Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Parisko Andre Maria, Victor Hugo / Iñaki Azkune (Erein, 1997
)
eu
Han eman zien hasiera berak ikasketa deitzen zienari, eta artean ikasle bihurriaren kutsua zeukalako, atarian eskuinean zegoen Pierre Bertrand kardinalaren estatuari Priapo Horazioren satiran suminduta kexatzen deneko irain moduko hura (Olim truncus eram ficulnus) esan gabe ez zen inoiz pasatzen.
es
a?n le quedaban costumbres traviesas de su ?poca de estudiante y no pasaba nunca por aquel lugar sin infligir a la estatua del cardenal, erigida a la derecha del portal, aquella especie de afrenta de la que tan amargamente se queja Priapo en la s?tira de Horacio Olim truncus eram ficulnus.
fr
Devant la fa?ade du coll?ge d'Autun il fit halte. C'est ? ce coll?ge qu'il avait ?bauch? ce qu'il appelait ses ?tudes, et, par une habitude d'?colier taquin qui lui ?tait rest?e, il ne passait jamais devant la fa?ade sans faire subir ? la statut du cardinal Pierre Bertrand, sculpt?e ? droite du portail, l'esp?ce d'affront dont se plaint si am?rement Priape dans la satire d'Horace Olim truncus eram ficulnus.
en
It was at this college that he had sketched out what he called his studies, and, through a scholar's teasing habit which still lingered in him, he never passed the fa?ade without inflicting on the statue of Cardinal Pierre Bertrand, sculptured to the right of the portal, the affront of which Priapus complains so bitterly in the satire of Horace, Olim truncus eram ficulnus.
eu
Hain amorratua egoten zenez, Eduensis episcopus inskripzioa ia ezkutatua zeukan.
es
Se hab?a encarnizado tanto en sus acciones que la inscripci?n Eduenrsis episcopus estaba ya casi borrada.
fr
Il y avait mis tant d'acharnement que l'inscription Eduensis episcopus en ?tait presque effac?e.
en
He had done this with so much unrelenting animosity that the inscription, Eduensis episcopus, had become almost effaced.
eu
Estatua aurrean geratu egin zen, beraz, ohi bezala.
es
As? que se detuvo, como era su costumbre, ante aquella estatua.
fr
Il s'arr?ta donc devant la statue comme ? son ordinaire.
en
Therefore, he halted before the statue according to his wont.
eu
Bere oinetakoen lokarriak axolagabe estutzen hasi zenean, itzala beregana hurbiltzen ari zela ikusi zuen. Urratsak poliki emanez zetorkion;
es
En el momento en que distra?damente se hab?a puesto a atarse los cordones de las botas, vio c?mo la sombra se acercaba a ?l con pasos lentos;
fr
La rue ?tait tout ? fait d?serte.
en
The street was utterly deserted.
eu
hain poliki, ze itzalak kapa eta kapela zituela konturatzeko astia izan baitzuen.
es
tan lentos eran que tuvo tiempo de fijarse en la capa y el sombrero que llevaba.
fr
Au moment o? il renouait nonchalamment ses aiguillettes, le nez au vent, il vit l'ombre qui s'approchait de lui ? pas lents, si lents qu'il eut tout le temps d'observer que cette ombre avait un manteau et un chapeau.
en
At the moment when he was coolly retying his shoulder knots, with his nose in the air, he saw the shadow approaching him with slow steps, so slow that he had ample time to observe that this shadow wore a cloak and a hat.
eu
Ingurura iritsi zenean, geratu egin zen; Bertrand kardinalaren estatua baino geldiago geratu ere.
es
Una vez a su lado se detuvo y permaneci? all? m?s inm?vil que la estatua del cardenal Bertrand.
fr
Arriv?e pr?s de lui, elle s'arr?ta et demeura plus immobile que la statue du cardinal Bertrand.
en
On arriving near him, it halted and remained more motionless than the statue of Cardinal Bertrand.
eu
Baina bere bi begiak Febusengan finkatu zituen, katuen begi-ninietatik gauean ateratzen den argi lausoa zenietela.
es
 
fr
 
en
 
eu
Kapitaina ausarta zen eta eskuan ezpata zuela zetorkion lapurrak ere ez zuen kezkatzen.
es
Sus ojos lanzaron hacia Febo una mirada llena de esa luz imprecisa que se ve por la noche en los ojos de los gatos.
fr
Cependant elle attachait sur Ph?bus deux yeux fixes pleins de cette lumi?re vague qui sort la nuit de la prunelle d'un chat.
en
Meanwhile, it riveted upon Phoebus two intent eyes, full of that vague light which issues in the night time from the pupils of a cat.
eu
Estatua higikor hark ordea, harri bihurtutako gizon hark, kikilduta uzten zuen.
es
El capit?n era valiente y le habr?a importado muy poco el v?rselas con un ladr?n con un pu?al en la mano, pero aquella estatua m?vil, aquel hombre petrificado, le dejaron helado.
fr
Le capitaine ?tait brave et se serait fort peu souci? d'un larron l'estoc au poing. Mais cette statue qui marchait, cet homme p?trifi? le glac?rent.
en
The captain was brave, and would have cared very little for a highwayman, with a rapier in his hand. But this walking statue, this petrified man, froze his blood.
eu
Orduan, gauean Parisko kaleetan fraide jantzian ibiltzen zen mamu mozorrotuaren ez dakit zer legenda etorri zitzaion burura.
es
Le vinieron a la memoria no s? qu? leyendas que se contaban entonces acerca de un fantasma encapuchado, vestido de fraile, que merodeaba en las noches por las calles de Par?s.
fr
Il courait alors par le monde je ne sais quelles histoires du moine bourru, r?deur nocturne des rues de Paris, qui lui revinrent confus?ment en m?moire.
en
There were then in circulation, strange stories of a surly monk, a nocturnal prowler about the streets of Paris, and they recurred confusedly to his memory.
eu
Minutu batzuetan harrituta geratu zen eta azkenean isiltasuna hautsi egin zuen barre egiten ahaleginduz.
es
Durante unos instantes permaneci? sorprendido hasta que ?l mismo rompi? aquel silencio con una risa forzada.
fr
Il resta quelques minutes stup?fait, et rompit enfin le silence, en s'effor?ant de rire.
en
He remained for several minutes in stupefaction, and finally broke the silence with a forced laugh.
eu
-Jauna. Uste bezala lapurra bazara, intxaur-oskoletik zerbait atera nahian dabilen lertxuna ematen duzu.
es
-Se?or, si sois un ladr?n como presumo, me hac?is el efecto de una garza que pretende sacar algo de una c?scara de nuez.
fr
" Monsieur, si vous ?tes un voleur, comme je l'esp?re, vous me faites l'effet d'un h?ron qui s'attaque ? une coquille de noix.
en
"Monsieur, if you are a robber, as I hope you are, you produce upon me the effect of a heron attacking a nutshell.
eu
Porrot egindako familiako semea nauzu, lagun.
es
Mi familia est? totalmente arruinada, amigo.
fr
Je suis un fils de famille ruin?, mon cher.
en
I am the son of a ruined family, my dear fellow.
eu
Zoaz hemendik.
es
Dirig?os, pues, a otra parte.
fr
Adressez-vous ? c?t?.
en
Try your hand near by here.
eu
Ikastetxe honetako kaperan egiazko gurutzearen zati zilarreztatua dago.
es
Creo que en la capilla de este colegio hay un trozo de madera de la Vera Cruz engarzado en plata.
fr
Il y a dans la chapelle de ce coll?ge du bois de la vraie croix, qui est dans de l'argenterie.
en
In the chapel of this college there is some wood of the true cross set in silver."
eu
Itzalaren eskua bere kaparen azpitik atera egin zen eta arranoaren atzaparrak bezain gogor heldu zion Feboren besoari. Aldi berean itzalak hitz egin zuen:
es
En ese instante la sombra sac? la mano de debajo de la capa y la lanz? pesadamente sobre Febo como la garra de un ?guila, al tiempo que dec?a.
fr
" La main de l'ombre sortit de dessous son manteau et s'abattit sur le bras de Ph?bus avec la pesanteur d'une serre d'aigle. En m?me temps l'ombre parla :
en
The hand of the shadow emerged from beneath its mantle and descended upon the arm of Phoebus with the grip of an eagle's talon; at the same time the shadow spoke, -
eu
-Febo Chateauperskoa kapitaina!
es
-?Capit?n Febo de Ch?teaupers!
fr
" Capitaine Ph?bus de Ch?teaupers !
en
"Captain Phoebus de Ch?teaupers!"
eu
-Nola arraio dakizu nire izena? -galdetu zion Febok.
es
-?C?mo demonios conoc?is mi nombre! -dijo Febo.
fr
-Comment diable ! dit Ph?bus, vous savez mon nom !
en
"What, the devil!" said Phoebus, "you know my name!"
eu
-Zure izena ez ezik-erantsi zuen kapadun gizonak hildakoaren ahotsaz-, gaur gauean norbaitekin egotekoa zarela ere badakit.
es
-No solamente conozco vuestro nombre-prosigui? el hombre de la capa, con voz sepulcral-; s? tambi?n que ten?is una cita esta noche.
fr
-Je ne sais pas seulement votre nom, reprit l'homme au manteau avec sa voix de s?pulcre.
en
"I know not your name alone," continued the man in the mantle, with his sepulchral voice.
eu
-Bai-erantzun zion Febok txundituta.
es
-Es verdad-respondi? Febo estupefacto.
fr
Vous avez un rendez-vous ce soir.
en
"You have a rendezvous this evening."
eu
-Zazpietan.
es
-A las siete.
fr
-Oui, r?pondit Ph?bus stup?fait.
en
"Yes," replied Phoebus in amazement.
eu
-Bai.
es
-S?;
fr
-? sept heures.
en
"At seven o'clock."
eu
Hemendik ordu-laurdenera.
es
dentro de un cuarto de hora.
fr
-Dans un quart d'heure.
en
"In a quarter of an hour."
eu
-Falourdel-en etxean.
es
-En casa de la Falourdel.
fr
-Chez la Falourdel.
en
"At la Falourdel's."
eu
-Hortxe, hain zuzen.
es
-Precisamente all?, s? se?or.
fr
-Pr?cis?ment.
en
"Precisely."
eu
-Saint-Michel-go zubiko lupemearenean.
es
-La alcahueta del Pont-Saint-Michel.
fr
-La viloti?re du pont Saint-Michel.
en
"The lewd hag of the Pont Saint-Michel."
eu
-San Migel goiaingeruarenean, aitagureak dioenez.
es
-De San Miguel arc?ngel, como reza el padrenuestro.
fr
-De saint Michel archange, comme dit la paten?tre.
en
"Of Saint Michel the archangel, as the Pater Noster saith."
eu
-Fedegabea halakoa!
es
-?Imp?o!
fr
-Impie ! grommela le spectre.
en
"Impious wretch!" muttered the spectre.
eu
-murmuratu zuen espektroak-Emakume batekin?
es
-gru?? el espectro-. ?Con una mujer?
fr
-Avec une femme ?
en
"With a woman?"
eu
-Confiteor.
es
-Confiteor
fr
-Confiteor.
en
"Confiteor,-I confess-."
eu
-Eta bere izena...
es
-Que se llama...
fr
-Qui s'appelle...
en
"Who is called-?"
eu
-Esmeralda-esan zuen Febok alai. Poliki-poliki patxada bueltatu egin zitzaion.
es
-La Esmeralda-contest? Febo despreocupadamente, a la vez que notaba c?mo su aplomo le iba volviendo gradualmente.
fr
-La Smeralda ", dit Ph?bus all?grement. Toute son insouciance lui ?tait revenue par degr?s.
en
"La Smeralda," said Phoebus, gayly. All his heedlessness had gradually returned.
eu
Izen hura entzun orduko, itzalaren atzaparrak gogor astindu zuen Feboren besoa.
es
Al o?r ese nombre, la garra de la sombra sacudi? con furor el brazo de Febo.
fr
? ce nom, la serre de l'ombre secoua avec fureur le bras de Ph?bus.
en
At this name, the shadow's grasp shook the arm of Phoebus in a fury.
eu
-Febo Chateauperskoa kapitaina.
es
-Ment?s, capit?n Febo de Ch?teaupers.
fr
" Capitaine Ph?bus de Ch?teaupers, tu mens !
en
"Captain Phoebus de Ch?teaupers, thou liest!"
eu
Gezurra diozu! Une hartan kapitainaren aurpegi sutua, helduta zeukan kurrikatik askatuz atzera egin zuen jauzi bortitza, ezpataren girtenera eskua hain suhar eramaten eta haserre bizi hartan itzalak zirkinik ere ez egiten inork ikusi izan balu, ikaratu egingo zitekeen.
es
El que hubiera podido ver en aquel momento el rostro encendido del capit?n, el salto que dio hacia atr?s, tan violento que logr? soltarse de las tenazas que le sujetaban, el gesto de bravura con el que ech? su mano a la empu?adura de la espada sin que la inmovilidad de aquella sombra se perturbara un solo instante; el que hubiera visto todo esto habr?a sentido miedo.
fr
" Qui e?t pu voir en ce moment le visage enflamm? du capitaine, le bond qu'il fit en arri?re, si violent qu'il se d?gagea de la tenaille qui l'avait saisi, la fi?re mine dont il jeta sa main ? la garde de son ?p?e, et devant cette col?re la morne immobilit? de l'homme au manteau, qui e?t vu cela e?t ?t? effray?.
en
Any one who could have beheld at that moment the captain's inflamed countenance, his leap backwards, so violent that he disengaged himself from the grip which held him, the proud air with which he clapped his hand on his swordhilt, and, in the presence of this wrath the gloomy immobility of the man in the cloak,-any one who could have beheld this would have been frightened.
eu
Don Joanen eta estatuaren arteko borroka bezalakoa zen.
es
Era como el combate de don Juan con la estatua del comendador.
fr
C'?tait quelque chose du combat de don Juan et de la statue.
en
There was in it a touch of the combat of Don Juan and the statue.
eu
-Kristo eta Satan!
es
-?Por Cristo y Satan?s!
fr
" Christ et Satan ! cria le capitaine.
en
"Christ and Satan!" exclaimed the captain.
eu
-deiadar egin zuen kapitainak-Hitz horiek nekez entzun ditu Chateauperskoaren belarriak!
es
-grit? el capit?n-. ?Esa palabra ha sido o?da muy pocas veces por los o?dos de un Ch?teaupers!
fr
Voil? une parole qui s'attaque rarement ? l'oreille d'un Ch?teaupers !
en
"That is a word which rarely strikes the ear of a Ch?teaupers!
eu
Ez zara hori errepikatzera ausartuko.
es
No te atrever?s a repetirla.
fr
tu n'oserais pas la r?p?ter.
en
Thou wilt not dare repeat it."
eu
-Gezurra diozu!
es
-?Ment?s!
fr
-Tu mens ! " dit l'ombre froidement.
en
"Thou liest!" said the shadow coldly.
eu
-esan zuen itzalak hotz-hotzean.
es
-repiti? fr?amente la sombra.
fr
Le capitaine grin?a des dents.
en
The captain gnashed his teeth.
eu
Kapitainaren hortzak karraska hasi ziren. Fraide mozorrotu, mamu eta sineskeria, denak ahazturik zituen orduan.
es
Los dientes del capit?n rechinaron y se olvid? en ese momento de fantasmas encapuchados y de supersticiones.
fr
Moine bourru, fant?me, superstitions, il avait tout oubli? en ce moment.
en
Surly monk, phantom, superstitions,-he had forgotten all at that moment.
eu
Iraintzen ari zitzaion gizona besterik ez zuen ikusten.
es
S?lo sent?a que un hombre le insultaba.
fr
Il ne voyait plus qu'un homme et qu'une insulte.
en
He no longer beheld anything but a man, and an insult.
eu
-Aski da!
es
-?Eso est? muy bien!
fr
" Ah !
en
"Ah!
eu
-murmuratu zuen amorruak itotako ahotsez.
es
-dijo entre balbuceos con una voz ahogada por la rabia.
fr
" balbutia-t-il d'une voix ?touff?e de rage.
en
this is well!" he stammered, in a voice stifled with rage.
eu
Ezpata atera zuen, eta gero totelka (zeren haserre biziak beldurrak bezalaxe ikara eragiten baitu), honako desafioa egin zion:
es
Sac? su espada y luego, tartamudeando, pues la c?lera hace temblar igual que el miedo-.
fr
Il tira son ?p?e, puis b?gayant, car la col?re fait trembler comme la peur : " Ici !
en
He drew his sword, then stammering, for anger as well as fear makes a man tremble:
eu
-Hemen!
es
 
fr
 
en
 
eu
Berehala!
es
?Aqu?!
fr
tout de suite !
en
"Here!
