Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Finzi-Kontinitarren lorategia, Giorgio Bassani / Koldo Biguri (Ibaizabal, 1997
)
eu
Eseri nintzen azkenean, esku batez indarrez heltzen niolarik hormaren kontra utzitako bizikletaren gurpilari, eta beste besoaz belaunak inguratuz.
es
Por fin, me sent? y me qued? con una mano aferrada a la llanta de la bicicleta, que hab?a apoyado en la pared, y un brazo en torno a las rodillas.
fr
J'approchai ma bicyclette du mur et m'assis, tenant d'une main la jante de ma Wolsit et mon autre bras autour de mes genoux.
en
I leant the bike against the wall and sat down, one hand grasping its wheel and the other arm round my knee.
eu
Isiltasuna firfiraren batek, intziriren batek bakarrik hausten zuen:
es
S?lo romp?a el silencio alg?n crujido, alg?n ga?ido:
fr
Le silence ?tait rompu seulement par quelques bruissements, par des chicotements :
en
Only the odd squeak and rustle broke the silence:
eu
saguak seguraski, saguzarrak...
es
ratones, probablemente, murci?lagos...
fr
des rats, c'est probable, des chauves-souris...
en
rats, very likely, or bats....
eu
Eta gertatu balitz?, pentsatzen nuen.
es
?Y si hubiese sucedido?-pensaba-.
fr
Et si le contraire s'?tait pass? ? pensai-je.
en
And suppose it had happened? I thought.
eu
Hain izugarria izango zen benetan, gertatu balitz?
es
?De verdad habr?a sido tan terrible, si hubiera sucedido?
fr
E?t-ce ?t? si terrible, si le contraire s'?tait pass? ?
en
Would it really have been so frightful, if it had?
eu
Ia ziur ez nintzen itzuliko etxera, eta gurasoek, Otello Fortik, Sergio Pavanik eta beste guztiek, baita poliziak ere, alferrik bilatuko ninduten.
es
Casi seguro que no habr?a vuelto a casa, ?y en vano me habr?an buscado mis padres y Otello Forti y Sergio Pisani y todos los dem?s, incluida la polic?a!
fr
Presque s?rement je ne serais pas rentr? ? la maison, et mes parents, et Otello Forti et Sergio Pavani et tous les autres, police comprise, auraient vraiment eu beau me chercher !
en
It was pretty well certain I'd not have gone home again, and my parents, and Otello Forti, and Sergio Pavani, and all the others, including the police, would have had a high old time searching for me!
eu
Lehen egunetan, bazter guztiak arakatzen lehiatuko ziren.
es
Los primeros d?as se habr?an apresurado a hacer batidas por todas partes.
fr
Les premiers jours, ils se seraient d?men?s, fouillant de tous les c?t?s.
en
At first they'd have dashed around, looking everywhere.
eu
Egunkariek ere aipatuko zuten, ohiko hipotesiak jaurtiz:
es
Hasta los peri?dicos habr?an hablado del asunto, emitiendo las hip?tesis de costumbre:
fr
Les journaux eux-m?mes en auraient parl?, avan?ant les habituelles hypoth?ses :
en
Even the newspapers would have talked about it, and fished out all their usual notions:
eu
bahiketa, ezbeharra, suizidioa, ezkutuko atzerriratzea, eta abar.
es
rapto, desgracia, suicidio, expatriaci?n clandestina, etc?tera.
fr
enl?vement, accident, suicide, ?migration clandestine.
en
kidnapping, accident, suicide, a secret dash abroad.
eu
Poliki-poliki, ordea, ura bere bidera itzuliko zen.
es
Sin embargo, poco a poco, las aguas habr?an ido calm?ndose.
fr
Peu ? peu, n?anmoins, les eaux se seraient calm?es.
en
Then little by little things would have subsided.
eu
Gurasoek etsi egingo zuten (Ernesto eta Fanny geratzen zitzaizkien, azken batean), bilaketa bertan behera geratuko zen.
es
Mis padres se habr?an resignado (en el fondo, quedaban Ernesto y Fanny), se habr?a abandonado la b?squeda.
fr
Mes parents se seraient r?sign?s (apr?s tout, il leur restait Ernesto et Fanny), les recherches auraient cess?.
en
My parents would have calmed down (after all, they'd still have Ernesto and Fanny left), and the search would have been called off.
eu
Eta ordaindu, azkenik, berak bakarrik ordainduko zuen, Fabiani andre kandelajale memelo hark, eta zigor gisa "beste destino batera" bidaliko zuten.
es
Y, al final, la que habr?a pagado el pato habr?a sido ella, esa est?pida beata de la se?ora Fabiani, a la que habr?an sancionado y trasladado "a otro destino".
fr
Et la personne qui aurait pay?, ? la fin, ?'aurait ?t? surtout elle, cette stupide bigote de m?re Fabiani, laquelle, comme punition, serait transf?r?e " ? un autre poste ", pour m'exprimer comme Meldolesi.
en
And the person who'd have paid for it most in the end would be that stupid old crawthumper Fabiani, who'd be packed off "to another seat of learning", as Meldolesi would put it, for a punishment.
eu
Nora?
es
?Ad?nde?
fr
O? cela ?
en
Where?
eu
Sizilia edo Sardiniara, noski.
es
A Sicilia o a Cerde?a, naturalmente.
fr
En Sicile ou en Sardaigne, naturellement.
en
Oh, to Sicily or Sardinia, of course.
eu
Merezia zuen.
es
Y le habr?a estado bien empleado.
fr
Et ce serait bien fait pour elle !
en
And serve her jolly well right !
eu
Horrela ikasiko zuen hain zitala eta hain nazkagarria ez izaten.
es
As? habr?a aprendido, a su costa, a ser menos p?rfida y asquerosa.
fr
Comme ?a, elle apprendrait ? ses d?pens ? ?tre moins perfide et moins vache.
en
That way she'd learn, to her cost, not to be such a sneaky old bitch.
eu
Eta niri zegokidanez, besteek etsitzen zutela ikusirik, nik ere etsiko nuen.
es
En cuanto a m?, en vista de que los dem?s se resignaban, me lo tomar?a con calma tambi?n yo.
fr
Quant ? moi, vu que les autres en prenaient leur parti, j'en aurais pris le mien moi aussi.
en
As for me, as the others took it quietly, I'd take it quietly myself.
eu
Mic?lekin kontatu ahal izango nuen, kanpoan:
es
Pod?a contar con Mic?l, fuera:
fr
Je pouvais compter sur Mic?l, ? l'ext?rieur :
en
Outside, I could count on Micol:
eu
bera arduratuko zen janaria eta beharko nuen guztia ekartzeaz.
es
ella se ocupar?a de suministrarme comida y todo lo que necesitaba.
fr
elle se serait charg?e de me ravitailler en vivres et en tout ce dont je pourrais avoir besoin.
en
she'd see to bringing me food and anything else I needed.
eu
Eta egunero etorriko zen niregana, bere lorategiko murruaren gainetik pasatuz, uda nahiz negu.
es
Y vendr?a a reunirse conmigo todos los d?as, bajando por el muro de su jard?n, en verano y en invierno.
fr
Et elle serait venue me voir tous les jours, enjambant le mur d'enceinte de son jardin, l'?t? et l'hiver.
en
She'd come to me every day, climbing the garden wall, summer and winter.
eu
Eta egunero musu emango genion elkarri, ilunpetan:
es
Y todos los d?as nos besar?amos en la oscuridad:
fr
Et tous les jours, nous nous serions embrass?s dans le noir :
en
And every day we'd kiss, in the dark:
eu
ni bere gizona nintzelako, eta bera nire emakumea.
es
porque yo era su hombre y ella mi mujer.
fr
parce que j'?tais son homme et parce qu'elle ?tait ma femme.
en
because I was her man, and she was my woman.
eu
Baina, gainera, honek guztiak ez zuen esan nahi kanpora ezingo nintzenik berriro inoiz atera!
es
Pero despu?s, ?no hab?a que descartar para siempre la posibilidad de salir al exterior!
fr
Mais ensuite, il n'?tait pas dit que je ne pourrais jamais revenir ? l'air libre !
en
And anyway, there was no law against my ever going outside again !
eu
Egunez lo egiten nuen, jakina, loaldia etenaz Mic?len ezpainek nireak ukitzen zituztela sentitzen nuenean, eta berriro lokartuz geroago haren besoetan.
es
Durante el d?a dorm?a, como es l?gico, y s?lo interrump?a el sue?o cuando sent?a el roce en mis labios de los de Mic?l y luego volv?a a dormirme con ella entre los brazos.
fr
Pendant le jour, je dormirais, bien s?r, n'interrompant mon sommeil que lorsque je sentirais les l?vres de Mic?l effleurer mes l?vres, et plus tard me rendormant avec elle dans mes bras.
en
In the daytime I'd sleep, of course, breaking my slumbers only when I felt my lips brushed by Micol's, and then afterwards sleeping again, with her in my arms.
eu
Gauez, ordea, irtenaldi luzeak egin nitzakeen, batez ere ordubatetatik, ordubietatik aurrera, orduan mundu guztia lo egoten baitzen eta hiriko kaleetan ia inor ez baitzen ibiltzen.
es
De noche, sin embargo, pod?a perfectamente hacer largas salidas, sobre todo a partir de la una, las dos, cuando todos est?n durmiendo y por las calles de la ciudad no queda casi nadie.
fr
La nuit, n?anmoins, je pourrais tr?s bien faire de longues sorties, surtout si je choisissais de le faire apr?s une ou deux heures du matin, lorsque tout le monde dort et qu'il ne reste pratiquement plus personne dans les rues de Ferrare.
en
But at night, why at night I could perfectly well make long sorties outside, specially if I chose the early hours of the morning, around one or two o'clock when everyone was asleep, and practically no one was left in the streets.
eu
Bitxia eta izugarria, baina baita dibertigarria ere azken finean, via Scandianatik pasatzea, gure etxea berrikustea, ordurako egongela izateko atondutako nire logelako leihoarekin, eta urrundik, itzalpean kukuturik, aita begiztatzea, Merkataritza Zirkulutik bueltan, bururatu ere ezin zaiola egin bizirik nagoela, berari begira.
es
Extra?o y terrible, pero, al fin y al cabo, divertido, pasar por Via Scandiana, volver a ver nuestra casa, la ventana de mi alcoba, que ahora hab?an convertido en sala de estar, divisar desde lejos, oculto en la sombra, a mi padre, que en ese preciso momento vuelve del C?rculo de Comercio y no se le ocurre siquiera que estoy vivo y observ?ndolo.
fr
Ce serait ?trange et terrible, mais au fond ?galement amusant, de passer par la via Scandiana ; de revoir notre maison, la fen?tre de ma chambre ? coucher transform?e en salon maintenant ; cach? dans l'ombre, d'apercevoir de loin mon p?re rentrant justement alors du Cercle des Commer?ants-et il ne lui passe m?me pas par la t?te que je suis vivant et que je suis en train de l'observer !
en
How strange and terrible, but what fun as well, to go along via Scandiana, and see our house again, see the windows of my bedroom, now used as a sitting-room; hidden in the shadows some way away, peer at my father coming home from the club at that very moment, without the faintest glimmer of an idea that I was alive, and watching him.
eu
Izan ere, giltza poltsikotik atera, atea ireki, barrura sartu eta gero lasai, ni, bere seme zaharrena, inoiz existitu ez banintz bezala, ate handia itxiko zuen kolpe bakar batez.
es
En efecto, saca del bolsillo la llave, abre, entra y despu?s vuelve a cerrar tranquilo-como si yo, su hijo mayor, nunca hubiera existido-el portal de un golpe.
fr
De fait, il tire sa cl? de sa poche, ouvre, entre et, ensuite, tranquillement, exactement comme si moi, son fils a?n?, je n'avais jamais exist?, il referme d'un seul coup la porte d'entr?e.
en
He'd take the keys out ofhis pocket, open the door, go inside, and then, quite calmly, just as if I, his eldest son, had never existed, slam the door shut.
eu
Eta ama?
es
?Y mam??
fr
Et ma m?re ?
en
And what about my mother?
eu
Ezingo ote nion jakinarazi egunen batean edo bestean, berari gutxienez, Mic?len bitartez beharbada, ez nengoela hilda?
es
?No podr?a intentar un d?a u otro hacer saber al menos a ella, por mediaci?n de Mic?l acaso, que no estaba muerto?
fr
Est-ce que je ne pourrais pas tenter, un jour ou l'autre, de lui faire savoir du moins ? elle, par le truchement de Mic?l peut-?tre, que je n'?tais pas mort ?
en
Couldn't I try, some day or other, to let her know, through Micol maybe, that I wasn't dead?
eu
Eta bera berriz ikusi, nire lurpeko biziaz aspertuta Ferraratik alde egin eta behin betiko desagertu baino lehen?
es
?Y volver a verla, incluso, antes de que, cansado de mi vida subterr?nea, me marchara de Ferrara y desapareciese definitivamente?
fr
Et la revoir aussi, avant que, las de ma vie souterraine, je ne quitte Ferrare et disparaisse d?finitivement ?
en
And see her again, before I got sick of my underground existence and left Ferrara for good?
eu
Zergatik ez?
es
?Por qu? no?
fr
Pourquoi pas ?
en
Why not?
eu
Egin ahalko nuen, bai noski!
es
?Claro que pod?a!
fr
Bien s?r que je l'aurais pu !
en
Of course I could!
eu
Ez dakit zenbat denbora egon nintzen han.
es
No s? cu?nto tiempo me qued?.
fr
Je ne sais combien de temps je restai l?.
en
How long I stayed there I don't know.
eu
Hamar minutu beharbada, gutxiago beharbada.
es
Tal vez diez minutos, tal vez menos.
fr
Dix minutes sans doute, peut-?tre moins.
en
Ten minutes, maybe ; maybe less.
eu
Zehaztasun osoz gogoratzen dut eskailerak igo eta tuneletik sartzen nintzen bitartean (bizikletaren zamaz arinduta, azkar nenbilen, orduan), pentsatzen eta amesten jarraitzen nuela.
es
Recuerdo con precisi?n que, mientras volv?a a subir las escaleras y atravesaba la galer?a (sin el peso de la bicicleta iba r?pido, ahora), segu?a pensando e imaginando. ?Y mam??
fr
En tout cas, je me rappelle avec pr?cision que, tandis que je remontais les marches et que je m'engageais de nouveau dans la galerie (? pr?sent, soulag? du poids de mon v?lo, j'avan?ais d'un pas leste), je continuais de penser et de r?ver.
en
In any case I remember quite definitely that as I went up the steps, and back into the tunnel again (without the weight of the bike I was now going fast), I kept on thinking, imagining.
eu
Eta ama?, galdetzen nion neure buruari.
es
-me preguntaba-.
fr
" Et maman ? me demandais-je.
en
And what about my mother?-I wondered.
eu
Bera ere ahaztuko al zen nitaz, besteak bezala?
es
?Se olvidar?a tambi?n ella de m?, como todos?
fr
M'oublierait-elle, elle aussi, comme tout le monde ?
en
Would she, like everyone else, forget me?
eu
Kanpora iritsi nintzen azkenean. Mic?l ez zegoen nire zain lehentxeago utzi nuen lekuan, baizik eta Barchetto del Ducako murru gainean zangalatrau eserita, berehala ikusi nuen bezala eskua eguzki-babes moduan begien gainera eramanez.
es
Al final me volv? a ver en el exterior y Mic?l ya no estaba esper?ndome donde la hab?a dejado poco antes sino-como vi casi al instante protegi?ndome los ojos con la mano de la luz del sol-all? abajo otra vez, sentada a horcajadas en el muro del Barchetto del Duca.
fr
et Mic?l n'?tait plus l?, ? m'attendre, ? l'endroit o? je l'avais laiss?e tout ? l'heure ; mais, comme je le vis presque tout de suite en me faisant un ?cran avec ma main contre la lumi?re du soleil, elle ?tait de nouveau l?-bas, assise ? califourchon sur le mur d'enceinte du Barchetto del Duca.
en
In the end I found myself out in the open; and Micol was no longer there, waiting for me where I'd left her a bit before, but, as I saw almost at once, shielding my eyes against the sunlight, she was up again astride the garden wall of Barchetto del Duca.
eu
Murruaz bestaldeko norbaitekin hizketan edo eztabaidatzen ari zen:
es
Estaba discutiendo y parlamentando con alguien al otro lado del muro:
fr
Elle ?tait en train de discuter et de parlementer avec quelqu'un qui l'attendait au pied de l'?chelle, de l'autre c?t? du mur :
en
She was arguing away with someone who was waiting at the bottom of the ladder, on the other side of the wall:
eu
Perotti kotxezainarekin seguru aski, edo Ermanno irakasle jaunarekin berarekin.
es
el cochero Perotti, probablemente, o incluso el profesor Ermanno en persona.
fr
le cocher Perotti, probablement, ou m?me le professor Ermanno en personne.
en
the coachman Perotti, very likely, or even professor Ermanno himself.
eu
Argi zegoen:
es
Estaba claro:
fr
C'?tait clair :
en
It was obvious:
eu
eskailera murruan bermatuta ikusi zutenean, segituan konturatu ziren haren ihesalditxoaz.
es
al ver la escalera apoyada en el muro, hab?an advertido enseguida su breve evasi?n.
fr
on avait remarqu? l'?chelle appuy?e au mur et l'on s'?tait tout de suite aper?u de la petite ?vasion de Mic?l.
en
they'd noticed the ladder leaning against the wall and had realized at once how she'd been slipping off.
eu
Jaistera gonbidatzen ari ziren.
es
Ahora la invitaban a bajar.
fr
? pr?sent, on l'invitait ? descendre.
en
Now they were asking her to come down.
eu
Eta bera ez zen deliberatzen obeditzera.
es
Y ella no se decid?a a obedecer.
fr
Et elle ne se d?cidait pas ? ob?ir.
en
And she wouldn't make up her mind to obey.
eu
Halako batean, bueltatu eta ezponda gainean antzeman ninduen.
es
En determinado momento se volvi? y me divis? en la cima del terrapl?n.
fr
Finalement, elle se tourna et m'aper?ut au sommet de la lev?e. Alors, elle gonfla ses joues comme pour dire :
en
At last she turned and saw me on top of the bank and blew out her cheeks as if to say :
eu
Masailak puztu zituen, orduan, zera esanez bezala:
es
Entonces hinch? las mejillas como diciendo:
fr
 
en
 
eu
-Ufa!
es
-?Uff!
fr
-Oh l? l? !
en
"Phew!
eu
Azkenean!
es
?Por fin!
fr
Et son dernier regard, avant de dispara?tre de l'autre c?t? du mur (un regard accompagn? d'un clignement d'yeux souriant :
en
At last!"
eu
Eta haren azken begirada, murruaz bestaldean desagertu aurretik (begiradarekin batera keinu irribarretsua egin zidan, Tenpluan aitaren tal?d azpitik zelatatzen ninduenean bezala), niretzat izan zen.
es
Y su ?ltima mirada, antes de desaparecer al otro lado del muro (una mirada acompa?ada de un gui?o sonriente, justo como cuando, en el templo, me espiaba desde debajo del taled de su padre), hab?a sido para m?.
fr
exactement comme lorsque, au Temple, elle m'?piait de sous le tal?d paternel), avait ?t? pour moi.
en
And her final look, before she disappeared on the other side of the wall (a look that went with a smiling wink: just like those she'd given me in the synagogue, when she peeped at me under my father's fa/ed), was for me.
