Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

Tarte batez Ru?ngo katedrala mehatxatzen zuten arriskuez pentsatzeari utzi eta bere buruak konkretuki zein arrisku izan zitzakeen irudikatzen hasi zen.

Durante un rato dej? de pensar en los peligros que acechaban a la catedral de Ru?n para imaginarse muy concretamente los que corr?a ?l, Charles Langelet.

Pendant quelque temps, il cessa de songer aux p?rils courus par la cath?drale de Rouen pour se repr?senter tr?s pr?cis?ment ce qui le guettait lui, Charles Langelet.

He stopped thinking about the dangers the Rouen cathedral might face for a moment to imagine very precisely what was threatening him, Charles Langelet.

Ez zuen horretaz gehiegi pentsatu nahi, baina guztiz desatseginak ziren burura zetozkion irudiak.

No quer?a darle demasiadas vueltas, pero las im?genes que acud?an a su mente eran de lo m?s desagradables.

Il ne voulait pas y attacher sa pens?e mais les images les plus d?sobligeantes se pr?sentaient ? son esprit.

He didn't want to dwell on it, but the most unpleasant images filled his mind.

Bolanteari atxikita, dardara txikia egiten zioten bere esku luze eta meheek.

Crispadas sobre el volante, sus largas y delgadas manos temblaban ligeramente.

Ses grandes mains d?licates et maigres crisp?es sur le volant tremblaient un peu.

His large, delicate, slim hands clenched the steering wheel, trembling slightly.

Auto gutxi eta etxe gutxi ikusten ziren han barna, eta gainera ez zekien oso ondo norantz zihoan.

Por all? se ve?an pocos coches y pocas casas, y ni siquiera sab?a muy bien ad?nde se dirig?a.

L? o? il se trouvait il y avait peu de voitures et peu d'habitations, seulement il ne se rendait pas du tout compte du lieu vers lequel il se dirigeait.

There were few cars and houses where he was, and he had no idea were he was going.

Beti izan zuen orientazio txarra eta ez zegoen ohitua auto-gidaririk gabe bidaiatzera.

Siempre se hab?a orientado mal y no estaba acostumbrado a viajar sin ch?fer.

Il s'?tait toujours tr?s mal orient?.

He had always had a bad sense of direction.

Puska batean egon zen Gienen inguruan biraka eta urduritzen hasi zen.

Se pas? un buen rato dando vueltas alrededor de Gien y empez? a ponerse nervioso.

Il n'avait pas l'habitude de voyager sans chauffeur.

He wasn't used to travelling without a chauffeur.

Beldur zen ez ote zen gasolinarik gabe geldituko.

Tem?a quedarse sin gasolina.

Il erra quelque temps autour de Gien. Il s'?nervait d'autant plus qu'il craignait de manquer d'essence.

For a while he got lost in the outskirts of Gien, becoming ever more agitated for fear he might run out of petrol.

Buruari eragin eta hasperen egin zuen.

Mene? la cabeza y suspir?.

Il hocha la t?te en soupirant.

He sighed and shook his head.

Bazekien horrelako zerbait gertatuko zela:

Ya sab?a que pasar?a algo as?:

Il avait bien pr?vu ce qui arriverait :

He had predicted what would happen:

Bera, Charlie Langelet, ez zen bizimodu zakar hartarako jaioa.

?l, Charlie Langelet, no estaba hecho para aquella existencia grosera.

il n'?tait pas, lui, Charlie, fait pour cette existence grossi?re.

he, Charles Langelet, was not made for this uncouth existence.

Gainezka egiten zioten egunerokotasunaren tranpa txiki horiek guztiek.

Las mil peque?as trampas de la vida cotidiana lo superaban.

Les mille petites emb?ches de la vie quotidienne ?taient trop fortes pour lui.

The thousand little pitfalls of daily life were too much for him.

Eta, halaxe, autoari ahitu egin zitzaion erregaia eta gelditu egin zen.

Y, en efecto, al coche se le acab? el combustible y se par?.

L'auto s'arr?ta. Plus d'essence.

The car stopped: out of petrol.

Charliek halako omenaldi-keinua egin zion bere buruari, pertsona ausart garaitu baten aurrean gurtzen ariko balitz bezala.

Charlie se dirigi? a s? mismo un peque?o gesto de homenaje, como quien se inclina ante un valiente vencido. No hab?a nada que hacer;

Il s'adressa de la main un petit geste gracieux, comme on s'incline devant le courage malheureux.

He made a small gracious gesture to himself, as one bows before the inevitable.

Ez zegoen zer eginik, basoan emango zuen gaua.

pasar?a la noche en el bosque.

Il n'y avait rien ? faire, il passerait la nuit dans les bois.

There was nothing to be done, he would have to spend the night in the woods.

-Ez duzu gasolina-potorik izango niri uzteko? -galdetu zion ikusi zuen lehen auto-gidariari.

-?No tendr?a usted una lata de gasolina para dejarme? -le pregunt? al primer automovilista que vio.

-Vous n'auriez pas un bidon d'essence ? me c?der ? demanda-t-il ? un automobiliste qui passait.

"You wouldn't possibly have a can of petrol you could let me have?" he asked a passing driver.

Gizonak ezetz erantzun zion eta Charliek irribarre egin zuen, mingots eta malenkoniatsu.

El hombre respondi? que no, y Charlie sonri? amarga y melanc?licamente.

Celui-ci refusa et Charlie sourit aigrement et m?lancoliquement.

The man said no and Charlie smiled, depressed and bitter.

"Horrelakoak dira gizonak!

"?As? son los hombres!

" Voil? bien les hommes !

"Well, that's the human race for you!

Arraza berekoi eta gogorra...

Raza ego?sta y dura...

race ?go?ste et dure.

Egotistical and mean.

Inor ez dago prest zoritxarrean anaia batekin ogi-zati bat, garagardo-botila bat edo gasolina-poto bat besterik ez bada ere partekatzeko".

Nadie est? dispuesto a compartir un trozo de pan, una botella de cerveza o una simple lata de gasolina con un hermano en el infortunio...".

Personne ne partagerait avec son fr?re dans l'infortune un quignon de pain, une bouteille de bi?re, un malheureux bidon d'essence.

In times of misfortune, no one will share with his brother, not a crust of bread, not a bottle of beer, not a pathetic little can of petrol."

Auto-gidariak martxan jarri zuen autoa baina jiratu egin zen oihukatzeko: -Hemendik oso gertu dagoen herrixka batean eskura dezakezu, izena du...

El automovilista arranc? pero se volvi? para gritarle: -Podr? conseguirla muy cerca de aqu?, en la aldea de...

" L'automobiliste se retourna pour lui crier : -Il y en a ? dix m?tres d'ici, au hameau de...

The driver turned round and shouted at him, "There's some about ten kilometres from here, in ..."

Ez zuen herrixkaren izena aditzerik izan eta autoak aurrera jarraitu eta zuhaitzen artean desagertu zen.

El nombre se perdi? en la distancia y el veh?culo sigui? alej?ndose y desapareci? entre los ?rboles.

Le nom se perdit dans la distance mais d?j? il repartait ? travers les arbres.

The name of the hamlet was lost as he drove off but Charlie had already started to walk towards the trees.

Etxe bat edo bi ikusten zituela iruditu zitzaion Charlieri.

Charlie crey? distinguir una o dos casas.

Charlie crut distinguer une ou deux maisons.

He thought he could make out one or two houses.

"Eta autoa?

"?Y el coche?

" Et la voiture ?

"But what about the car?

Ezin dut hemen utzi! -pentsatu zuen, etsita-.

?No puedo dejarlo aqu?! -se dijo, desesperado-.

Je ne peux pas laisser la voiture ! se dit Charlie d?sesp?r?.

I can't leave the car!" Charlie said to himself in despair.

Saia gaitezen berriro".

Intent?moslo otra vez".

Essayons encore.

"Let's try to start it again."

Zain egon zen puska batean.

Esper? un buen rato.

" Rien ne se passa.

Nothing happened.

Halako batean, hauts-hodei bat ikusi zuen hurbiltzen eta bertan auto bat begiztatu zuen nola edo hala aurrera egiten. Auto barruan gazte batzuk zetozen, mozkortuak nonbait eta oihuka, autoaren barruan, ointokian, baita baten bat sabaian pilatuta, sardinak bailiran.

De pronto, vio una nube de polvo que se acercaba y distingui? un coche que avanzaba a trancas y barrancas, ocupado por unos j?venes que parec?an borrachos y gritaban como locos, apretujados como sardinas en el interior, sobre el estribo y hasta en el techo.

La poussi?re le recouvrait comme une craie et des jeunes gens qui semblaient ivres criaient, s'agglutinaient maintenant comme des mouches ? l'int?rieur, sur le marchepied et jusque sur le toit d'une voiture qui avan?ait avec peine.

A car was slowly making its way towards him. It was jammed with young people, some even clinging to the running board and the roof, like flies. They seemed drunk.

"Hori da litxarrero-itxura dutena!", pentsatu zuen Langeletek beldurturik.

"?Qu? pinta de mangantes!", pens? Langelet con un estremecimiento.

" Quelles figures de gouapes ", pensa Langelet en frissonnant.

"What a bunch of louts," Langelet thought, shuddering.

Hala ere, ezin atseginago galdetu zien:

No obstante, se dirigi? a ellos con su voz m?s amable:

Cependant il s'adressa ? eux de sa voix la plus am?ne.

Nevertheless, he spoke to them in his most pleasant voice.

-Ez zaizue gasolina pixka bat sobratuko, jaunok, ezta?

-?No les sobrar?a un poco de gasolina, caballeros?

Ils stopp?rent avec un grincement horrible de leurs freins surmen?s.

"You gentlemen wouldn't happen to have a drop of petrol?

Balaztak zakarki sakatu eta izugarrizko karranka eginez gelditu zen autoa eta gazteak Charlieri begira gelditu ziren trufaz irribarre eginez. -Zenbat ordaintzen duzu?

El coche se detuvo con un horrible chirrido de frenos maltratados y los j?venes miraron a Charlie sonriendo con sorna. -?Cu?nto paga?

Ils regard?rent Charlie et rican?rent. -Combien que vous payez ?

I'm stuck." They stopped with a horrible screeching of overworked brakes, looked at Charlie and sniggered.

-galdetu zuen azkenean haietako batek.

-pregunt? al fin uno de ellos.

fit enfin l'un d'eux. Charlie sentait bien qu'il aurait fallu r?pondre :

"What's it worth?" one of them finally said.

"Eskatzen duzuena!". Zuhurra zen, ordea, eta gainera, beldur zen ez ote zituen alproja haiek tentatuko aberats-itxura emanez gero.

"?Lo que quieran!". Pero era taca?o y, por otra parte, tem?a tentar a aquellos granujas si daba la impresi?n de ser rico.

" Ce que vous voulez ! " mais il ?tait avare et d'ailleurs il craignait, en se montrant trop riche, de tenter ces voyous.

Charlie knew very well he should have replied, "However much you want!" but he was mean and, moreover, he was afraid these tramps would be tempted to rob him if they thought he was too rich.

Gainera, ez zegoen prest iruzur egin ziezaioten.

Adem?s, no estaba dispuesto a que lo estafaran.

Enfin il avait horreur d'?tre dupe.

Truth be told, he was terrified of being duped.

-Arrazoizko prezio bat-esan zuen arrandiaz.

-Un precio razonable-dijo con altivez.

-Je la paie un prix raisonnable, r?pondit-il avec hauteur.

"I'd pay a reasonable price," he replied haughtily.

-erantzun zion gizon hark, eta urruntzen hasi zen autoa, triki-traka eta adiaka, basoko bide hautsez beterikotik. Langeletek, izuak harturik, besoak inarrosi eta oihu egin zien:

-Pues no tenemos-replic? el hombre, y el traqueteante y gemebundo veh?culo se alej? por el polvoriento camino forestal. Langelet, aterrado, agit? los brazos y grit?:

-Y en a pas, fit l'homme de la voiture cahotante, g?missante. Il repartit dans le chemin forestier poudr? de sable, tandis que Langelet, atterr?, agitait les bras et appelait.

"There ain't none," said the driver of the jerky, creaking car, and drove off along the sandy road through the forest while Langelet, beside himself, waved his arms about and shouted at him.

-E, itxaron!

-?Eh, esperen!

-Mais attendez donc !

"Wait a minute, wait!

Gelditu!

?Det?nganse!

Arr?tez-vous !

Stop!

Esadazue behintzat zenbat eskatzen duzuen!

?Al menos d?ganme lo que piden!

dites-moi au moins votre prix !

At least tell me how much you want!"

Erantzun ere ez zioten egin.

Ni siquiera se dignaron responder.

Ils ne r?pondirent m?me pas.

They didn't even reply.

Bakarrik gelditu zen Charlie.

Charlie se qued? solo.

Il resta seul.

He was alone.

Ez luzerako, iluntzen hasia baitzen eta pixkanaka iheslariz betetzen hasi baitzen basoa.

No por mucho tiempo, porque estaba anocheciendo y poco a poco otros refugiados invadieron el bosque.

Ce ne fut pas pour longtemps car le soir venait et peu ? peu d'autres r?fugi?s envahissaient la for?t.

But not for long, for night was falling and refugees were gradually coming into the forest.

Hoteletan ez zen lekurik gelditzen, etxe partikularrak ere beteta zeuden, eta gaua izarpean pasatzea erabaki zuten.

En los hoteles no quedaba sitio, las casas particulares tambi?n estaban llenas, y hab?an decidido pasar la noche al raso.

Ils n'avaient pas trouv? de place dans les h?tels, les maisons particuli?res elles-m?mes ?taient combles et ils avaient d?cid? de passer la nuit dans les bois.

They hadn't been able to find rooms in a hotel; even the private houses were completely full, so they had decided to spend the night in the woods.

Handik gutxira, Elisabethvilleko kanpin bat ematen zuen hark, uztail betean, pentsatu zuen Charliek nazkaz.

Al poco rato, aquello se parec?a a un camping de ?lisabethville en pleno julio, pens? Charlie con repugnancia.

Bient?t tout prit un air de camping en juillet ? Elisabethville, songea Langelet, avec un haut-le-c?ur.

Soon it was just like a July campsite in Elisabethville, Langelet thought, feeling sick to his stomach.

Umeak zalapartaka, belardia egunkari zimurtuez, trapu zikinez eta estalia, kontserba-lata hutsez betea, emakumeak negarrez, oihuka edo barreka...

Cr?os armando alboroto, la hierba cubierta de peri?dicos arrugados, trapos sucios y latas de conserva vac?as, mujeres llorando, chillando o riendo...

Des gosses piaillaient, la mousse se couvrit de journaux froiss?s, de linges souill?s et de bo?tes de conserve vides.

Children were squealing, the mossy ground was littered with discarded newspaper, dirty clothes and empty tins of food. Some of the women were crying, others were shouting or laughing.

Zikinez betetako ume zantarrak hurbiltzen zitzaizkion Charlieri, eta bidali egiten zituen, ahotsik altxatu gabe, ez baitzuen arazorik izan nahi haien gurasoekin, baina furfuriazko begiradak botatzen zizkiela.

Horribles ni?os churretosos se acercaban a Charlie, que los echaba sin levantar la voz, porque no quer?a problemas con los padres, pero lanz?ndoles miradas furibundas.

Des femmes pleuraient, d'autres criaient ou riaient, d'affreux enfants mal lav?s s'approch?rent de Charlie qui les chassa sans ?clats de voix car il ne voulait pas d'histoires avec les parents, mais en roulant des yeux furieux.

Horrible filthy children came up to Charles, who chased them away by rolling his eyes at them angrily but without raising his voice, for he didn't want any trouble from their parents.

-Bellevilleko zaborra dira-murmurikatu zuen, izuturik-. Non sartu naiz, baina?

-Es la escoria de Belleville-murmur?, aterrado-. Pero ?d?nde me he metido?

" C'est la lie de Belleville, murmurait-il ?pouvant?. O? suis-je tomb? ?

"They're the dregs of the dregs, from Belleville," he mumbled, horrified.

Halabeharrak bildu ote zituen baso hartan Pariseko ospe txarrena zuten auzoetako bateko biztanleak, ala jokaldi makurra egiten ari ote zitzaion bere irudimen bizi eta urduria?

?Hab?a reunido el azar en aquel bosque a los habitantes de uno de los barrios con peor fama de Par?s, o acaso su viva y nerviosa imaginaci?n estaba jug?ndole una mala pasada?

" Le hasard avait-il group? en ce lieu les habitants d'un des quartiers les plus malfam?s de Paris ou bien l'imagination de Charlie, prompte et nerveuse, le troublait-elle ?

"How did I end up here?" Had chance brought him together with the inhabitants of one of the worst neighbourhoods in Paris, or had Charlie's vivid, anxious imagination got the better of him?

Gaizkile aurpegia ikusten zien gizon guztiei eta neska guztiei, berriz, urdanga-itxura.

Ve?a a todos los hombres con cara de maleante y a todas las chicas con pinta de fulana.

Il trouvait ? tous les hommes des airs de bandits, aux filles des figures d'ent?leuses.

All the men looked like bandits, the women like con artists.

Berehala ilundu zuen; zuhaitz mardul haien pean, ekaineko ilunantz gardena ilunpe bilakatu zen, argigunez zipriztindua, zeinek, ilargiaren argitan, izotz zuriz estaliak ziruditen.

No tard? en caer la noche; bajo los densos ?rboles, la transparente penumbra de junio se convirti? en una tiniebla salpicada de claros que, iluminados por la luna, parec?an cubiertos de escarcha.

Bient?t il fit tout ? fait nuit, et sous ces arbres ?pais l'ombre transparente de juin se transformait en t?n?bres coup?es par des ?tendues glac?es, blanches de lune.

Soon it was completely dark, and beneath the thick trees, the translucent shadows of a June night were transformed into black shade interspersed with silver glades, drenched in moonlight.

Halako oihartzun bitxi bezain gaiztoa egiten zuten hots guztiek:

Todos los ruidos adquir?an una resonancia peculiar y siniestra:

Tous les bruits prenaient une r?sonance particuli?re et sinistre :

Every sound echoed, distinct and sinister: