Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Inmoralista, André Gide / Imanol Unzurrunzaga (Ibaizabal, 1992
)
eu
Nire deiari erantzun, inguratu zatzaizkidate, nik zuenera egingo nuen era berberean.
es
Hab?is acudido a mi llamada, tal como lo hubiera hecho yo a la vuestra.
fr
? mon appel vous ?tes accourus, tout comme j'eusse fait au v?tre.
en
You have answered my summons as quickly as I should have answered yours.
eu
Hiru urte pasa dira jadanik, halere, azkenengoz ikusi ninduzuenetik.
es
Y sin embargo llevabais tres a?os sin verme.
fr
Pourtant voici trois ans que vous ne m'aviez vu.
en
And yet three years have gone by without your seeing me.
eu
Absentzia luzea gainditzeko gauza izan zaretenok, izango al duzue kemen, orain kontatuko dizuedanari aurre egiteko.
es
Que vuestra amistad, que tan bien resiste a la ausencia, pueda tambi?n resistir al relato que voy a haceros.
fr
Puisse votre amiti?, qui r?siste si bien ? l'absence, r?sister aussi bien au r?cit que je veux vous faire.
en
May your friendship, which has been so proof against absence, be equally proof against the story I am going to tell you.
eu
Zeren eta, bat-batean dei egin eta nire bizileku urrun honetaraino bidaiarazi badizuet, zuek ikusteko neukan irrikak bultzatuta izan da soil-soilik, eta nire hitzok entzuteko beta izan dezazuen.
es
Pues si os llam? bruscamente, si os hice viajar hasta mi residencia lejana, es ?nicamente para veros, y para que pod?is escucharme.
fr
Car si je vous appelai brusquement, et vous fis voyager jusqu'? ma demeure lointaine, c'est pour vous voir, uniquement, et pour que vous puissiez m'entendre.
en
For it was solely to see you, solely that you might listen to me, that I called upon you so suddenly and made you take this journey to my distant abode.
eu
Hauxe besterik ez da une honetan zuengandik behar dudan laguntza: zuei mintzo.
es
No quiero otro socorro que ese: hablaros.
fr
Je ne veux pas d'autre secours que celui-l? : vous parler.
en
The only help I wish for is this-to talk to you.
eu
-Gainditu ezin dudan puntu honetara iritsia bainaiz bizitzan.
es
Pues me encuentro en un punto tal de mi vida que no puedo ir ya m?s all?.
fr
Car je suis ? tel point de ma vie que je ne peux plus d?passer.
en
For I have reached a point in my life beyond which I cannot go.
eu
Eta ez nagiagatik.
es
Y sin embargo no es por lasitud.
fr
Pourtant ce n'est pas lassitude.
en
Not from weariness though.
eu
Ulertezin egiten zait, halere.
es
Pero ya no comprendo.
fr
Mais je ne comprends plus.
en
But I can no longer understand things.
eu
Premia...
es
Necesito...
fr
J'ai besoin...
en
I want...
eu
Mintzatzeko premia daukadala, diotsuet.
es
Necesito hablar, os digo.
fr
J'ai besoin de parler, vous dis-je.
en
I want to talk, I tell you.
eu
Nork bere burua nola askatu jakitea ez da deus;
es
Saber liberarse no es nada;
fr
Savoir se lib?rer n'est rien ;
en
To know how to free oneself is nothing;
eu
aske izaten asmatzean datza gakoa.
es
lo arduo es saber ser libre...
fr
l'ardu, c'est savoir ?tre libre.
en
the arduous thing is to know what to do with one's freedom.
eu
-Nitaz mintzatu behar hau barkatuko didazue;
es
Tolerad que os hable de mi;
fr
-Souffrez que je parle de moi ;
en
Let me speak of myself;
eu
nire bizitza kontatuko dizuet soil-soilik, apaltasunik gabe, harrokeriarik gabe, neure buruari ari banintzaio baino sinplekiago.
es
voy a contaros mi vida, simplemente, sin modestia y sin orgullo, m?s simplemente que si me hablara a m? mismo.
fr
je vais vous raconter ma vie, simplement, sans modestie et sans orgueil, plus simplement que si je parlais ? moi-m?me.
en
I am going to tell you my life simply, without modesty and without pride, more simply than if I were talking to myself.
eu
Entzun:
es
Escuchadme.
fr
?coutez-moi :
en
Listen:
eu
Gogoan dut azken elkar ikusi genuenekoa; Angers inguruetan izan zen, nire ezkontza ospatzen zen baselizatxoan.
es
La ?ltima vez que nos vimos, lo recuerdo, fue en los alrededores de Angers, en la iglesia rural, donde se celebraba mi matrimonio.
fr
La derni?re fois que nous nous v?mes, c'?tait, il m'en souvient, aux environs d'Angers, dans la petite ?glise de campagne o? mon mariage se c?l?brait.
en
The last time we saw each other, I remember, was in the neighborhood of Angers, in the little country church in which I was married.
eu
Ez zen han jende askorik bildu eta, lagunen adeitasunari esker, elizkizun banal hura, ospakizun hunkigarri bilakatu zen.
es
Poco numeroso era el p?blico, y la excelencia de los amigos tornaba conmovedora la trivial ceremonia.
fr
Le public ?tait peu nombreux, et l'excellence des amis faisait de cette c?r?monie banale une c?r?monie touchante.
en
There were very few people at my wedding, and the presence of real friends turned this commonplace function into something touching.
eu
Hunkiturik nengoela usteak hunkitzen ninduen ni-neu.
es
Advert?a yo su emoci?n, y eso mismo me emocionaba.
fr
Il me semblait que l'on ?tait ?mu, et cela m'?mouvait moi-m?me.
en
I felt that others were moved, and that in itself was enough to move me.
eu
Elizatik irten eta ene emazte berriaren etxean elkartu ginen, barrerik eta oihurik gabeko otordu xumean;
es
Una breve comida, sin risas ni exclamaciones, os reuni? al salir de la iglesia en casa de aquella que era ya mi esposa;
fr
Dans la maison de celle qui devenait ma femme, un court repas vous r?unit ? nous au sortir de l'?glise ;
en
After we left the church, you joined us at my bride's house for a short meal, at which there was neither noise nor laughter;
eu
ondoren, guk eskatutako autoak eraman gintuen, bat etorri ohi baitira gure gogamenean ezkontzaren irudipena eta abiapuntuarena.
es
luego un coche vino a llevarnos, seg?n el uso que une en nuestro esp?ritu la idea de una boda con la visi?n de un lugar de partida.
fr
puis la voiture command?e nous emmena, selon l'usage qui joint en nos esprits, ? l'id?e d'un mariage, la vision d'un quai de d?part.
en
then she and I drove away in a hired carriage, according to the custom by which we always have to associate the idea of a wedding with the vision of a railway station.
eu
Ezer guti nekien nik artean ene emazteaz eta, horren kausaz gehiegi sufritu gabe, berak ni hobeto ezagutuko ninduenik ez nuen uste.
es
Conoc?a yo muy poco a mi mujer, y pensaba, sin dolerme demasiado, que no me conoc?a ella mejor.
fr
Je connaissais tr?s peu ma femme et pensais, sans en trop souffrir, qu'elle ne me connaissait pas davantage.
en
I knew my wife very little and thought, without being much distressed by it, that she knew me no better.
eu
Maitasunik gabe ezkondu nintzen, hilzorian zegoen nire aita lasaitzearren hein handi batetan, ni bakarrik uzteak kezkatzen baitzuen hura biziki.
es
La hab?a desposado sin amor, en gran parte para complacer a mi padre moribundo, que se inquietaba al dejarme solo.
fr
Je l'avais ?pous?e sans amour, beaucoup pour complaire ? mon p?re, qui, mourant, s'inqui?tait de me laisser seul.
en
I had married her without being in love, largely in order to please my father, who, as he lay dying, felt anxious at leaving me alone.
eu
Barru-barrutik maite nuen aita;
es
Amaba yo a mi padre tiernamente;
fr
J'aimais mon p?re tendrement ;
en
I loved my father dearly;
eu
haren herio aurreko une triste haietan, berari atseden ematea zen nire ardura bakarra;
es
dominado por su agon?a, no pens? en aquellos tristes momentos m?s que en endulzar su fin;
fr
occup? par son agonie, je ne songeai, en ces tristes moments, qu'? lui rendre sa fin plus douce ;
en
engrossed by his last illness, I had thought of nothing else all through that melancholy time but how to make his end easier;
eu
eta giro horretan, behin betiko konprometitu nuen neure bizitza, bizitza zer izan zitekeen jakin ere gabe.
es
fue as? c?mo promet? mi vida sin saber lo que pod?a ser la vida.
fr
et ainsi j'engageai ma vie sans savoir ce que pouvait ?tre la vie.
en
and so I pledged my life before I knew what the possibilities of life were.
eu
Hiltzear zegoenaren oheburuan, ezkontza aurreko hitzarmenean ez zen barre algararik entzun, bai ordea halako barne poz sakona sumatu, hain handia izaki hark aitari eman zion atsedena.
es
Nuestros esponsales, a la cabecera del moribundo, carecieron de risas, pero no de una grave alegr?a, tan grande fue la paz que obtuvo mi padre.
fr
Nos fian?ailles au chevet du mourant furent sans rires, mais non sans grave joie, tant la paix qu'en obtint mon p?re fut grande.
en
Our betrothal took place at my dying father's bedside, without laughter but not without a certain grave joy, so great was the peace it brought him.
eu
Eta andregaia maite ez banuen ere, beste emakumerik behintzat ez nuela sekulan maitatu, pentsatzen nuen neure artean.
es
Si no amaba yo a mi novia, como digo, al menos nunca hab?a amado a mujer alguna.
fr
Si je n'aimais pas, dis-je, ma fianc?e, du moins n'avais-je jamais aim? d'autre femme.
en
If, as I say, I did not love my betrothed, at any rate I had never loved any other woman.
eu
Aski zen hau, nire ustetan, gure zoriona ziurtatzeko;
es
Aquello bastaba, a mi parecer, para asegurar nuestra dicha;
fr
Cela suffisait ? mes yeux pour assurer notre bonheur ;
en
This seemed to me sufficient to secure our happiness;
eu
eta neure buruaz ezer gutxi nekielarik, oso-osorik haren eskutan jartzen nintzela uste nuen.
es
ignor?ndome a?n a m? mismo, cre? darme entero a ella.
fr
et, m'ignorant encore moi-m?me, je crus me donner tout ? elle.
en
and I thought I was giving her the whole of myself, without having any knowledge of what that self was.
eu
Umezurtz bera ere, bi nebekin bizi zen.
es
Era hu?rfana como yo, y viv?a con sus dos hermanos.
fr
Elle ?tait orpheline, elle aussi, et vivait avec ses deux fr?res.
en
She was an orphan as I was, and lived with her two brothers.
eu
Marcelinek hogei urte konplitu berriak zituen;
es
Se llamaba Marcelina;
fr
 
en
Her name was Marceline;
eu
nik lau gehiago.
es
ten?a apenas veinte a?os, y yo le llevaba cuatro.
fr
Marceline avait ? peine vingt ans ;
en
she was barely twenty;
eu
Ez nuela maite esan dut-amodio deritzogun horretatik bederen ez nuen nik harengana ezer sentitzen, baina maite, maite nuen, hitz horrek samurtasuna, gupida antzekoa, estimu nahikoa adierazten duen neurrian.
es
He dicho que no la amaba...
fr
j'en avais quatre de plus qu'elle.
en
I was four years older.
eu
Katolikoa zen bera;
es
Por lo menos no sent?a hacia ella nada de lo que llaman amor;
fr
J'ai dit que je ne l'aimais point ; du moins n'?prouvais-je pour elle rien de ce qu'on appelle amour, mais je l'aimais, si l'on veut entendre par l? de la tendresse, une sorte de piti?, enfin une estime assez grande.
en
I have said I did not love her-at any rate, I felt for her nothing of what is generally known as love, but I loved her, if that word may cover a feeling of tenderness, a sort of pity, and a considerable measure of esteem.
eu
ni, aldiz, protestantea naiz...
es
Marcelina era cat?lica, y yo protestante...
fr
Elle ?tait catholique et je suis protestant...
en
She was a Catholic and I a Protestant...
eu
baina hain txepel, nire ustetan!
es
?Pero cre?a serlo tan poco!
fr
mais je croyais l'?tre si peu !
en
but, thought I, so little of a Protestant!
eu
Apaizak onartu ninduen;
es
El sacerdote me acept?;
fr
Le pr?tre m'accepta ;
en
The priest accepted me;
eu
bai neuk ere apaiza:
es
yo acept? al sacerdote;
fr
moi j'acceptai le pr?tre ;
en
I accepted the priest;
eu
eragozpenik batere gabe burutu zen hura.
es
aquello se jug? sin ventaja.
fr
cela se joua sans impair.
en
it all went off without a hitch.
eu
Aita "ateo" deritzen horietakoa zen,-nire iritziz behintzat, ez bainuen betarik izan erlijioaz berarekin mintzatzeko, biontzat, nik uste, gaindiezina zen lotsaren lotsaz.
es
Mi padre era, como suele decirse, ateo; lo supongo, al menos, pues por una especie de invencible pudor que creo compart?a, jam?s me fue posible conversar con ?l de sus creencias.
fr
Mon p?re ?tait, comme l'on dit, " ath?e " ; du moins je le suppose, n'ayant, par une sorte d'invincible pudeur que je crois bien qu'il partageait, jamais pu causer avec lui de ses croyances.
en
My father was what is called an 'atheist'-at least so I suppose, for a kind of invincible shyness, which I imagined he shared, had always made it impossible for me to talk to him about his beliefs.
eu
Amarengandiko hezkuntza kalbinista latza, haren oroitzapen maitagarriarekin batera poliki-poliki ezabatuz joan zen nire bihotzean;
es
La grave ense?anza hugonota de mi madre se hab?a ido borrando lentamente en mi coraz?n junto con su bella imagen;
fr
Le grave enseignement huguenot de ma m?re s'?tait, avec sa belle image, lentement effac? en mon c?ur ;
en
The grave Huguenot teaching which my mother had given me had slowly faded from my mind together with the image of her beauty;
eu
gazterik hil zitzaidala ama, badakizue.
es
ya sab?is que la perd? muy joven.
fr
vous savez que je la perdis jeune.
en
you know I was young when I lost her.
eu
Urrundik ere, ez nuen nik orduan susmatzen zenbateraino menperatzen gaituen haurtzaroko lehen heziketa moralak, nolako aztarna uzten duen gogoan.
es
No sospechaba yo todav?a cu?nto nos domina esta primera moral de ni?o, ni qu? pliegues deja en el esp?ritu.
fr
Je ne soup?onnais pas encore combien cette premi?re morale d'enfant nous ma?trise, ni quels plis elle laisse ? l'esprit.
en
I did not then suspect how great a hold the early moral lessons of our childhood take of one, nor what marks they leave upon the mind.
eu
Amak ezarri irizpideetan oinarritutako araukoitasun hura ikasketa lanetara isuri nuen bete-betean.
es
Esa especie de austeridad de la que mi madre me dejara el gusto al inculcarme sus principios, la volqu? ?ntegramente en el estudio.
fr
Cette sorte d'aust?rit? dont ma m?re m'avait laiss? le go?t en m'en inculquant les principes, je la reportai toute ? l'?tude.
en
That kind of austerity for which a taste had been left in me by my mother's way of bringing me up, I now applied wholly to my studies.
eu
Hamabost urte nituen ama galdu nuenean;
es
Ten?a quince a?os cuando perd? a mi madre;
fr
J'avais quinze ans quand je perdis ma m?re ;
en
I was fifteen when I lost her;
eu
aita nitaz arduratu zen, hertsiki babestu ninduen eta nire hezkuntzan ahalegindu zen buru-belarri.
es
mi padre se ocup? de m?, me tuvo junto a ?l y puso su pasi?n en instruirme.
fr
mon p?re s'occupa de moi, m'entoura et mit sa passion ? m'instruire.
en
my father took me in hand, looked after me, and himself instructed me with passionate eagerness.
eu
Ordurako latina eta grekoa menperatzen nituen;
es
Conoc?a ya bien el lat?n y el griego;
fr
Je savais d?j? bien le latin et le grec ;
en
I already knew Latin and Greek well;
eu
aitarekin hebraiera, sanskritoa, persiera eta arabiera ikasi nituen berehala.
es
con ?l aprend? pronto el hebreo, el s?nscrito, y finalmente el persa y el ?rabe.
fr
avec lui j'appris vite l'h?breu, le sanscrit, et enfin le persan et, l'arabe.
en
under him I quickly learnt Hebrew, Sanskrit, and finally Persian and Arabic.
eu
Hogei urte besterik ez nik, eta hain prestu ikusten ninduen berak, bere lankide izateko aukera eman zidala.
es
Hacia los veinte a?os estaba tan maduro, que se atrevi? a asociarme a sus trabajos.
fr
Vers vingt ans, j'?tais si chauff? qu'il osait m'associer ? ses travaux.
en
When I was about twenty I had been so intensively forced that he actually made me his collaborator.
eu
Ni parekotzat hartzea atsegin zuen eta horren frogarik ere eman zidan.
es
Se divert?a en pretender que yo era su igual, y quiso darme la prueba.
fr
Il s'amusait ? me pr?tendre son ?gal et voulut m'en donner la preuve.
en
It amused him to claim me as his equal and he wanted to show me he was right.
