Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Odol hotzean, Truman Capote / Xabier Olarra (Igela, 1993
)
eu
Baina seguru azalduko zela, izan ere, elkartzera bultzatu zituen motiboa Dicken ideia zen, haren "kolpea".
es
Al fin y al cabo, el motivo de la cita era idea suya, un "golpe" planeado por Dick.
fr
apr?s tout, le but de leur rencontre ?tait l'id?e de Dick, son " coup ".
en
after all, the purpose of their meeting was Dick's idea, his "score."
eu
Eta hura burututakoan... Mexikora.
es
Y cuando la cosa hubiera concluido... M?xico.
fr
Et quand ce serait r?gl?, le Mexique.
en
And when it was settled-Mexico.
eu
Mapa zarpaildua zegoen, hain atzaparkatua, non gamuza bezain leuna bihurtua baitzen.
es
El mapa estaba todo roto y de tan manoseado se hab?a vuelto suave como la gamuza.
fr
La carte ?tait en lambeaux, tellement fatigu?e qu'elle ?tait devenue aussi souple qu'une peau de chamois.
en
The map was ragged, so thumbed that it had grown as supple as a piece of chamois.
eu
Kale kantoiko bueltan, ostatuz zegoen hoteleko gelan, haren antzeko ehundaka zeuzkan-Estatu Batuetako estatu bakoitzeko, Kanadako probintzia bakoitzeko eta Hegoamerikako Herri bakoitzeko mapa zarpailduak-, gaztea bidai ameslari nekaezina baitzen, zeinetatik banaka batzuk eginak baitzituen:
es
A la vuelta de la esquina, en la habitaci?n que hab?a tomado en el hotel, ten?a centenares de mapas como aqu?l: gastados mapas de todos los estados que forman los Estados Unidos, de todas y cada una de las provincias del Canad?, de todos y cada uno de los pa?ses de Am?rica del Sur.
fr
Au coin de la rue, dans la chambre d'h?tel o? il demeurait, il y en avait des centaines comme ?a-des cartes us?es de chaque ?tat de l'Union, de chaque province canadienne, de chaque pays d'Am?rique du Sud-car le jeune homme ne cessait de projeter des voyages, et il en avait d?j? fait un nombre consid?rable :
en
Around the corner, in his room at the hotel where he was staying, were hundreds more like it-worn maps of every state in the Union, every Canadian province, every South American country-for the young man was an incessant conceiver of voyages, not a few of which he had actually taken:
eu
Alaska, Hawaii, Japon eta Hong-Kongera.
es
Porque aquel jovenzuelo era un infatigable so?ador de viajes, alguno de los cuales hab?a realizado, pues hab?a estado en Alaska, en las Hawaii, en el Jap?n y en Hong-Kong.
fr
Alaska, Hawaii et le Japon, Hongkong.
en
to Alaska, to Hawaii and Japan, to Hong Kong.
eu
Orain, gutun bati esker, "kolpe" baterako gonbidapena zela medio, han zegoen munduan zituen bere jabetza guztiekin:
es
Ahora, gracias a una carta, a la invitaci?n a dar "un golpe" juntos, se hallaba all? con todos sus bienes terrenales:
fr
Maintenant, gr?ce ? une lettre, une invitation ? un " coup ", il se trouvait ici avec toutes ses possessions terrestres :
en
Now, thanks to a letter, an invitation to a "score," here he was with all his worldly belongings:
eu
kartoizko maleta bat, gitarra, bi kaxa handi liburuz, mapaz, kantuz, poemaz eta gutun zaharrez beteak, tonelada laurden bat pisatzen zutenak.
es
una maleta de cart?n, una guitarra y dos enormes cajas de libros, mapas y canciones, poemas y cartas que pesaban una tonelada.
fr
une valise en carton, une guitare et deux grosses bo?tes de livres et de cartes, de chansons, de po?mes et de vieilles lettres, pesant un quart de tonne.
en
one cardboard suitcase, a guitar, and two big boxes of books and maps and songs, poems and old letters, weighing a quarter of a ton.
eu
(Hura aurpegia Dickena, kaxa haiek ikusi zituenean! "Alajaina, Perry.
es
(?La cara que puso Dick cuando vio todo aquello! "?Cristo!
fr
(La t?te de Dick quand il avait vu ces bo?tes !
en
(Dick's face when he saw those boxes!
eu
Zaborreria hori guztia eramaten al duk beti aldean?".
es
?Es que llevas siempre a cuestas toda esta basura, Perry?" Y Perry le contest?:
fr
" Bon Dieu, Perry.
en
"Christ, Perry.
eu
Eta Perryren erantzuna, "Zein zaborreria?
es
"?Qu? basura?
fr
Tu tra?nes cette camelote partout ? " Et Perry avait dit :
en
You carry that junk everywhere?" And Perry had said, "What junk?
eu
Liburu horietako bat hogeita hamar dolar kosta zitzaidaan"). Orain Kansasko Olathe herrixkan zegoen.
es
Uno de esos libros me cost? treinta d?lares") Ahora se hallaba all?, en Peque?a Olathe, Kansas.
fr
") Et voici qu'il ?tait dans la petite ville d'Olathe, Kansas. Un peu dr?le quand il y pensait ;
en
One of them books cost me thirty bucks.") Here he was in little Olathe, Kansas.
eu
Harrigarria ere bazen, pentsatzen jarrita;
es
 
fr
 
en
 
eu
Kansasera itzulia zen, pentsa, eta artean ez ziren lau hilabete ere lehenbizi Estatuko Baldintzapeko Askatasun Batzordeari eta gero bere buruari zin egin ziela haren inguruetan ez zuela oinik berriro jarriko.
es
Curioso, si se paraba a pensar, imaginar que estaba otra vez en Kansas cuando apenas cuatro meses atr?s hab?a jurado, primero al State Parole Board y luego a s? mismo, que no volver?a a poner los pies all?.
fr
imaginer qu'il ?tait revenu dans le Kansas alors que, pas plus tard que quatre mois auparavant, il avait pr?t? serment, d'abord ? la Commission de remise en libert? conditionnelle de l'?tat, puis ? lui-m?me, de ne plus y remettre les pieds.
en
Kind of funny, if you thought about it; imagine being back in Kansas, when only four months ago he had sworn, first to the State Parole Board, then to himself, that he would never set foot within its boundaries again.
eu
Beno, ez zen denbora askorako.
es
Bueno, no iba a quedarse mucho tiempo.
fr
Peu importe, ce n'?tait pas pour longtemps.
en
Well, it wasn't for long.
eu
Mapan ugari ziren tintazko marraz inguratutako izenak.
es
El mapa estaba lleno de nombres rodeados de un c?rculo de tinta.
fr
La carte ?tait couverte de noms encercl?s ? la plume.
en
Ink-circled names populated the map.
eu
cozumel, Yukatango kosta aurreko uharte bat, non, gizonezkoentzako aldizkari batean irakurri zuenez, bazen aukera " jantziak erantzi, lasaitasunezko irribarrea ezpainetaratu, Rajah bat bezala bizi eta, berrogeita hamar dolarren aldera, nahi adina emakume izateko!" Artikulu beretik beste zenbait adierazpen deigarri ere hartu zituen gogoan:
es
Cozumel, isla de la costa del Yucat?n donde, seg?n hab?a le?do en una revista para hombres, era posible "quitarse la ropa, sonre?r despreocupadamente, vivir como un raja y tener tantas mujeres como se quisiera por s?lo 50 d?lares al mes". Del mismo art?culo recordaba de memoria otras atractivas informaciones:
fr
C O Z U M E L, une ?le au large de la c?te du Yucatan o?, c'est ce qu'il avait lu dans un magazine pour hommes, on pouvait " re d?faire de ses v?tements, arborer un sourire d?tendu, vivre comme un rajah et avoir toutes les femmes qu'on veut pour cinquante dollars par mois " ! Du m?me article, il avait retenu d'autres affirmations s?duisantes :
en
Cozumel, an island off the coast of Yucatan, where, so he had read in a men's magazine, you could "shed your clothes, put on a relaxed grin, live like a Rajah, and have all the women you want for $50-a-month!" From the same article he had memorized other appealing statements:
eu
"Cozumel leku aproposa duzu presio sozial, ekonomiko, eta politikotik babesteko.
es
"Cozumel es el refugio contra la tensi?n social, pol?tica y econ?mica.
fr
" Cozumel est un bastion contre la pression sociale, ?conomique et politique.
en
"Cozumel is a hold-out against social, economic, and political pressure.
eu
Uharte honetako funtzionarioek ez diote ezein pertsonari lainezazko traturik ematen", eta "Urtero papagaio bandadak etortzen dira kontinentetik kabiak egitera".
es
En esta isla, no hay funcionarios que molesten a sus habitantes." Y tambi?n: "Cada a?o bandadas de papagayos vuelan desde el continente a poner sus huevos en la isla."
fr
Aucune autorit? ne malm?ne les individus sur cette ?le " et : " Chaque ann?e des vols de perroquets viennent du continent pour y pondre leurs ?ufs.
en
No official pushes any private person around on this island," and "Every year flights of parrots come over from the mainland to lay their eggs."
eu
ACAPULCok gogora ekartzen zituen ur sakoneko arrantza, kasinoak, emakume aberats irrikatsuak;
es
Acapulco equival?a a pesca submarina, casinos y mujeres ricas ansiosas.
fr
" ACAPULCO signifiait p?che en haute mer, casinos, riches dames refoul?es ;
en
Acapulco connoted deep-sea fishing, casinos, anxious rich women;
eu
eta Sierra MADRE-k urrea esan nahi zuen, Sierra-Madre-ko Altxorra esan nahi zuen, zortzi aldiz ikusia zuen filmea.
es
Sierra Madre significaba oro, equival?a a El tesoro de Sierra Madre, pel?cula que ?l hab?a visto ocho veces.
fr
et SIERRA MADRE voulait dire or, voulait dire Tr?sor de la Sierra Madre, un film qu'il avait vu huit fois.
en
and sierra madre meant gold, meant Treasure of the Sierra Madre, a movie he had seen eight times.
eu
(Bogarten filmik onena zen, baina urre-bilatzailearena egiten zuen agurea ere, Perryri bere aita gogora ekartzen ziona, ez zen makala.
es
(Era la mejor pel?cula de Bogart, pero el viejo que se dedicaba a la b?squeda de minas, el que a Perry le recordaba a su padre, estaba estupendo tambi?n:
fr
(C'?tait le meilleur film de Bogart, mais le vieux type qui jouait le r?le du prospecteur, celui qui faisait penser au p?re de Perry, ?tait formidable lui aussi.
en
(It was Bogart's best picture, but the old guy who played the prospector, the one who reminded Perry of his father, was terrific, too.
eu
Walter Huston.
es
Walter Huston.
fr
Walter Huston.
en
Walter Huston.
eu
Bai, eta aitak Dicki esandakoa egia zen:
es
Y lo que le hab?a dicho a Dick era cierto:
fr
Oui, et ce qu'il avait racont? ? Dick ?tait vrai :
en
Yes, and what he had told Dick was true:
eu
Berak bai, ezagutzen zituen urre-bila ibiltzearen gorabehera guztiak, bilatzaile profesionala zen bere aitak erakutsi baitzizkion.
es
se sab?a todos los trucos de la b?squeda de oro porque su padre se los ense?? y su padre era buscador de oro profesional.
fr
il connaissait r?ellement toutes les ficelles de la prospection de l'or, les ayant apprises de son p?re qui ?tait un chercheur d'or professionnel.
en
He did know the ins and outs of hunting gold, having been taught them by his father, who was a professional prospector.
eu
Beraz, zergatik ez zuten ba, biok, zamari pare bat erosten eta Sierra Madre-n ea suerterik bazuten probatzen?
es
As? que ?por qu? no pod?an ellos dos comprarse un par de caballos y probar suerte en Sierra Madre?
fr
Alors pourquoi n'ach?teraient-ils pas tous les deux une paire de chevaux de somme et ne tenteraient-ils pas leur chance dans la Sierra Madr? ?
en
So why shouldn't they, the two of them, buy a pair of pack horses and try their luck in the Sierra Madre?
eu
Baina Dickek, hain praktikoa zen Dick hark, esan zion:
es
Pero Dick, Dick el pr?ctico, hab?a dicho:
fr
Mais Dick, Dick ? l'esprit pratique, avait dit : " Doucement, coco, doucement.
en
But Dick, the practical Dick, had said, "Whoa, honey, whoa.
eu
"Tira, motel, tira.
es
"Calma, rico, calma.
fr
J'ai vu ce film-l?.
en
I seen that show.
eu
Ikusi diat.
es
Que ya he visto la pel?cula.
fr
Tout le monde est cingl? ? la fin.
en
Ends up Everybody nuts.
eu
Denak erotu egiten dituk azkenean.
es
Acaba que todos se vuelven locos.
fr
 
en
 
eu
Sukarra, odol-zurrupatzaileak eta paraje horietako bizimodu latza medio.
es
Gracias a la fiebre, a las sanguijuelas, y a las p?simas condiciones.
fr
? cause de la fi?vre et des sangsues, une vie mis?rable.
en
On account of fever and bloodsuckers, mean conditions all around.
eu
Azkenean, urrea eskuratu zutenean-gogoratzen al haiz? Haize bolada handi bat altxatu eta dena eraman zian").
es
Y luego, cuando tienen el oro, ?recuerdas que viene un vendaval y lo arrastra todo?") Perry dobl? el mapa.
fr
Puis, quand ils ont eu l'or, souviens-toi, y s'est lev? un grand vent qui a tout emport?. " Perry replia la carte.
en
Then, when they got the gold-remember, big wind came along and blew it all away?") Perry folded the map.
eu
Perryk mapa tolestatu zuen.
es
 
fr
 
en
 
eu
Root beer-a ordaindu eta jarri zen zutik.
es
Pag? la root beer y se puso en pie.
fr
Il paya la rot beer et se leva.
en
He paid for the root beer and stood up.
eu
Eserita batez-besteko alturaz gorakoa ematen zuen, gizaseme sendoa, karga-jasotzaileenen gisako bere bizkar, beso eta soin makurtuarekin...
es
Sentado, parec?a un hombre de estatura mayor de lo corriente, robusto, con hombros, brazos y torso corpulentos como de levantador de pesas (en realidad levantar pesas era uno de sus pasatiempos favoritos).
fr
Assis, il avait donn? l'impression d'?tre plus grand que la moyenne, un costaud, avec les ?paules, les bras, le torse ?pais et ramass? d'un halt?rophile-en fait, lever des poids ?tait son passe-temps favori.
en
Sitting, he had seemed a more than normal-sized man, a powerful man, with the shoulders, the arms, the thick, crouching torso of a weight lifter, weight lifting was, in fact, his hobby.
eu
karga-jasotzea zen, izan ere, haren hobby-a.
es
Pero ciertas partes de su cuerpo no estaban en proporci?n con las otras.
fr
Mais il y avait en lui des parties qui n'?taient pas proportionn?es aux autres.
en
But some sections of him were not in proportion to others.
eu
Baina haren gorputzaren atal batzuk ez ziren ongi ezkontzen beste batzuekin. Ointxoak, burdinazko ixturekiko bota beltzetan sartuak, aise sartuko ziren emakume dantzari xume baten txapinetan;
es
Los pies, menudos, ce?idos por peque?as botas negras con reborde de acero, hubieran cabido muy bien en las zapatillas de baile de una delicada jovencita.
fr
Ses petits pieds, chauss?s de courtes bottes noires avec des boucles en acier, seraient entr?s ais?ment dans les chaussons de danse d'une femme d?licate ;
en
His tiny feet, encased in short black boots with steel buckles, would have neatly fitted into a delicate lady's dancing slippers;
eu
zutik zegoenean ez zen hamabi urteko umea baino altuagoa, eta bat-batean, jasan behar zuten gorputz helduarekiko nabarmenki desegokiak ematen zuten zango atrofiatuen gainean zutiturik ikustean, gorputz ongi egineko kamioizale itxura izan ordez, zaldi-gidari erretiratua, puztu eta ariketa gehiegiak gogortua zirudien. Drugstore-aren kanpoaldean, Perry eguzkitan geratu zen.
es
Una vez de pie, su estatura era la de un ni?o de doce a?os y de pronto, erguido sobre aquellas piernas atrofiadas, que contrastaban grotescamente con el torso de adulto que sosten?an, pas? de un posible fornido conductor de cami?n, a ser un jockey retirado, gordo y con agujetas. Afuera, Perry se puso a tomar el sol.
fr
lorsqu'il se leva, il n'?tait pas plus grand qu'un enfant de douze ans, et il fit penser soudainement, se pavanant sur des jambes atrophi?es qui semblaient grotesquement insuffisantes pour la masse adulte qu'elles supportaient, non plus ? un routier de forte carrure mais ? un jockey ? la retraite, trop gonfl? et trop muscl?. ? l'ext?rieur du caf?, Perry se posta au soleil.
en
when he stood up, he was no taller than a twelve-year-old child, and suddenly looked, strutting on stunted legs that seemed grotesquely inadequate to the grown-up bulk they supported, not like a well-built truck driver but like a retired jockey, overblown and muscle-bound, outside the drugstore, Perry stationed himself in the sun.
eu
Bederatziak laurden gutxi ziren, eta Dickek bazuen ordu erdiko atzerapena;
es
Eran las nueve menos cuarto y Dick llevaba ya media hora de retraso.
fr
Il ?tait 9 heures moins le quart, et Dick avait une demi-heure de retard ;
en
It was a quarter to nine, and Dick was a half hour late;
eu
hala ere, Dickek hurrengo hogeita lau orduetako minutu bakoitzaren garrantziarekin sekulako talaka eman ez balio, ez zen batere konturatu ere egingo.
es
Si Dick no hubiera machacado tanto sobre la importancia de cada minuto en las veinticuatro horas siguientes, ni lo hubiera notado.
fr
cependant, si Dick ne l'avait pas convaincu de l'importance de chaque minute des vingt-quatre heures suivantes, il ne l'aurait pas remarqu?.
en
however, if Dick had not hammered home the every-minute importance of the next twenty-four hours, he would not have noticed it.
eu
Denborak nekez kezkatzen zuen, denborapasako metodo ugari baitzuen: besteak beste, ispiluari begira egotea.
es
No le faltaban maneras de pasar el tiempo, y una de ellas era mirarse al espejo.
fr
Le temps ne lui pesait jamais car il avait de nombreuses fa?ons de le passer, entre autres se regarder dans une glace.
en
Time rarely weighed upon him, for he had many methods of passing it-among them, mirror gazing.
eu
Dickek behin esan zion: -Ispilua ikusten duan bakoitzean, trantzean edo, jartzen haiz.
es
En una ocasi?n, Dick le hab?a dicho: -Cada vez que ves un espejo, te pones como en trance.
fr
" Chaque fois que tu te regardes dans une glace t'as l'air d'entrer en transe.
en
Dick had once observed, "Every time you see a mirror you go into a trance, like.
eu
Ipurdi ederren bati begira egongo bahintz bezala.
es
Como si estuvieras contemplando un magn?fico trasero.
fr
Comme si tu voyais une p?p?e splendide.
en
Like you was looking at some gorgeous piece of butt.
eu
Ez al haiz behin ere aspertzen?
es
Vamos, por Dios, ?no te aburres nunca?
fr
Bon Dieu, tu te fatigues jamais ? " Loin de l? ;
en
I mean, my God, don't you ever get tired?" Far from it;
eu
Baita zera ere;
es
 
fr
 
en
 
eu
bere aurpegiak txoratu egiten zuen.
es
Lejos de cansarle, su rostro le fascinaba.
fr
son propre visage le captivait.
en
his own face enthralled him.
eu
Haren gune bakoitzak inpresio desberdina egiten zion.
es
Desde cada ?ngulo le produc?a una impresi?n diferente.
fr
Chaque angle faisait na?tre une impression diff?rente.
en
Each angle of it induced a different impression.
eu
Iruzurgile aurpegia zen, eta ispilu-aurreko saioen bitartez aurpegiera-aldaketak nola txandakatu ikasi zuen, nola eman batean itxura beldurgarria, beste batean gaiztoa, bestean hunkigarria;
es
Era un rostro cambiante y los experimentos frente al espejo le hab?an ense?ado a controlar sus expresiones, a parecer ora amenazador, ora travieso, ora sentimental;
fr
C'?tait un visage d'enfant de f?es, et des exp?riences avec une glace lui avaient appris ? passer par la gamme compl?te des changements de physionomie :
en
It was a change-face, and mirror-guided experiments had taught him how to ring the changes, how to look now ominous, now impish, now soulful;
eu
buru-okertze bat, ezpain-bihurritze bat, eta ijito lizuna galai erromantikoa bihurtzen zen. Haren ama odol garbiko Txerokia zen;
es
una inclinaci?n de la cabeza, una contracci?n de los labios y el gitano corrompido se convert?a en un jovencito rom?ntico.
fr
une inclinaison de la t?te, une contorsion des l?vres, et le boh?mien corrompu se changeait en d?licat personnage romantique.
en
a tilt of the head, a twist of the lips, and the corrupt gypsy became the gentle romantic.
