Bilaketa aurreratua

Ogi apurrak

Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)


Pantaleon eta bisitariak, Mario Vargas Llosa / Santi Leone (Elkar, 2011 )
aurrekoa | 88 / 74 orrialdea | hurrengoa
eu
BISITARI EDERRAREN HERIOTZA
es
MUERE LA BELLA VISITADORA
fr
mort de la belle visiteuse
en
Specialist Beauty Dies
eu
Bitartean, zazpi gizonak bortizki beren orgia handia egiten ari zirelarik, Nautatik igorritako irristagailuak ibaiko tarte ederra ibilia zuen Evaren arrastorik aurkitu gabe, eta jada itzultzeko prestatzen ari zen, mirariz-edo ilunabarreko hodei gorriek itsasontziaren kolore gorria eta berdea agerrarazi zituztenean, urrun, Kokamen Kazikearen Ur-jauziko arbolen artean dir-dir eginez.
es
Entretanto, al tiempo que los siete individuos celebraban en medio de la violencia su gran org?a, el deslizador enviado desde la Base de Nauta hab?a recorrido un buen tramo del r?o sin encontrar trazas de Eva y se dispon?a a regresar, cuando milagrosamente los arreboles del crep?sculo hicieron percibir a lo lejos, brillando entre los ?rboles de la quebrada del Cacique Cocama, los colores rojo y verde del barco.
fr
Pendant que les sept individus c?l?braient au milieu de la violence leur grande orgie, la barque envoy?e depuis la base de Nauta avait parcouru une bonne distance sur le fleuve sans trouver trace de l'Eva et elle se disposait ? rentrer quand miraculeusement le rougeoiement du cr?puscule permit d'apercevoir au loin, brillant parmi les arbres du Ravin du Cacique Cocama, les couleurs rouge et vert du bateau.
en
Meanwhile, during the space of time that the seven individuals were conducting their violent orgy, the glider sent from the naval base at Nauta had traveled a good stretch of the river without finding signs of the Eve. Its crew was preparing to return when the red glow of sunset miraculously permitted recognition of the boat's red and green colors among the trees of the Cacique Cocama Bend in the distance.
eu
Irristagailua harekin elkartzera abiatu zen berehala, baina taldea zur eta lur eginda gelditu zen bala erauntsi batekin egin zietenean harrera; Felicio Tanchiva soldadu xeheak zauri bat jaso zuen ezkerreko izterrean eta ipurmasailaren beheko aldean.
es
El deslizador se dirigi? de inmediato a su encuentro, siendo recibido ante la estupefacci?n del grupo, con una lluvia de balas, una de las cuales hiri? en el muslo izquierdo y parte inferior del gl?teo al soldado raso Felicio Tanchiva.
fr
La barque se dirigea imm?diatement ? sa rencontre, ?tant accueillie ? la stup?faction du groupe par une pluie de balles, l'une desquelles blessa ? la cuisse gauche et au bas des fesses le simple soldat Felicio Tanchiva.
en
The glider headed immediately for a rendezvous and to the group's stupefaction was greeted with a shower of bullets, one of which wounded Pvt. Felicio Tanchiva in the thigh and lower left buttock.
eu
Harridura gainditutakoan, soldaduek besteen suari erantzun zioten; orduan, minutu batzuk iraun zuen tiroketa bat hasi zen, eta denbora tarte horretan jaso zituen hiltzeko zauriak-soldaduen balek jota, autopsiak ezarri duenez-Olga Arellano Rosaurak, Brasildarra deituak.
es
Apenas recuperados del asombro, los soldados replicaron al fuego, estallando entonces un tiroteo que se prolong? por espacio de algunos minutos y en el curso de los cuales cay? mortalmente herida-por balas de los soldados, seg?n ha determinado la autopsia-Olga Arellano Rosaura, (a) Brasile?a.
fr
Sit?t revenus de leur stupeur les soldats r?pliqu?rent au feu, une fusillade ?clatant alors qui dura quelques minutes et au cours de laquelle tomba mortellement bless?e-par des balles des soldats, selon ce qu'a d?termin? l'autopsie-Olga Arellano Rosaura, alias la Br?silienne.
en
Having barely recovered from the shock, the soldiers returned fire. An exchange of shooting then broke out that lasted for several minutes, during which time Olga Arellano Rosaura (the "Brazilian") fell mortally wounded-from shots fired by the soldiers, according to the findings of the autopsy.
eu
Desabantaila zutela ikusiz, soldaduek Nautara itzultzea erabaki zuten, laguntza eske.
es
Viendo que se hallaban en inferioridad de condiciones, los soldados decidieron retornar a Nauta en busca de refuerzos.
fr
Voyant qu'ils se trouvaient en ?tat d'inf?riorit?, les soldats d?cid?rent de retourner ? Nauta pour chercher du renfort.
en
Seeing that they were in the weaker position, the soldiers decided to return to Nauta in search of reinforcements.
eu
Patruila urruntzen ari zela konturatu zirelarik, gaizkileek, izu-laborrian gertatutako hilketa zela-eta, nahasmen handiz jokatu zuten.
es
Al observar que la patrulla se alejaba, los delincuentes, presos del p?nico por la muerte ocurrida, mostraron una gran confusi?n.
fr
Tandis que la patrouille s'?loignait, les d?linquants, pris de panique par la mort survenue, manifest?rent une grande confusion.
en
When they observed that the patrol was departing, the criminals were seized by panic over the death that had occurred and showed great confusion.
eu
Te?filo Morey izan zen, nonbait, erreakzionatzen lehena, eta bere adiskideei lasai egoteko erregutu zien, eta ohartarazi zien, patruila Nautara ailegatu bitartean, ihes egiteko ez ezik, beren plana burutzeko ere bazutela astia.
es
El primero en reaccionar fue, al parecer, Te?filo Morey, quien exhort? a sus compinches a guardar calma, indic?ndoles que, mientras la patrulla llegaba a Nauta, ten?an tiempo no s?lo para huir sino, incluso, completar su plan.
fr
Le premier ? r?agir fut, semble-t-il, Te?filo Morey qui exhorta ses comp?res ? garder leur calme, en leur indiquant que tandis que la patrouille gagnait Nauta ils avaient le temps non seulement de fuir mais, m?me, de compl?ter leur plan.
en
The first to react, apparently, was Te?filo Morey, who exhorted his buddies to stay calm, pointing out to them that while the patrol headed for Nauta, they had time not only to flee but even to carry out their plan.
eu
Orduantxe proposatu zuen norbaitek-ezin izan da jakin nork:
es
Fue entonces cuando alguien-no se ha podido saber qui?n:
fr
C'est alors que quelqu'un-on n'a pu savoir qui :
en
It was then that someone-it has not become clear who:
eu
Moreyk berak, batzuen arabera; Fabi?n Tapayurik, besteen arabera-Brasildarra iltzatzea, animalia baten ordez.
es
el propio Morey, seg?n unos, Fabi?n Tapayuri seg?n otros-sugiri? que clavaran a la Brasile?a en vez de un animal.
fr
Morey lui-m?me, selon les uns, Fabio Tapayuri, selon les autres-sugg?ra de clouer la Br?silienne au lieu d'un animal.
en
Morey himself, according to some, Fabio Tapayuri, according to others-suggested that they crucify the "Brazilian" instead of an animal.
eu
Gaizkileek beren egitasmo odoltsua betetzeari ekin zioten: Olga Arellanoren gorpua ibaiertzera bota eta gero, gurutzerik egin ez eta edozein arbola erabiltzea erabaki zuten, denbora irabazteko.
es
Los delincuentes procedieron a ejecutar su sangriento designio, arrojando a la orilla el cad?ver de Olga Arellano y decidiendo, para ahorrar tiempo, no fabricar una cruz sino utilizar un ?rbol cualquiera.
fr
Les d?linquants mirent ? ex?cution leur projet sanglant, jetant sur la berge le cadavre d'Olga Arellano et d?cidant, pour ?conomiser du temps, de ne pas fabriquer une croix mais d'utiliser un arbre quelconque.
en
The criminals proceeded to execute their bloody scheme, throwing the corpse of Olga Arellano Rosaura ashore and deciding not to construct a cross but to use any tree in order to save time.
eu
Zeregin makabro horretan buru-belarri ari zirelarik, soldaduak zeramatzaten lau irristagailu agertu ziren zerumugan.
es
Estaban entregados a su macabro quehacer cuando cuatro deslizadores con soldados se hicieron visibles en el horizonte.
fr
Ils ?taient occup?s ? leur ouvrage macabre quand quatre barques avec des soldats apparurent ? l'horizon.
en
They were in the midst of their macabre work when four gliders full of soldiers became visible on the horizon.
eu
Gaizkileak berehala ihesari lotu eta sasien artean barneratu ziren.
es
Los delincuentes se dieron de inmediato a la fuga, intern?ndose en la maleza.
fr
Les d?linquants prirent imm?diatement la fuite en p?n?trant dans le maquis.
en
The criminals fled immediately, hiding in the undergrowth.
eu
Une hartan bi baizik ezin izan zituzten harrapatu: Nepomuceno Quilca eta Ren?n M?rquez Curichimba.
es
S?lo dos de ellos-Nepomuceno Quilca y Ren?n M?rquez Curichimba-pudieron ser capturados en ese momento.
fr
Seuls deux d'entre eux-Nepomuceno Quilca et Ren?n M?rquez Curichimba-purent ?tre captur?s aussit?t.
en
Only two of them-Nepumuceno Quilca and Ren?n M?rquez Curichimba-were captured at that time.
eu
Evara igotzean, soldaduek hotzikarak eragiteko moduko ikuskizuna topatu zuten:
es
Al subir a Eva, los soldados se encontraron con un espect?culo escalofriante:
fr
En montant ? bord de L'Eva, les soldats tomb?rent sur un spectacle effrayant :
en
Climbing aboard the Eve, the soldiers met with a spine-tingling spectacle:
eu
ikaratuak eta erdi biluzik zeuden emakumeak, histeriak jota tarrapataka, batzuk (Pechuga) bisaian eta gorputzean ankerkeriak pairatu izanaren aztarnak zituztela, eta, haraxeago, ertzetik zenbait pausora, Olga Arellano Rosauraren gorputz ederra, lupuna baten enborrean iltzatua.
es
mujeres aterrorizadas y semidesnudas que corr?an en estado de histeria, algunas con huellas de haber sufrido sevicias en el rostro y en el cuerpo (Pechuga) y, un poco m?s all?, a unos pasos de la orilla, el bello cuerpo de Olga Arellano Rosaura clavado en el tronco de una lupuna.
fr
des femmes terroris?es et ? moiti? nues qui couraient en proie ? l'hyst?rie, les unes avec l'air d'avoir subi des s?vices au visage et sur le corps (Gros-Lolos) et un peu plus loin, ? quelques pas de la berge, le beau corps d'Olga Arellano Rosaura clou? sur le tronc d'un lupuna.
en
terrorized and semi-naked women running around in a state of hysteria, some with signs on their faces and bodies ("Knockers") of having suffered extreme cruelty, and, a little farther on, a few steps from the shore, the beautiful body of Olga Arellano Rosaura nailed to the trunk of a tree.
eu
Balek tiroketaren hasieran jo zuten dohakabea, organo garrantzitsuetan jo ere, hala nola bihotzean edo garunean, eta horrek berehala ekarri zuen haren egunen akabera.
es
Las balas hab?an alcanzado a la desdichada al comenzar el tiroteo, interes?ndole ?rganos cruciales, como coraz?n y cerebro, lo que termin? instant?neamente con sus d?as.
fr
Les balles avaient atteint la malheureuse au commencement de la fusillade, ? des organes cruciaux tels que le c?ur et le cerveau, ce qui entra?na sa mort instantan?e.
en
The shots had hit the hapless woman at the start of the skirmish, penetrating vital organs, such as the heart and brain, and instantaneously cutting short her days.
eu
Zorigabeko emakumea desiltzatu, mantekin estali eta itsasontzira igo zuten, beste biktimen izuaren eta eromenezko negarren artean.
es
La infeliz fue desclavada, cubierta con mantas y subida al barco, en medio del horror y llanto fren?tico de las otras v?ctimas.
fr
La malheureuse fut d?clou?e, envelopp?e dans des couvertures et mont?e ? bord, au milieu de l'horreur et des pleurs fr?n?tiques des autres victimes.
en
The unlucky woman was taken down, covered with blankets and lifted onto the boat, in the midst of the other victims' terror and frantic weeping.
eu
Askatu bezain laster, Rodr?guez Saravia ofizialorde buruak eta tripulazioak Nautara, Requenara eta Iquitosera gertatutakoaren berri bidali zuten, eta eskualdeko postu, ibaiko base eta garnizio guztiak berehala erne jarri eta mugitzen hasi ziren bost iheslarien ehizaldi handi bat egiteko.
es
Apenas liberados, el suboficial primero Rodr?guez Saravia y la tripulaci?n alertaron por radio a Nauta, Requena e Iquitos sobre lo sucedido, moviliz?ndose de inmediato todos los puestos, bases navales y guarniciones de la regi?n en inmensa cacer?a de los cinco pr?fugos.
fr
Sit?t lib?r?s, le quartier-ma?tre Rodr?guez Saravia et l'?quipage alert?rent par radio Nauta, Requena et Iquitos sur ce qui venait d'arriver, mobilisant aussit?t tous les postes, les bases navales et les garnisons en une immense chasse aux cinq fuyards.
en
Directly after the rescue, First Subofficer Rodr?guez Saravia and the crew alerted Nauta, Requena and Iquitos by radio as to what had happened, immediately mobilizing all the posts, naval bases and garrisons of the region in an immense search for the five fugitives.
eu
Guztiak hogeita lau orduan harrapatu zituzten.
es
Todos fueron capturados en veinticuatro horas.
fr
Ils furent tous captur?s en vingt-quatre heures.
en
All were captured within twenty-four hours.
eu
Haietatik hiru-Te?filo Morey, Artidoro Soma eta Fabio Tapayuri-ilunabarrean erori ziren, Nauta inguruetan, herri horretara ezkutuan sartu nahian zebiltzalarik, arropak hondatuta eta gorputza odoletan blai, sasien artean kilometro anitz ibili ondoren.
es
Tres de ellos-Te?filo Morey, Artidoro Soma y Fabio Tapayuri-cayeron al anochecer, en las afueras de Nauta, adonde pretend?an introducirse subrepticiamente, despu?s de haber recorrido, destroz?ndose las ropas y ensangrent?ndose el cuerpo, muchos kil?metros de maleza.
fr
Trois d'entre eux-Te?filo Morey, Artidoro Soma et Fabio Tapayuri-tomb?rent au cr?puscule, dans les environs de Nauta, o? ils essayaient de s'introduire subrepticement, apr?s avoir parcouru, en d?chirant leurs v?tements et en ensanglantant leur corps, plusieurs kilom?tres de broussaille.
en
Three of them-Te?filo Morey, Artidoro Soma and Fabio Tapayuri-were caught at nightfall on the outskirts of Nauta, which they attempted to enter surreptitiously after having traveled through many kilometers of undergrowth, ripping their clothes and lacerating their bodies.
eu
Beste biak-Caif?s Sancho eta Fabriciano Pizango-goizeko lehen orduetan harrapatu zituzten, Nautako portuan lapurtutako irristagailu batean Ucalayi ibaian goiti zihoazelarik.
es
Los otros dos-Caif?s Sancho y Fabriciano Pizango-fueron capturados en las primeras horas de la ma?ana, cuando remontaban el Ucayali en un deslizador robado en el puerto de Nauta.
fr
Les deux autres-Caif?s Sancho et Fabriciano Pizango-furent captur?s aux premi?res heures de la matin?e, quand ils remontaient l'Ucayali sur une barque vol?e au port de Nauta.
en
The other two-Caif?s Sancho and Fabriciano Pizango-were captured in the early morning hours while going up the Ucayali in a glider stolen from the port of Nauta.
eu
Haietatik batek, Caif?s Sanchok, zauri larri samarrak ditu, bala batek ahoaren zati bat erauzi baitzion.
es
Uno de ellos, Caif?s Sancho, se hallaba herido de cierta gravedad, al haberle arrancado una bala parte de la boca.
fr
L'un d'eux, Caif?s Sancho, ?tait s?rieusement bless?, une balle lui ayant arrach? une partie de la bouche.
en
One of them, Caif?s Sancho, was rather seriously wounded when a bullet tore away part of his mouth.
eu
Oldarraren biktimak Nautara garraiatu, eta, han, behar zituzten sendabideak eman zizkieten Luisa C?nepari eta Chupitori; haiek, egoera penagarri hartan egonda ere, adore eta kemen handia erakutsi zuten.
es
Las v?ctimas de la agresi?n fueron trasladadas a Nauta, donde Luisa C?nepa y Chupito recibieron las curaciones que requer?an, demostrando ambos mucho esp?ritu y ?nimo en su afligida situaci?n.
fr
Les victimes de l'agression furent transport?es ? Nauta o? Luisa C?nepa et Choupette re?urent les soins n?cessaires, manifestant tous deux beaucoup de courage et de force d'?me dans leur douloureuse situation.
en
The victims of the attack were transferred to Nauta, where Luisa C?nepa and "Freckle" received the medical attention they required, both showing a great deal of spirit and liveliness despite their injuries.
eu
Hantxe berean hartu zizkieten biktimei pasatutako esperientzia lazgarriari buruzko lehen adierazpenak.
es
All? mismo se tomaron las primeras declaraciones a las v?ctimas sobre la terrible experiencia que acababan de pasar.
fr
Les premi?res d?clarations des victimes sur la terrible exp?rience qu'ils venaient de subir furent enregistr?es l? m?me.
en
The victims' first statements about the terrible experience they had just lived through were taken on the spot.
eu
Epaileak egin beharreko zuzemenen kariaz, Olga Arellano Rosaura dohakabearen gorpua ezin izan zuten hilaren 4a arte Iquitosera ekarri; airez lekualdatu zuten, Dalila ur-hegazkinean, artean jauna besterik ez zen Pantale?n Pantoja Nautara joana baitzen, gorpuzkinei laguntzeko eta lehen ikerketak egiteko.
es
El cad?ver de la infeliz Olga Arellano Rosaura s?lo pudo ser tra?do a Iquitos el d?a 4, debido a las diligencias judiciales, lo mismo que se hizo por aire, en el hidroavi?n Dalila, habi?ndose trasladado a Nauta para acompa?ar los restos y hacer las primeras investigaciones el entonces todav?a ?nicamente se?or Pantale?n Pantoja.
fr
Le corps de la malheureuse Olga Arellano Rosaura ne put ?tre ramen? ? Iquitos que le 4, ? cause de l'enqu?te judiciaire, et de ce fait par air, dans l'hydravion Dalila, s'?tant d?plac? ? Nauta pour accompagner les restes et faire les premi?res recherches celui qui ?tait encore seulement monsieur Pantale?n Pantoja.
en
Due to judicial proceedings, the corpse of the unfortunate Olga Arellano Rosaura could only be brought to Iquitos on the 4th, by air, in the hydroplane Delilah, Still only a Mr. at that time, Capt. Pantale?n Pantoja had himself transferred to Nauta in order to accompany the remains and make the preliminary investigation.
eu
Gainerako bisitariak ibaian barna itzuli ziren Iquitosera, Eva itsasontzian, barkuak erasoan ez zuen-eta munta handiko matxurarik izan, eta zazpi atxilotuek bi egun gehiago eman zituzten Nautan, poliziak itaunketa sakonak egin ziezazkien.
es
El resto de las visitadoras retorn? a Iquitos por v?a fluvial, en el barco Eva, el que no sufri? aver?as de importancia durante el asalto, en tanto que los siete detenidos permanec?an dos d?as m?s en Nauta, sometidos a interrogatorios exhaustivos por parte de las autoridades.
fr
Les autres visiteuses regagn?rent Iquitos par voie fluviale, sur le bateau Eva, lequel ne subit pas d'avaries importantes durant l'attaque, tandis que les sept d?tenus rest?rent deux jours de plus ? Nauta et furent soumis ? des interrogatoires tr?s pouss?s de la part des autorit?s.
en
The rest of the specialists returned to Iquitos by water, on the Eve, which had not sustained major damages during the assault, while the seven arrested men were held in Nauta for two more days and subjected to exhaustive interrogation by the authorities.
eu
Atzo, eskolta gogor batek lagunduta, Iquitosera ailegatu ziren, Peruko Aire-Indarreko ur-hegazkin batean, eta gaur egun Lores Sarjentua kaleko kartzela nagusiko ziegetan daude, non, haien jokaera zitala dela-eta, zalantzarik gabe denbora luzea pasatu behar duten.
es
Ayer, bajo fuerte escolta, llegaron a Iquitos en un hidroavi?n de la FAP y se hallan actualmente en los calabozos de la c?rcel central de la calle Sargento Lores, donde, sin duda, permanecer?n todav?a bastante tiempo, a causa de su canallesco proceder.
fr
Hier, sous bonne escorte, ils arriv?rent ? Iquitos en hydravion des F.A.P. et ils se trouvent actuellement dans les cachots de la prison centrale de la rue Sargento Lores o?, sans doute, ils resteront encore pas mal de temps, ? cause de leur comportement de voyous.
en
Yesterday, under a heavy escort, they arrived in Iquitos on a PAF hydroplane and they are currently in the cells of the central jail on Sergeant Lores Street, where, without doubt, they will remain for some time on account of their despicable conduct.
eu
ZALAPARTATSUA ETA ESKANDALUZ BETEA IZAN ZEN HILDAKO BISITARIAREN BIZITZA
es
INQUIETA Y ESCANDALOSA FUE LA VIDA DE LA VISITADORA FALLECIDA
fr
AGIT?E ET SCANDALEUSE, TELLE FUT LA VIE DE LA VISITEUSE D?FUNTE
en
Troubled and Scandalous Life of Dead Specialist
eu
1936ko apirilaren 17an sortu zen, Nanayko etxadi orduan urrunean (artean ez zen existitzen bainuetxea eta Iquitos lotzen dituen errepidea), Hermenegilda Arellano Rosaura andrearen eta aita ezezagunaren alaba.
es
Naci? el 17 de abril de 1936, en el entonces retirado caser?o de Nanay (todav?a no exist?a la carretera que une el balneario a Iquitos), siendo hija de do?a Hermenegilda Arellano Rosaura y de padre desconocido.
fr
Elle naquit le 17 avril 1936, au hameau alors retir? de Nanay (il n'y avait pas encore la route qui relie la station baln?aire ? Iquitos), fille de do?a Hermenegilda Arellano Rosaura et de p?re inconnu.
en
She was born on April 17, 1936, in the then remote village of Nanay-the highway that joins the resort to Iquitos was not yet in existence-the daughter of Hermenegilda Arellano Rosaura and an unknown father.
eu
Urte bereko maiatzaren 8an bataiatu zuten, Punchanako elizan, Olga izenarekin eta amaren bi deiturekin.
es
Fue bautizada el 8 de mayo del mismo a?o en la iglesia de Punchana, con el nombre de Olga y los dos apellidos de la madre.
fr
Elle fut baptis?e le 8 mai de la m?me ann?e dans l'?glise de Punchana, avec le pr?nom d'Olga et les deux noms patronymiques de sa m?re.
en
She was baptized May 8 of the same year in the church of Punchana with the name of Olga and her mother's two surnames.
eu
Ama, beraz oroitzen diren auzoko zenbait lagunek kontatzen dutenez, hainbat lanetan aritzen zen Nanayn, hala nola etxeko langile Punchanako ibai-basean edo inguruetako taberna eta jatetxeetan, baina lan guztietatik botatzen zuten edateko zaletasun handia zuelako, hain handia, ezen, diotenez, ohikoa baitzen Hermes Zurrut-handiren (hala deitzen zioten-eta) figura dardartia auzoan barna ibiltzen ikustea, jendearen algaren artean, Olguita alaba txikia atzetik zihoakiola.
es
?sta ejerc?a en Nanay, seg?n cuentan personas del barrio que la recuerdan, oficios diversos, como empleada dom?stica de la Base Naval de Punchana y de bares y restaurantes del lugar, trabajos de donde siempre la desped?an por su afici?n a la bebida, al extremo de que, dicen, era usual el espect?culo de la tambaleante figura de Traguito Hermes, como la apodaban, recorriendo el barrio entre las risas de la gente y seguida por su menor hija Olguita.
fr
Celle-ci exer?ait ? Nanay, selon ce que racontent des personnes de son quartier qui se souviennent d'elle, plusieurs m?tiers, comme employ?e de maison ? la base navale de Punchana et dans divers bars et restaurants du coin, places d'o? on la renvoyait toujours ? cause de son amour de la boisson, au point que, dit-on, il ?tait fr?quent de voir passer la silhouette zigzagante de Pocharde Hermes, comme on la surnommait, parcourant le quartier entre les rires des gens et suivie de sa petite fille Olguita.
en
According to what people in the district who remember her say, the latter took on various jobs, such as cleaning woman at the Punchana Naval Base and at bars and restaurants in the area. She was fired from these jobs because of her taste for alcohol, which at its worst, they say, made familiar the sight of the staggering figure of "Chug-a-lug Hermes," as they nicknamed her, passing through the neighborhood in the midst of people's laughter, followed by her very young daughter, Olguita.
eu
Haurrak, zortzi edo bederatzi urte inguru zituelarik, suerte pixka bat izan eta Hermes Zurruthandi Nanaytik desagertu egin zen, neskatiko babesgabea bakarrik utzita; hau Zazpigarren Eguneko Adbentistek hartu zuten, karitatez, Samanez Ocampo eta Napo kaleen izkinan zuten umezurztegian, non gaur egun eliza besterik ez den gelditzen.
es
Con un poco de suerte para ?sta, cuando la ni?a tendr?a unos ocho o nueve a?os, Traguito Hermes desapareci? de Nanay abandonando a la desamparada chiquilla, la que fue recogida caritativamente por los Adventistas del S?ptimo D?a en su peque?o orfelinato de la esquina Samanez Ocampo y Napo, donde actualmente queda s?lo la iglesia.
fr
Quand la fille devait avoir huit ou neuf ans, Pocharde Hermes heureusement disparut de Nanay abandonnant la pauvre enfant qui fut recueillie charitablement par les Adventistes du Septi?me Jour dans leur petit orphelinat ? l'angle des rues Samanez Ocampo et Napo, o? ne reste aujourd'hui que l'?glise.
en
When the child was nine or ten, a little bit of good fortune came her way. "Chug-a-lug Hermes" disappeared from Nanay, abandoning the unprotected little girl, who was charitably taken by the Seventh-Day Adventists into their little orphanage on the corner of Samanez Ocampo and Napo, where currently only the church stands.
eu
Erakunde horretan, ordura arte animalia basa bat bezala zikinean eta ezjakinean hezitako neska gajo hark lehen hezkuntza jaso zuen, irakurtzen, idazten eta zenbatzen ikasi zuen, eta bizitza xumea baina sanoa eta garbia eraman zuen, eliza horretako arau moral zorrotzei jarraiki antolatua.
es
En dicha instituci?n, esa pobre ni?a que hasta entonces se hab?a criado como animalito chusco, en la suciedad y en la ignorancia, recibi? las primeras ense?anzas, aprendi? a leer, escribir y contar, y llev? una vida modesta pero sana y pulcra, regulada por los severos preceptos morales de esa iglesia.
fr
Dans cette institution, la pauvre enfant qui jusqu'alors avait ?t? ?lev?e comme un petit animal sauvage, dans la crasse et l'ignorance, apprit ? lire, ? ?crire et ? compter, et mena une vie modeste mais saine et irr?prochable, r?gl?e par les s?v?res pr?ceptes moraux de cette ?glise.
en
In said situation, the poor girl, who until then had been raised in filth and ignorance, like a mongrel, received her first lessons, learned to read, write and count, and led a modest but healthy and decent life, ruled by the severe moral precepts of that church.
eu
("Arau horiek ez dira dioten bezain zorrotzak izanen, damatxoaren zerbitzu-orria ikusita" komentatu zuen, bereberea duen gogortasunez, gure erredaktore batek; aspaldian Armadari lotua izan zen elizgizon katolikoa da erredaktore hau, bere sermoietan Iquitosen finkaturiko eliza protestante ugariren kontrako ironia etengabeengatik famatua, baina haren izena ezkutatzeko eskatu digu).
es
("No ser?n esos preceptos tan s?lidos como los pintan, a juzgar por la foja de servicios de la damisela", coment? a uno de nuestros redactores, con su severidad caracter?stica, un religioso cat?lico anta?o vinculado al Ej?rcito, c?lebre por las constantes iron?as de sus sermones contra las numerosas iglesias protestantes avecindadas en Iquitos, y que nos ha pedido no revelar su nombre.)
fr
(" Ils ne devaient pas ?tre aussi solides qu'on le dit, ces pr?ceptes, ? en juger par les ?tats de service de la demoiselle ", commenta l'un de nos collaborateurs, avec sa s?v?rit? caract?ristique, un pr?tre catholique ? l'ancienne li? ? l'Arm?e, c?l?bre par la constante ironie de ses sermons contre les nombreuses ?glises protestantes ?tablies ? Iquitos et qui nous a demand? de ne pas r?v?ler son nom.)
en
("Those precepts can't be as sound as they make them out to be, judging by the dame's service file," commented one of our editors, with his characteristic severeness. A Catholic priest who was connected with the Army until last year, he is famous for the constant ironies of his sermons against the numerous Protestant churches housed in Iquitos and has asked us not to reveal his name.)
eu
Misiolari gazte baten drama
es
El drama de un joven misionero
fr
Le drame d'un jeune missionnaire
en
Drama of Young Missionary
eu
"Arrunt ongi oroitzen naiz hartaz" esan digu, bere aldetik, Abraham MacPherson artzain adbentista agurgarriak, berak zuzentzen baitzuen umezurztegia Olga Arellano Rosaura bertan izan zen urteetan.
es
"La recuerdo muy bien"-nos ha dicho, por su parte, el pastor adventista, reverendo Abraham MacPherson, quien dirig?a el orfelinato en los a?os que permaneci? en ?l la joven Olga Arellano Rosaura-.
fr
" Je m'en souviens tr?s bien "-nous a dit, pour sa part, le pasteur adventiste, le R?v?rend Abraham MacPherson, qui dirigeait l'orphelinat dans les ann?es o? y r?sida la jeune Olga Arellano Rosaura.
en
"I remember her very well," the Adventist pastor, Rev. Abraham MacPherson, who directed the orphanage during the years in which the young Olga Arellano Rosaura stayed there has told us.
eu
"Neskatiko beltxaran eta alaia zen, adimen azkarrekoa eta gogo bizikoa, zaintzaile eta irakasleen predikuak otzan betetzen zituena; gauza on anitz espero genituen harengandik.
es
"Era una morochita alegre, de inteligencia r?pida y esp?ritu vivaz, que segu?a d?cilmente las pr?dicas de sus celadores y maestros, y de quien esper?bamos muchas cosas buenas.
fr
" C'?tait une brunette joyeuse, ? l'intelligence rapide et ? l'esprit vif, qui suivait docilement les pr?dications de ses z?lateurs et ma?tres, et dont nous attendions beaucoup de bonnes choses.
en
"She was a happy little brown-haired girl with a quick mind and a lively spirit, who obediently followed the preachings of her guardians and teachers and from whom we expected many good things.
eu
Galbidera eraman zuena, dudarik gabe, nerabezarotik aurrera naturak eman zion edertasun fisiko handia izan zen.
es
Lo que la perdi? fue, sin duda, la gran belleza f?sica con que la dot? la naturaleza a partir de la adolescencia.
fr
Ce qui la perdit fut, assur?ment, la grande beaut? physique dont l'avait dot?e la nature ? partir de l'adolescence.
en
Undoubtedly, what made her go astray was her great physical beauty, which nature endowed her with from adolescence.
eu
Baina, zer eginen diogu, otoitz egin dezagun haren alde, eta haren historiatik atera dezagun inspirazioa geure bizitzak zuzentzeko, deusetarako balio ez duten eta inora ez garamatzaten gauza triste eta saminak gogoratzen ibili beharrean".
es
Pero, en fin, oremos por ella e inspir?monos en su caso para enmendar nuestras propias vidas, en vez de recordar cosas tristes y amargas que a nadie sirven y a nada conducen."
fr
Mais enfin prions pour elle et inspirons-nous de son cas pour corriger nos propres vies, au lieu de rappeler des choses tristes et am?res qui ne servent ? rien et ne conduisent ? rien.
en
But then let us pray for her and take inspiration from her case to mend our own lives, instead of remembering the sad, bitter things that do no one any good and lead nowhere." Rev.
eu
Abraham MacPherson agurgarriak hitz-erdika aipatu du garai hartan Iquitosen zalaparta handia eragin zuen gertaera bat:
es
El reverendo Abraham MacPherson alude, veladamente, a un suceso que en esa ?poca hizo mucho ruido en Iquitos:
fr
" Le R?v?rend Abraham MacPherson fait allusion, en termes voil?s, ? un ?v?nement qui ? cette ?poque fit beaucoup de bruit ? Iquitos :
en
MacPherson refers, in veiled terms, to an event that at the time caused a great deal of commotion in Iquitos:
eu
Olguita Arellano Rosaura hamabost urteko neska eder hark Zazpigarren Eguneko Adbentisten umezurztegitik bere zaintzaile batekin egindako ihesaldi txundigarria, Richard Jay Pierce Jr. artzain adbentista gaztearekin, egun haietan Ipar Amerika bere sorterri urrunetik misiolaritzan bere lehen urratsak egitera Iquitosera etorri berria baitzen.
es
la sensacional fuga del orfelinato de los Adventistas del S?ptimo D?a, de la bella quincea?era que era entonces Olguita Arellano Rosaura, con uno de sus celadores, el joven pastor adventista Richard Jay Pierce Jr., reci?n llegado por aquellos d?as a Iquitos desde su lejana tierra, Estados Unidos, para hacer aqu? sus primeras armas misioneras.
fr
la fugue sensationnelle de l'orphelinat des Adventistes du Septi?me Jour de la belle enfant de quinze ans qu'?tait alors Olguita Arellano Rosaura, avec un de ses z?lateurs, le jeune pasteur adventiste Richard Jay Pierce Jr., nouveau venu alors ? Iquitos depuis sa terre lointaine, l'Am?rique du Nord, pour faire ici ses premi?res armes de missionnaire.
en
the sensational flight from the Seventh-Day Adventists' orphanage of the beautiful thirteen-year-old who at that time was Olguita Arellano Rosaura with one of her tutors, the young Adventist minister Richard Jay Pierce, Jr., who in those days had recently come to Iquitos from his distant land, the United States, to take up arms in his first missionary battles here.
eu
Istorioak akabera tragikoa izan zuen, El Orienteko irakurle askok gogoratuko duten bezala, zeren egunkari honetara igorri baitzuen bere gutuna, ordurako Iquitoseko izen handienekoena zen-eta, damuz beteriko misiolariak, Loretoko iritzi publikoari barkamena eskatzeko bere egunei amaiera eman baino lehen, San Juaneko etxadiaren inguruetako palmondo aguaje batean urkatuta, eta Olguita nerabearen edertasunaren aurrean tentazioan erori zelako kontzientziako harrak janda (El Orientek gutun osoa argitaratu zuen, erdi ingelesez erdi espainolez idatzia, 1949ko irailaren 20an).
es
El episodio termin? tr?gicamente, como recordar?n muchos lectores de El Oriente, pues fue a este diario, ya entonces el m?s prestigioso de Iquitos, al que el atormentado misionero dirigi? su carta de excusas a la opini?n p?blica loretana, antes de poner fin a sus d?as, desesperado del remordimiento por haber sucumbido ante la belleza adolescente de Olguita, ahorc?ndose en una palmera aguaje, en las afueras del caser?o de San Juan (El Oriente public? ?ntegra la carta, en su medio ingl?s medio espa?ol, el 20 de septiembre de 1949).
fr
L'?pisode finit tragiquement, comme s'en souviendront maints lecteurs d'El Oriente, car c'est ? ce journal, d?j? en ce temps-l? le plus prestigieux d'Iquitos, que le missionnaire tourment? adressa sa lettre d'excuses ? l'opinion publique lor?tane, avant de mettre fin ? ses jours, d?sesp?r? de remords pour avoir succomb? devant la beaut? adolescente d'Olguita, en se pendant ? un palmier d'eau, aux abords du hameau de San Juan (El Oriente publia int?gralement la lettre, dans son langage mi-anglais mi-espagnol, le 20 septembre 1949).
en
The episode ended tragically, as many readers of El Oriente will remember, since it was to this newspaper-already the most prestigious in Iquitos-that the tormented missionary, desperate with remorse for having succumbed to Olguita's adolescent beauty, sent his letter asking for forgiveness in the eyes of the Loreto public before putting an end to his days by hanging himself from a palm tree on the outskirts of the village of San Juan. (El Oriente published the complete text of his letter, in its half-English, half-Spanish, on September 20, 1949.)
eu
Bizitza nabarmeneko txirrista
es
El tobog?n de la vida airada
fr
Le toboggan de la vie dissolue
en
Toboggan of Prostitution
eu
Amodio-harreman goiztiar eta zoritxarreko horren ondoren, Olga Arellano Rosaura ohitura txarren eta bizitza nabarmenaren maldan beheiti iraulka joaten hasi zen, eta, zalantzarik gabe, bere xarma fisikoak eta bere sinpatia ukaezinak lagundu zioten horretan.
es
Luego de esta precoz y desdichada aventura sentimental, Olga Arellano Rosaura empez? a rodar por la pendiente de las malas costumbres y la vida airada, para la que, incuestionablemente, la ayudaban sus encantos f?sicos y su gran simpat?a.
fr
Apr?s cette pr?coce et malheureuse aventure sentimentale, Olga Arellano Rosaura commen?a ? rouler sur la pente des mauvaises habitudes et de la vie dissolue, pour laquelle elle ?tait indiscutablement aid?e par ses charmes physiques et son grand pouvoir de sympathie.
en
After this precocious and unfortunate romantic adventure, Olga Arellano Rosaura began to slide down the slope of evil habits and a loose life, to which she was unquestionably impelled by her physical beauty and her great kindness.
eu
Horrela, garai hartaz geroztik, ohiko bihurtu zen haren silueta ederra Iquitoseko gaueko lokaletan ikustea, hala nola "Mao-Mao"-n, "La Selva"-n edo dagoeneko desagertutako zulo hartan, "El Vergel Florido"-n; azken hau agintariek itxi egin behar izan zuten, frogatu baitzuten aipatu taberna, haren izenari jarraiki, burdel bat zela eta, bertan, arratsaldeko lauretatik zazpietara, bertutea galtzen zutela Iquitoseko bigarren hezkuntzako eskoletako neskek.
es
Es as? que, desde esa ?poca, fue habitual distinguir su bella silueta en los lugares nocturnos de Iquitos, como el Mao Mao, La Selva y el desaparecido antro El Vergel Florido, que las autoridades debieron cerrar en su d?a por haberse comprobado que el citado bar, haciendo honor a su nombre, era una casa de citas donde perd?an la virtud, de cuatro a siete de la tarde, alumnas de los colegios secundarios de Iquitos.
fr
C'est ainsi que, d?s cette ?poque, on aper?ut souvent sa belle silhouette dans les bo?tes de nuit d'Iquitos, comme le Mau-Mau, La Selva et le bouge disparu Le Panier fleuri, que les autorit?s durent fermer en son temps pour s'?tre av?r? que ce bar, faisant honneur ? son nom, ?tait une maison de rendez-vous o? perdaient leur vertu, de quatre ? sept heures du soir, des fillettes des coll?ges d'Iquitos.
en
Thus, from that time on, it was common to make out her beautiful silhouette in the night spots of Iquitos, such as the Mau Mau, The Jungle, and that now defunct den of iniquity The Flower Garden, which authorities had to close because they discovered that the above-mentioned bar, living up to its name, was a brothel where, from 4 to 7 P.M., girls from the secondary schools in Iquitos were losing their virtue.
eu
Jabeak, ia-ia mitologikoa den Humberto Sipak, goitizenez Mukizu, hilabete batzuk kartzelan eman eta gero, arrakasta handiz egin du aurrera negozioen arlo horretan, guztiok dakigun bezala.
es
Su propietario, el casi mitol?gico Humberto Sipa, (a) Moquitos, que pas? unos meses en la c?rcel, ha hecho luego una exitosa carrera en ese campo de los negocios, como es de todos conocido.
fr
Son propri?taire, le presque mythologique Humberto Sipa, alias le Morveux, qui passa quelques mois en prison, a fait ensuite une brillante carri?re en cette sorte de commerce, comme il est notoire.
en
Its owner, the almost mythical Humberto Sipa (a.k.a. "Snotnose"), who spent several months in jail, has since made a successful career in that field of endeavor, as everyone knows.
eu
Luze joko luke, jakina, Olguita Arellano Rosaura politaren ibilbide sentimentala marrazteak; urte haietan, mihi-gaiztoek eta esamesek ezin konta ahala babesle eta lagun aberats zituela esaten zuten;
es
Ser?a largo, por supuesto, trazar el itinerario sentimental de la agraciada Olguita Arellano Rosaura, a quien en esos a?os la murmuraci?n y las habladur?as atribu?an incontables protectores y amigos pudientes, muchos de ellos casados, con quienes la muchacha no vacilaba en lucirse en p?blico.
fr
Il serait fastidieux, par cons?quent, de tracer l'itin?raire sentimental de la belle Olguita Arellano Rosaura, ? qui dans ce temps-l? la m?disance et les comm?rages attribuaient d'innombrables protecteurs et de puissants amis, plusieurs d'entre eux mari?s, avec lesquels la jeune fille n'h?sitait pas ? s'afficher en public.
en
It would take a very long time, of course, to trace the romantic itinerary of the attractive Olguita Arellano Rosaura, to whom in those years gossip and idle talk attributed countless protectors and powerful friends, many of them married, with whom the girl did not hesitate to show herself in public.
eu
anitz ezkonduak omen ziren, baina neskak ez zuen problemarik izaten haiekin jendaurrean ibiltzeko. Egiazta ezin daitezkeen zurrumurru horietako batek dio, 1952. urtearen akabera aldera, Olguita diskretuki kanporatu zutela Iquitosetik, Departamenduko orduko prefet Miguel Torres Salamino jaunaren aginduz, honen seme batek, Miguel Torres Saavedra ingeniaritza ikasleak, Olguitarekin zuen harreman sutsua zela-eta. Bere maitalea joan zenetik gazteak behin eta berriro erakusten zuen atsekabe ezin arinduzkoa ikusita, askok suizidiotzat jo zuten ikaslearen heriotza, Quistococha aintzirako ur lodietan gertatua, nahiz eta familiak zurrumurru hori deblauki gezurtatu zuen. Edonola den ere, Olguita geldigaitza Manaos hiri brasildarrera abiatu zen;
es
Uno de esos rumores inverificables asegura que Olguita fue expulsada de Iquitos, discretamente, a fines de 1952, por el entonces prefecto del departamento, don Miguel Torres Salamino, debido a los apasionados amores que manten?a con la traviesa Olguita un hijo del prefecto, el estudiante de ingenier?a Miguelito Torres Saavedra, cuya muerte, en las espesas aguas de la laguna de Quistococha, muchas mentes calificaron de suicidio, por las repetidas muestras de desolaci?n que daba el joven desde la partida de su amada, aunque la familia desminti? en?rgicamente ese rumor.
fr
L'une de ces rumeurs inv?rifiables assure qu'Olguita fut expuls?e d'Iquitos, discr?tement, fin 1952, par don Miguel Torres Salamino, alors pr?fet du d?partement, parce que la turbulente Olguita vivait le grand amour avec un fils du pr?fet, l'?tudiant de l'?cole d'ing?nieurs Miguelito Torres Saavedra, dont la mort, dans les eaux ?paisses de la lagune de Quistococha, fut qualifi?e par maints esprits de suicide, ? cause des manifestations r?p?t?es de d?sespoir que le jeune homme laissait voir depuis le d?part de sa ma?tresse, quoique la famille d?ment?t ?nergiquement cette rumeur.
en
One of those unverifiable rumors asserts that Olguita was discreetly expelled from Iquitos at the end of 1952 by the then departmental prefect, Miguel Torres Salamino, because of the passionate love affair between the dissolute Olguita and the prefect's son, engineering student Miguelito Torres Saavedra, whose death in the murky waters of Quistococha Lagoon was considered a suicide by many on account of the repeated signs of desolation that the young man exhibited after his sweetheart's departure, although his family energetically denied that rumor.
eu
han izan zen urteetan, hartaz iritsi zen berri bakarra izan zen bere portaera, zuzendu beharrean, okerragotu egin zuela, egun-argi betean egiten baitzuen bere bizimodu gaiztoa eta erabat sartu baitzen, horretarako egokiak diren lekuetan-prostituzio etxeetan eta burdeletan-, prostituzioaren lanbide milaka urtekoan.
es
En todo caso, la inquieta Olguita parti? a la brasile?a ciudad de Manaos, donde lo ?nico que se supo de ella fue que, en los a?os que permaneci? all?, en vez de corregir su conducta la empeor?, dedic?ndose al mal vivir a plena luz, pues empez? a ejercer de lleno, en lugares aparentes-lupanares y casas de cita-, el milenario oficio de la prostituci?n.
fr
En tout cas, la remuante Olguita partit ? la ville br?silienne de Manaos, et la seule chose qu'on sache d'elle c'est que, durant les ann?es de son s?jour l?-bas, au lieu de corriger sa conduite elle l'aggrava en se consacrant en plein jour au commerce de ses charmes et exer?a sans retenue dans des lieux tels que lupanars et maisons de rendez-vous le m?tier mill?naire de la prostitution.
en
In any case, the restless Olguita left for the Brazilian city of Manaos, and the only thing that has been learned about the years she stayed there was that instead of correcting her conduct, she worsened it, devoting herself to a bad life in plain daylight, since she began to practice fully, in obvious places-bordellos and brothels-the age-old profession of prostitution.
eu
Aberrira bueltan
es
Regreso a la Patria
fr
Retour ? la Patrie
en
Return to Homeland
eu
Zeregin lohi horietan iaioa eta inoiz baino ederragoa, Olga Arellano Rosaura, Loretoko herriaren irudimenak berehala Brasildarra goitizena paratu ziona, duela urte pare bat itzuli zen Iquitos bere sorterrira, eta kasik istantean, hiri horretako emakume-erreklutatzaile ezagunaren bidez, Bel?n auzoko Porfirio Txinatarraren bidez, Bisitarien Zerbitzura sartu zen, bizimodu okerreko emakumeak abereak edo premia-premiako gaiak balira bezala mugaldeko garnizioetara eramaten dituen erakunde horretara hain zuzen.
es
Avezada en esos indecentes menesteres y m?s bella que nunca, Olga Arellano Rosaura, a quien la inventiva loretana motej? de inmediato con el seud?nimo de Brasile?a, regres? hace un par de a?os a su nativa Iquitos, ingresando casi inmediatamente, a trav?s del conocido enganchador de mujeres de ese lugar, el Chino Porfirio del barrio de Bel?n, al Servicio de Visitadoras, esa instituci?n que acarrea mujeres de mal vivir, como si fueran piezas de ganado o art?culos de primera necesidad, a las guarniciones de la frontera.
fr
Rompue ? cet ind?cent exercice et plus belle que jamais, Olga Arellano Rosaura, que le g?nie inventif du Loreto surnomma aussit?t la Br?silienne, revint il y a deux ans ? son Iquitos natal, entrant presque imm?diatement, gr?ce ? l'enr?leur de femmes bien connu Porfirio le Chinois du quartier de Bel?n, dans le Service de Visiteuses, cette institution qui transporte des femmes de mauvaise vie, comme si c'?taient des pi?ces de b?tail ou des articles de premi?re n?cessit?, aux garnisons de la fronti?re.
en
Accustomed to those indecent occupations and more beautiful than ever, Olga Arellano Rosaura-to whom Loreto inventively gave the pseudonym the "Brazilian"-returned after a couple of years to her native Iquitos. Through the famous ensnarer of women in that area, Chino Porfirio, from the district of Bethlehem, she almost immediately entered the Special Service, that institution which transports women of evil ways to the frontier garrisons as if they were so many head of cattle or basic commodities.
aurrekoa | 88 / 74 orrialdea | hurrengoa

Nodoa: liferay1.lgp.ehu.eus