Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

Hainbeste gauza gertatu zitzaizkion, ordea, azken aldian, ez baitzen ezerekin beldurtzen.

Pero ?ltimamente le hab?an ocurrido tantas cosas que ya no se asustaba de nada.

Mais maintenant il avait pass? par tant de choses que rien ne lui faisait peur.

Now, however, he had been through so much that nothing frightened him.

Atezainak esan zionean, nolanahi ere, egun hartan ez zuela garbiketa amaitzerik izango, etxeko jauna ez zela konturatzen zenbateko lana zegoen han, Charliek, ahots leun bezain tinkoz, erantzun zion:

Cuando la portera le dijo que, de todos modos, no podr?a acabar de hacer la limpieza ese d?a, que el se?or no se daba cuenta de la faena que hab?a, Charlie, con voz suave pero firme, le respondi?:

Quand la concierge lui dit que de toute fa?on elle ne pourrait pas finir le m?nage aujourd'hui, que Monsieur ne se rendait pas compte du travail qu'il faudrait, Charlie r?pondit d'une voix douce mais inflexible : -Vous vous arrangerez, madame Logre.

When the concierge told him that anyway she couldn't finish the cleaning today, that Monsieur didn't realise how much work there was to do, Charlie replied sweetly but firmly, "You'll manage somehow, Madame Logre.

-Moldatuko zara, Logre andrea.

-Ya se las arreglar?, se?ora Logre.

Vous travaillerez un peu plus vite, voil? tout.

You'll just have to work a bit faster, that's all."

-Azkar eta ondo ez datoz beti bat, jauna.

-R?pido y bien no siempre van unidos, se?or.

-Vite et bien ne vont pas toujours ensemble, Monsieur !

"Fast and good don't always go together, Monsieur!"

-Bat etorri beharko dute oraingoan.

-Esta vez tendr?n que ir.

-Ils iront ensemble cette fois-ci, les temps de la facilit? sont pass?s, dit Charlie s?v?rement.

"This time they will.

Bukatuak dira erosokeria-garaiak-erantzun zion Charliek zorrotz-. Seietan itzuliko naiz.

Se acabaron los tiempos de la comodoner?a-replic? Charlie con severidad-. Volver? a las seis.

Je rentrerai ? six heures.

The good old days are over," Charlie said sternly, then added, "I'll be back at six o'clock.

Dena egina aurkitzea espero dut-gaineratu zuen.

Espero que est? todo listo-a?adi?.

J'esp?re que tout sera pr?t, ajouta-t-il.

I trust that everything will be ready."

Eta, atezainari dotoreziazko begirada eginik, hark amorruari eutsi eta ez baitzion erantzun, eta bere portzelanei azken begiratu samurra egin ondoren, alde egin zuen.

Y, tras lanzar una mirada majestuosa a la portera, que se aguant? la rabia y no replic?, y echar un ?ltimo y tierno vistazo a sus porcelanas, se march?.

Et apr?s un coup d'?il majestueux ? la concierge qui se tut, la rage au c?ur, et un dernier regard tendre ? ses porcelaines, il sortit.

And after an imperious glance at the concierge, who was furious but said nothing, and a final loving look at his porcelains, he left.

Eskaileretan behera zihoala, zenbat aurreztuko zuen kalkulatu zuen;

Mientras bajaba la escalera, calcul? lo que se ahorraba;

En descendant l'escalier, il calcula ce qu'il ?conomisait ;

As he went down the stairs he calculated what he was saving:

aurrerantzean ez zion jatekoa ordaindu beharko Logre andreari.

ya no tendr?a que pagarle el almuerzo a la se?ora Logre.

il n'aurait plus ? payer le d?jeuner de Mme Logre.

he wouldn't have to pay for Madame Logre's lunch any more;

Denboraldi batez egunean bi ordu joango zitzaion;

Durante alg?n tiempo se ocupar?a de ?l dos horas al d?a;

Pendant quelque temps, elle s'occuperait de lui deux heures par jour ;

she could work for him two hours a day for a while;

handiena egina izango zenean, etxebizitzak pixka bat mantentzea besterik ez zuen behar izango. Bitartean, lasai hasiko zen neskame-morroi bila, senar-emazteak izango baitziren, dudarik gabe.

cuando estuviera hecho lo m?s importante, el piso no necesitar?a m?s que un poco de mantenimiento. Entretanto, buscar?a tranquilamente a sus criados, un matrimonio, sin duda.

une fois le plus gros du travail fait, l'appartement n'aurait besoin que d'un peu d'entretien. Il chercherait tranquillement ses domestiques, un m?nage sans doute.

once the heavy work was done, it wouldn't take much to keep the apartment in order, and he could take his time to find some servants, a couple probably.

Ordura arte beti izan zituen senar-emazte bat, ganbera-laguntzaile bat eta sukaldari bat.

Hasta entonces siempre hab?a tenido un matrimonio, ayuda de c?mara y cocinera.

Jusqu'ici il avait toujours eu un m?nage, valet de chambre et cuisini?re.

Until now he had always had a couple, a valet and a cook.

Egoera zena izateko, ez zuen hain gaizki jan. Gainera, ez zen oso jatuna;

Dadas las circunstancias, no comi? del todo mal. Adem?s, ?l no era glot?n;

Il alla d?jeuner sur les quais, dans un petit restaurant qu'il connaissait.

He went and had lunch by the river, in a little restaurant he knew.

oso ardo ona edan zuen, ordea.

pero bebi? un vino excelente.

Il ne mangea pas mal compte tenu des circonstances. D'ailleurs il n'?tait pas un gros mangeur, mais il but du vin excellent.

He didn't find the food too bad, all things considered (he never ate much anyway), and the wine he drank was excellent.

Jabeak belarrira xuxurlatu zion oraindik bazuela benetako kafe pixka bat erreserban.

El due?o le susurr? al o?do que a?n ten?a un poco de caf? aut?ntico en reserva.

Le patron lui dit ? l'oreille qu'il avait encore un peu de vrai caf? en r?serve.

The owner whispered in his ear that there was still a bit of real coffee left.

Charliek puru bat piztu eta pentsatu zuen ona zela bizitza.

Charlie encendi? un cigarro y se dijo que la vida era buena.

Charlie alluma un cigare et trouva la vie bonne.

Charlie lit a cigar and felt that life was good.

ez ziren ahaztu behar Frantziaren galera eta horrekin batera etorritako sufrimendu eta umiliazio guztiak; baina berarentzat, Charles Langeletentzat, ona zen, zetorren bezala hartzen zuelako, ez zen iraganaz kexatzen eta etorkizunaren beldur ere ez zen. "Etorkizuna izan beharrekoa izango da.

no hab?a que olvidar la derrota de Francia y todos los sufrimientos y humillaciones que llevaba aparejados; pero para ?l, Charles Langelet, era buena, porque se la tomaba como ven?a, no se lamentaba por el pasado ni le tem?a al futuro. "El futuro ser? lo que tenga que ser.

C'est-?-dire, non, elle n'?tait pas bonne, on ne pouvait pas oublier la d?faite de la France et toutes les souffrances, toutes les humiliations qui en d?coulaient, mais pour lui, Charlie, elle ?tait bonne parce qu'il prenait l'existence comme elle venait, qu'il ne g?missait pas sur le pass? et ne redoutait pas l'avenir.

That is to say, no, not good as such, one mustn't forget the defeat of France and all the suffering, all the humiliation that resulted from it, but for him, Charlie, it was good because he took life as it came, without moaning about the past or fearing the future.

Horrek ez nau kezkatzen", pentsatu zuen puruaren errautsari erortzen uzten ziola.

Me preocupa tanto como esto", se dijo dejando caer la ceniza del cigarro.

" Il secoua la cendre de son cigare.

He flicked the ash from his cigar.

Ameriketan zeukan dirua, eta eskerrak blokatua zegoen, hala zerga gutxiago ordaindu beharko baitzituen, edo agian batere zergarik ordaindu beharrik ere ez baitzuen izango.

Ten?a su dinero en Am?rica, y era una suerte que estuviera bloqueado, porque eso le permit?a obtener una disminuci?n de impuestos, o incluso no pagar absolutamente nada.

Son argent ?tait en Am?rique, et comme il ?tait bloqu?, heureusement, cela lui permettait d'obtenir une diminution d'imp?ts ou m?me de ne rien payer du tout.

His money was in America and since his funds were frozen, fortunately, he would have to pay less tax or perhaps even none at all.

Liberak jaisten jarraituko zuen denbora luzean.

El franco seguir?a a la baja durante mucho tiempo.

Le franc demeurerait longtemps en baisse.

The franc would remain low for a long time.

Beraz, ukitzerik izango zuenean, orain zuenaren hamar halako izango zen haren dirutza.

As? que, cuando pudiera tocarla, su fortuna se habr?a decuplicado.

Sa fortune, au jour o? il pourrait la toucher, en serait automatiquement d?cupl?e.

His fortune, as soon as he could get hold of it, would automatically be worth ten times what it was now.

Gastu arruntei dagokienez, aspaldi hartua zuen ardura erreserba bat edukitzeko.

En cuanto a los gastos ordinarios, hac?a tiempo que se hab?a preocupado de tener una reserva.

Quant aux d?penses courantes, depuis longtemps il s'?tait pr?occup? d'en avoir en r?serve.

As for his day-to-day expenses, he'd made sure to put something aside a long time ago.

Debekatua zegoen urrearen salerosketa, ordurako neurriz kanpoko preziotara iritsia baitzen merkatu beltzean.

Estaba prohibido comprar o vender oro, que ya alcanzaba precios astron?micos en el mercado negro.

Il ?tait d?fendu d'acheter ou de vendre de l'or, et sur le march? noir il atteignait d?j? des prix fous.

It was forbidden to buy or sell gold, and it was already fetching outrageous prices on the black market.

Txunditurik gogoratu zuen Charliek zer-nolako izualdia eragin zion Portugalera edo Hego Amerikara bizitzera joan beharko zuela pentsatzeak.

Charlie record? con asombro el ataque de p?nico que le hab?a inspirado la idea de irse a vivir a Portugal o Am?rica del Sur.

Il pensa avec ?tonnement ? ce vent de panique qui avait souffl? sur lui lorsqu'il avait voulu quitter la France et aller vivre au Portugal ou en Am?rique du Sud.

He thought with amazement of the wave of panic that had swept through him when he had wanted to leave France to go and live in Portugal or South America.

Hala egin zuten haren lagun batzuek, baina bera ez zen ez judutarra ez masoia, Jainkoari eskerrak, pentsatu zuen mespretxuzko irribarrea eginez.

Algunos de sus amigos lo hab?an hecho, pero ?l no era ni jud?o ni mas?n, gracias a Dios, se dijo con una sonrisa de desprecio.

Certains de ses amis l'avaient fait, mais il n'?tait ni juif ni franc-ma?on, lui, Dieu merci, songea-t-il avec un sourire m?prisant.

Some of his friends had gone, but he was neither Jewish nor a Mason, thank God, he thought with a scornful smile.

Sekula ez zen interesatu politikarekin eta, beraz, ez zuen ikusten zergatik ez zuten bakean utziko, zen gizon gizagaixo hura izaki, guztiz patxadatsua, inori kalterik egiten ez ziona, inorekin sartzen ez zena, bizitza honetan bere portzelanak besterik ez baitzitzaizkion axola.

Nunca le hab?a interesado la pol?tica, as? que no ve?a por qu? no iban a dejarlo en paz, siendo como era un pobre hombre la mar de tranquilo, totalmente inofensivo, que no se met?a con nadie y al que lo ?nico que le importaba en esta vida eran sus porcelanas.

Il ne s'?tait jamais occup? de politique et il ne voyait pas pourquoi on ne le laisserait pas tranquille, un pauvre homme bien tranquille, bien inoffensif qui ne faisait de mal ? personne et qui n'aimait au monde que ses porcelaines.

He had never been involved in politics and didn't see why he wouldn't be left alone, a poor man like him, very quiet, very harmless, who never hurt anybody and who loved nothing in this world but his porcelain collection.

Serioago jarrita, pentsatu zuen huraxe zela bere sekretua hainbeste izualdiren artean zoriontsu izateko.

Ya m?s en serio, se dijo que ?se era precisamente el secreto de su felicidad en medio de tantos sobresaltos.

Il se dit plus s?rieusement que c'?tait cela le secret de son bonheur au milieu de tant de secousses.

He thought, on a more serious note, that this was the secret of his happiness amid so much upheaval.

Ez zuen ezer maite, denborak aldatu eta heriok eraman dezakeen bizidunik ez behintzat;

No amaba nada, al menos nada vivo que el tiempo pudiera alterar y la muerte llevarse;

Il n'aimait rien, rien du moins de vivant que le temps alt?rait, que la mort emportait ;

He loved nothing, at least nothing that time could distort, that death could carry away;

asmatu egin zuen ez ezkondu izanarekin, seme-alabarik nahi ez izanarekin...

hab?a acertado no cas?ndose, no queriendo tener hijos...

qu'il avait eu raison de ne pas se marier, de ne pas avoir d'enfants...

he'd been right not to have married, not to have had children ...

Ondo oker zebiltzan besteak, ene Jainkoa.

Qu? equivocados estaban los dem?s, Dios m?o.

Mon Dieu, tous les autres ?taient dupes.

My God, everyone else had been taken in.

Zentzudun bakarra, bera.

El ?nico sensato era ?l.

Lui seul ?tait sage.

He'd been the only clever one.

Baina, atzerrian bizitzera joateko plan burugabe hartara itzuliz, egia esan, plan hura ideia bitxi eta harrigarri batek iradoki zion: egun gutxiren buruan mundua aldatu egingo zela eta infernu bilakatuko, izugarrikeria okerrenen leku.

Pero, volviendo a aquel absurdo plan de expatriarse, lo cierto era que se lo hab?a inspirado la curiosa, la peregrina idea de que en el corto lapso de unos d?as el mundo cambiar?a y se convertir?a en un infierno, en el escenario de los peores horrores.

Mais pour en revenir ? ce projet insens? de s'expatrier, il lui avait ?t? inspir? par cette pens?e singuli?re et presque folle que le monde en l'espace de quelques jours allait ?tre chang?, allait devenir un enfer, un lieu d'horreurs. Et voil?...

But coming back to that mad idea of emigrating: it had been born of a strange and almost insane belief that, in the space of a few days, the world was going to change into something horrific, a living hell. But look...

Horra, ordea, berdin jarraitzen zuen denak!

Pues bien, ?todo segu?a igual!

Tout demeurait pareil !

Everything was the same!

Historia Sakratua etorri zitzaion gogora, eta nola deskribatzen zuen lurra Uholdearen aurretik.

Se acord? de la Historia Sagrada y la descripci?n de la tierra antes del Diluvio.

Il se rappela l'Histoire sainte et la description de la terre avant le D?luge :

He thought of the Bible and the description of the world before the Flood.

Nola zen?

?C?mo era?

comment ?tait-ce d?j? ?

How did it go?

A, bai!

?Ah, s?!

Ah oui :

Oh yes:

Gizonek eraikinak egiten zituzten, ezkondu egiten ziren, jan eta edan egiten zuten...

Los hombres constru?an, se casaban, com?an, beb?an...

les hommes b?tissaient, se mariaient, mangeaient et buvaient...

people built houses, got married, ate and drank ...

Bada, osatu gabe zegoen Liburu Sakratua, horra.

Bueno, pues el Libro Sagrado estaba incompleto.

le Livre sacr? ?tait incomplet.

Well, the Bible was incomplete.

Hau gehitu beharko luke: "Uholdearen urek atzera egin zuten eta gizonek han jarraitu zuten, eraikitzen, ezkontzen, jaten eta edaten...".

Deber?a a?adir: "Las aguas del diluvio se retiraron y los hombres siguieron construyendo, cas?ndose, comiendo, bebiendo...".

Il aurait d? dire : " Les eaux du D?luge se retir?rent et les hommes recommenc?rent ? b?tir, ? se marier, ? manger et ? boire...

It should have said, "The Flood waters subsided and people began once more to build their houses, to marry, to eat and drink..."

Nolanahi ere, gutxienekoa ziren gizonak.

De todas maneras, los hombres eran lo de menos.

" D'ailleurs les hommes n'avaient pas beaucoup d'importance.

In fact, people weren't really very important.

Babestu beharrekoak arte-lanak ziren, museoak, bildumak.

Lo que hab?a que preservar eran las obras de arte, los museos, las colecciones.

Il fallait pr?server les ?uvres d'art, les mus?es, les collections.

It was works of art, museums, collections that should be saved.

Horixe izan zen Espainiako gauzarik izugarriena, arte-lanak deuseztatzen utzi izana;

Lo terrible de la guerra de Espa?a era que hubieran dejado que las obras de arte perecieran;

Ce qui ?tait terrible dans la guerre d'Espagne, c'est qu'on avait laiss? p?rir les chefs-d'?uvre ;

What was terrible about the Spanish War was that artistic masterpieces had been left to be destroyed;

Frantzian, aldiz, salbatu zuten funtsezkoena, Loirako gaztelu batzuk izan ezik, tamalez.

pero en Francia lo esencial se hab?a salvado, excepto algunos castillos del Loira, desgraciadamente.

mais ici l'essentiel avait ?t? sauv? sauf certains ch?teaux pourtant, sur la Loire.

but here the most important works had been saved, except for some of the ch?teaux near the Loire, of course.

Barkaezina zen, noski, baina hain zegoen ona edan zuen ardoa, baikortasunerako joera sentitzen baitzuen. Azken batean, bazegoen hondakin eder askorik ere hor zehar.

Era imperdonable, desde luego, pero el vino que hab?a bebido estaba tan bueno que se sent?a inclinado al optimismo. Despu?s de todo, hab?a ruinas que eran muy hermosas.

Cela, c'?tait impardonnable, mais le vin qu'il avait bu ?tait si bon qu'il se sentait enclin ? l'optimisme.

Now that was unforgivable. But the wine he'd drunk was so good, he felt inclined to be optimistic.

Chinon-en, adibidez.

En Chinon, por ejemplo.

Apr?s tout il y avait des ruines, de tr?s belles ruines.

After all, there were some very beautiful ruins.

Zer miragarriagorik Joana Arc-ekoaren aterpe izandako sala sabairik gabe hura eta horma haiek baino, zeinetan habia jartzen baitzuten orain txoriek eta haien izkinetako batean basagereziondo bat hazi baitzen?

?Qu? m?s admirable que aquella sala sin techo y aquellas paredes que hab?an albergado a Juana de Arco, en las que ahora anidaban los p?jaros y en una de cuyas esquinas hab?a crecido un cerezo silvestre?

? Chinon, par exemple, quoi de plus admirable que cette salle sans plafond et ces murs qui avaient vu Jeanne d'Arc o? nichaient des oiseaux, o? poussait dans un angle un cerisier sauvage.

In Chinon, for example, what could be more admirable than the great hall with no roof and those walls-walls that had seen Joan of Arc pass, and where now birds nested and a wild cherry tree grew in a little corner.

Bazkaltzen amaitu zuenean, paseo bat egitea erabaki zuen Charliek, baina tristeak iruditu zitzaizkion kaleak.

Finalizado el almuerzo, Charlie decidi? dar un paseo, pero las calles le parecieron tristes.

Le d?jeuner fini, il voulut fl?ner un peu dans les rues, mais il les trouva tristes.

After lunch, he wanted to stroll through the streets, but he found them depressing.

Ia ez zegoen autorik, izugarria zen hango isiltasuna eta nonahi ageri ziren kulunkan esbastikarekiko zutoihaltzarrak...

Apenas hab?a coches, reinaba un silencio sobrecogedor y se ve?an ondear grandes estandartes rojos con la cruz gamada por todas partes...

Il n'y avait presque pas d'autos, un extraordinaire silence, de grands ?tendards rouges ? croix gamm?e flottaient partout.

There were hardly any cars, it was extraordinarily silent, and great red flags with swastikas were flying everywhere.

Errenkadan jarrita zeuden hainbat emakume esne-denda baten aurrean.

Unas mujeres hac?an cola ante la puerta de una lecher?a.

Devant la porte d'une cr?merie, des femmes attendaient leur tour.

In front of a cheese shop, some women were waiting to be served.

Hura zen Charliek ikusten zuen lehen gerra.

Era la primera guerra que ve?a Charlie.

C'?tait la premi?re guerre qu'il voyait.

This was the first war he'd seen.