Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Maitalea, Marguerite Duras / Mikel Garmendia (Ibaizabal, 1996
)
eu
Etxean ikusi nuen beti, sekula ez kanpoan.
es
Siempre la vi en su casa, nunca fuera.
fr
On ne l'a jamais vue que chez elle, jamais au-dehors.
en
She was never seen anywhere else but at home, never out.
eu
Mallarm?-tar bat egoten zen batzuetan.
es
Hab?a, a veces, un mallarmeano.
fr
Il y avait l?, quelquefois, un mallarm?en.
en
Sometimes there was an expert on Mallarm? there.
eu
Maiz izaten zen bertan hiruzpalau literato ere, behin joan eta berriro itzultzen ez zirenak.
es
 
fr
 
en
 
eu
Sekula ez nuen jakin nondik ateratzen zituen, ez non ezagutu zituen, ez eta ere zergatik gonbidatzen zituen.
es
Hab?a tambi?n, con frecuencia, dos o tres literatos, iban una vez y no se les volv?a a ver.
fr
Il y avait souvent aussi un ou deux ou trois litt?rateurs, ils venaient une fois et on ne les revoyait plus.
en
And often one, two, or three literary people, they'd come once and never be seen again.
eu
Sekula ez dut haien berri izan, ez eta haien obrarik irakurri edo aipamenik entzun ere.
es
Nunca supe d?nde los encontraba, o d?nde los hab?a conocido ni por qu? los invitaba.
fr
Je n'ai jamais su o? elle les trouvait, o? elle avait fait leur connaissance ni pourquoi elle les invitait.
en
I never found out where she got them from, where she met them, or why she invited them.
eu
Gutxi irauten zuten otordu haiek.
es
Nunca he o?do hablar de ninguno de ellos ni nunca he le?do ni he o?do hablar de sus obras.
fr
Je n'ai jamais entendu parler d'aucun d'entre eux ni jamais lu ni entendu parler de leurs ?uvres.
en
I never heard anyone else refer to any of them, and I never read or heard of their work.
eu
Luze hitz egiten genuen gerraz, Stalingrado, 42ko negu-bukaera.
es
Las comidas duraban poco.
fr
Les repas duraient peu de temps.
en
The meals didn't last very long.
eu
Marie-Claude Carpenter-ek entzun egiten zuen asko, informazio asko jaso, hitz gutxi, harritu egiten zen sarritan hainbeste gertakari oharkabean pasatzen zitzaizkiola ikusirik, barre egiten zuen.
es
Se hablaba mucho de la guerra, Stalingrado, al final del invierno del 42. Marie-Claude Carpenter escuchaba mucho, se informaba mucho, hablaba poco, a menudo se extra?aba de que se le escapasen tantos acontecimientos, re?a.
fr
On parlait beaucoup de la guerre, c'?tait Stalingrad, c'?tait ? la fin de l'hiver 42. Marie-Claude Carpenter ?coutait beaucoup, elle s'informait beaucoup, elle parlait peu, souvent elle s'?tonnait que tant d'?v?nements lui ?chappent, elle riait.
en
We talked a lot about the war, it was the time of Stalingrad, the end of the winter of '42. Marie-Claude Carpenter used to listen a lot, ask a lot of questions, but didn't say much, often used to express surprise at how little she knew of what went on, then she'd laugh.
eu
Bazkalostean, azkar-azkar barkamena eskatu ohi zuen korrika eta presaka alde egin beharragatik, baina lanpeturik omen zebilen.
es
Muy deprisa al final de las comidas se excusaba por tener que marcharse tan r?pidamente pero ten?a que hacer, dec?a.
fr
Tr?s vite ? la fin des repas elle s'excusait de devoir partir aussi rapidement mais elle avait ? faire, disait-elle.
en
Straightway after the meal she'd apologize for having to leave so soon, but she had things to do, she said.
eu
Ez zuen esaten, ordea, zertan.
es
Jam?s dec?a qu?.
fr
Elle ne disait jamais quoi.
en
She never said what.
eu
Asko ginenean, bertan gelditzen ginen beste pare bat orduz edo, berak alde egin eta gero.
es
Cuando ?ramos muchos permanec?amos all? una o dos horas m?s despu?s de su partida.
fr
Quand on ?tait en nombre suffisant on restait l? une heure ou deux apr?s son d?part.
en
When there were enough of us we'd stay on for an hour or two after she left.
eu
Esaten zigun:
es
Nos dec?a:
fr
 
en
 
eu
egon nahi duzuen arte.
es
qu?dense el tiempo que deseen.
fr
Elle nous disait restez autant que vous voudrez.
en
She used to say, Stay as long as you like.
eu
Gure artean ez zegoenean, inork ez zuen hari buruz hitz egiten.
es
En su ausencia, nadie hablaba de ella.
fr
En son absence personne ne parlait d'elle.
en
No one spoke about her when she wasn't there.
eu
Gainera, ez dut uste Inor horretarako gai izango zenik, inork ez baitzuen ezagutzen.
es
Por otra parte, creo que nadie hubiera sido capaz de hacerlo porque nadie la conoc?a.
fr
Je crois d'ailleurs que personne n'en aurait ?t? capable parce que personne ne la connaissait.
en
I don't think anyone could have, because no one knew her.
eu
Alde egiten genuen, halako lokamuts zuri bat pasa izanaren sentimenduarekin itzultzen ginen beti, ezezagunen etxean ordu batzuk ematetik gentozela alegia, egoera berberean zeuden gonbidatu batzuekin-ezezagunak haiek ere-egotetik, biharamunik gabeko une bat bizi izatetik, une batere motibaziorik gabea, ez gizatiarrik ez bestelakorik ez zuena.
es
Nos march?bamos, regres?bamos siempre con la sensaci?n de haber atravesado una especie de pesadilla blanca, de regresar de haber pasado unas horas en casa de desconocidos, en presencia de invitados que estaban en el mismo caso, e igualmente desconocidos, de haber vivido un instante sin ma?ana alguno, sin motivaci?n alguna ni humana ni de otra ?ndole.
fr
On partait, on rentrait avec toujours ce sentiment d'avoir travers? une sorte de cauchemar blanc, de revenir d'avoir pass? quelques heures chez des inconnus, en pr?sence d'invit?s qui ?taient dans le m?me cas, et ?galement inconnus, d'avoir v?cu un moment sans lendemain aucun, sans aucune motivation ni humaine ni autre.
en
You always went home with the feeling of having experienced a sort of empty nightmare, of having spent a few hours as the guest of strangers with other guests who were strangers too, of having lived through a space of time without any consequences and without any cause, human or other.
eu
Iduri zuen hirugarren muga bat zeharkatu genuela, tren-bidaia bat egin genuela, zain egon ginela itxaron-gelan medikuarenean, hotelean, aireportuan.
es
Era como haber atravesado una tercera frontera, haber hecho un viaje en tren, haber esperado en las salas de espera de m?dicos, en hoteles, en aeropuertos.
fr
C'en ?tait comme d'avoir travers? une troisi?me fronti?re, d'avoir fait un voyage en train, d'avoir attendu dans les salles d'attente de m?decins, dans des h?tels, des a?roports.
en
It was like having crossed a third frontier, having been on a train, having waited in doctors' waiting rooms, hotels, airports.
eu
Udan Senari begira zegoen terraza handi batean bazkaltzen genuen eta kafea edifizioaren teilatu osoa hartzen zuen lorategian edaten genuen.
es
En verano se com?a en una gran terraza que miraba al Sena y se tomaba el caf? en el jard?n que ocupaba todo el tejado del edificio.
fr
En ?t? on d?jeunait sur une grande terrasse qui regardait la Seine et on prenait le caf? dans le jardin qui occupait tout le toit de l'immeuble.
en
In summer we had lunch on a big terrace looking over the river, and coffee was served in the garden covering the whole roof.
eu
Bazen piszina bat.
es
Hab?a una piscina.
fr
Il y avait une piscine.
en
There was a swimming pool.
eu
Inor ez zen bainatzen.
es
Nadie se ba?aba.
fr
Personne ne se baignait.
en
But no one went in.
eu
Parisi beha egoten ginen.
es
Contempl?bamos Par?s.
fr
On regardait Paris.
en
We just sat and looked at Paris.
eu
Etorbide inorgabeak, ibaia, kaleak.
es
Las avenidas vac?as, el r?o, las calles.
fr
Les avenues vides, le fleuve, les rues.
en
The empty avenues, the river, the streets.
eu
Kale hutsetan, katalpak loretan.
es
En las calles vac?as, las catalpas en flor.
fr
Dans les rues vides, les catalpas en fleurs.
en
In the empty streets, catalpas in flower.
eu
Marie Claude Carpenter.
es
Marie-Claude Carpenter.
fr
Marie-Claude Carpenter.
en
Marie-Claude Carpenter.
eu
Asko begiratzen nion, etengabe ia, molestagarri zitzaion, baina ezin nintzen egon hari begiratu gabe.
es
La observaba mucho, casi todo el tiempo, a ella le molestaba pero yo no pod?a evitarlo.
fr
Je la regardais beaucoup, presque tout le temps, elle en ?tait g?n?e mais je ne pouvais pas m'emp?cher.
en
I looked at her a lot, practically all the time, it embarrassed her but I couldn't help it.
eu
Jakiteko begiratzen nion, jakin nahi nuen nor zen, Marie-Claude Carpenter.
es
La observaba para descubrir, descubrir qui?n era, Marie-Claude Carpenter.
fr
Je la regardais pour trouver, trouver qui c'?tait, Marie-Claude Carpenter.
en
I looked at her to try to find out, find out who she was, Marie-Claude Carpenter.
eu
Zergatik zegoen han eta ez beste nonbait, zergatik zen, orobat, hain urrunekoa, Boston-ekoa, zergatik zen diruduna, zergatik ez zekien inork deus ere hari buruz, inork deus ere ez, zergatik eratzen zituen hartara bortxaturik bezala bilera haiek, zergatik, zergatik ageri zen haren begietan, oso urrun, barruan, begiradaren barru-barruan, heriozko partikula hura, zergatik?
es
?Por qu? estaba all? y no en otra parte, por qu? era de un lugar tan lejano, de Boston, por qu? era rica, por qu? no se sab?a absolutamente nada de ella, nadie, nada, por qu? esas reuniones como forzadas, por qu?, por qu? en sus ojos, muy lejos dentro, al fondo de la mirada, esa part?cula de muerte, por qu??
fr
Pourquoi elle ?tait l? plut?t qu'ailleurs, pourquoi elle ?tait aussi de si loin, de Boston, pourquoi elle ?tait riche, pourquoi ? ce point on ne savait rien d'elle, personne, rien, pourquoi ces r?ceptions comme forc?es, pourquoi, pourquoi dans ses yeux, tr?s loin dedans, au fond de la vue, cette particule de mort, pourquoi ?
en
Why she was there rather than somewhere else, why she was from so far away too, from Boston, why she was rich, why no one knew anything about her, not anything, no one, why these seemingly compulsory parties. And why, why, in her eyes, deep down in the depths of sight, that particle of death?
eu
Marie Claude Carpenter.
es
Marie-Claude Carpenter.
fr
Marie-Claude Carpenter.
en
Marie-Claude Carpenter.
eu
Zergatik zuten haren soineko guztiek halako ez dakit zer bat egokitzen ez zena, soinekoak osotara bereak ez izatea egiten zuena, berdin balio zezaketelarik beste gorputz bat janzteko.
es
Por qu? todos sus vestidos ten?an un no s? qu? que escapaba, que hac?a que no fueran del todo suyos, que igual hubieran podido cubrir otro cuerpo.
fr
Pourquoi toutes ses robes avaient en commun un je ne sais quoi qui ?chappait, qui faisait qu'elles n'?taient pas tout ? fait les siennes, qu'elles auraient recouvert pareillement un autre corps.
en
Why did all her dresses have something indefinable in common that made them look as if they didn't quite belong to her, as if they might just as well have been on some other body?
eu
Soineko neutroak, hertsiak, argi-argiak, negu betean uda bezain zuriak.
es
Vestidos neutros, estrictos, muy claros, blancos como el verano en mitad del invierno.
fr
Des robes neutres, strictes, tr?s claires, blanches comme l'?t? au c?ur de l'hiver.
en
Dresses that were neutral, plain, very light in color, white, like summer in the middle of winter.
eu
Betty Fern?ndez.
es
Betty Fern?ndez.
fr
Betty Fernandez.
en
Betty Fernandez.
eu
Gizonez oroitzean ez da sekula emakumeez oroitzearekin batera datorren argitasun liluragarri horrelakorik sortzen.
es
El recuerdo de los hombres nunca surge con esa deslumbrante luminosidad que acompa?a al de las mujeres.
fr
Le souvenir des hommes ne se produit jamais dans cet ?clairement illuminant qui accompagne celui des femmes.
en
My memory of men is never lit up and illuminated like my memory of women.
eu
Betty Fern?ndez.
es
Betty Fern?ndez.
fr
Betty Fernandez.
en
Betty Fernandez.
eu
Atzerritarra bera ere.
es
Extranjera tambi?n.
fr
Etrang?re elle aussi.
en
She was a foreigner too.
eu
Haren izena esan orduko, hemen da, Pariseko kale batean barna doa, begilaburra da, oso gutxi ikusten du. Erdi itxi egiten ditu begiak aurrean duena ezagutzen duela ziurtatzearren, indarrik gabe ematen du eskua.
es
En cuanto se pronuncia el nombre, aqu? est?, camina por una calle de Par?s, es miope, ve muy poco. Frunce los ojos para acabar de reconocer, saluda con una mano liviana.
fr
Aussit?t le nom prononc?, la voici, elle marche dans une rue de Paris, elle est myope, elle voit tr?s peu, elle plisse les yeux pour reconna?tre tout ? fait, elle vous salue d'une main l?g?re.
en
As soon as I say the name there she is, walking along a Paris street, she's short-sighted, can't see much, screws up her eyes to recognize you, then greets you with a light handshake.
eu
Egun on, zer moduz, ongi?
es
Buenos d?as, ?todo bien?
fr
Bonjour vous allez bien ?
en
Hello, how are you?
eu
Aspalditik hila orain.
es
Ahora muerta desde hace mucho tiempo.
fr
Morte depuis longtemps maintenant.
en
Dead a long time ago now.
eu
Hogeitamar urte izango dira beharbada.
es
Desde hace treinta a?os quiz?.
fr
Depuis trente ans peut-?tre.
en
Thirty years, perhaps.
eu
Gogoan dut haren grazia, beranduegi da orain ahazteko, oraindik ez da deus perfekziora iristen, deus ez da perfekziora iritsiko, ez zertzeladak, ez garaia, ez hotza, ez negua, ez gosetea, ez alemanen porrota, ez eta Krimenaren ebidentzia.
es
Recuerdo su gracia, ahora es demasiado tarde para olvidarla, nada alcanza a?n la perfecci?n, nada alcanzar? la perfecci?n, ni las circunstancias, ni la ?poca, ni el fr?o, ni el hambre, ni la derrota alemana, ni la evidencia del Crimen.
fr
Je me souviens de la gr?ce, c'est trop tard mainte-nant pour que je l'oublie, rien n'en atteint encore la perfection, rien n'en atteindra jamais la perfection, ni les circonstances, ni l'?poque, ni le froid, ni la faim, ni la d?faite allemande, ni la mise en pleine lumi?re du Crime.
en
I can remember her grace, it's too late now for me to forget, nothing mars its perfection still, nothing ever will, not the circumstances, nor the time, nor the cold or the hunger or the defeat of Germany, nor the coming to light of the crime.
eu
Beti gurutzatzen du kalea gauza horien Historiaren gainetik, horiek izugarriak izanda ere.
es
Ella siempre cruza la calle por encima de la Historia de esas cosas, por terribles que sean.
fr
Elle passe toujours la rue pardessus l'Histoire de ces choses-l?, si terribles soient-elles.
en
She goes along the street still, above the history of such things however terrible.
eu
Begi argiak honek ere.
es
Aqu? los ojos tambi?n son claros.
fr
Ici aussi les yeux sont clairs.
en
Here too the eyes are pale.
eu
Xaharra du soineko arrosa, eta hautsez betea, berriz, sonbrerutxo beltza kaleko eguzkitan.
es
El vestido rosa es viejo, y polvorienta la capelina negra al sol de la calle.
fr
La robe rose est ancienne, et poussi?reuse la capeline noire dans le soleil de la rue.
en
The pink dress is old, the black wide-brimmed hat dusty in the sunlight of the street.
eu
Argala da, luzea, Txinako tintaz marraztua, grabatu bat.
es
Es delgada, alta, perfilada en tinta china, un grabado.
fr
Elle est mince, haute, dessin?e ? l'encre de Chine, une gravure.
en
She's slim, tall, drawn in India ink, an engraving.
eu
Jendea gelditu eta txunditurik geratzen da atzerritar horren, deus ikusi gabe pasatzen den horren dotoreziari so.
es
La gente se detiene y contempla maravillada la elegancia de esta extranjera que pasa sin ver.
fr
Les gens s'arr?tent et regardent ?merveill?s l'?l?gance de cette ?trang?re qui passe sans voir.
en
People stop and look in amazement at the elegance of this foreigner who walks along unseeing.
eu
Miragarria.
es
Majestuosa.
fr
Souveraine.
en
Like a queen.
eu
Hasteko sekula ez dago jakiterik nondik datorren.
es
De entrada nunca se sabe de d?nde procede y luego uno se dice que s?lo puede proceder de otra parte, de all?.
fr
On ne sait jamais d'embl?e d'o? elle vient. Et puis on se dit qu'elle ne peut venir que d'ailleurs, que de l?.
en
People never know at first where she's from. And then they think she can only be from somewhere else, from there.
eu
Eta gero, pentsatzen dugu ez dagoela beste aukerarik, beste nonbaitetik etorria behar duela, handik.
es
Es hermosa, hermosa de esta incidencia.
fr
Elle est belle, belle de cette incidence.
en
Because of this she's beautiful.
eu
Ederra da, bere horretan eder. Jantzita, Europako arropa zaharrak, brokatu-arrastoak, modaz pasatako soineko zaharrak, gortina zaharrak, hondakin zaharrak, trapu zaharrak, goi-josturako piltzarrak, pipiak jandako azeri-larru zaharrak, igaraba-larru zaharrak, halakoxea baita haren edertasuna, urratua, dardaratsua, zinkurinatia, eta erbestekoa, deus ez doakio ondo, dena geratzen zaio handiegi, eta ederra da, flotatu egiten du, argalegia, ez zaio deusi egokitzen, eta ederra da hala ere.
es
Va vestida con viejos pingos de Europa, con restos de brocados, con viejos trajes pasados de moda, con viejas cortinas, con viejas ruinas, con viejos retales, con viejos andrajos de alta costura, con viejos zorros apolillados, con viejas nutrias, su belleza es as?, desgarrada, tr?mula, sollozante, y de exilio, nada le sienta bien, todo es demasiado grande para ella, y es hermoso, flota, demasiado delgada, no casa con nada, y sin embargo es hermoso.
fr
Elle est v?tue des vieilles nippes de l'Europe, du reste des brocarts, des vieux tailleurs d?mod?s, des vieux rideaux, des vieux fonds, des vieux morceaux, des vieilles loques de haute couture, des vieux renards mit?s, des vieilles loutres, sa beaut? est ainsi, d?chir?e, frileuse, sanglotante, et d'exil, rien ne lui va, tout est trop grand pour elle, et c'est beau, elle flotte, trop mince, elle ne tient dans rien, et cependant c'est beau.
en
She's dressed in old European clothes, scraps of brocade, out-of-date old suits, old curtains, old oddments, old models, moth-eaten old fox furs, old otterskins, that's her kind of beauty, tattered, chilly, plaintive and in exile, nothing suits her, everything's too big, and yet it looks marvelous. Her clothes are loose, she's too thin, nothing fits, yet it looks marvelous.
eu
Halaxe da egina, buru eta gorputz, zerk ere ukitzen duen berehala bihurtzen da, nahitaez, edertasun horren partaide.
es
Est? hecha as?, su cabeza y su cuerpo, cualquier cosa que la toca participa en el acto, indefectiblemente, de esta hermosura.
fr
Elle est ainsi faite, dans la t?te et dans le corps, que chaque chose qui la touche participe aussit?t, ind?fectiblement, de cette beaut?.
en
She's made in such a way, face and body, that anything that touches her shares immediately and infallibly in her beauty.
eu
Jendea hartzen zuen Betty Fern?ndez-ek, bazuen "egun" bat horretarako.
es
Ella, Betty Fern?ndez, recib?a, ten?a un "d?a".
fr
Elle recevait, Betty Fernandez, elle avait un " jour ".
en
She entertained, Betty Fernandez, she had an "at home."
eu
Gu ere joan ginen noiz edo noiz hara.
es
All? fuimos alguna vez.
fr
On y est all?s quelquefois.
en
We went sometimes.
