Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Parisko Andre Maria, Victor Hugo / Iñaki Azkune (Erein, 1997
)
eu
Zorua mihia agerian dutela, nire botak baino oinetako tristeagorik ba al da munduan?
es
?Puede haber en el mundo coturno m?s tr?gico que mis botas ense?ando la lengua por la suela?
fr
Y a-t-il cothurne plus tragique au monde que des bottines dont la semelle tire la langue ? "
en
Is there a cothurnus in the world more tragic than these boots, whose soles are hanging out their tongues?"
eu
Baina artxidiakonoa lehengo seriotasunera itzulia zen ordurako.
es
Pero el archidi?cono hab?a vuelto de nuevo a su seriedad de antes.
fr
L'archidiacre ?tait promptement revenu ? sa s?v?rit? premi?re.
en
The archdeacon promptly returned to his original severity.
eu
-Bota-pare berria emango dizut, baina dirurik ez.
es
-Ya os enviar? unas botas nuevas, pero de dinero nada.
fr
" Je vous enverrai des bottines neuves.
en
"I will send you some new boots, but no money."
eu
-Sos bat besterik ez, anaia! -eskatu zion berriz erreguka Joanek-Graziano buruz ikasiko dut, jaungoikoan sinetsiko dut, zientzia eta bertutezko Pitagoras izango naiz, baina eman sos bat mesedez!
es
-S?lo un miserable ochavo, hermano, insisti? suplicante Jehan, y me aprender? de memoria a Graci?n y creer? en Dios y ser? un verdadero Pit?goras de ciencia y de virtud, pero, ?por favor, dadme una monedita de nada!
fr
Mais point d'argent. -Rien qu'un pauvre petit parisis, fr?re, poursuivit le suppliant Jehan. J'apprendrai Gratien par c?ur, je croirai bien en Dieu, je serai un v?ritable Pythagoras de science et de vertu. Mais un petit parisis, par gr?ce !
en
"Only a poor little parisis, brother," continued the suppliant Jehan. "I will learn Gratian by heart, I will believe firmly in God, I will be a regular Pythagoras of science and virtue.
eu
Hor muturra zabalik, nire aurrean, tartariarra edo fraidearen sudurra baino beltzago, nazkagarriago eta ilunago dagoen flakiak jo nazan nahi al duzu?
es
Quer?is ver c?mo me ataca el hambre, que est? ah? con su boca abierta, m?s negra y repugnante que un t?rtaro; como la nariz de un fraile.
fr
Voulez-vous que la famine me morde avec sa gueule qui est l?, b?ante, devant moi, plus noire, plus puante, plus profonde qu'un tartare ou que le nez d'un moine ? "
en
Would you have famine bite me with its jaws which are gaping in front of me, blacker, deeper, and more noisome than a Tartarus or the nose of a monk?"
eu
Dom Claudek bere buru zimurrari eragin zion.
es
Dom Claude movi? la cabeza.
fr
Dom Claude hocha son chef rid?.
en
Dom Claude shook his wrinkled head:
eu
-Qui non laborat...
es
-Qui non laborat...
fr
" Qui non laborat...
en
"Qui non laborat-"
eu
Joanek ez zion bukatzen utzi.
es
Jehan no le permiti? terminar.
fr
Jehan ne le laissa pas achever.
en
Jehan did not allow him to finish.
eu
-Ongi da! Utikan!
es
-?Pues muy bien! ?Vete al demonio!
fr
" Eh bien, cria-t-il, au diable !
en
"Well," he exclaimed, "to the devil then!
eu
Gora bizitza!
es
?Viva la vida!
fr
Vive la joie !
en
Long live joy!
eu
Tabernaz taberna emakumetan, borrokan ibiliko naiz, jo eta hautsi!
es
?Me ir? de taberna en taberna, buscando camorra! ?Romper? todo y me ir? con mujeres!
fr
Je m'entavernerai, je me battrai, je casserai les pots et j'irai voir les filles ! "
en
I will live in the tavern, I will fight, I will break pots and I will go and see the wenches."
eu
Eta bere kapela hormara botata behatzez kriskitin-hotsa atera zuen.
es
-y al decir esto lanz? su gorro contra la pared, y chasque? con los dedos como si fueran casta?uelas.
fr
Et sur ce, il jeta son bonnet au mur et fit claquer ses doigts comme des castagnettes.
en
And thereupon, he hurled his cap at the wall, and snapped his fingers like castanets.
eu
Artxidiakonoak serio begiratu zion.
es
El archidi?cono le miraba seriamente.
fr
L'archidiacre le regarda d'un air sombre.
en
The archdeacon surveyed him with a gloomy air.
eu
-Joan. Ez duzu arimarik.
es
-?No ten?is esp?ritu ninguno!
fr
" Jehan, vous n'avez point d'?me.
en
"Jehan, you have no soul."
eu
-Beraz, Epikuro-k dioenez, ez dakit zerez egindako ez dakit zer falta zait.
es
-En ese caso, seg?n Epic?reo, carezco de un no s? qu?, hecho de algo que no se sabe qu? es.
fr
-En ce cas, selon Epicurius, je manque d'un je ne sais quoi fait de quelque chose qui n'a pas de nom.
en
"In that case, according to Epicurius, I lack a something made of another something which has no name."
eu
-Joan. Onbideratzeaz serio pentsatu behar duzu.
es
-Jehan, ten?is que pensar seriamente en enmendaros.
fr
-Jehan, il faut songer s?rieusement ? vous corriger.
en
"Jehan, you must think seriously of amending your ways."
eu
-Nola ez! -oihu egin zuen ikasleak aldika anaiari eta aldikalabeko alanbikeari begira -Hemen dena adarduna da:
es
-?Vaya, hombre!
fr
 
en
 
eu
ideiak, ontziak! -Joan. Malda labainean zabiltza.
es
?No faltar?a m?s! -dijo mirando alternativamente a su hermano y a los alambiques del horno-. ?Todo es aqu? cornudo:
fr
-Ah ??, cria l'?colier en regardant tour ? tour son fr?re et les alambics du fourneau, tout est donc cornu ici, les id?es et les bouteilles !
en
"Oh, come now," cried the student, gazing in turn at his brother and the alembics on the furnace, "everything is preposterous here, both ideas and bottles!"
eu
Ba al dakizu nora eroriko zaren?
es
las ideas, las vasijas...!
fr
-Jehan, vous ?tes sur une pente bien glissante.
en
"Jehan, you are on a very slippery downward road.
eu
-Kabaretera-erantzun zion Joanek.
es
-Jehan, est?is en una pendiente resbaladiza, ?sab?is a d?nde vais?
fr
Savez-vous o? vous allez ?
en
Do you know whither you are going?"
eu
-Kabaretak pikotara eramango zaitu.
es
-A la taberna-respondi? Jehan.
fr
-Au cabaret, dit Jehan.
en
"To the wine-shop," said Jehan.
eu
-Beste edozein bezalako eskuargia da.
es
-La taberna acaba llevando a la picota.
fr
-Le cabaret m?ne au pilori.
en
"The wine-shop leads to the pillory."
eu
Agian horrekin Diogenesek bere gizona aurkituko zukeen.
es
-Es una linterna como otra cualquiera y a lo mejor Di?genes hubiera podido con ella encontrar a su hombre.
fr
-C'est une lanterne comme une autre, et c'est peut-?tre avec celle-l? que Diog?n?s e?t trouv? son homme.
en
"'Tis as good a lantern as any other, and perchance with that one, Diogenes would have found his man."
eu
-Pikotak urkamendira eramango zaitu.
es
-Y la picota acaba llevando a la horca.
fr
-Le pilori m?ne ? la potence.
en
"The pillory leads to the gallows."
eu
-Urkamendia alde batean gizon bat eta bestean lur osoa duen balantza da.
es
-La horca es una balanza que tiene a un hombre en un extremo y a toda la tierra en el otro.
fr
-La potence est une balance qui a un homme ? un bout et toute la terre ? l'autre.
en
"The gallows is a balance which has a man at one end and the whole earth at the other.
eu
Ederra da gizona izatea.
es
-Y la horca acaba llevando al infierno.
fr
-La potence m?ne ? l'enfer.
en
"The gallows leads to hell."
eu
-Eta urkamendiak infernura eramango zaitu.
es
-Una inmensa fogata.
fr
-C'est un gros feu.
en
"'Tis a big fire.".
eu
-Su handi bat da. -Joan, Joan.
es
-?Jehan! ?Jehan!
fr
-Jehan, Jehan, la fin sera mauvaise.
en
"Jehan, Jehan, the end will be bad."
eu
Amaiera txarra izango duzu.
es
?Que vas a acabar mal!
fr
 
en
 
eu
-Baina hasiera ona.
es
-Bien, pero el principio habr? sido bueno.
fr
-Le commencement aura ?t? bon.
en
"The beginning will have been good."
eu
Une hartan pauso-hotsa entzun zen eskaileran.
es
En aquel momento se oy? ruido de pasos en la escalera.
fr
" En ce moment le bruit d'un pas se fit entendre dans l'escalier.
en
At that moment, the sound of a footstep was heard on the staircase.
eu
-Ixo! -esan zuen artxidiakonoak behatz bat ezpainetara eramanda-Jacques maisua da.
es
-Silencio-dijo el archidi?cono, llev?ndose un dedo a los labios-aqu? viene maese Jacques.
fr
" Silence ! dit l'archidiacre en mettant un doigt sur sa bouche, voici ma?tre Jacques.
en
"Silence!" said the archdeacon, laying his finger on his mouth, "here is Master Jacques.
eu
Entzun Joan-erantsi zuen ahopeka-. Ez aipatu behin ere hemen ikusi edo entzundakorik.
es
Escuchad, Jehan-a?adi? en voz baja-, no habl?is nunca de lo que aqu? hay?is visto o pod?is o?r.
fr
?coutez, Jehan, ajouta-t-il ? voix basse, gardez-vous de parler jamais de ce que vous aurez vu et entendu ici.
en
Listen, Jehan," he added, in a low voice; "have a care never to speak of what you shall have seen or heard here.
eu
Ezkuta zaitez labepean eta arnas hotsik ere ez atera.
es
Escondeos bajo es fog?n y no dig?is nada.
fr
Cachez-vous vite sous ce fourneau, et ne soufflez pas.
en
Hide yourself quickly under the furnace, and do not breathe."
eu
Ikaslea labe azpian kokoriko geratu zen, baina berebiziko ideia bururatu zitzaion.
es
El estudiante se acurruc? bajo el horno y all? se le ocurri? una idea genial.
fr
L'?colier se blottit sous le fourneau. L?, il lui vint une id?e f?conde.
en
The scholar concealed himself; just then a happy idea occurred to him.
eu
-Begira, Claude anaia. Florin bat isilik egon nadin.
es
-A prop?sito, hermano Claude, un flor?n para que no abra la boca.
fr
" ? propos, fr?re Claude, un florin pour que je ne souffle pas.
en
"By the way, Brother Claude, a form for not breathing."
eu
-Ixo!
es
-?Silencio!
fr
-Silence !
en
"Silence!
eu
Agintzen dizut, bai.
es
Os lo prometo.
fr
je vous le promets.
en
I promise."
eu
-Eman egin behar didazu.
es
-Ten?is que d?rmelo.
fr
-Il faut me le donner.
en
"You must give it to me."
eu
-Hartu zeuk-esan zion artxidiakonoak amorruz poltsa botata.
es
-C?gelo t?-dijo el archidi?cono tir?ndole con rabia su escarcela.
fr
-Prends donc ! " dit l'archidiacre en lui jetant avec col?re son escarcelle.
en
"Take it, then!" said the archdeacon angrily, flinging his purse at him.
eu
Joan labepean ezkutatu eta atea ireki egin zen.
es
Jehan se escabull? bajo el horno y la puerta se abri?.
fr
Jehan se renfon?a sous le fourneau, et la porte s'ouvrit.
en
Jehan darted under the furnace again, and the door opened.
eu
V. BELTZEZ JANTZITAKO BI GIZONAK
es
V. Los dos hombres vestidos de negro
fr
V. LES DEUX HOMMES V?TUS DE NOIR
en
CHAPTER V. THE TWO MEN CLOTHED IN BLACK.
eu
Sartu zen pertsonak jantzi beltza eta aurpegi iluna zeuzkan.
es
EL personaje que entr? llevaba t?nica negra y su rostro era sombr?o.
fr
Le personnage qui entra avait une robe noire et la mine sombre.
en
The personage who entered wore a black gown and a gloomy mien.
eu
Lehen begiradan gure lagun Joan harritu zuena (zeina asmatzekoa denez, bere txokoan dena ongi ikusi eta entzuteko moduan baitzegoen) etorri berriaren begitarte eta soinekoaren seriotasun ikaragarria izan zen.
es
Lo que as? de golpe sorprendi? principalmente a Jehan (que como pod?is suponeros se las hab?a arreglado en aquel hueco para colocarse y poder ver y o?r todo a su gusto) fue la enorme seriedad de ropaje y de rostro en el reci?n llegado.
fr
Ce qui frappa au premier coup d'?il notre ami Jehan (qui, comme on s'en doute bien, s'?tait arrang? dans son coin de mani?re ? pouvoir tout voir et tout entendre selon son bon plaisir), c'?tait la parfaite tristesse du v?tement et du visage de ce nouveau venu.
en
The first point which struck the eye of our Jehan (who, as the reader will readily surmise, had ensconced himself in his nook in such a manner as to enable him to see and hear everything at his good pleasure) was the perfect sadness of the garments and the visage of this new-corner.
eu
Hala ere aurpegi hartan halako gozotasun bat zegoen hedatuta, baina katuaren edo epailearen gozotasuna; gozotasun melenga.
es
A pesar de todo pod?a descubrirse una cierta dulzura en aquel rostro pero una dulzura m?s bien de gato o de juez, una dulzura empalagosa.
fr
Il y avait pourtant quelque douceur r?pandue sur cette figure, mais une douceur de chat ou de juge, une douceur doucereuse.
en
There was, nevertheless, some sweetness diffused over that face, but it was the sweetness of a cat or a judge, an affected, treacherous sweetness.
eu
Ilea urdina, aurpegi zimurra eta hirurogei bat urte zituen. Begiak kliskatzen zituen bekain zurien azpian. Ezpaina zintzilik zeraman eta esku handiak zeuzkan.
es
Ten?a el cabello gris, arrugas en el rostro; rozaba los sesenta a?os, parpadeaba continuamente, ten?a las cejas blancas, el labio inferior colgante y muy grandes las manos.
fr
Il ?tait fort gris, rid?, touchait aux soixante ans, clignait des yeux, avait le sourcil blanc, la l?vre pendante et de grosses mains.
en
He was very gray and wrinkled, and not far from his sixtieth year, his eyes blinked, his eyebrows were white, his lip pendulous, and his hands large.
eu
Joanek hori besterik ez zela, hau da, medikua edo magistratua, eta sudurra ahotik urruti zuela (ergelaren seinale) ikusi zuenean, bere zulokotean bildu zen, han denbora luzez hain jarrera deserosoan eta hain lagun aspergarriekin igaro beharko zuelakoan.
es
Cuando Jehan comprendi? que no era m?s que eso, es decir, un m?dico o un magistrado y que su nariz y su boca estaban demasiado separadas una de otra, se?al de estupidez, se encogi? en su agujero, lamentando el tiempo que iba a perder all?, en aquella postura tan molesta y en tan mala compa??a.
fr
Quand Jehan vit que ce n'?tait que cela, c'est-?-dire sans doute un m?decin ou un magistrat, et que cet homme avait le nez tr?s loin de la bouche, signe de b?tise, il se rencoigna dans son trou, d?sesp?r? d'avoir ? passer un temps ind?fini en si g?nante posture et en si mauvaise compagnie.
en
When Jehan saw that it was only this, that is to say, no doubt a physician or a magistrate, and that this man had a nose very far from his mouth, a sign of stupidity, he nestled down in his hole, in despair at being obliged to pass an indefinite time in such an uncomfortable attitude, and in such bad company.
