Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Izurria, Albert Camus / Imanol Tapia (Ibaizabal, 1992
)
eu
Burua altxatuz, Ramberten begirada sumatu zuen.
es
Al levantar la cabeza encontr? la mirada de Rambert.
fr
Relevant la t?te, il rencontra le regard de Rambert.
en
Raising his head, he met Rambert's eyes.
eu
-Jakinaren gainean jarri al dituzu?
es
-?Los ha prevenido usted?
fr
-Avez-vous pr?venu ?
en
'Did you let them know?'
eu
Kazetariak begirada saihestu zuen:
es
-Rambert apart? los ojos.
fr
Le journaliste d?tourna les yeux :
en
The journalist looked away.
eu
-Ohar bat bidali diet-esan zion nekez-, zuengana etorri aurretik.
es
-Hab?a enviado unas l?neas-dijo-, antes de venir a verlos.
fr
-J'avais envoy? un mot, dit-il avec effort, avant d'aller vous voir.
en
'I sent a note,' he said in a strained voice. 'Before I came to see you.'
eu
Urriaren azken aldera saiatu ziren Castelen sueroarekin.
es
Hasta los ?ltimos d?as de octubre no se ensay? el suero de Castel.
fr
Ce fut dans les derniers jours d'octobre que le s?rum de Castel fut essay?.
en
It was in the last days of October that they tried out Castel's serum.
eu
Azken batean, huraxe zen Rieuxen azken esperantza.
es
Este era, pr?cticamente, la ?ltima esperanza de Rieux.
fr
Pratiquement, il ?tait le dernier espoir de Rieux.
en
In practical terms this was Rieux's last hope.
eu
Berriz ere porrot eginez gero, doktorea gogaturik zegoen hiria eritasunaren apetaldian eroriko zela, nahiz epidemiak oraindik ere hilabete luzeetan iraun, edota arrazoirik gabe bat-batean gelditzea erabakitzen zuen arte.
es
En el caso de que fuese un nuevo fracaso, el doctor estaba persuadido de que la ciudad quedar?a a merced de la plaga que pod?a prolongar sus efectos durante varios meses todav?a o decidirse a parar sin raz?n.
fr
Dans le cas d'un nouvel ?chec, le docteur ?tait persuad? que la ville serait livr?e aux caprices de la maladie, soit que l'?pid?mie prolonge?t ses effets pendant de longs mois encore, soit qu'elle d?cid?t de s'arr?ter sans raison.
en
In the event of a new failure the doctor was convinced that the town would have to surrender to the whims of the disease and either the epidemic would continue for many long months yet or else it would decide to call a halt for no reason.
eu
Castel Riexengana etorri zen egunaren bezperan, M. Othonen semea gaixotu egin zen eta familia osoak geratu behar izan zuen berrogeialdian.
es
La v?spera del d?a en que Castel fue a visitar a Rieux, el ni?o del se?or Othon hab?a ca?do enfermo y toda la familia hab?a tenido que ponerse en cuarentena.
fr
La veille m?me du jour o? Castel vint visiter Rieux, le fils de M. Othon ?tait tomb? malade et toute la famille avait d? gagner la quarantaine.
en
On the eve of the day when Castel came to see Rieux, M. Othon's son fell ill and the whole family had to go into quarantine.
eu
Ama, pixka bat lehenago atera zelarik, isolaturik geratu behar izan zuen bigarren aldiz.
es
La madre, que hab?a salido de ella poco tiempo atr?s, se encontr? aislada por segunda vez.
fr
La m?re, qui en ?tait sortie peu auparavant, se vit donc isol?e pour la seconde fois.
en
The mother, who had only recently emerged from quarantine, was thus isolated for a second time.
eu
Emandako aginduekiko begiramenez, epaileak Rieuxi dei egin zion, haurraren gorputzean eritasunaren seinaleak antzeman orduko.
es
Respetuoso con los preceptos establecidos, el juez hizo llamar al doctor Rieux en cuanto vio en el cuerpo del ni?o los s?ntomas de la enfermedad.
fr
Respectueux des consignes donn?es, le juge avait fait appeler le docteur Rieux, d?s qu'il reconnut, sur le corps de l'enfant, les signes de la maladie.
en
Obedient to the instructions he had been given, the judge had Rieux brought in as soon as he recognized the signs of the disease on the child's body.
eu
Rieux heldu zenean, zutik zeuden gurasoak ohearen oinean.
es
Cuando Rieux lleg?, el padre y la madre estaban de pie junto a la cama.
fr
Quand Rieux arriva, le p?re et la m?re ?taient debout au pied du lit.
en
When Rieux arrived the mother and father were standing at the foot of the bed.
eu
Neskatxa handik aldendua zuten.
es
La ni?a hab?a sido alejada.
fr
La petite fille avait ?t? ?loign?e.
en
The little girl had been sent off.
eu
Mutikoa erorialdian zegoen eta arrangurarik gabe utzi zion azter zezan.
es
El ni?o estaba en el per?odo de abatimiento y se dej? reconocer sin quejarse.
fr
L'enfant ?tait dans la p?riode d'abattement et se laissa examiner sans se plaindre.
en
The child was in the phase of exhaustion and allowed himself to be examined without fuss.
eu
Doktoreak burua altxa zuenean, epailearen begiradarekin topo egin zuen eta, haren atzetik, amaren aurpegi zurbilarekin, ahoan zapi batez estaliz eta begiak zabaldurik, doktorearen keinuei adi.
es
Cuando el doctor levant? la cabeza, encontr? la mirada del juez y detr?s de ?l la cara p?lida de la madre, que se tapaba la boca con un pa?uelo y segu?a los movimientos del doctor con ojos desorbitados.
fr
Quand le docteur releva la t?te, il rencontra le regard du juge et, derri?re lui, le visage p?le de la m?re qui avait mis un mouchoir sur sa bouche et suivait les gestes du docteur avec des yeux ?largis.
en
When the doctor looked up he met the magistrate's eyes and also saw behind him the pale face of the mother who had put a handkerchief over her face and was following the doctor's movements with wide-open eyes.
eu
-Hori da, ez al da hala? -esan zion epaileak ahots hotzez.
es
-Es eso, ?no? -dijo el juez con voz fr?a.
fr
-C'est cela, n'est-ce pas ? dit le juge d'une voix froide.
en
'That's it, isn't it?' the magistrate said, in a cold voice.
eu
-Bai-erantzun zion Rieuxek, berriz ere haurrari begiratuz.
es
-S?-respondi? Rieux, mirando nuevamente al ni?o.
fr
-Oui, r?pondit Rieux, en regardant de nouveau l'enfant.
en
'Yes,' Rieux replied, looking back to the child.
eu
Amaren begiak handitu egin ziren, baina ez zuen deus esan.
es
Los ojos de la madre se desorbitaron m?s, pero no dijo nada.
fr
Les yeux de la m?re s'agrandirent, mais elle ne parlait toujours pas.
en
The mother's eyes widened, but still she said nothing.
eu
Epailea ere isilik zegoen, eta ondoren, doinu apalagoz, esan zuen:
es
El Juez tambi?n sigui? callado y luego dijo en un tono m?s bajo:
fr
Le juge se taisait aussi, puis il dit, sur un ton plus bas :
en
The magistrate was also silent; then, in a low voice, he said:
eu
-Beno, doktore, agindutakoa egin behar dugu.
es
-?Bueno!, doctor, debemos hacer lo prescripto.
fr
-Eh bien, docteur, nous devons faire ce qui est prescrit.
en
'Well, doctor, we have to do what we are required to do.'
eu
Rieux denbora guztian zapia ahoan zuen amaren begiradari itzurika ari zitzaion.
es
Rieux evit? mirar a la madre, que segu?a con el pa?uelo sobre la boca.
fr
Rieux ?vitait de regarder la m?re qui tenait toujours son mouchoir sur la bouche.
en
Rieux avoided the eyes of the mother, who was still holding a handkerchief to her mouth.
eu
-Azkar egingo dugu-esan zuen duda-mudan-, telefonoz deitu al baldin badezaket.
es
-Se har? en seguida-dijo titubeando-, si puedo telefonear.
fr
-Ce sera vite fait, dit-il en h?sitant, si je puis t?l?phoner.
en
'It won't take long,' he said, hesitantly, 'if I might use your phone?'
eu
M. Othonek erakutsiko ziola esan zion. Baina doktorea andrearengana itzuli zen:
es
El se?or Othon dijo que ?l le acompa?ar?a al tel?fono, pero el doctor se volvi? hacia la mujer.
fr
M. Othon dit qu'il allait le conduire. Mais le docteur se retourna vers la femme :
en
M. Othon said he would show him where it was. But the doctor turned to the magistrate's wife:
eu
-Asko sentitzen dut.
es
-Lo siento infinitamente.
fr
-Je suis d?sol?.
en
'I'm very sorry.
eu
Gauza batzuk prestatu beharko dituzu.
es
 
fr
 
en
 
eu
Badakizu honen berri.
es
Tendr? usted que preparar algunas cosas.
fr
Vous devriez pr?parer quelques affaires.
en
You must get some things together.
eu
Mme Othon aztoraturik zirudien.
es
 
fr
Vous savez ce que c'est.
en
You know what's needed.'
eu
Lurrera begira zegoen.
es
Ya sabe lo que es esto.
fr
Mme Othon parut interdite.
en
Mme Othon seemed struck dumb.
eu
-Bai-esan zion, buruari eraginez, oraintxe egingo dut.
es
-S?-dijo ella moviendo la cabeza-, voy a hacerlo.
fr
Elle regardait ? terre. -Oui, dit-elle en hochant la t?te, c'est ce que je vais faire.
en
She was staring at the ground. 'Yes,' she said, nodding.
eu
Alde egin baino lehen, ea zerbait behar al zuten galdetu zien.
es
Antes de dejarlos, Rieux no pudo menos de preguntarles si necesitaban algo.
fr
Avant de les quitter, Rieux ne put s'emp?cher de leur demander s'ils n'avaient besoin de rien.
en
Before he left them Rieux could not stop himself asking them if they needed anything.
eu
Emakumea begira zeukan denbora guztian.
es
La mujer sigui? mirando en silencio, pero el juez desvi? la mirada.
fr
La femme le regardait toujours en silence.
en
The woman kept looking at him in silence. But this time the magistrate looked away.
eu
Baina epaileak begirada saihestu zuen oraingo honetan.
es
-No-dijo.
fr
Mais le juge d?tourna cette fois les yeux.
en
'No,' he said.
eu
-Ez-esan zion, eta ondoren listua irentsi zuen-, baina salba ezazu nire haurra. Hasiera batean formaltasun hutsa besterik izan ez bazen ere, oso modu zorrotzean antolatu zuten Rieuxek eta Rambertek berrogeialdia.
es
Luego, tragando la saliva a?adi?-: pero salve usted a mi hijo.
fr
-Non, dit-il, puis il avala sa salive, mais sauvez mon enfant.
en
Then, swallowing: 'But save my child.'
eu
Bereziki, senide bateko partaideak bata bestearengandik banatuta egotera behartu zituzten edozein kasutan.
es
La cuarentena que al principio no hab?a sido m?s que una simple formalidad, hab?a quedado organizada por Rieux y Rambert de un modo muy estricto.
fr
La quarantaine, qui au d?but n'?tait qu'une simple formalit?, avait ?t? organis?e par Rieux et Rambert, de fa?on tr?s stricte.
en
At the start, quarantine had been a simple formality; now Rieux and Rambert had organized it very strictly.
eu
Senitartekoren bat berak jakin gabe infektatuta balego, ez zegoen zertan eritasunari aukerak ugaldu beharrik.
es
Hab?an exigido particularmente que los miembros de una familia fuesen aislados unos de otros, porque si uno de ellos estaba inficionado sin saberlo, hab?a que evitar que contagiase la enfermedad a los dem?s.
fr
En particulier, ils avaient exig? que les membres d'une m?me famille fussent toujours isol?s les uns des autres.
en
In particular, they demanded that the members of a family should always be isolated from one another.
eu
Arrazoi hauek adierazi zizkion epaileari eta honek bidezkotzat iritzi zizkien.
es
Rieux explic? todas estas razones al juez, que las encontr? bien.
fr
Si l'un des membres de la famille avait ?t? infect? sans le savoir, il ne fallait pas multiplier les chances de la maladie.
en
If one person in a family had been infected without realizing it, they should not increase the chances of the illness spreading.
eu
Hala ere, emazteak eta biak elkarri begiratu zioten moduagatik konturatu zen doktorea zenbateraino bereizte hark utziko zituen babesgabeturik.
es
Y sin embargo ?l y su mujer se miraron de tal modo que el doctor sinti? hasta qu? punto esta separaci?n les dejaba desamparados.
fr
Cependant, sa femme et lui se regard?rent de telle fa?on que le docteur sentit ? quel point cette s?paration les laissait d?sempar?s.
en
However, the magistrate and his wife were looking at one another in such a way that the doctor felt how devastating this separation would be for them.
eu
Mme Othon eta neskatxa Rambertek zuzentzen zuen berrogeialditarako hotelean jarri ahal izan zituzten.
es
La se?ora Othon y su ni?a pod?an alojarse en el hotel de cuarentena dirigido por Rambert.
fr
Mme Othon et sa petite fille purent ?tre log?es dans l'h?tel de quarantaine dirig? par Rambert.
en
Mme Othon and her young daughter could be housed in the quarantine hotel run by Rambert.
eu
Instrukzio epailearentzat, aitzitik, udal estadioan, prefektura antolatzen ari zen isolamendu eremuan baino ez zen lekurik geratzen, errepide zerbitzuek utzitako karpapetan.
es
Pero para el juez no hab?a m?s lugar que el campo de aislamiento que la prefectura estaba organizando en el estadio municipal, con la ayuda de unas tiendas pertenecientes al servicio de v?as p?blicas.
fr
Mais pour le juge d'instruction, il n'y avait plus de place, sinon dans le camp d'isolement que la pr?fecture ?tait en train d'organiser, sur le stade municipal, ? l'aide de tentes pr?t?es par le service de voirie.
en
But for the magistrate, there was no place any longer except in the isolation camp which the Prefecture was setting up in the municipal stadium, with the help of tents provided by the refuse collection service.
eu
Rieuxek barkamena eskatu zion, baina M. Othonek guztiontzat arau berbera zegoela esan zion eta bidezkoa zela obeditzea.
es
Rieux le pidi? excusas, pero el se?or Othon dijo que la regla era una sola y que era justo obedecer.
fr
Rieux s'en excusa, mais M. Othon dit qu'il n'y avait qu'une r?gle pour tous et qu'il ?tait juste d'ob?ir.
en
Rieux apologized, but M. Othon said that there was only one law for everyone and that it was right to obey it.
eu
Haurra, bestalde, ospitale laguntzailera eraman zuten, hamar ohe atonduak zituzten ikasgela zahar batera.
es
En cuanto al ni?o, fue transportado al hospital auxiliar e instalado en una antigua sala de clase donde hab?an puesto diez camas.
fr
Quant ? l'enfant, il fut transport? ? l'h?pital auxiliaire, dans une ancienne salle de classe o? dix lits avaient ?t? install?s.
en
As for the child, he was taken to the auxiliary hospital, to a former classroom in which ten beds had been set up.
eu
Hogeita lau ordu igaro ondoren, hil ala biziko kasua zela iruditu zitzaion.
es
Al cabo de unas veinte horas, Rieux consider? su caso desesperado.
fr
Au bout d'une vingtaine d'heures, Rieux jugea son cas d?sesp?r?.
en
After some twenty hours, Rieux considered his case desperate.
eu
Infekzioa jaten ari zen gorputz txikia, honen aldetik erreakziorik gabe.
es
Aquel fr?gil cuerpecito se dejaba devorar por la infecci?n sin reaccionar.
fr
Le petit corps se laissait d?vorer par l'infection, sans une r?action.
en
The little body was being eaten up by the infection without reacting.
eu
Buboi txiki mingarriek, baina ia osatu gabe zeudenek, indar gabe utzi zituen bere gorputz-adar makalen artikulazioak.
es
Peque?os bubones dolorosos, apenas formados, bloqueaban las articulaciones de sus d?biles miembros.
fr
De tout petits bubons, douloureux, mais ? peine form?s, bloquaient les articulations de ses membres gr?les.
en
Tiny bubos, painful but barely formed, were obstructing the joints of his slender limbs.
eu
Aldez aurretik menperatuta zegoen.
es
Estaba vencido de antemano.
fr
Il ?tait vaincu d'avance.
en
He was beaten from the start.
eu
Horregatik bururatu zitzaion Rieuxi haurrengan frogatzea Castelen sueroa.
es
Por esto Rieux tuvo la idea de ensayar en ?l el suero de Castel.
fr
C'est pourquoi Rieux eut l'id?e d'essayer sur lui le s?rum de Castel.
en
This is why Rieux had the idea of trying out Dr Castel's serum on him.
eu
Gau hartan bertan, afalostean, praktikatu zioten inokulazio luzea, haurrak suspertzeko seinalerik eman gabe.
es
Aquella misma noche, despu?s de la cena, practicaron la larga inoculaci?n, sin obtener una sola reacci?n del ni?o.
fr
Le soir m?me, apr?s le d?ner, ils pratiqu?rent la longue inoculation, sans obtenir une seule r?action de l'enfant.
en
That evening, after dinner, they gave the long injection, without a single reaction from the child.
eu
Hurrengo egunean, goiz alban, mutil txikiaren inguruan bildu ziren denak azken esperientzia haren berri jakiteko.
es
Al amanecer del otro d?a, todos acudieron a verle para saber lo que resultaba de esta experiencia decisiva.
fr
? l'aube, le lendemain, tous se rendirent aupr?s du petit gar?on pour juger de cette exp?rience d?cisive.
en
At dawn the next day they all went to the little boy's bedside to assess the result of this decisive experiment.
eu
Haurra, lozorrotik esnaturik, dardarizoz mugitzen hasi zen alde batera eta bestera maindire artean.
es
El ni?o hab?a salido de su sopor y se revolv?a convulsivamente entre las s?banas.
fr
L'enfant, sorti de sa torpeur, se tournait convulsivement dans les draps.
en
The child, who had emerged from his torpor, was turning convulsively under the sheets.
eu
Doktorea, Castel eta Tarrou, goizeko lauetatik ondoan zeuden, eritasunaren aurrerabide edo etenaldiak aldiro aztertuz.
es
El doctor Castel y Tarrou estaban a su lado desde las cuatro de la ma?ana, siguiendo paso a paso los progresos o las treguas de la enfermedad.
fr
Le docteur, Castel et Tarrou, depuis quatre heures du matin, se tenaient pr?s de lui, suivant pas ? pas les progr?s ou les haltes de la maladie.
en
The doctor, Castel and Tarrou had been beside him since four o'clock in the morning, following the disease as it advanced and retreated.
