Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Odol hotzean, Truman Capote / Xabier Olarra (Igela, 1993
)
eu
berari ere bai, kontu horretan.
es
su valor.
fr
quant ? ?a, il lui faisait la m?me impression, elle aussi.
en
he seemed so to her, for that matter.
eu
Hala ere, "benetako gizona" zen.
es
Pero era "un verdadero hombre".
fr
Tout de m?me, c'?tait un " vrai homme ".
en
All the same, he was "a real man."
eu
Gauzak egin egiten zituen, aise egin ere.
es
Sab?a hacer muchas cosas y las hac?a sin darse importancia, con facilidad.
fr
Il faisait des choses, et il les faisait avec facilit?.
en
He did things, did them easily.
eu
Zuhaitz bat nahi zuen lekuan erorarazteko gauza zen.
es
Sab?a hacer caer un ?rbol, precisamente donde ?l quer?a.
fr
Il pouvait faire tomber un arbre ? l'endroit exact o? il le d?sirait.
en
He could make a tree fall precisely where he wished.
eu
Edo hartza larrutu, erlojuak konpondu, etxea eraiki, pastelak egin, galtzerdiak saretu eta amuarraina orratz kakotu bat eta soka batekin harrapatzeko.
es
Sab?a despellejar a un oso, reparar un reloj, construir una casa, hacer un pastel, zurcir un calcet?n o pescar una trucha con una aguja retorcida y un pedazo de cuerda.
fr
Il pouvait ?corcher un ours, r?parer une montre, construire une maison, cuire un g?teau, repriser une chaussette ou attraper une truite avec une ?pingle recourb?e et un bout de corde.
en
He could skin a bear, repair a watch, build a house, bake a cake, darn a sock, or catch a trout with a bent pin and a piece of string.
eu
Behin negu osoa Alaskako paraje basatietan bakarrik eman eta bizirik atera zen.
es
En una ocasi?n, se hab?a pasado un invierno solo en la desolada Alaska.
fr
Il avait une fois surv?cu tout un hiver, seul dans l'?tendue sauvage de l'Alaska.
en
Once he had survived a winter alone in the Alaskan wilderness. Alone:
eu
Bakarrik:
es
 
fr
Seul :
en
 
eu
Johnson andrearen iritziz, horrelako gizonek horrelaxe bizi behar lukete.
es
Solo.
fr
dans l'esprit de Mrs.
en
in Mrs.
eu
Emazteak, haurrak, bizimodu ongi moldatua, ez dira haientzat.
es
Seg?n la se?ora Johnson, los hombres igual que ?l ten?an que vivir solos.
fr
Johnson, c'?tait ainsi que de tels hommes devraient vivre.
en
Johnson 's opinion, that was how such men should live.
eu
Haurtzaroko argazkiz osatutako zenbait orri pasatu zituen:
es
Una mujer, unos hijos, no eran para ellos.
fr
Une ?pouse, des enfants, une vie rang?e, ces choses ne sont pas faites pour eux.
en
Wives, children, a timid life are not for them.
eu
Utah, Nevada eta Idahon eginak.
es
Pas? algunas p?ginas de instant?neas de su infancia, fotos tomadas en Utah, en Nevada, en Idaho, en Oreg?n.
fr
Elle feuilleta quelques pages d'instantan?s remontant ? son enfance, des photos prises dans l'Utah, le Nevada, l'Idaho et l'Oregon.
en
She turned over some pages of childhood snapshots-pictures made in Utah and Nevada and Idaho and Oregon.
eu
"Tex eta Flo"ren rodeolari karrerak bukatuak ziren eta familia, kamioneta zahar batean bizi zena, lan eske zebilen lurralde horietan batetik bestera, 1933an aurkitzen oso erreza ez zen gauza.
es
La carrera de "Tex y Flo" en el rodeo hab?a terminado y la familia, alojada en un cami?n viejo, recorr?a el pa?s a la caza de empleo, algo muy dif?cil de conseguir en 1933.
fr
La carri?re de rod?o de " Tex et Flo " ?tait termin?e, et la famille qui vivait dans un vieux camion parcourait le pays en qu?te de travail, chose qui n'?tait pas facile ? trouver en 1933.
en
The rodeo careers of "Tex & Flo" were finished, and the family, living in an old truck, roamed the country hunting work, a hard thing to find in 1933.
eu
"Tex John Smithen Familia Oregonen basa-fruituak biltzen". Ohar hori zegoen argazki baten azpialdean, eta bertan lau hankagorri ageri ziren, mantalak soinean eta gaixotu eta nekatu aurpegiak zituztenak.
es
"La familia de Tex John Smith recolectando fresas en Oreg?n, 1933" se le?a al pie de una foto de cuatro chiquillos descalzos, todos sin otra ropa que un pantal?n y todos con la misma expresi?n hosca y fatigada.
fr
" La Famille Tex John Smith cueillant des baies dans l'Oregon ", telle ?tait la l?gende sous un instantan? montrant quatre enfants pieds nus, v?tus de salopettes et dont le visage ?tait empreint d'une m?me expression maussade et abattue.
en
"Tex John Smith Family picking berries in Oregon,1933" was the caption under a snapshot of four barefooted children wearing overalls and cranky, uniformly fatigued expressions.
eu
Basa-fruituak edo ogi gogortua esne kondentsatu azukretuan bustia besterik ez zeukaten jateko.
es
Fresas y pan duro untado con leche condensada dulce era todo lo que ten?an para comer.
fr
Des baies ou du pain rassis tremp? dans du lait concentr? sucr?, ils n'avaient souvent rien d'autre ? manger.
en
Berries or stale bread soaked in sweet condensed milk was often all they had to eat.
eu
Barbara Johnsoni gogora etorri zitzaion behin egun sail batez banana ustelduak besterik ez zituela jan eta Perryk beherakoa harrapatu zuela;
es
B?rbara Johnson recordaba que, en una ocasi?n, toda la familia se hab?a pasado varios d?as aliment?ndose a base de pl?tanos podridos y, como consecuencia, Perry pill? un c?lico.
fr
Barbara Johnson se souvenait que la famille avait une fois v?cu durant plusieurs jours de bananes pourries et que par suite Perry avait eu des coliques ;
en
Barbara Johnson remembered that once the family had lived for days on rotten bananas, and that, as a result, Perry had got colic;
eu
gau osoa marruka eman zuen, eta Bobo, Barbara alegia, negarrez aritu zen, mutila hilko zen beldurrez.
es
Pas? toda la noche gritando mientras ella, Bobo, como la llamaban, lloraba de miedo de que se estuviera muriendo.
fr
il avait pouss? des cris toute la nuit tandis que Bobo, comme on appelait Barbara, pleurait de crainte qu'il ne meure.
en
he had screamed all night, while Bobo, as Barbara was called, wept for fear he was dying.
eu
Bobo Perry baino hiru urte zaharragoa zen eta hura zuen kuttuna;
es
Bobo ten?a tres a?os m?s que Perry y le adoraba.
fr
Bobo avait trois ans de plus que Perry et elle l'adorait ;
en
Bobo was three years older than Perry, and she adored him;
eu
hura jostailu bakarra, garbitu, orraztu, musukatu eta noizean behin ipurdikoren bat ematen zion panpina.
es
Era su ?nico juguete, la mu?eca que lavaba, peinaba, besaba y, a veces, daba de cachetes.
fr
il ?tait son seul jouet, une poup?e qu'elle lavait, coiffait, embrassait, et ? qui elle donnait une fess?e de temps ? autre.
en
he was her only toy, a doll she scrubbed and combed and kissed and sometimes spanked.
eu
Hantxe zeukan argazki batean biak batera zeuden larru bizirik, diamante koloreko erreka garbi batean, Coloradon;
es
Hab?a una foto de los dos juntos, ba??ndose desnudos en un arroyuelo del Colorado de agua diamantina:
fr
Une photo les montrait se baignant nus dans un ruisseau du Colorado aux eaux de diamant ; le fr?re, cupidon bedonnant et noirci par le soleil, se cramponnait ? la main de sa s?ur et poussait des petits rires, comme si le ruisseau qui d?valait en torrent contenait des doigts fantomatiques qui le chatouillaient.
en
Here was a picture of the two together bathing naked in a diamond-watered Colorado creek, the brother, a pot-bellied, sun-blackened cupid, clutching his sister 's hand and giggling, as though the tumbling stream contained ghostly tickling fingers.
eu
anaiak aingerutxo tripontzi, belztua zirudien, arrebari eskutik helduz eta irribarrez, erreka jauzkariak sorgin-behatz kilikariak balitu bezala.
es
el hermanito, un cupido barrigudo, negro del sol, agarrado a la mano de la hermana y ri?ndose como si aquellas aguas contuvieran dedos que le hicieran cosquillas.
fr
Sur un autre instantan? (Mrs.
en
In another snapshot (Mrs.
eu
Beste argazki batean (Johnson andreak, seguru ez egon arren, Nevadako arrantxo galdu batean hartua zela uste zuen, han bizi baitzen familia bere gurasoen artean erabateko istilua sortu zenean; borroka izugarri hark, zeinean zaldi zigorrak, ur irakina eta kerosenozko esku-argiak armatzat erabili zituzten, ezkondu-harremanen etenaldi bat ekarri zuen), Perry eta biak pony baten gainean zangalatraka ageri ziren, buruak elkarturik, masailak elkar ukituz, atzean mendi idorrak galdatan.
es
En otra instant?nea (la se?ora Johnson no estaba segura, pero cre?a que hab?a sido tomada en un lejano rancho de Nevada, donde la familia estaba viviendo cuando la batalla ?ltima de los padres, un encuentro aterrador en el que l?tigos, agua hirviendo y l?mparas de petr?leo se hab?an usado como armas, hab?a puesto fin al matrimonio), ella y Perry montaban un poney y al fondo las monta?as ?ridas.
fr
Johnson n'en ?tait pas certaine mais elle croyait que cette photo avait probablement ?t? prise dans un lointain ranch du Nevada o? la famille demeurait quand une derni?re bagarre entre les parents-un combat terrifiant, au cours duquel des fouets, de l'eau bouillante et des lampes ? p?trole servirent d'armes-mit un terme au mariage), elle et Perry sont ? califourchon sur un poney, leurs t?tes sont rapproch?es, leurs joues se touchent ; derri?re eux des montagnes arides flamboient.
en
Johnson was unsure, but she thought probably it was taken at a remote Nevada ranch where the family was staying when a final battle between the parents, a terrifying contest in which horsewhips and scalding water and kerosene lamps were used as weapons, had brought the marriage to a stop), she and Perry are astride a pony, their heads are together, their cheeks touch; beyond them dry mountains burn.
eu
Geroago, ama-haurrak San Frantziskora bizitzera joan zirenean, Bobok muttikoari zion maitasuna hoztu egin zen, erabat ezerezteraino.
es
M?s tarde, cuando la madre con sus hijos se traslad? a vivir a San Francisco, el amor de Bobo por el peque?o disminuy? hasta desaparecer del todo.
fr
Plus tard, quand les enfants et la m?re ?taient all?s vivre ? San Francisco, l'amour de Bobo pour le petit gar?on avait diminu? jusqu'? dispara?tre tout ? fait.
en
Later, when the children and their mother had gone to live in San Francisco, Bobo 's love for the little boy weakened until it went quite away.
eu
Ez zen jadanik bere anaia, izaki basatia baizik, eskuluzea, lapurra.
es
Ya no era su peque?o, sino que se hab?a convertido en un salvaje, en un golfillo y un ladr?n.
fr
Ce n'?tait plus son b?b? mais un petit ?tre sauvage, un fripon, un voleur.
en
He wasn't her baby any more but a wild thing, a thief, a robber.
eu
Lehenbiziko atxiloketa 1936ko urriaren 27an gertatu zen: zortzi urte bete zituen egunean.
es
Su primer arresto registrado databa del 27 de octubre de 1936, el d?a en que cumpl?a exactamente ocho a?os.
fr
Sa premi?re arrestation datait du 27 octobre 1936, son huiti?me anniversaire.
en
His first recorded arrest was on October 27, 1936-his eighth birthday.
eu
Azkenik, zenbait erakundetan eta haurrak zentzatzeko zentrotan sartuta eduki ondoren, bere aitaren zaintzapean ezarri zuten berriro eta Bobok ez zuen Lirte askotan berriro ikusi, Texjohnek noizean behin beste seme-alabei bidaltzen zizkien argazkietan izan ezik:
es
A partir de entonces, despu?s de estar encerrado en diversas instituciones y reformatorios infantiles, le fue entregado a su padre en custodia y hab?an de transcurrir muchos a?os antes de que Bobo volviera a verlos, a no ser en las fotograf?as que de vez en cuando Tex les enviaba a sus otros hijos, fotograf?as que, pegadas encima de sus respectivos ep?grafes escritos con tinta blanca, formaban parte del contenido de aquel ?lbum.
fr
En fin de compte, apr?s avoir ?t? enferm? ? plusieurs reprises dans des institutions et des centres de redressement, il fut confi? ? la garde de son p?re, et il se passa bien des ann?es avant que Bobo ne le revoie, sauf sur des photos que Tex John envoyait parfois ? ses autres enfants, agr?ment?es de l?gendes ? l'encre blanche, et class?es ?galement dans l'album.
en
Ultimately, after several confinements in institutions and children's detention centers, he was returned to the custody of his father, and it was many years before Bobo saw him again, except in photographs that Tex John occasionally sent his other children-pictures that, pasted above white-ink captions, were part of the album's contents.
eu
tinta zurizko azalpenen gainean itsatsirik, albumaren parte bat osatzen zuten argazki haiek. Han zeuden "Perry, aitatxo eta Husky Zakurra", "Perry eta aitatxo urre bila zartaginarekin", "Perry hartz ehizan Alaskan". Azken horretan, hamabost urteko mutila zen, larruzko txanoa buruan elurrak abaildutako zuhaitzen artean elurretako oinetakoak jantzita eta bizkarrean eskopeta bat zuela ageri zena;
es
All? figuraban: "Perry, pap? y su perro Husky." "Perry y pap? buscando oro." "Perry cazando osos en Alaska."
fr
Il y avait " Perry, papa et leur chien esquimau ", " Perry et papa lavant ? la b?t?e ", " Perry ? la chasse ? l'ours en Alaska ".
en
There was "Perry, Dad, and their Husky Dog," "Perry and Dad Panning for Gold," "Perry Bear-Hunting in Alaska."
eu
aurpegia uzkurtua zeukan, begiak goibel eta nekatuak, eta Johnson andrea, argazkiari begiratzean, gogoratu zen Perryk, berari Denverrera bisita egitera etorri zitzaionean, sortu zuen "istiluaz".
es
En esta ?ltima se ve?a un muchacho de quince a?os, con gorro de piel y raquetas de nieve en los pies, entre ?rboles cargados de nieve, con un fusil bajo el brazo.
fr
Cette derni?re photo montrait un gar?on de quinze ans coiff? d'un bonnet de fourrure et chauss? de raquettes au milieu d'arbres charg?s de neige, une carabine en bandouli?re ;
en
In this last, he was a fur-capped boy of fifteen standing on snowshoes among snow-weighted trees, a rifle hooked under his arm;
eu
Hura izan zen ikusi zuen azkeneko aldia:
es
Ten?a las cejas fruncidas y ojos tristes y cansados.
fr
le visage ?tait tir?, les yeux tristes et tr?s fatigu?s, et, en regardant la photo, Mrs.
en
the face was drawn and the eyes were sad and very tired, and Mrs.
eu
1955eko udaberria.
es
La se?ora Johnson, al verla record? una "escena" que Perry le hizo una vez que fue a visitarla en Denver.
fr
Johnson se souvint d'une " sc?ne " que Perry avait faite un jour quand il lui avait rendu visite ? Denver.
en
Johnson, looking at the picture, was reminded of a "scene" that Perry had made once when he had visited her in Denver.
eu
Tex Johnekin izan zuen haurtzaroaz hizketan ari ziren eta bat-batean Perryk, gehitxo edana baitzen, paretaren kontra bultzatu eta hantxe eduki zuen.
es
-Yo era su esclavo-grit? Perry-.
fr
" J'?tais son n?gre, dit Perry.
en
"I was his nigger," Perry said.
eu
-Haren morroia nindunan-esan zion Perryk-, eta kito.
es
Y basta.
fr
Rien d'autre.
en
"That's all.
eu
Leher egin arte lan eginarazi eta sekula xentimo zikin bat ordaindu behar ez zion morroia.
es
Alguien a quien pod?a sacar las entra?as trabajando sin tener que pagarle un c?ntimo.
fr
Quelqu'un qu'il pouvait faire crever au boulot sans jamais lui donner un sou.
en
Somebody he could work their guts out and never have to pay them one hot dime.
eu
Ez, Bobo, nik hitz egingo dinat.
es
No, Bobo, soy yo quien va a hablar.
fr
Non, Bobo, c'est moi qui parle.
en
No, Bobo, I'm talking.
eu
Isildu hadi, bestela errekara botako haut eta.
es
C?llate o te tiro de cabeza al r?o. Como una vez en el Jap?n.
fr
Tais-toi o? je te fous dans la rivi?re.
en
Shut up, or I'll throw you in the river.
eu
Behin Japonen zubi bat gurutzatzen ari ginen hartan bezala; tipo bat hantxe zegonan zutik, orduan ikusi ninan aurreneko aldiz, baina hartu eta errekara bota ninan.
es
En un puente hab?a un tipo. Era la primera vez que lo ve?a. Lo cog? y lo ech? al r?o sin m?s.
fr
Comme au Japon une fois que je traversais un pont, il y avait un gars qui se tenait l? debout ; je ne l'avais jamais vu.
en
Like once when I was walking across a bridge in Japan, and a guy was standing there, I never saw him before, I just picked him up and threw him in the river.
eu
-Mesedez, Bobo.
es
"Por favor, Bobo.
fr
" Je t'en prie, Bobo.
en
"Please, Bobo.
eu
Entzun, mesedez.
es
Esc?chame, por favor.
fr
Je t'en prie, ?coute.
en
Please listen.
eu
nire burua gustuko dudala uste dun?
es
?Crees que me gusta ser como soy?
fr
Tu crois que je m'aime ?
en
You think I like myself?
eu
Ai, ni izan nintekeen gizona!
es
?Lo que yo habr?a podido ser!
fr
Oh, l'homme que j'aurais pu devenir !
en
Oh, the man I could have been!
eu
Baina alu horrek ez zidanan aukerarik eman.
es
Pero el mal nacido aquel nunca me dio oportunidad.
fr
Mais ce d?gueulasse ne m'a jamais donn? la moindre chance.
en
But that bastard never gave me a chance.
eu
Ez zidanan eskolara joaten utzi.
es
No me dejaba ir a la escuela.
fr
Il ne voulait pas me laisser aller ? l'?cole.
en
He wouldn't let me go to school.
eu
Bai. Bai.
es
Ya lo s?. Ya lo s?.
fr
 
en
 
eu
Mutil gaiztoa nindunan.
es
Yo era un ni?o malo, d?scolo.
fr
D'accord, d'accord.
en
O.K. O.K. I was a bad kid.
eu
Baina bere garaian eskolara bidaltzeko erreguka eskatu nionan.
es
Pero hubo un tiempo en que le supliqu? que me dejase ir a la escuela.
fr
Mais le moment est venu o? je l'ai suppli? d'aller ? l'?cole.
en
But the time came I begged to go to school.
eu
Buru ezin argiagoa dinat.
es
Tengo buena inteligencia.
fr
Il se trouve que j'ai un brillant esprit.
en
I happen to have a brilliant mind.
eu
Ez baldin badakin ere.
es
Por si no lo sabes.
fr
Au cas o? tu ne le saurais pas.
en
In case you don't know.
eu
Buru argia eta bizkortasuna gainera.
es
Inteligencia y talento.
fr
Un brillant esprit et du talent en plus.
en
A brilliant mind and talent plus.
