Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Gauez harrizko zubiaren azpian, Leo Perutz / J.M. Olaizola "Txiliku" / Joxe Mari Berasategi (Elkar, 2019
)
eu
ogia, biguna;
es
Os gustar?n este pan y este queso.
fr
Vous trouverez comme vous le souhaitez du pain et du fromage, le pain sans effort, le fromage avec plus de peine.
en
"You'll find bread and cheese to your heart's content here.
eu
gazta, gogorra.
es
El pan dulce y ligero, amargo el queso.
fr
"
en
The bread light, the cheese heavy."
eu
Van Delleri orkatilako zapia aldatu eta joateko baimena eskatu zion;
es
Le puso una compresa nueva y luego pidi? licencia a Van Delle.
fr
Il renouvela la compresse, puis demanda ? van Delle la permission de se retirer.
en
He put fresh compresses on the leg and then asked van Delle for permission to leave.
eu
gaztelura itzuli eta gauzen nondik norakoa ikusi nahi zuen.
es
Deseaba volver al castillo y ver c?mo andaban las cosas por ah?.
fr
Il devait retourner au ch?teau pour voir la tournure que prenaient les choses.
en
He wanted to go back to the Castle and find out what the situation was there.
eu
-Sekulako zalaparta aterako dute berorrek alde egin duela konturatzean-iragarri zuen-.
es
-Se organizar? un l?o fenomenal cuando se den cuenta de que os hab?is escapado-dijo-.
fr
" Ils feront un tapage infernal quand ils remarqueront que vous avez pris le large, proph?tisa-t-il.
en
"There'll be a hellish row when they find out you've gone," he foresaw.
eu
Enperadoreari albiste ematen diotenek sari ederra jasoko dute: koskorrak buruan eta atzaparkadak odoletan, okerragorik ez bada;
es
Los que se lo comuniquen al emperador saldr?n llenos de chichones y magulladuras, y quiz? se les recompense con algo peor.
fr
Ceux qui en avertiront l'empereur ne s'en tireront pas sans bosses ni ?raflures sanglantes, et peut-?tre pis encore.
en
"The Emperor's informants will get a great many cuts and bruises, and perhaps worse.
eu
sutan jarriko da eta eskura harrapatzen duen guztia botako die gainera: argimutilak, erretiluak, platerak, era guztietako tresnak, aiztoak, potoak, zurezko, harrizko edo metal astunezko figura txikiak, horrelako asko izaten baititu beti logelan jendeari botatzeko; agian, ezpata eskuan oldartuko zaie.
es
Se pondr? furioso y les tirar? a la cabeza todo lo que encuentre, candelabros, fuentes, platos, toda clase de artilugios, cuchillos, frascos, estatuillas de madera, piedra o metales pesados, pues guarda unos cuantos en su aposento para poder lanz?rselos a la gente, tal vez hasta arremeta contra ellos con la espada.
fr
Il se mettra dans une col?re folle, leur jettera ? la t?te tout ce qui lui tombera sous la main, des cand?labres, des plats, toutes sortes d'objets, des couteaux, des bo?tes, des statuettes de bois, de pierre ou de m?tal pesant-il y en a toujours un grand nombre dans la chambre de l'empereur, afin qu'il puisse les lancer ? la t?te des gens-et se jettera peut-?tre m?me sur eux l'?p?e ? la main.
en
He'll fly into a rage and throw at their heads whatever's within reach, candlesticks, plates, bowls, knives, boxes, figures of wood, stone or heavy metal, of which there are always plenty in the Emperor's room, so that he can throw them at people's heads, and perhaps he might even go for them with a sword.
eu
Niri behin liburu bat jaurti zidan, Jesu Kristoren sufrikarioen irudiak zeuzkana;
es
A m? me tir? una vez un libro que ten?a unas ilustraciones con los sufrimientos de Cristo.
fr
Un jour, il m'a lanc? un livre avec des images du calvaire du Christ.
en
Once he threw at me a book with pictures of the passion of Christ.
eu
gero damutu eta malko mingotsak isuri zituen, baina ez niregatik, Salbatzaileari ofentsa egin ziolako baizik.
es
M?s tarde se arrepinti? y llor? largamente por ello, aunque no por m?, sino por la ofensa que hab?a cometido contra el Se?or.
fr
Plus tard, il l'a regrett? et a vers? des larmes am?res-pas pour moi, mais pour le Sauveur qu'il avait offens? par son geste.
en
Afterwards he was full of remorse and shed bitter tears, not for my sake but because of the affront to the Saviour."
eu
-Eta gero zer gertatuko da? -galdetu zuen van Dellek, kezkaz beterik-.
es
-?Y luego qu? pasar?? -pregunt? Van Delle compungido-.
fr
-Et que se passera-t-il ensuite ? lui demanda van Delle, saisi de crainte.
en
"And what will happen next?" van Delle, who was extremely worried, wanted to know.
eu
Kontua ez duk amaituko argimutil eta erretiluekin.
es
No se conformar? con arrojar fuentes y candelabros.
fr
L'affaire ne sera pas r?gl?e avec les cand?labres et les plats.
en
"The candlesticks and crockery are not likely to be the end of the matter."
eu
-esan zuen Brouzak-.
es
-Claro que no-dijo Brouza-.
fr
-Certes non, r?pondit Brouza.
en
"Certainly not," Brouza replied.
eu
Enperadoreak gorteko txanbelan handia eta gazteluko komandante nagusia berarengana etorraraziko ditu eta oldartu egingo zaie orroka eta oihuka, berorri ihes egiten lagundu diotela anaia Matiasen dirua tarteko.
es
El emperador llamar? al gran chambel?n y al comandante del castillo y les reprender?, gritar? e insultar?, les acusar? de haberos ayudado a escapar por encargo de su hermano Mat?as.
fr
L'empereur fera appeler le mar?chal du palais et le burgrave et s'en prendra ? eux. Il temp?tera, criera et les accusera de vous avoir aid? ? vous enfuir et d'?tre ? la solde de son fr?re Matthias.
en
"He'll send for the Chief Seneschal and the Chief Burgrave and give them a terrible dressing down, he'll rage and storm and say that it was they who helped you to flee, they were paid by Mathias for doing it.
eu
Promes egingo dio berori harrapatu eta haren aurrera eramango duela, eta agindua emango du bila dezaten errepide eta ostatu guztietan, baina astebete edo bitan bakarrik, zeren ordurako enperadoreak ahaztua izango baitu kontu hori;
es
Le prometer? capturaros y traeros a su presencia y mandar? buscaros por todos los caminos, en todas las posadas, pero solo durante una o dos semanas, pues para entonces el emperador lo habr? olvidado.
fr
Il lui promettra de vous arr?ter et de vous ramener, et vous fera rechercher sur toutes les routes du pays et dans toutes les auberges, mais seulement pendant une ? deux semaines :
en
The Chief Seneschal will flush scarlet, but the Chief Burgrave will pacify the Emperor by promising to catch you and bring you back;
eu
izan ere, enperadorearen buruan sarritan igarotzen dira giza aldarteak mutur batetik bestera eta oso bizkor: amorrua, atsekabea eta damua; baita itxaropena eta konfiantza ere. -Eta ez naute hemen bilatuko?
es
Y es que en ?l todas las emociones humanas, la ira, el enojo, el arrepentimiento, pero tambi?n la esperanza y la confianza, se transforman con frecuencia en lo contrario. -?Y no me buscar?n aqu??
fr
ensuite, l'empereur aura oubli? cette affaire, car, dans sa t?te, les passions humaines-la col?re, l'ennui, le repentir, tout comme l'espoir ou la confiance-c?dent souvent tr?s rapidement la place ? leur contraire.
en
and he'll have you sought for on every road and at every inn, but only for a week or two, because by that time the Emperor will have forgotten the whole thing, for in his head human feelings like anger, vexation, remorse, and also hope or trust, often change very quickly into their opposites."
eu
-galdetu zuen van Dellek.
es
-pregunt? Van Delle.
fr
-Et l'on ne viendra pas me chercher ici ? demanda van Delle.
en
"And they won't look for me here?" van Delle asked.
eu
-Ez. Hemen ez.
es
-No. Aqu? no.
fr
-- Non, pas ici. Vous y ?tes en s?curit?, r?pondit Brouza d'un ton rassurant.
en
"No, here you're safe," Brouza assured him.
eu
Agian Jainko amorosaren nahia izan zen berorrek zurubitik hain gaizki salto egitea eta aurrera jo ezinik geratzea.
es
Es posible que la bondad de Dios hacia vos se haya manifestado en el hecho de que hay?is saltado de la escala a destiempo y que no hay?is podido proseguir.
fr
Le fait que vous soyez si malencontreusement tomb? de l'?chelle et n'ayez pu poursuivre votre chemin ?tait peut-?tre pr?cis?ment une manifestation de la pr?voyance divine.
en
"perhaps the very fact that you jumped from the ladder so badly that you couldn't go on shows God's love and concern for you.
eu
Orain banoa, eta atea itxita utziko dut.
es
Pero ahora debo marcharme.
fr
A pr?sent, je m'en vais.
en
Now I'm going.
eu
Iluntzean itzuliko naiz.
es
Cerrar? la puerta tras de m?.
fr
Je serai de retour ce soir.
en
I'll lock the door behind me.
eu
Ea ez zaion luzeegi egiten.
es
Regresar? al caer la noche.
fr
T?chez de ne pas trouver le temps trop long.
en
I'll be back this evening, don't let time drag too much while I'm away."
eu
-Gogoeta egiteko aprobetxatuko diat bizitzan izan ditudan gorabehera guztien gainean-esan zuen alkimistak-.
es
-Emplear? el tiempo en reflexionar sobre los cambiantes acontecimientos de mi vida-dijo el alquimista-.
fr
-Je l'emploierai ? m?diter sur les vicissitudes de ma vie, dit l'alchimiste.
en
"I shall use it to contemplate the many vicissitudes of my life," the alchemist said.
eu
liburu hau izango duk nire nahigabearen kontsolagarri.
es
Tambi?n leer? este libro, que me consolar? de mis desdichas.
fr
Et je lirai aussi ce livre, qui me consolera dans ma peine. "
en
"Also I shall read this book, which will be a consolation to me in my troubles."
eu
Eta Seneka atera zuen sakelatik.
es
Y diciendo esto sac? a S?neca de su bolsa.
fr
Et il sortit le S?n?que de sa poche.
en
And he took the Seneca from his pocket.
eu
Brouza joan zenean, ordea, ez zuen sosegurik aurkitzen gogoeta bakar batean ere murgiltzeko.
es
Sin embargo, cuando Brouza se hubo ido, no encontr? sosiego para meditar acerca de nada.
fr
Mais lorsque Brouza fut parti, il ne trouva pas la s?r?nit? n?cessaire ? la r?flexion.
en
But when Brouza had gone he found that he did not have the peace of mind necessary to follow up any thoughts whatsoever.
eu
Bizitzan izandako abenturak eta gorabeherak, zeinen bilakaeran eta atarramentuan aurkitu espero baitzuen orain zeukan atsekabearen kontsolamendua, nahas-mahas etortzen zitzaizkion burura eta ezerezean urtzen.
es
Las aventuras y los acontecimientos de su vida, de cuyo curso y resoluci?n confiaba en obtener ahora alg?n consuelo, se entremezclaban y acababan fundi?ndose en la nada.
fr
Les aventures et les vicissitudes de sa vie, dont le d?roulement et l'issue devaient, esp?rait-il, lui redonner la confiance et l'espoir pour affronter ses malheurs pr?sents, s'embrouill?rent et se perdirent dans le n?ant.
en
The adventures and vicissitudes of his life from the course and outcome of which he hoped to gain confidence in his present predicament clashed confusedly in his mind and ended in nothing.
eu
Saiatu zen Senekaren liburua irakurtzen, baina hitzei ez zien inolako zentzurik aurkitzen;
es
Trat? de leer a S?neca, pero no encontraba sentido a sus palabras, le?a sin saber lo que hac?a.
fr
Il tenta de lire S?n?que, mais les mots n'avaient aucun sens ; il lisait sans se souvenir de ce qu'il avait lu.
en
He tried reading Seneca, but the words had no meaning for him, and he didn't know what he had read.
eu
Nekatuta zegoen eta ezin zuen lorik hartu.
es
Estaba cansado y no pod?a dormir.
fr
Quoiqu'il f?t las, il ne parvenait pas ? dormir.
en
He was tired, but couldn't sleep.
eu
Denborak ez zuen aurrera egiten eta asmatu ezinean zebilen nola pasa.
es
El tiempo transcurr?a muy lentamente y recurri? a un truco para enga?arlo.
fr
Le temps ne passait pas, et il chercha un moyen de tromper l'ennui.
en
Time refused to pass, and he tried to find a way to outwit it.
eu
Oina mugitu zuen eta minaren erasoa jasanezina egin zitzaion; gero, txikiagotzen joan zen, arinago bihurtu, beste unetxo batez iraun eta desagertu.
es
Movi? el pie, y el dolor lo sobrecogi? hasta ser insoportable, m?s tarde remiti?, se hizo m?s leve, perdur? a?n unos segundos y luego desapareci?.
fr
Il remua le pied. La douleur l'assaillit et devint insupportable, puis elle diminua, s'apaisa, dura encore un moment, et disparut.
en
He moved his foot, and pain overwhelmed him and became intolerable. Then it diminished, grew milder, lingered a little, and disappeared.
eu
Igaroa zen denbora puska bat.
es
Hab?a pasado el tiempo.
fr
Un peu de temps avait pass? de cette mani?re.
en
A little time had passed.
eu
Jolasa errepikatzean, ordea, ohartu zen oinaze handiegiz ordaintzen zuela irabazitako denbora.
es
Luego repiti? el juego, pero le pareci? que la ganancia de tiempo entra?aba demasiados dolores.
fr
Il renouvela ce petit jeu, mais estima alors que les douleurs par lesquelles il payait ce gain de temps ?taient un prix trop ?lev?.
en
He repeated this game, but realised that the time gained had to be paid for with too much pain.
eu
Etxolako zurezko horman zebiltzan barraskiloetan josi zuen begia, eta egun hartako orduak iruditu zitzaizkion, narraska astiro-astiro.
es
Su mirada repos? en los caracoles que recorr?an la pared de madera de la choza, y crey? ver en ellos las horas de aquel d?a avanzando con infinita pereza.
fr
Son regard s'accrocha aux escargots qui rampaient sur la paroi de bois et il lui sembla que c'?taient les heures de la journ?e qui se tra?naient ainsi.
en
His eyes settled on a snail on the wooden wall of the hut, and the creature seemed to him to stand for the hours of this day which crept along with such agonising slowness.
eu
Eguerdi aldera hartu zuen lo.
es
Hacia el mediod?a se durmi?.
fr
Vers midi, il s'endormit.
en
Towards midday he dropped off.
eu
Loaldi labur eta urduria egin zuen, eta, hala ere, hobeto sentitu zen esnatzean, ordu luzez lo egin izan balu bezala.
es
Tuvo un sue?o corto e intranquilo, y sin embargo al despertar se sinti? mejor:
fr
Ce fut un sommeil bref et agit?, et pourtant, il se sentit mieux lorsqu'il s'?veilla-il lui semblait avoir dormi de nombreuses heures.
en
It was a short and restless sleep, but he thought it had lasted for many hours, and when he woke he felt better.
eu
Tartetxo batez lortu zuen Seneka irakurtzea ere, baina berehala baztertu zuen, bere buruari sinetsarazi nahian eguna amaitzear zela, gainean zela ilunabarra eta ez zela ona ilun-txintan irakurtzea.
es
le pareci? haber dormido muchas horas. Logr? leer algo de S?neca, pero al rato abandon? el libro.
fr
Cette fois-ci, il parvint ? lire quelques pages de S?n?que. Bient?t, pourtant, il reposa le livre.
en
He now managed to read Seneca for a short time, but then he laid the book aside.
eu
Baina goiz zen oraindik, arratsaldeko lehen orduak baino ez.
es
Se dijo que el d?a estaba a punto de terminar, que enseguida llegar?a el ocaso y que no era bueno leer con aquella luz incierta.
fr
Il se dit que la journ?e devait toucher ? sa fin, que l'obscurit? n'allait pas tarder ? venir et qu'il n'?tait pas bon de lire quand la lumi?re baissait.
en
He said to himself that the day was nearly over, it would soon be dusk, and it was bad to read in the failing light.
eu
Kontuak kontu, handik aurrerako orduak zertxobait arinago joan zitzaizkion, kaputxinoak hasi baitziren kanpaiak jotzen dilin-dalan eta koru-kantuan, han, hurreko komentuan.
es
Aunque poco pasaba del mediod?a. Sin embargo el resto del d?a transcurri? algo m?s r?pido, pues los capuchinos del convento de al lado empezaron a tocar las campanas, a armar ruido y a cantar.
fr
Cependant, le reste de la journ?e lui sembla passer un peu plus vite, car bient?t les capucins du monast?re voisin se mirent ? sonner les cloches, ? faire tinter leurs clochettes et ? chanter en ch?ur.
en
In reality it was still early afternoon. Nevertheless the rest of the day passed a little more quickly, for the Capuchin friars in their monastery close by started their bell ringing and choral singing.
eu
Brouza gaueko bederatziak aldera iritsi zen, eta berak uste baino lasaiago aurkitu zuen van Delle.
es
Cuando Brouza lleg? hacia las nueve de la noche lo encontr? m?s tranquilo de lo que esperaba.
fr
Brouza, qui rentra vers neuf heures du soir, le trouva plus calme qu'il ne l'avait escompt?.
en
When Brouza came back at about nine o'clock in the evening he found him calmer than he expected.
eu
Altxatzen saiatu eta berehala jakin nahi zuen guztia, baina Brouzak hatza ezpainetara eraman zuen.
es
Van Delle trat? de incorporarse y quiso saber lo que hab?a ocurrido, pero Brouza le mand? callar poni?ndose un dedo sobre la boca.
fr
Van Delle tenta de se redresser et exigea imm?diatement de tout savoir, mais Brouza posa un doigt sur ses l?vres.
en
Van Delle tried to sit up, and immediately wanted to be told everything, but Brouza put his finger to his lips.
eu
-Ez hain ozen, jauna, ez hain ozen-esan zuen-. Berbertan dabiltza bi lorezain eta entzun egingo gaituzte.
es
-?Silencio, se?or, silencio!-dijo-. Hay dos jardineros muy cerca de aqu? y podr?an o?ros.
fr
dit-il. Deux des jardiniers sont tout pr?s d'ici, ils pourraient vous entendre.
en
"Quiet, sir, quiet, there are two gardener's boys quite close outside, and they might hear us," he said.
eu
Ahopean galdetu zuen Van Dellek nola zeuden gauzak han goian, zalaparta handia sortu ote zen, ea dagoeneko bere bila zebiltzan errepide eta ostatuetan.
es
Van Delle pregunt? susurrando c?mo estaban las cosas all? arriba, si se hab?a armado un gran alboroto y si ya hab?an mandado buscarle por los caminos y posadas.
fr
" A voix basse, van Delle lui demanda o? en ?taient les choses l?-haut, s'il y avait eu un grand tapage et si on le recherchait d?j? dans les auberges et sur les chemins du pays.
en
Van Delle asked in a whisper what the situation was up in the Castle, whether there had been a great row, and whether they were already looking for him at the inns and on the roads.
eu
Brouzak bizkar-otzara lurrean utzi eta kopetako izerdia xukatu zuen.
es
Brouza dej? el cu?vano en el suelo y se sec? el sudor de la frente.
fr
Brouza posa sa hotte par terre et essuya la sueur de son front.
en
Brouza put down his basket and wiped the sweat from his brow.
eu
Gero, sua egin eta kriseilua piztu zuen.
es
Luego hizo fuego y prendi? la l?mpara.
fr
Puis il fit du feu et alluma la lampe.
en
Then he lit the lamp.
eu
-Ez da inolako zalapartarik izan-eman zion berri-.
es
-No ha habido ning?n alboroto-le inform?-.
fr
" Il n'y a eu aucun tapage, raconta-t-il.
en
"There has been no row," he said.
eu
Oraindik ez dakite berorrek alde egin duela.
es
A?n no saben que os hab?is marchado.
fr
Ils ne savent pas encore que vous ?tes parti.
en
"They don't yet know you've gone."
eu
-Hortaz, enperadoreak ez dik agindu bere aurrera joan nadin-egin zuen oihu van Dellek.
es
-?As? que el emperador no me ha mandado llamar?-exclam? Van Delle.
fr
-L'empereur ne m'a donc pas fait appeler ? " s'?cria van Delle.
en
"So the Emperor hasn't sent for me?" van Delle exclaimed.
eu
Brouzak atea apur bat zabaldu eta kanpora begiratu zuen zirritutik.
es
Brouza entreabri? ligeramente la puerta y mir? hacia fuera.
fr
Brouza entrouvrit la porte et jeta un coup d'?il ? l'ext?rieur.
en
Brouza opened the door a little and looked outside.
eu
Lorezainak joanak ziren. Urruti samar entzuten ziren haien ahotsak.
es
Los jardineros hab?an desaparecido. Oy? sus voces a cierta distancia.
fr
Les deux jardiniers avaient disparu. On entendait leurs voix ? quelque distance.
en
The two gardener's boys' voices could be heard in the distance, but they were not to be seen.
eu
-Joan dira-esan zuen-.
es
-Ya se han ido-dijo-.
fr
" Ils sont partis, dit-il.
en
"They've gone," he said.
eu
Ez, enperadoreak ez du galdetu berorrengatik.
es
No, el emperador no ha preguntado por Vos.
fr
Non, l'empereur ne s'est pas enquis de vous.
en
"No, the Emperor didn't ask about you.
