datoz!". Garaipena ingelesena edo alemanena izatea, hori zen gutxienekoa.
es
?Parece que han dejado de luchar, que ya no estamos en guerra, que van a volver los prisioneros!". Que la victoria fuera de los ingleses o los alemanes le daba igual.
fr
Il para?t qu'on ne se bat plus, que ce n'est plus la guerre, que les prisonniers vont revenir ! " Victoire des Anglais ou des Allemands, que lui importait !
en
It seems no one's fighting any more, there's no more war, the prisoners are coming home!" She couldn't care less if it was the English or the Germans who had won.
eu
Inporta zitzaion gauza bakarra bere semea zen.
es
Lo ?nico que le importaba era su hijo.
fr
Elle ne se souciait que de son fils.
en
All she cared about was her son.
eu
Zurbil, ezpainak dardarka eta begiak itxita, bere buruan irudikatzen zuen koadroa, eroen pinturek eduki ohi duten ?abardura ugaritasun guztiarekin.
es
P?lida, con los labios temblorosos y los ojos cerrados, se representaba el cuadro en su mente, con esa profusi?n de detalles que suelen tener las pinturas de los locos.
fr
Bl?me, les l?vres tremblantes, les yeux clos, elle dessinait le tableau dans son esprit, avec cette profusion de d?tails qu'on retrouve dans les peintures des fous.
en
White as a ghost, eyes closed, she created the scene in her mind with the same abundance of detail found in the paintings of madmen.
eu
Gastonen aurpegiko zimurrik sumaezinena ere ikusten zuen, nola zegoen orrazturik, zer arropa zeuzkan, nola zeuzkan lotuta bere soldadu botak;
es
Ve?a hasta la ?ltima arruga del rostro de Gaston, c?mo iba peinado, la ropa que llevaba, sus borcegu?es militares;
fr
Elle voyait chaque petite ride sur le visage de Gaston, sa coiffure, son habillement, les lacets de ses brodequins de soldat ;
en
She could see each and every line on Gaston's face, his hair, his clothing, the laces on his army boots;
eu
haren ahots inflexio hautemangaitzenak ere igartzen zituen.
es
percib?a hasta la menor inflexi?n de su voz.
fr
elle entendait chaque inflexion de sa voix.
en
she could hear every inflection in his voice.
eu
-Tira, aurrera... -xuxurlatu zuen eskuak luzatuz-.
es
-Vamos, entra... -susurr? extendiendo las manos-.
fr
Elle tendit les mains en chuchotant : " Eh bien !
en
She stretched out her hands and whispered, "Well, come inside.
eu
Ez al duzu jadanik zeure etxea ezagutzen?
es
?Es que ya no reconoces tu casa?
fr
entre, tu ne reconnais plus ta maison ?
en
Don't you recognise your own house?"
eu
Lehen une haietan Lucile ezabatu egingo zen, Gaston berari zegokiolako eta ez beste inori.
es
Durante esos primeros instantes Lucile se borrar?a, porque Gaston le pertenecer?a a ella y s?lo a ella.
fr
Lucile s'effacerait pendant ces premiers instants o? il n'appartiendrait qu'? elle seule.
en
During these first moments, Lucile faded away and Gaston belonged to her and her alone.
eu
Musuak eta malkoak, neurriz;
es
No abusar?a de los besos y las l?grimas;
fr
Elle n'abuserait pas des baisers et des larmes.
en
She would be careful not to cry and kiss him for too long.
eu
bazkari eder bat eta bainua prestatzeko aginduko zuen, eta ondoren, berehalaxe, esango zion:
es
har?a que le prepararan un buen almuerzo y un ba?o, e inmediatamente despu?s le dir?a:
fr
Elle lui ferait pr?parer un bon d?jeuner, un bain, et tout de suite apr?s :
en
She would make him a good lunch, run his bath, tell him immediately about his affairs:
eu
"Zure negozioez arduratu naiz, badakizu?
es
"Me he ocupado de tus negocios, ?sabes?
fr
" Tu sais, j'ai bien pris soin de tes affaires.
en
You remember that piece of land you wanted, near the ?tang-Ne??
eu
?tang-Ne? urmaelaren ondoko sail hura, zuk nahi zenuena, erosi egin nuen, orain zurea da.
es
Esa propiedad que quer?as, cerca del Lago Nuevo, la he conseguido, es tuya.
fr
Ce domaine que tu convoitais, pr?s de l'?tang-Ne?, je l'ai, il est ? toi.
en
I bought it, it's yours.
eu
Montmortarren belardi hura ere erosi nuen, gurearekin muga egiten zuena eta bizkondeak munduko urre guztiagatik ere saldu nahi ez ziguna.
es
Tambi?n he adquirido el prado de los Montmort, que colinda con el nuestro y que el vizconde no quer?a vendernos por todo el oro del mundo.
fr
J'ai achet? aussi le pr? des Montmort qui est mitoyen du n?tre et que le vicomte ne voulait pour rien au monde nous c?der.
en
I also bought that meadow of the Montmorts' that borders on ours-the one the Viscount was adamant he wouldn't sell to us.
eu
Nik une egokira arte itxaron nuen eta azkenean baita lortu ere nahi nuena.
es
Pero esper? el momento favorable y logr? lo que quer?a.
fr
Moi, j'ai attendu le moment favorable. J'ai obtenu ce que je voulais.
en
Well, I waited for the right moment. I got what I wanted.
eu
Pozik zaude?
es
?Est?s contento?
fr
Es-tu content ?
en
Are you pleased?
eu
Leku seguruan gordeta eduki ditut zure urrea, zure zilarra eta etxeko bitxi guztiak...
es
He guardado en lugar seguro tu oro, tu plata, las joyas de la familia...
fr
J'ai mis en lieu s?r ton or, ton argenterie, les bijoux de famille.
en
I've put your gold, your silverware, the family jewellery all in a safe place.
eu
Neuk egin dut dena, neu bakarrik arduratu naiz gauza guztiez.
es
Lo he hecho todo, lo he afrontado todo, sola.
fr
J'ai tout accompli, affront?, seule.
en
I did everything, courageously, all by myself.
eu
Zure andreagatik izan balitz, jai zeneukan...
es
Con tu mujer no se puede contar...
fr
S'il avait fallu compter sur ta femme...
en
If I'd had to count on your wife ...
eu
Ez zara ohartzen neu naizela zure lagun bakarra?
es
?No ves que soy tu ?nica amiga?
fr
N'est-ce pas que c'est moi ta seule amie ?
en
You can see I'm your only real friend, can't you?
eu
Ulertzen zaituen bakarra?
es
?La ?nica que te comprende?
fr
Que moi seule je te comprends ?
en
That I'm the only one who really understands you?
eu
Baina zoaz, seme!
es
Pero ?ve, hijo!
fr
Mais va, mon fils !
en
But go and see your wife, my boy.
eu
Zoaz zeure andrearengana!
es
?Ve con tu mujer!
fr
Va aupr?s de ta femme.
en
Go on.
eu
Horrengandik ez dago asko espero izaterik.
es
No esperes gran cosa de ella.
fr
N'attends pas grand-chose d'elle.
en
Just don't expect much from her.
eu
Emakume hotza eta tematia da.
es
Es una criatura fr?a y obstinada.
fr
C'est une cr?ature froide et r?tive.
en
She's a cold, rebellious creature.
eu
Halere, bion artean heziko dugu eta jarriko dugu geure esanetara, neu bakarrik egon naizenean baino errazago;
es
Pero entre los dos sabremos someterla a nuestra voluntad mejor que cuando yo estaba sola y ella se atrincheraba en sus largos silencios.
fr
Mais ? nous deux, nous saurons la plier ? nos volont?s mieux que je ne pouvais le faire seule, quand elle m'?chappait par ses longs silences.
en
Together, though, we'll be able to bend her to our will better than I could do alone.
eu
nirekin bere isilaldi luzeetan babesten zen.
es
T? en cambio tienes derecho a preguntar:
fr
Toi, tu as le droit de demander :
en
She eludes me with her long silences, whereas you have the right to ask her what she's thinking.
eu
Zuk, ordea, eskubidea daukazu galdetzeko: 'Zertan zaude pentsatzen?'.
es
"?En qu? piensas?". Eres el amo, puedes exigir una respuesta.
fr
"? quoi penses-tu ?" Tu es le ma?tre, tu peux exiger une r?ponse.
en
You're the master of the house: you can demand to know.
