Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Gosea, Knut Hamsum / Juan Mari Mendizabal (Ibaizabal, 1990
)
eu
Atera begiratu nuen, ez alde egiteko, ez horixe; lotsagabekeria bururatu zitzaidan:
es
Yo miraba hacia la puerta, no para marcharme; Se me ocurri? una idea desvergonzada.
fr
" Je regardai du c?t? de la porte, pas pour m'en aller, pas du tout pour m'en aller.
en
I looked towards the door, not in order to leave-no, certainly not in order to leave.
eu
atean giltza egon balitz, hura jiratu eta besteekin hertsituta geratuko nintzatekeen, alde egin beharra saihesteko.
es
Si hubiese tenido llave de la puerta la hubiera echado, me habr?a encerrado con los dem?s para dispensarme de marchar.
fr
Il me vint une id?e effront?e. S'il y avait eu une clef sur la porte, je l'aurais tourn?e, je me serais enferm? avec les autres pour me dispenser de partir.
en
An audacious notion seized me-if there had been a key in the door, I would have turned it and locked myself in along with the rest to escape going.
eu
Izu histerikoa nion berriz kalean egoteari.
es
Ten?a un pavor absolutamente hist?rico de encontrarme en la calle.
fr
J'avais une frayeur absolument hyst?rique de me retrouver dans la rue.
en
I had a perfectly hysterical dread of going out into the streets again.
eu
Baina sarrailan ez zegoen giltzarik, eta zutitu egin nintzen;
es
Pero la puerta no ten?a llave y me levant?.
fr
Mais il n'y avait pas de clef sur la porte et je me levai.
en
But there was no key in the door.
eu
itxaropen guztia desagertua zen. Bat-batean nagusiaren ahotsa bere emaztearenarekin nahasten da.
es
No hab?a ninguna esperanza. De pronto, la voz de mi patr?n se uni? a la de la mujer.
fr
Tout ? coup, la voix de mon h?te se m?le ? celle de sa femme. Je m'arr?te, stup?fait.
en
Then, suddenly my landlord's voice mingled with that of his wife, and I stood still with amazement.
eu
Arestian mehatxatua ninduen gizon bera, nahiko harrigarriro, nire alde jartzen da.
es
Me detuve estupefacto. Cosa extra?a;
fr
Chose ?trange, cet homme qui, nagu?re, m'avait menac?, prend maintenant mon parti.
en
The same man who had threatened me a while ago took my part, strangely enough now.
eu
Esaten du:
es
aquel hombre, que antes me hab?a amenazado, se pon?a ahora de mi parte, diciendo:
fr
Il dit :
en
He said:
eu
"Ez, onartezina da jendea gauaren minean kalean jartzea, ongi dakizu.
es
-No puede echarse a la gente a la calle por la noche, ya lo sabes.
fr
" ?a ne se fait pas de mettre les gens dehors la nuit, tu sais.
en
"No, it won't do to turn folk out at night;
eu
Isuna arriskatzen ari gara".
es
Nos exponemos a una multa.
fr
" Je ne savais pas que ce f?t punissable, je ne le croyais pas, mais c'?tait peut-?tre ainsi, et la femme se ravisa bient?t, se calma et ne m'adressa plus la parole.
en
do you know one can be punished for doing that?"
eu
Nik ez nekien horregatik isunak jartzen zirenik, ez nuen uste;
es
Ignoraba que aquello fuese punible, no lo cre?a;
fr
Elle me tendit m?me deux tartines pour mon d?ner, mais je ne les acceptai pas.
en
"I didn't know if there was a punishment for that;
eu
baina agian egia zen, eta andreak agudo aldatu zuen iritzia, baretu egin zen eta ez zidan gehiago hitz egin. Bi ogi xerra gurinarekin ere eman zizkidan afari gisa, baina ez nituen onartu, ez nituen onartu gizonarekiko eskerronez, hirian mokadu bat hartua nuelako aitzakiarekin.
es
pero quiz? era cierto, porque la mujer mud? de pronto de opini?n, se calm? y ya no volvi? a hablarme, hasta me dio dos rebanadas de pan para cenar, pero no las acept?, pretextando que ya hab?a comido fuera.
fr
Par pure reconnaissance pour l'homme, je ne les acceptai pas, pr?textant que j'avais mang? en ville.
en
I couldn't say, but perhaps it was so," and the wife bethought herself quickly, grew quiet, and spoke no more. She placed two pieces of bread and butter before me for supper, but I did not touch them, just out of gratitude to the man;
eu
Azkenean ezkaratzera abiatu nintzenean oheratzera, andrea atzetik etorri zitzaidan, atarian gelditu eta ozenki esan zidan, bere sabel haurdun eskerga hurbilduz:
es
Cuando por fin me fui a la antesala para acostarme, la patrona me sigui?, se par? en el umbral y dijo en alta voz, acerc?ndome su vientre gr?vido:
fr
Quand je me rendis enfin dans l'antichambre pour me mettre au lit, la patronne me suivit, s'arr?ta sur le seuil et dit ? haute voix, cependant que son gros ventre gravide se gonflait vers moi :
en
When at length I took myself off to the anteroom to go to bed, she came out after me, stopped on the threshold, and said loudly, whilst her unsightly figure seemed to strut out towards me:
eu
"Baina hemen lo egiten duzun azken gaua da, beraz badakizu".
es
-Pero esta es la ?ltima noche que duerme usted aqu?, t?ngalo por dicho.
fr
" Mais c'est la derni?re nuit que vous couchez ici, tenez-vous-le pour dit.
en
"But this is the last night you sleep here, so now you know it."
eu
"Bai, bai!", erantzun nion.
es
-S?, s?-contest?.
fr
" r?pondis-je.
en
"Yes, yes," I replied.
eu
Agian aterpea lortu ahal izango nuen bihar, baldin eta gogor ekiten banion. Gordeleku bat edo bat aurkitu behar nuen.
es
Quiz? al d?a siguiente podr?a encontrar un lecho, si me ocupaba de ello.
fr
Il y aurait peut-?tre bien moyen de trouver un g?te demain, si je m'en donnais vraiment la peine.
en
There would perhaps be some way of finding a shelter tomorrow, if I tried hard for it.
eu
Bitartean pozten nintzen gau hura kanpoan igaro behar ez izanaz.
es
Entretanto celebraba no verme obligado a pasar fuera aquella noche.
fr
En attendant, je me r?jouissais de ne pas ?tre oblig? de passer cette nuit-ci dehors.
en
I would surely be able to find some hiding-place.
eu
Goizeko bostak edo seiak arte lo egin nuen.
es
Dorm? hasta las cinco o las seis de la ma?ana.
fr
Je dormis jusqu'? cinq ou six heures du matin.
en
For the time being I would rejoice that I was not obliged to go out tonight.
eu
Oraindik ez zuen argitu esnatu nintzenean, baina hala ere segituan altxatu nintzen;
es
A?n no era de d?a cuando me despert?, pero me levant? en seguida.
fr
Il ne faisait pas encore jour quand je m'?veillai, je me levai n?anmoins tout de suite ;
en
I slept till between five and six in the morning-it was not yet light when I awoke-but all the same I got up at once.
eu
erabat jantzita lo egina nuen hotzarengatik eta ez nuen gainean jartzeko beste ezer.
es
Como me acost? completamente vestido a causa del fr?o, no ten?a que ponerme nada.
fr
je m'?tais couch? tout habill? ? cause du froid et je n'avais rien de plus ? mettre.
en
I had lain in all my clothes on account of the cold, and had no dressing to do.
eu
Ur pixka bat edan ondoren atea isilean ireki eta berehalakoan irten nintzen kalera, etxeko andrea berriro topatzeko beldur.
es
Despu?s de beber un poco de agua y abrir la puerta sin ruido, sal? en seguida, ante el temor de un nuevo encuentro con mi patrona.
fr
Apr?s avoir bu un peu d'eau et ouvert la porte silencieusement, je sortis aussit?t, dans la crainte d'une nouvelle rencontre avec mon h?tesse.
en
When I had drunk a little cold water and opened the door quietly, I went out directly, for I was afraid to face my landlady again.
eu
Kalean ikusi nuen bizitza bakarra gauez guardia egina zuten bi udaltzain izan ziren;
es
Un polic?a que hab?a pasado la noche de guardia era el ?nico viviente que hab?a en la calle;
fr
Par-ci par-l? un agent de police qui avait pass? la nuit ? veiller, c'?tait tout ce que je voyais de vivant dans la rue ;
en
A couple of policemen who had been on watch all night were the only living beings I saw in the street.
eu
handik pixka batera gizon pare batek bertako gas-lanpak itzaltzeari ekin zion.
es
poco despu?s, dos hombres empezaron a apagar los faroles de las inmediaciones.
fr
peu apr?s, deux hommes commenc?rent aussi ? ?teindre les r?verb?res alentours.
en
A while after, some men began to extinguish the lamps.
eu
Noraezean ibili nintzen, Eliza kalean gora joan eta handik beheko gotorlekurantz abiatu nintzen.
es
Andando sin rumbo fijo, me encontr? en la calle de la Iglesia y tom? el camino que baja hasta la fortaleza.
fr
J'errais sans but ni raison, je me trouvai dans la rue de l'?glise et pris le chemin qui descend ? la forteresse.
en
I wandered about without aim or end, reached Kirkegaden and the road down towards the fortress.
eu
Hotz eta oraindik logale, zangoak eta bizkarra ahulak ibilaldiaren ondoren eta oso gose, aulki batean eseri eta luzaro egin nuen lo.
es
Helado y medio dormido, con las rodillas y la espalda cansada del largo paseo, hambriento, me sent? en un banco y dorm? largo tiempo.
fr
Gel? et encore ensommeill?, les genoux et le dos las de cette longue promenade, tr?s affam?, je m'assis sur un banc et somnolai longtemps.
en
Cold and still sleepy, weak in the knees and back after my long walk, and very hungry, I sat down on a seat and dozed for a long time.
eu
Hiru aste neramatzan etxeko andreak goizean eta arratsean ematen zizkidan gurineztaturiko ogi xerrez soilik elikatzen;
es
Durante tres semanas hab?a vivido exclusivamente de rebanadas de pan que mi patrona me hab?a dado por la ma?ana y por la noche;
fr
Trois semaines durant, j'avais v?cu exclusivement des tartines que mon h?tesse m'avait donn?es matin et soir ;
en
For three weeks I had lived exclusively on the bread and butter that my landlady had given me morning and evening.
eu
orain egun osoa neraman azken otordua izan nuenetik, berriro ere hasiak zitzaizkidan hozkada latzak, eta aurki kausitu behar nuen irtenbideren bat.
es
hac?a exactamente veinticuatro horas que no hab?a comido; el hambre comenzaba a ara?arme y era preciso encontrar cuanto antes un remedio.
fr
cela faisait vingt-quatre heures juste que j'avais pris mon dernier repas, la faim recommen?ait ? me ronger m?chamment et il me fallait trouver un exp?dient au plus t?t.
en
Now it was twenty-four hours since I had had my last meal. Hunger began to gnaw badly at me again; I must seek a help for it right quickly.
eu
Ostera lokartu nintzen aulkian horretaz pentsatuz...
es
Volv? a dormirme en el banco pensando en esto...
fr
Je me rendormis sur mon banc avec cette pens?e...
en
With this thought I fell asleep again upon the seat....
eu
Inguruan jendearen ahotsak entzunez esnatu nintzen, eta nagiak atera nituenean eguna zela eta mundu guztia altxatuta zegoela ikusi nuen.
es
Me despert? al o?r hablar cerca de m?, y despu?s de desperezarme un poco, vi que ya era entrado el d?a y que todo el mundo estaba en pie.
fr
Je m'?veillai en entendant des gens parler pr?s de moi et apr?s m'?tre recueilli un peu, je vis qu'il faisait grand jour et que tout le monde ?tait sur pied.
en
I was aroused by the sound of people speaking near me, and when I had collected myself a little I saw that it was broad day, and that every one was up and about.
eu
Zutitu eta handik aldendu nintzen.
es
Me levant? y part?.
fr
Je me levai et partis.
en
I got up and walked away.
eu
Eguzkia muinoen gainetik agertu zen, oskarbi zegoen eta, aste ilun ugari haien ondoren halako goiz aparta ikusteak eragindako pozean murgilduta, nire atsekabe guztiak ahaztu eta askotan egoera okerragoan egona nintzela pentsatu nuen.
es
El sol apareci? detr?s de los montes. El cielo estaba p?lido, y en mi alegr?a por aquella ma?ana, despu?s de unas semanas tan sombr?as, olvid? todos mis padecimientos;
fr
Le soleil parut sur les cr?tes. Le ciel ?tait p?le et fin et, dans ma joie de cette belle matin?e apr?s toutes ces semaines sombres, j'oubliai tous mes soucis : il me sembla que maintes fois ma situation avait ?t? pire.
en
The sun burst over the heights, the sky was pale and tender, and in my delight over the lovely morning, after the many dark gloomy weeks, I forgot all cares, and it seemed to me as if I had fared worse on other occasions.
eu
Bularrean zapladatxo batzuk eman eta zatitxo bat kantatu nuen ahopeka.
es
pensando que otras veces me hab?a visto en peor situaci?n, me di unos golpecitos en el pecho y cant? un trozo de canci?n.
fr
Je me tapotai la poitrine et me chantai un bout de chanson ? part moi.
en
I clapped myself on the chest and sang a little snatch for myself.
eu
Nire ahotsak hain doinu kaskarra zuen, hain hondatua iruditu zitzaidan hunkitu eta malkoak isurtzen hasi nintzela.
es
Mi voz sonaba tan mal, ten?a un tono tan cascado, que al o?rla me asombr? yo mismo.
fr
Ma voix sonnait si mal, un son si compl?tement us?, qu'? l'entendre, je m'?mus moi-m?me aux larmes.
en
My voice sounded so wretched, downright exhausted it sounded, and I moved myself to tears with it.
eu
Egun zoragarri hartan, zeru garbi eta argiak eragin indartsuegia zuen nigan, eta ozenki negarrez hasi nintzen.
es
Aquel magn?fico d?a, aquel p?lido cielo ba?ado de luz, me impresionaba tanto, que empec? a sollozar muy alto.
fr
Cette magnifique journ?e, ce ciel p?le, baign? de lumi?re, agissaient aussi fortement sur moi et je me mis ? sangloter tout haut.
en
This magnificent day, the white heavens swimming in light, had far too mighty an effect upon me, and I burst into loud weeping.
eu
"Zer gertatzen zaizu?", galdetu zidan gizon batek.
es
-?Qu? le sucede a usted?-me pregunt? un hombre.
fr
" Qu'est-ce que vous avez ? " demanda un homme.
en
"What is the matter with you?" inquired a man.
eu
Ez nion erantzun, eta aurpegia jendearengandik ezkutatuz urrundu nintzen bizkor.
es
No contest?, pero me alej? apresuradamente, ocultando mi rostro a todo el mundo.
fr
Je ne r?pondis pas, mais je m'?loignai en h?te, cachant mon visage ? tout le monde.
en
I did not answer, but hurried away, hiding my face from all men.
eu
Kaietara iritsi nintzen.
es
Llegu? a la parte baja de los muelles.
fr
J'arrivais en bas sur les quais.
en
I reached the bridge.
eu
Hiru mastadun handi bat, bandera errusiarrekoa, ikatza deskargatzen ari zen;
es
Un gran barco de tres palos, con pabell?n ruso, descargaba carb?n;
fr
Un grand trois-m?ts sous pavillon russe d?chargeait du charbon ;
en
A large barque with the Russian flag lay and discharged coal.
eu
"Cop?goro" izena irakurri nion alboan.
es
le? el nombre de Copegoro en el costado.
fr
je lus le nom Cop?goro sur son flanc.
en
I read her name, Cop?goro, on her side.
eu
Puska batez adigabetu nintzen ontzi arrotz hartan gertatzen zenari begira.
es
Me distraje un momento mirando lo que ocurr?a a bordo del buque extranjero.
fr
Je pris ma distraction un moment ? observer ce qui se passait ? bord de ce navire ?tranger.
en
It distracted me for a time to watch what took place on board this foreign ship.
eu
Ia deskargatuta egon behar zuen, ur gainetik bederatzi oinen marka agertzen baitzen, nahiz eta zegoeneko lastra kargatuta egon, eta zamakariek ontzi-bizkarra beren bota astunez kolpatzen zutenean, hots sakona hedatzen zen ontzi osotik.
es
Deb?a de estar casi descargado, porque la cifra que indicaba los nueve pies aparec?a sobre el agua, a pesar de todo el lastre que ya hab?a embarcado; y cuando los cargadores paseaban por el puente con sus pesadas botas, todo el nav?o sonaba a hueco.
fr
Il devait ?tre presque d?charg?, le chiffre de IX pieds apparaissait ? nu sur l'?tiage, malgr? tout le lest qu'il avait d?j? embarqu? et, quand les d?bardeurs foulaient le pont de leurs lourdes bottes, tout le navire sonnait creux.
en
She must be almost discharged; she lay with IX foot visible on her side, in spite of all the ballast she had already taken in, and there was a hollow boom through the whole ship whenever the coal-heavers stamped on the deck with their heavy boots.
eu
Eguzkiak, argiak, itsasoko haize gesaltsuak, bizitza lanpetu eta alai hark adore eman zidan eta odola zainetan taupadaka sentitu nuen.
es
El sol, la luz, la brisa salada del mar, toda aquella vida activa y alegre me revigorizaba y hac?a latir mi sangre en las venas.
fr
Le soleil, la lumi?re, l'haleine sal?e de la mer, toute cette vie active et joyeuse me revigoraient et faisaient battre mon sang vivant dans mes art?res.
en
The sun, the light, and the salt breath from the sea, all this busy, merry life pulled me together a bit, and caused my blood to run lustily.
eu
Bat-batean bururatu zitzaidan han nengoen bitartean agian nire dramaren eszena batzuk idatzi ahal izango nituela. Eta orrialdeak patrikatik atera nituen.
es
Pens? que podr?a hacer algunas escenas de mi drama, all? sentado. Saqu? mis papeles del bolsillo.
fr
Tout ? coup, l'id?e me vint que je pourrais peut-?tre faire quelques sc?nes de mon drame pendant que j'?tais assis l?.
en
Suddenly it entered my head that I could work at a few scenes of my drama whilst I sat here, and I took my papers out of my pocket.
eu
Fraide baten esaldia eratzen saiatu nintzen, esaldiak indarrez eta intolerantziaz gainezka egon behar zuen;
es
Intent? hacer una argumentaci?n, que pon?a en boca de un fraile, un parlamento que deb?a estar lleno de vigor y de intolerancia;
fr
J'essayai de formuler une r?plique que je mettais dans la bouche d'un moine, une r?plique qui devrait ?tre gonfl?e de force et d'intol?rance ;
en
I tried to place a speech into a monk's mouth-a speech that ought to swell with pride and intolerance, but it was of no use;
eu
baina ez nuen lortu. Orduan fraidearena pasatu eta hitzaldi bati ekin nion, epaileak tenplu profanatzaileari luzatutako hitzaldia, eta hitzaldi hartaz orrialde erdi bat idatzi eta gelditu egin nintzen.
es
pero no lo consegu?. Entonces salt? por encima del monje y quise componer un discurso del juez a la sacr?lega; escrib? media p?gina del discurso, y me par?.
fr
mais je n'y r?ussis pas. Alors je sautai par-dessus le moine et voulus composer un discours, le discours du juge ? la sacril?ge, et j'?crivis une demi-page de ce discours, sur quoi je m'arr?tai.
en
so I skipped over the monk and tried to work out an oration-the Deemster's oration to the violator of the Temple,-and I wrote half-a-page of this oration, upon which I stopped.
eu
Ez nuen nire hitzen inguruan giro egokia lortzen. Alboko jarduera, langileen kantak, garabien zarata eta burdinazko kateen klanka etengabeak ez zetozen bat nire drama osoan lanbroa bezala egon behar zuen Erdi Aroko aire trinko eta lizunduarekin.
es
No quer?a formarse la atm?sfera id?nea alrededor de mis palabras. La actividad que reinaba en torno m?o, los cantos de los marineros, el rechinar de las gr?as, los ruidos ininterrumpidos de los tiros de los vagones concordaban muy poco con el ambiente espeso y enmohecido de la Edad Media que deb?a envolver mi drama como una bruma.
fr
L'atmosph?re idoine ne voulait pas se former au-dessus de mes mots. L'activit? autour de moi, les chants des haleurs, le vacarme des cabestans, le cliquetis ininterrompu des attelages de wagons convenaient si peu ? l'air ?pais et moisi du Moyen ?ge qui devait envelopper mon drame comme d'une brume.
en
The right local colour would not tinge my words, the bustle about me, the shanties, the noise of the gangways, and the ceaseless rattle of the iron chains, fitted in so little with the atmosphere of the musty air of the dim Middle Ages, that was to envelop my drama as with a mist.
