Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Odol hotzean, Truman Capote / Xabier Olarra (Igela, 1993
)
eu
Eta haietako zenbaitek min handia ematen dute.
es
Y algunas hieren profundamente.
fr
Et il y en a qui blessent profond?ment. " Mais aucune des personnes qu'il interrogea, et aucune des questions qu'il posa (" J'explorais l'arri?re-plan ?motif.
en
And some of them cut deep, "But none of the persons he questioned, and none of the questions he asked ("I was exploring the emotional background.
eu
Baina galderak egin zizkien pertsonetako bakarrak ere ("Sentipenen arazoa aztertzen ari nintzen.
es
Pero ninguna de aquellas personas a quienes interrog?, ninguna de las preguntas que hizo ("Indagaba respecto a la cuesti?n afectiva.
fr
Je croyais que la r?ponse pourrait ?tre une autre femme, un triangle.
en
I thought the answer might be another woman-a triangle.
eu
Gakoa beste emakumeren bat izan zitekeela pentsatu nuen:
es
Pens? que quiz? la respuesta fuera otra mujer:
fr
R?fl?chissez un peu :
en
Well, consider:
eu
triangelua.
es
un tri?ngulo.
fr
Mr. Clutter ?tait un homme assez jeune, en parfaite sant?, mais sa femme, elle, ?tait ? moiti? invalide, elle faisait chambre ? part...
en
Mr.
eu
Bai, noski, pentsa: Clutter jauna gizon nahiko gaztea, sasoikoa zen, bere emaztea, berriz, erdiezindua, beste logela batean egiten zuen lo...") ez zuen informazio probetxuzkorik eman;
es
Bueno, considerando los hechos, el se?or Clutter era un hombre sano, relativamente joven, pero su mujer era casi una inv?lida, incluso dorm?a en otra habitaci?n...") le proporcion? una sola informaci?n ?til.
fr
") n'apporta un renseignement utile ;
en
Clutter was a fairly young, very healthy man, but his wife, she was a semi-invalid, she slept in a separate bedroom..."), produced useful information;
eu
bizirik geratu ziren bi alabek ere ezin izan zuten hilketaren eragilerik iradoki.
es
Ni siquiera las dos hijas pod?an sugerir el menor motivo para el crimen.
fr
les deux filles survivantes elles-m?mes ne pouvaient trouver de mobile au crime.
en
not even the two surviving daughters could suggest a cause for the crime.
eu
Labur esateko, Nyek hau besterik ez zuen jakin:
es
En resumen, Nye s?lo consigui? enterarse de esto:
fr
Bref, Nye n'apprit que ceci :
en
In brief, Nye learned only this:
eu
"Mundu guztiko jende guztiaren artetik, Cluttertarrak ziren asesinatuak izateko probabilitaterik gutxiena zutenak".
es
"De toda la gente que hay en el mundo entero, los Clutter eran quienes menos probabilidades ten?an de ser asesinados."
fr
" De tous les habitants de ce vaste monde, les Clutter ?taient les moins susceptibles d'?tre assassin?s.
en
"Of all the people in all the world, the Clutters were the least likely to be murdered."
eu
Ilunabarrean, hiru agenteak Deweyren bulegoan bildu zirenean, ikusi zen Duntzek eta Churchek suerte hobea izan zutela Nyek baino: Nye Gaztea, horrela deitzen zuten besteek.
es
Al terminar el d?a, cuando los tres agentes se reunieron en el despacho de Dewey, se vio que Duntz y Church hab?an tenido mejor suerte que Nye, Hermano Nye, como le llamaban los dem?s.
fr
" ? la fin de la journ?e, quand les trois agents se r?unirent dans le bureau de Dewey, il apparut que Duntz et Church avaient eu plus de chance que Nye-Fr?re Nye, comme ils l'appelaient.
en
At the end of the day, when the three agents convened in Dewey's office, it developed that Duntz and Church had had better luck than Nye-Brother Nye, as the others called him.
eu
(K.B.I.koak izengoitizaleak dira oso; Duntzi Zaharra esaten zioten:
es
(Los miembros del KBI tienen debilidad por los apodos:
fr
(Les membres du K.B.I. ont un faible pour les sobriquets ;
en
(Members of the K.B.I, are partial to nicknames;
eu
arrazoirik gabe, ez baizituen berrogeita hamar urte ere, gizaseme sendoa zen baina hanka arinak eta puma-aurpegi zabala zituen, eta Churchi, berriz, hirurogeiren bat urtekoa, musugorria eta irakasle itxurakoa baina "gogorra", eta lankideek ziotenez "Kansasko tiratzailerik azkarrena" zenari, "Ile-kizkur" esaten zioten, soildu samarra baitzuen burua). Biek "etorkizun oneko aztarnak" aurkitu zituzten beren galde-saioetan.
es
a Duntz le llaman Viejo, injustamente porque todav?a no llega a los cincuenta, es fornido pero ?gil y con una cara ancha de gato, y a Church, que tiene ya unos sesenta, es de piel rosada y aspecto profesional, aunque "duro", seg?n sus colegas, adem?s de "la pistola m?s r?pida de todo Kansas", le llaman Rizos, porque es casi calvo.) Ambos, en el curso de sus investigaciones hab?an obtenido "prometedoras pistas".
fr
c'est un homme de forte carrure et agile, avec un bon gros visage de matou ; Duntz qui a la soixantaine, les joues roses et l'air professoral, mais qui est " un dur ", selon ses coll?gues, et " le tireur le plus rapide du Kansas ", s'appelle " Fris? ", parce qu'il est partiellement chauve.) Au cours de leur enqu?te, les deux hommes avaient relev? des " pistes pleines de promesses ".
en
Duntz is known as Old Man-unfairly, since he is not quite fifty, a burly but light-footed man with a broad, tomcat face, and Church, who is sixty or so, pink-skinned and professorial looking, but "tough" according to his colleagues, and "the fastest draw in Kansas," is called Curly, because his head is partly hairless.) Both men, in the course of their inquiries, had picked up "promising leads."
eu
Duntzen istorioa aita-seme batzuei buruzkoa zen, hemen John Zaharra eta John Gaztea izendatuko ditugunak.
es
La de Duntz hac?a referencia a un padre e hijo que llamaremos Juan el Viejo y Juan el Chico.
fr
L'histoire de Duntz concernait un p?re et son fils que nous nommerons ici John Senior et John Junior.
en
Duntz 's story concerned a father and son who shall here be known as John Senior and John Junior.
eu
Urte batzuk lehenago John Zaharrak Clutter jaunarekin tratu txiki bat egin zuen, eta John Zaharra haserretu egin zen emaitzarekin, Cluterrek "ziria" sartu ziola uste baitzuen.
es
Unos a?os atr?s, Juan el Viejo hab?a concertado con el se?or Clutter una peque?a transacci?n comercial cuyo resultado hab?a encolerizado a Juan el Viejo, convencido de que Clutter le hab?a hecho una mala jugada.
fr
Quelques ann?es auparavant, John Senior avait conclu avec Mr. Clutter une petite transaction d'affaires dont l'issue irrita John Senior, qui eut l'impression que Clutter l'avait " roul? ".
en
Some years earlier John had conducted with Mr. Clutter a minor business transaction, the outcome of which angered John Senior, who felt that Clutter had thrown him "a queer ball."
eu
Garai horretan, John Zaharra eta bere semea "mozkortuta" ibiltzen ziren;
es
Tanto Juan el Viejo como Juan el Chico, eran bebedores empedernidos;
fr
Or John Senior et son fils " picolaient " tous les deux ;
en
Now, both John Senior and his son "boozed";
eu
zehazki, John Gaztea maiz espetxeratutako alkoholikoa zen.
es
es m?s, con frecuencia Juan el Chico daba con sus huesos en la c?rcel por alcoh?lico.
fr
en effet, John Junior avait ?t? fr?quemment incarc?r? pour alcoolisme.
en
indeed, John Junior was an often incarcerated alcoholic.
eu
Egun zorigaiztoko batez, aita-semeak, edariak emandako kemenaz gainezka, Clutterrenean agertu ziren "Herbekin kontuak garbitzera".
es
Un desafortunado d?a, padre e hijo, envalentonados por el whisky, aparecieron por la casa de Clutter con la intenci?n de "v?rselas con Herb".
fr
Un jour regrettable, le p?re et le fils, anim?s de ce courage que les ivrognes puisent dans la boisson, se pr?sent?rent ? la maison des Clutter avec l'intention de " vider leur sac avec Herb ".
en
One unfortunate day father and son, full of whiskey courage, appeared at the Clutter home intending to "have it out with Herb."
eu
Ez zuten aukerarik izan, zeren Clutter jaunak, edariari eta mozkorrei amorruz gogor egiten zien abstemioa, eskopeta bat hartu eta aurretik bidali baitzituen bere etxaldetik kanpora.
es
No tuvieron ocasi?n, porque Clutter, un abstemio decidido a combatir activamente contra la bebida y contra los borrachos, tom? un fusil y los ech? de su finca.
fr
Ils n'en eurent pas l'occasion, car Mr. Clutter, buveur d'eau agressivement oppos? ? l'alcool et aux ivrognes, s'empara d'un fusil et les chassa de sa propri?t?.
en
They were denied the chance, for Mr. Clutter, an abstainer aggressively opposed to drink and drunkards, seized a gun and marched them off his property.
eu
Irain hori ez zioten barkatu John aita-semeek;
es
Los Juanes no hab?an podido perdonar nunca tal descortes?a.
fr
Les John n'avaient pas pardonn? ce manque de courtoisie ;
en
This discourtesy the Johns had not forgiven;
eu
hilabete bat besterik ez zen John Zaharrak lagun bati esan ziola:
es
No hac?a ni un mes Juan el Viejo le hab?a dicho a un amigo:
fr
pas plus tard qu'un mois auparavant, John Senior avait dit ? une connaissance : " Chaque fois que je pense ? ce salaud, les mains me d?mangent.
en
as recently as a month ago, John Senior had told an acquaintance, "Every time I think of that bastard, my hands start to twitch.
eu
-Alu hori burura etortzen zaidan bakoitzean, eskuetan dardarizoa hasten zaidak.
es
-Cada vez que pienso en aquel bastardo, mis manos comienzan a temblar.
fr
J'voudrais l'?touffer.
en
I just want to choke him."
eu
Itoko nikek.
es
Lo destrozar?a.
fr
La piste de Church ?tait d'une nature identique.
en
Church's lead was of a similar nature.
eu
Churchek aurkitutako aztarna ere gisa berekoa zen.
es
La pista de Church era parecida.
fr
Lui aussi, il avait entendu parler d'une personne qui ?tait ouvertement hostile ? Mr. Clutter :
en
He, too, had heard of someone admittedly hostile to Mr.
eu
Hark ere Clutter jaunaren etsai nabarmena zen norbaiten berri jakin zuen:
es
Tambi?n ?l oy? hablar de alguien que sent?a declarada antipat?a por el se?or Clutter:
fr
un certain Mr.
en
Clutter: a certain Mr.
eu
Smith izeneko bat (nahiz eta hau ez den haren benetako deitura), River Valley Farm-eko jabeak zakurra tiroz hil ziola uste zuena.
es
cierto se?or Smith (no es ?ste su verdadero nombre) que estaba convencido de que el se?or de River Valley hab?a matado de un tiro a su perro de caza.
fr
Smith (bien que ce ne soit pas son nom v?ritable) qui croyait que le ma?tre de River Valley Farm avait tir? sur son chien de chasse et l'avait tu?.
en
Smith (though that is not his true name), who believed that the squire of River Valley Farm had shot and killed Smith's hunting dog.
eu
Churchek Smithen etxaldea arakatu eta bertan ikusi zuen, habe batetik zintzilik, soka puska bat Cluttertarrak lotzean egin zuten korapilo mota berdinaz lotua.
es
Church hab?a ido a inspeccionar la granja de Smith y all?, colgando de una viga del granero, hab?a visto una cuerda con la misma clase de nudo utilizado para atar a los Clutter.
fr
Church avait inspect? la ferme de Smith et il y avait aper?u, pendu au chevron d'une grange, un bout de corde attach? avec le m?me genre de n?ud que celui utilis? pour ligoter les quatre Clutter. Dewey dit :
en
Church had inspected Smith's farm home and seen there, hanging from a barn rafter, a length of rope tied with the same kind of knot that was used to bind the four Clutters.
eu
-Horietako baten alde egin dezakegu apustu.
es
-Quiz?s uno de ellos sea nuestro hombre-dijo Dewey-.
fr
" Un de ceux-l?, peut-?tre que c'est notre affaire.
en
Dewey said, "One of those, maybe that's our deal.
eu
Arazo pertsonala:
es
Un asunto personal..., un rencor que hizo que alguien perdiera el juicio.
fr
Une chose personnelle, une rancune devenue incontr?lable.
en
A personal thing-a grudge that got out of hand."
eu
kontrolaezin bihurtutako gorrotoa - esan zuen Deweyk.
es
Se saliera de quicio.
fr
 
en
 
eu
-Lapurreta ez bada-esan zuen Nyek-, nahiz eta eragilea lapurreta izan ote zen luze eztabaidatu ondoren ia erabat baztertu egin zuten.
es
-A menos que se trate de robo-observ? Nye, a pesar de que el robo como motivo se hab?a discutido mucho ya y, poco m?s o menos, descartado.
fr
-? moins que ?a ait ?t? le vol ", dit Nye, bien que le vol en tant que mobile e?t ?t? longuement discut? et, ? ce moment-l?, plus ou moins ?cart?.
en
"Unless it was robbery," said Nye, though robbery as the motive had been much discussed and then more or less dismissed.
eu
Horren kontrako argudioak onak ziren, eta denetan sendoena konderri osoan gauza jakina zela Clutterrek esku-diruari zion gorrotoa;
es
Los argumentos en contra eran v?lidos:
fr
 
en
 
eu
ez zeukan diru-kutxarik etxean eta sekula ez zuen diru askorik ibiltzen aldean.
es
el mayor de ellos, la legendaria resistencia que sent?a el se?or Clutter a poseer dinero en efectivo:
fr
Il y avait de bons arguments contre, le meilleur ?tant que la r?pugnance de Mr. Clutter pour l'argent liquide ?tait la fable du comt? ;
en
The arguments against it were good, the strongest being that Mr. Clutter's aversion to cash was a county legend;
eu
Gainera, lapurreta baldin bazen eragilea, zergatik ez zizkion lapurrak Clutter andreari aldean zituen pitxiak kendu:
es
no ten?a caja fuerte y nunca llevaba encima una suma importante.
fr
il n'avait pas de coffre-fort et il ne portait jamais de sommes importantes sur lui.
en
he had no safe and never carried large sums of money.
eu
urrezko ezkonteraztuna eta-diamantedun beste bat?
es
Adem?s, si el motivo era robo, ?por qu? el ladr?n no se hab?a llevado las joyas que llevaba puestas la se?ora Clutter, un aro de oro y un anillo con un brillante?
fr
En outre, si le vol ?tait l'explication, pourquoi le voleur n'avait-il pas pris les bijoux que portait Mrs. Clutter-une alliance en or et un diamant mont? sur bague ?
en
Also, if robbery were the explanation, why hadn't the robber removed the jewelry that Mrs. Clutter was wearing-a gold wedding band and a diamond ring?
eu
Hala ere, Nye ez zegoen konbentzituta:
es
Pero Nye no estaba convencido:
fr
Tout de m?me, Nye n'?tait pas convaincu :
en
Yet Nye was not convinced:
eu
-Kontu honek guztiak lapurreta usaina dauka.
es
-Toda la maquinaci?n huele a robo.
fr
" Toute cette histoire a une odeur de cambriolage.
en
"The whole setup has that robbery smell.
eu
Clutterren karterarena zer da bestela?
es
?Qu? decir del portamonedas de Clutter?
fr
Et le portefeuille de Clutter ?
en
What about Clutter's wallet?
eu
Norbaitek utzi zuen Clutterren ohearen gainean zabalduta eta hutsik:
es
Alguien lo dej? vac?o y abierto sobre su cama y no creo que fuese su propietario.
fr
Quelqu'un l'a laiss? ouvert et vide sur le lit de Clutter, j'pense vraiment pas que ce soit le propri?taire.
en
Someone left it open and empty on Clutter's bed-I don't think it was the owner.
eu
nik ez dut uste jabea izan zenik.
es
 
fr
 
en
 
eu
Eta Nancyren poltsa?
es
?Y el bolso de Nancy?
fr
Et le sac de Nancy ?
en
And Nancy's purse.
eu
Sukaldean zegoen, lurrean botata.
es
Estaba tirado por el suelo, en la cocina.
fr
Le sac ?tait sur le plancher de la cuisine.
en
The purse was lying on the kitchen floor.
eu
Nola iritsi zen hara?
es
?C?mo lleg? all??
fr
Comment est-il arriv? l? ?
en
How did it get there?
eu
Bai, eta etxean xentimorik ere ez.
es
S?, y desde luego en toda la casa no hab?a ni un c?ntimo.
fr
Ah ! oui, deux dollars.
en
Yes, and not a dime in the house. Well-two dollars.
eu
Beno, bi dolar. Bi dolar aurkitu genituen Nancyren idazmahaian gutunazal batean sartuta.
es
Bueno dos d?lares que ten?a Nancy en su mesa, dentro de un sobre.
fr
On a trouv? deux dollars dans une enveloppe sur le bureau de Nancy.
en
We found two dollars in an envelope on Nancy's desk.
eu
Eta badakigu Clutterrek bezperan bertan hirurogei dolarreko txeke bat kobratu zuela.
es
Y sabemos que Clutter hab?a firmado un cheque de sesenta d?lares el d?a antes.
fr
Et on sait que Clutter a encaiss? un ch?que de soixante dollars juste la veille.
en
And we know Clutter cashed a check for sixty bucks just the day before.
eu
Haietatik berrogeita hamar gutxienez geratu behar zitzaizkion.
es
Calculemos que le quedar?an por lo menos unos cincuenta.
fr
On estime qu'il aurait d? en rester au moins cinquante.
en
We figure there ought to have been at least fifty of that left.
eu
Batzuek diote, "inork ez lituzke lau pertsona hilko berrogeita hamar dolar eskuratzeko".
es
Claro que algunos dir?n: "-Nadie mata a cuatro personas por cincuenta d?lares.
fr
Et ils disent : "Bien s?r, peut-?tre que le tueur a pris l'argent, mais rien que pour essayer de nous mettre sur une fausse piste, nous faire croire que le vol ?tait le mobile du crime."
en
So some say, 'Nobody would kill four people for fifty bucks.' And say, 'Sure, maybe the killer did take the money-but just to try and mislead us, make us think robbery was the reason.
eu
Eta erasten dute:
es
O tambi?n:
fr
Je me le demande.
en
'I wonder."
