Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Koronelari ez dio inork idazten, Gabriel Garcia Marquez / Tomas Sarasola (Ibaizabal, 1992
)
eu
Administratzaileak bizkarra jaso zuen.
es
El administrador se encogi? de hombros.
fr
L'employ? haussa les ?paules.
en
The postmaster shrugged.
eu
-Ziurki iristen den gauza bakarra heriotza da, koronela.
es
-Lo ?nico que llega con seguridad es la muerte, coronel.
fr
-La seule chose qui arrive sans faute, colonel, c'est la mort.
en
'The only thing that comes for sure is death, colonel.'
eu
Emazteak platerkada bat arta zukurekin egin zion harrera.
es
Su esposa lo recibi? con un plato de mazamorra de ma?z.
fr
Sa femme le re?ut avec une assiette de semoule de ma?s.
en
His wife received him with a dish of corn mush.
eu
Koronelak isilik jan zuen, pentsatzeko etenaldi luzeak eginez koilarakada batetik bestera.
es
?l la comi? en silencio con largas pausas para pensar entre cada cucharada.
fr
Le colonel la mangea en silence, avec de longues pauses, pour r?fl?chir entre chaque cuiller?e.
en
He ate it in silence with long pauses for thought between each spoonful.
eu
Andrea haren aurrean eserita ohartu zen zerbait aldatu zela etxean.
es
Sentada frente a ?l la mujer advirti? que algo hab?a cambiado en la casa.
fr
Assise en face de lui, la femme eut l'impression que quelque chose avait chang? dans la maison.
en
Seated opposite him, the woman noticed that something had changed in his face.
eu
-Zer pasatzen zaizu-galdetu zuen.
es
-Qu? te pasa-pregunt?.
fr
-Qu'est-ce que tu as, demanda-t-elle.
en
'What's the matter?' she asked.
eu
-Mantenu-sariaz arduratzen den enplegatuan pentsatzen nago-gezurra koronelak-.
es
-Estoy pensando en el empleado de quien depende la pensi?n-minti? el coronel-.
fr
-Je suis en train de penser au fonction?naire de qui d?pend la pension, mentit le colonel.
en
'I'm thinking about the employee that pension depends on,' the colonel lied.
eu
Berrogeita hamar urte barru gu lasai egongo gara lur azpian, gizon gizajo hori ostiralero bere erretiroaren zain agonizatzen egongo den bitartean.
es
Dentro de cincuenta a?os nosotros estaremos tranquilos bajo tierra mientras ese pobre hombre agonizar? todos los viernes esperando su jubilaci?n.
fr
Dans cinquante ans, nous serons bien tranquilles sous terre alors que ce pauvre type agonisera tous les vendredis dans l'attente de la sienne.
en
'In fifty years, we'll be peacefully six feet under, while that poor man will be killing himself every Friday waiting for his retirement pension.'
eu
"Sintoma txarra", esan zuen andreak.
es
"Mal s?ntoma", dijo la mujer.
fr
" Mauvais signe, dit la femme.
en
'That's a bad sign,' the woman said.
eu
"Etsitzen ari zarela esan nahi du horrek." Bere arta zukuarekin segi zuen.
es
"Eso quiere decir que ya empiezas a resignarte". Sigui? con su mazamorra.
fr
?a veut dire que tu commences ? te r?signer. " Elle continua ? absorber sa semoule.
en
'It means that you're beginning to resign yourself already.' She went on eating her mush.
eu
Baina geroxeago konturatu zen senarrak urrundua jarraitzen zuela.
es
Pero un momento despu?s se dio cuenta de que su marido continuaba ausente.
fr
Mais elle se rendit bient?t compte que son mari ?tait toujours dans les nuages.
en
But a moment later she realized that her husband was still far away.
eu
-Orain egin behar duzuna arta zukua aprobetxatzea da.
es
Ahora lo que debes hacer es aprovechar la mazamorra.
fr
-Pour le moment, tu devrais plut?t pen?ser ? manger ta semoule.
en
'Now, what you should do is enjoy the mush.'
eu
-Oso ona dago-esan zuen koronelak.
es
-Est? muy buena-dijo el coronel-.
fr
-Elle est tr?s bonne, dit le colonel.
en
'It's very good,' the colonel said.
eu
-Nondik aterea da?
es
?De d?nde sali??
fr
D'o? vient-elle?
en
'Where'd it come from?'
eu
-Oilarretik-erantzun zuen andreak-.
es
-Del gallo-respondi? la mujer-.
fr
-Du coq, r?pondit la femme.
en
'From the rooster,' the woman answered.
eu
Mutilek arto ugari ekarri diote eta oilarrak gurekin partekatzeko erabakia hartu du.
es
Los muchachos le han tra?do tanto ma?z, que decidi? compartirlo con nosotros.
fr
Les cama?rades d'Agustin lui ont apport? tellement de ma?s qu'il a d?cid? de le partager avec nous.
en
'The boys brought him so much corn that he decided to share it with us.
eu
Horrela da bizitza.
es
As? es la vida.
fr
C'est la vie.
en
That's life.'
eu
-Horrela da-hasperen egin zuen koronelak-.
es
-As? es-suspir? el coronel-.
fr
-Comme tu dis, soupira le colonel.
en
'That's right.' The colonel sighed.
eu
Bizitza da asmatu den gauzarik onena.
es
La vida es la cosa mejor que se ha inventado.
fr
La vie est bien la meilleure chose qu'on ait invent?e.
en
'Life is the best thing that's ever been invented.'
eu
Oilarra begiratu zuen labexkaren hankari lotua eta oraingoan animalia diferentea iruditu zitzaion.
es
Mir? al gallo amarrado en el soporte de la hornilla y esta vez le pareci? un animal diferente.
fr
Il contempla le coq attach? ? un pied du fourneau et, cette fois, il lui sembla que c'?tait un animal diff?rent.
en
He looked at the rooster tied to the leg of the stove and this time he seemed a different animal.
eu
Andreak ere oilarra begiratu zuen.
es
Tambi?n la mujer lo mir?.
fr
La femme aussi le regarda.
en
The woman also looked at him.
eu
-Gaur arratsaldean makilarekin atera behar izan ditut umeak-esan zuen-.
es
-Esta tarde tuve que sacar a los ni?os con un palo-dijo-.
fr
-Cet apr?s-midi, j'ai d? chasser les gosses avec un b?ton, dit-elle.
en
'This afternoon I had to chase the children out with a stick,' she said.
eu
Oilo zahar bat ekarri zuten oilarrarekin arrazatzeko.
es
Trajeron una gallina vieja para enrazarla con el gallo.
fr
Ils avaient amen? une vieille poule pour l'accoupler avec, ? cause de la race.
en
'They brought an old hen to breed her with the rooster.'
eu
-Ez da aurreneko aldia-esan zuen koronelak-.
es
-No es la primera vez-dijo el coronel-.
fr
-Ce n'est pas la premi?re fois, dit le colonel.
en
'It's not the first time,' the colonel said.
eu
Aureliano Buendia koronelarekin herrietan egiten zuten gauza bera da.
es
Es lo mismo que hac?an en los pueblos con el coronel Aureliano Buend?a.
fr
Dans les villages, les gens faisaient de m?me avec le colonel Aureliano Buendia.
en
'That's the same thing they did in those towns with Colonel Aureliano Buendiai.
eu
Hari neskatxak eramaten zizkioten estal zitzan.
es
Le llevaban muchachitas para enrazar.
fr
On lui amenait des filles pour qu'elles aient des enfants de lui.
en
They brought him little girls to breed with.'
eu
Andreari grazia egin zion ateraldiak.
es
Ella celebr? la ocurrencia.
fr
Elle rit de l'anecdote.
en
She got a kick out of the joke.
eu
Oilarrak zintzur hotsa atera zuen, giza hizketa sor baten modura artekaraino heldu zena.
es
El gallo produjo un sonido gutural que lleg? hasta el corredor como una sorda conversaci?n humana.
fr
Le coq ?mit un gloussement guttural qui se r?percuta jusque dans l'entr?e comme une sourde conversation humaine.
en
The rooster produced a guttural noise which sounded in the hall like quiet human conversation.
eu
"Batzuetan pentsatzen dut animalia horrek hitz egin egin behar duela", esan zuen andreak.
es
"A veces pienso que ese animal va a hablar", dijo la mujer.
fr
" Quelquefois, je pense que cet animal va se mettre ? parler ", dit la femme.
en
'Sometimes I think that animal is going to talk,' the woman said.
eu
Koronelak berriro begiratu zuen.
es
El coronel volvi? a mirarlo.
fr
Le colonel la consid?ra.
en
The colonel looked at him again.
eu
-Oilar hau dirua da drasta-drasta-esan zuen. Kalkuluak egin zituen koilarakada bat arta zuku zurrutatzen zuen bitartean-.
es
-Es un gallo contante y sonante-dijo. Hizo c?lculos mientras sorb?a una cucharada de mazamorra-.
fr
-C'est un coq sonnant et tr?buchant, dit-il-Il fit et refit ses calculs en absorbant une cuiller?e de semoule.
en
'He's worth his weight in gold,' he said. He made some calculations while he sipped a spoonful of mush.
eu
Hiru urtean jatekoa emango digu.
es
Nos dar? para comer tres a?os.
fr
-Il nous donnera bien ? manger pour trois ans.
en
'He'll feed us for three years.'
eu
-Ilusioa ez da jaten-esan zuen andreak.
es
-La ilusi?n no se come-dijo ella.
fr
-L'illusion, ?a ne se mange pas, dit la femme.
en
'You can't eat hope,' the woman said.
eu
-Ez da jaten, noski, baina mantendu egiten du-ihardetsi zuen koronelak-.
es
-No se come, pero alimenta-replic? el coronel-.
fr
-?a ne se mange pas, mais ?a nourrit, r?pliqua le colonel.
en
'You can't eat it, but it sustains you,' the colonel replied.
eu
Nire adiskide Sabasen pastilla mirarigarrien antzeko zerbait da.
es
Es algo as? como las pastillas milagrosas de mi compadre Sabas.
fr
C'est un peu comme les pastilles miraculeuses de mon compadre Sabas.
en
'It's something like my friend Sabas's miraculous pills.'
eu
Gaizki lo egin zuen gau hartan bere buruan zifrak ezabatu nahian.
es
Durmi? mal esa noche tratando de borrar cifras en su cabeza.
fr
Il dormit mal cette nuit-l?, essayant de chasser les chiffres de sa t?te.
en
He slept poorly that night trying to erase the figures from his mind.
eu
Biharamunean gosaltzeko bi platerkada arta zuku atera zituen andreak eta buru-makur jan zuen berea, hitzik egin gabe.
es
Al d?a siguiente al almuerzo la mujer sirvi? dos platos de mazamorra y consumi? el suyo con la cabeza baja, sin pronunciar una palabra.
fr
Le lendemain, au d?jeuner, la femme servit deux assiettes de semoule et mangea la sienne t?te baiss?e, sans dire mot.
en
The following day at lunch, the woman served two plates of mush, and ate hers with her head lowered, without saying a word.
eu
Koronela umore ilunaz kutsatua sentitu zen.
es
El coronel se sinti? contagiado de un humor sombr?o.
fr
Le colonel se rendit compte que son humeur sombre le gagnait lui aussi.
en
The colonel felt himself catching her dark mood.
eu
- Zer pasatzen zaizu.
es
-Qu? te pasa.
fr
 
en
 
eu
-Ezer ez-esan zuen andreak.
es
-Nada-dijo la mujer.
fr
-Qu'est-ce que tu as?
en
'What's the matter?'
eu
Gezurra esateko txanda oraingoan andreari tokatu zitzaion zentapena izan zuen koronelak.
es
?l tuvo la impresi?n de que esta vez le hab?a correspondido a ella el turno de mentir.
fr
-Rien, dit la femme.
en
'Nothing,' the woman said., He had the impression that this time it had been her turn to lie.
eu
Ahalegindu zen gozatzen.
es
Trat? de consolarla.
fr
Il eut l'impression que c'?tait elle qui, ? son tour, avait pris le parti de mentir.
en
He tried to comfort her.
eu
Baina andreak bereari eutsi zion.
es
Pero la mujer insisti?.
fr
Il voulut la consoler, mais ce fut peine perdue.
en
But the woman persisted.
eu
-Ez da ezer berezirik-esan zuen-.
es
-No es nada raro-dijo-.
fr
-Rien d'extraordinaire, dit-elle.
en
'It's nothing unusual,' she said.
eu
Pentsatzen nago defuntuak bi hilabete egingo dituela eta oraindik ez dut eman dolumina. Hala, dolumina ematera joan zen gau hartan.
es
Estoy pensando que el muerto va a tener dos meses y todav?a no he dado el p?same. As? que fue a darlo esa noche.
fr
Je pensais que le mort est mort depuis deux mois et que je n'ai toujours pas pr?sent? mes condol?ances. Elle alla les pr?senter ce soir-l?.
en
'I was thinking that the man has been dead for two months, and I still haven't been to see the family.' So she went to see them that night.
eu
Koronelak lagundu zuen hildakoaren etxera eta gero, bera zinema aretora joan zen bozgorailuen musikak erakarrita.
es
El coronel la acompa?? a la casa del muerto y luego se dirigi? al sal?n de cine atra?do por la m?sica de los altavoces.
fr
Le colonel l'accompagna jusqu'? la porte du mort, puis, attir? par la musique des haut-parleurs, il se dirigea seul vers le cin?ma.
en
The colonel accompanied her to the dead man's house, and then headed for the movie theater, drawn by the music coming over the loudspeakers.
eu
Bulegoko ate aurrean eserita aita Anjelek sarrera zelatatzen zuen ikuskizunera zeintzuk zihoazen jakiteko bere hamabi oharrak alferretsiz.
es
Sentado a la puerta de su despacho el padre ?ngel vigilaba el ingreso para saber qui?nes asist?an al espect?culo a pesar de sus doce advertencias.
fr
Assis sur le seuil de son bureau, le p?re Angel surveillait l'entr?e pour voir qui assistait ? la s?ance malgr? ses douze avertissements.
en
Seated at the door of his office, Father Angel was watching the entrance to find out who was attending the show despite his twelve warnings.
eu
Argi zirristek, musika burrunbariak eta haurren garrasiek zailtasun fisikoa kontrajartzen zuten taldean.
es
Los chorros de luz, la m?sica estridente y los gritos de los ni?os opon?an una resistencia f?sica en el sector.
fr
Les jets de lumi?re, la musique stridente, les cris des enfants oppo?saient une r?sistance physique dans cette partie du village.
en
The flood of light, the strident music, and the shouts of the children erected a physical resistance in the area.
eu
Haurretako batek koronela mehatxatu zuen zurezko eskopeta batekin.
es
Uno de los ni?os amenaz? al coronel con una escopeta de palo.
fr
Un des enfants mena?a le colonel avec un fusil en bois.
en
One of the children threatened the colonel with a wooden rifle.
eu
-Zer da oilarraz, koronela-esan zuen aginte ahotsez.
es
-Qu? hay del gallo, coronel-dijo con voz autoritaria.
fr
-Et le coq, colonel, dit-il d'une voix autoritaire.
en
'What's new with the rooster, colonel?' he said in an authoritative voice.
eu
Koronelak eskuak jaso zituen.
es
El coronel levant? las manos.
fr
Le colonel brandit ses deux mains.
en
The colonel put his hands up.
