Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Artistaren gaztetako portreta, James Joyce / Irene Aldasoro (Ibaizabal, 1992
)
eu
Luzaroan, oso luzaroan eutsi zion begiradari eta gero, astiro erretiratu zituen begiak eta, errekatxorantz makurtuz, oinarekin ura poliki-poliki hara eta hona astintzen hasi zen.
es
Estuvo as? largo tiempo, largo tiempo, y luego, imperturbable, retir? sus ojos de los de ?l y, dirigi?ndolos hacia la corriente, se puso a menear despacito el agua, ac? y all?, con los pies.
fr
Quand elle sentit sa pr?sence et la passion de son regard d'adoration, ses yeux se tourn?rent vers lui, acceptant tranquillement son regard, sans honte ni lascivit?.
en
Long, long she suffered his gaze and then quietly withdrew her eyes from his and bent them towards the stream, gently stirring the water with her foot hither and thither.
eu
Ur poliki-poliki astinduaren lehen hots arinak urratu zuen isiltasuna: hots leun, arin eta xuxurlariak, loaren txilinak bezain arinak.
es
El primer rumor del agua dulcemente removida rompi? el silencio, suave, tenue, susurrante, tenue como las campanas de un ensue?o.
fr
Longtemps, elle accepta son regard, longtemps avant de d?tourner calmement les yeux et de les abaisser vers le ruisseau, remuant doucement l'eau ?? et l? avec son pied.
en
The first faint noise of gently moving water broke the silence, low and faint and whispering, faint as the bells of sleep;
eu
Hara eta hona, hara eta hona; eta gar arin batek dardar egiten zuen neskatilaren masailean.
es
Ac? y all?, ac? y all?. Y una llamita imperceptible temblaba en las mejillas de la muchacha.
fr
Le premier clapotis de l'eau remu?e en douceur rompit le silence, sourd et l?ger et murmurant, argentin comme les cloches du sommeil, ?? et l?, ?? et l?, et une faible rougeur anima ses joues.
en
hither and thither, hither and thither; and a faint flame trembled on her cheek.
eu
-Jainko zerukoa!
es
-?Dios del cielo!
fr
-Dieu du ciel !
en
-Heavenly God!
eu
-egin zuen oihu Stephenen arimak, bozkario profano baten eztandan.
es
-exclam? el alma de Stephen en un estallido de pagana alegr?a.
fr
s'?cria l'?me de Stephen, en une explosion de joie profane.
en
cried Stephen's soul, in an outburst of profane joy.
eu
Bat-batean neskarengandik aldendu eta hondartzan aurrera abiatu zen.
es
Se apart? s?bitamente de ella y ech? a andar playa adelante.
fr
Il se d?tourna d'elle brusquement et s'?lan?a sur la gr?ve.
en
He turned away from her suddenly and set off across the strand.
eu
Masailak garretan zituen, gorputza distiraz, soin-adarrak dar-dar.
es
el cuerpo, como una brasa; le temblaban los miembros.
fr
Ses joues ?taient en feu, son corps s'?tait embras? et ses membres tremblaient.
en
His cheeks were aflame; his body was aglow;
eu
Aurrera eta aurrera, aurrera eta aurrera segi zuen ibiltzen hareak gaindi urrutiraino, itsasoari basatiki kantari, dei egin zion bizitzaren etorrerari ongietorria egiteko oihuka.
es
Y avanz? adelante, adelante, adelante, playa afuera, cant?ndole un canto salvaje al mar, voceando para saludar el advenimiento de la vida, cuyo llamamiento acababa de recibir.
fr
Il marcha ? grands pas pendant des heures, bien loin du sable, chantant follement ? la mer, criant pour f?ter l'av?nement d'une vie qui l'avait appel?.
en
his limbs were trembling. On and on and on and on he strode, far out over the sands, singing wildly to the sea, crying to greet the advent of the life that had cried to him.
eu
Neskatilaren irudia ariman sartu zitzaion betirako eta hitz batek ere ez zuen hautsi bere estasiaren isiltasuna.
es
La imagen de la muchacha hab?a penetrado en su alma para siempre y ni una palabra hab?a roto el santo silencio de su ?xtasis.
fr
L'image de la jeune fille s'?tait inscrite dans son ?me ? jamais et nulle parole n'?tait venue rompre le silence sacr? de son extase.
en
Her image had passed into his soul for ever and no word had broken the holy silence of his ecstasy.
eu
Neskaren begiek dei egin zioten eta bere arima dei hartara lasterkatu zen.
es
Los ojos de ella le hab?an llamado y su alma se hab?a precipitado al llamamiento.
fr
Les yeux de la jeune fille l'avaient appel? et son ?me avait bondi ? cet appel.
en
Her eyes had called him and his soul had leaped at the call.
eu
Bizi, huts egin, erori, garaitu, bizitzatik bizia birsortu!
es
?Vivir, errar, caer, triunfar, volver a crear la vida con materia de vida!
fr
Vivre, faillir, tomber, triompher, recr?er la vie ? partir de la vie !
en
To live, to err, to fall, to triumph, to recreate life out of life!
eu
Aingeru basati bat azaldu zitzaion, gaztetasun eta edertasun hilkorraren aingerua, bizitzaren tribunal justuak igorria, estasi une batean errakuntza eta loria bideak parez pare ireki ziezazkion. Aurrera eta aurrera!
es
Un ?ngel salvaje se le hab?a aparecido, el ?ngel de la juventud mortal, de la belleza mortal, enviado por el tribunal estricto de la vida para abrirle de par en par, en un instante de ?xtasis, las puertas de todos los caminos del error y de la gloria. ?Adelante! ?Adelante!
fr
Un ange fou lui ?tait apparu, l'ange de la jeunesse et de la beaut? mortelles, un ?missaire du juste tribunal de la vie, pour ouvrir devant lui en un instant d'extase les portes de toutes les voies de l'erreur et de la gloire. Allez !
en
A wild angel had appeared to him, the angel of mortal youth and beauty, an envoy from the fair courts of life, to throw open before him in an instant of ecstasy the gates of all the ways of error and glory.
eu
Aurrera eta aurrera!
es
?Adelante!
fr
Allez ! Allez !
en
On and on and on and on!
eu
Gelditu zen bat-batean eta bihotza entzun zuen isiltasunaren erdian.
es
Se detuvo, de s?bito, y oy? en el silencio el zumbido de su coraz?n.
fr
Il s'arr?ta soudain et, dans le silence, il entendit son c?ur.
en
He halted suddenly and heard his heart in the silence.
eu
Noraino joan zen?
es
?Hasta d?nde hab?a caminado?
fr
Jusqu'o? avait-il march? ?
en
How far had he walked?
eu
Zer ordu zen?
es
?Qu? hora era?
fr
Quelle heure ?tait-il ?
en
What hour was it?
eu
Ez zegoen giza figurarik inguruan ez eta hotsik airean.
es
Mas la marea iba a comenzar a subir y el d?a menguaba.
fr
Il n'y avait pas ?me qui vive ? proximit?, aucun son ne lui parvenait.
en
There was no human figure near him nor any sound borne to him over the air.
eu
Baina itsasgora hastear zegoen eta eguna dagoeneko erortzen hasia zen.
es
Se volvi? hacia tierra y ech? a correr por la playa hasta la rampa del rompeolas;
fr
Mais la mar?e ?tait sur le point de s'inverser et d?j? le jour d?clinait.
en
But the tide was near the turn and already the day was on the wane.
eu
Lehorrerantz jiratu eta korrika ekin zion barrualdera eta, hondartzaren maldan gora harkaxkar zorrotzen axolarik gabe lasterka zihoala, txoko bat aurkitu zuen belarrez motosturiko harea-murko ingurubira baten erdian eta bertan etzan zen, arratseko bake eta isiltasunak odolaren aztoramena bare ziezaion.
es
la escal? a toda prisa, sin preocuparse de los cortantes guijarros y, encontrando un hoyo en la arena rodeado de lomillas entre matas de vegetaci?n, se tendi? all? para ver si la paz y el silencio del atardecer consegu?an aplacar el tumulto de su sangre.
fr
Il se tourna vers la terre ferme, courut vers le rivage et, remontant en courant la plage en pente, sans s'inqui?ter des galets coupants, trouva un coin sablonneux entour? de dunes de sable broussailleuses et s'y allongea pour que la paix et le silence du soir vinssent calmer le tumulte de son sang.
en
He turned landward and ran towards the shore and, running up the sloping beach, reckless of the sharp shingle, found a sandy nook amid a ring of tufted sandknolls and lay down there that the peace and silence of the evening might still the riot of his blood.
eu
Gainean kupula indiferente hedatsua sentitu zuen eta gorputz zerutiarren joate naroa;
es
Sent?a sobre ?l la gran c?pula indiferente del cielo y el reposado avance de los cuerpos celestes;
fr
Il sentait au-dessus de lui le vaste d?me indiff?rent et le mouvement calme des corps c?lestes ;
en
He felt above him the vast indifferent dome and the calm processes of the heavenly bodies;
eu
eta azpian lurrak, bizia eman zion lurrak, altzoan hartuta zeukan.
es
y, debajo, la tierra, la tierra que le hab?a engendrado, le ten?a cobijado en el seno.
fr
et la terre sous lui, la terre qui l'avait port?, qui l'avait serr? contre son sein.
en
and the earth beneath him, the earth that had borne him, had taken him to her breast.
eu
Begiak itxi zituen loguraren indargez.
es
Cerr? los ojos, adormilado.
fr
Dans la langueur du sommeil, il ferma les yeux.
en
He closed his eyes in the languor of sleep.
eu
Betazalek dardara egiten zioten lurraren eta beronen begiraleen mugimendu zikliko hedatsua sentituko balute bezala, dar-dar, mundu berriren baten argi estrainioa sentituko balute bezala.
es
Le temblaban los p?rpados como si sintieran el gran movimiento c?clico de la tierra y de sus sat?lites, como si sintieran la luz extra?a de un mundo nuevo.
fr
Ses paupi?res tremblaient comme si elles sentaient le vaste mouvement cyclique de la terre et de ses veilleurs, tremblaient comme si elles percevaient l'?trange lumi?re de quelque monde nouveau.
en
His eyelids trembled as if they felt the vast cyclic movement of the earth and her watchers, trembled as if they felt the strange light of some new world.
eu
Arima mundu berri batean murgiltzen zihoakion, mundu fantastiko, lauso, itsas azpikoa bezain zehazgabean, forma eta izaki lainotsuek zeharkaturikoan.
es
Su alma se iba hundiendo en aquel mundo desconocido, fant?stico, vago como las profundidades submarinas, surcado por formas y seres de niebla.
fr
Son ?me s'?vanouit dans un monde nouveau, fantastique, diffus et instable comme un fond marin, travers? de formes et d'?tres ?vanescents.
en
His soul was swooning into some new world, fantastic, dim, uncertain as under sea, traversed by cloudy shapes and beings.
eu
Mundu bat, argi pirrinta edo lore bat?
es
?Era un mundo, una luz vaga o una flor?
fr
Un monde, une lueur ou une fleur ?
en
A world, a glimmer or a flower?
eu
?ir?irka eta dardaraz, dardaraz eta zabaltzen, egunsentiko argia, lehertzen ari den lorea, bere baitatik iragaite amaigabean sortzen dena, gorri bizienaz urratu, zabaldu eta arrosa zurbilenera histu, hostoz hosto eta argi-uhinez argi-uhin, argitasunaldi bat bestea baino trinkoagoz zeru guztia distira leunez gaineztuz.
es
Brillo y temblor, temblor y flujo, luz en aurora, flor que se abre, manaba continuamente de s? mismo en una sucesi?n indefinida, hasta la plenitud neta del rojo, hasta el desvanecimiento de un rosa p?lido, hoja a hoja, y onda de luz a onda de luz, para inundar el cielo todo de sus dulces tornasoles, a cada matiz m?s densos, a cada oleada m?s oscuros.
fr
Luisant et tremblant, tremblant et fleurissant, d?ferlement de lumi?re, ?panouissement d'une fleur, il se d?ployait en se succ?dant ? lui-m?me ? l'infini, ?clatant dans toute sa pourpre, puis se d?ployant et s'estompant jusqu'au rose le plus p?le, feuille apr?s feuille, rai de lumi?re apr?s rai de lumi?re, inondant le ciel tout entier de ses flammes d?licates, l'une plus intense que l'autre.
en
Glimmering and trembling, trembling and unfolding, a breaking light, an opening flower, it spread in endless succession to itself, breaking in full crimson and unfolding and fading to palest rose, leaf by leaf and wave of light by wave of light, flooding all the heavens with its soft flushes, every flush deeper than the other.
eu
Arratsa eroria zen iratzarri zenean eta bere oheko harea eta belar lehorrek ez zuten jada distirarik.
es
Cuando se incorpor?, la tarde hab?a ca?do ya. La arena y las plantas raqu?ticas de su lecho ya hab?an perdido su dulce calor.
fr
Le soir ?tait tomb? quand il s'?veilla, son matelas de sable et d'herbes s?ches avait perdu sa chaleur.
en
Evening had fallen when he woke and the sand and arid grasses of his bed glowed no longer.
eu
Jaiki zen astiro eta, lotako goraldia gogoratzean, pozkarioz hasperen egin zuen.
es
Se levant? lentamente y, al recordar el gozo arrobado de su sue?o, suspir?.
fr
Il se leva lentement et, au souvenir du ravissement de son sommeil, soupira d'aise.
en
He rose slowly and, recalling the rapture of his sleep, sighed at its joy.
eu
Igo zen harea muinoaren tontorrera eta ingurura begiratu zuen.
es
Trep? hasta la cresta de la colina de arena y mir? en derredor.
fr
Il grimpa au sommet de la dune et regarda autour de lui.
en
He climbed to the crest of the sandhill and gazed about him.
eu
Sartua zen arratsa.
es
La tarde se hab?a hundido.
fr
La nuit ?tait tomb?e.
en
Evening had fallen.
eu
Ilargi berriaren ertzak urratzen zuen ostertzaren idortasun zurbila, harea grisetan finkaturiko zilarrezko uztaia irudi;
es
El borde de la luna nueva rasgaba la p?lida aridez del horizonte, tal un aro de plata a medio enterrar en la arena;
fr
Un bord de la nouvelle lune fendait le p?le d?sert du ciel, cercle argent? enfonc? dans le sable gris.
en
A rim of the young moon cleft the pale waste of skyline, the rim of a silver hoop embedded in grey sand;
eu
itsasoa lurrerantz igotzen zihoan arinki, olatuen xuxurla itzalia berekin zuela, azkeneko figura bakanak putzu aldenduetan isolatzen zituelarik.
es
y el flujo de la marea trepaba tierra adelante y aislaba, all? lejos, algunas figuras humanas diseminadas a?n por la playa entre los ?ltimos charcos.
fr
La mar?e se ruait ? l'assaut de la terre dans le sourd murmure de ses vagues, transformant en ?lots quelques rares silhouettes au loin.
en
and the tide was flowing in fast to the land with a low whisper of her waves, islanding a few last figures in distant pools.
eu
V. ATALA
es
5
fr
Chapitre 5
en
Chapter 5
eu
Hustu zuen azken tantaraino hirugarren katilu te urtsua eta inguruan sakabanaturik zeuden ogi frijitu koskorrak marruskatzen hasi zen, antosinaren zulo beltzera begira jarrita.
es
Apur? hasta el fondo la tercera taza de t? aguado y se dedic? a roer las cortezas de pan frito que yac?an diseminadas alrededor, mientras contemplaba fijamente el negro hoyo del tarro.
fr
Il but sa troisi?me tasse de th? allong? jusqu'? la derni?re goutte et se mit ? grignoter les petits morceaux de pain frit ?parpill?s autour de lui, les yeux fix?s sur le sombre liquide du bocal.
en
He drained his third cup of watery tea to the dregs and set to chewing the crusts of fried bread that were scattered near him, staring into the dark pool of the jar.
eu
Zuku horia hondeatua izana zen istinga zulo baten antzera eta barrengo osinak Clongowesko bainuko lur-koloreko ur iluna ekarri zion gogora.
es
la contemplaci?n de aquella sima le trajo a la memoria el recuerdo del agua terrosa y oscura que hab?a en el ba?o de Clongowes.
fr
La graisse jaune du r?ti avait ?t? creus?e comme dans un bourbier et le liquide stagnant en dessous lui remit en m?moire l'eau sombre couleur de tourbe de la piscine de Clongowes.
en
The yellow dripping had been scooped out like a boghole and the pool under it brought back to his memory the dark turf-coloured water of the bath in Clongowes.
eu
Ukalondo pareko bahi-erreziboen kaxa erabili berria zegoen eta behatz koipetsuekin mekanikoki banan-banan hartzen joan zen txartel urdin eta zuriak, zirriborro eta harez beteak eta mailegariaren izena, Daly edo MacEvoy, zeramatenak.
es
fue cogiendo mec?nicamente con sus dedos manchados de grasa aquellos papelitos, blancos y azules, llenos de dobleces y de arena, mal garrapateados con la firma de un prestamista: Daly o Mac Evoy.
fr
? port?e de sa main, la bo?te avec les tickets du mont-de-pi?t? venait d'?tre fouill?e et, de ses doigts graisseux, il en retira un ? un les re?us bleu et blanc, griffonn?s, gratt?s et froiss?s, au nom des pr?teurs sur gages Daly ou MacEvoy.
en
The box of pawn tickets at his elbow had just been rifled and he took up idly one after another in his greasy fingers the blue and white dockets, scrawled and sanded and creased and bearing the name of the pledger as Daly or MacEvoy.
eu
1 Bortzegi Parea
es
1 par borcegu?es.
fr
1 Paire de brodequins.
en
1 Pair Buskins.
eu
2 Abrigua
es
1 abrigo.
fr
2 Veste d'hiver.
en
1 D. Coat.
eu
3 Zuria eta Bestelakoak
es
3 varios y blanca.
fr
3 Objets et Blanc
en
3 Articles and White.
eu
4 Gizonezkoaren Galtzak
es
1 pantalones caballero.
fr
4 Cale?on d'homme
en
1 Man's Pants.
eu
Ondoren, alde batera jarri zituen eta kaxaren tapaki zomorro arrastoz tantatuari pentsakor begira geratuz, axolagabeki galdetu zuen:
es
Despu?s los puso a un lado y se qued? contemplando pensativamente la tapa de la caja, manchada con huellas de insectos; y, por fin, pregunt? indiferentemente:
fr
Puis il les mit de c?t? et regarda d'un air pensif le couvercle de la bo?te, mouchet? de traces de poux, et demanda distraitement :
en
Then he put them aside and gazed thoughtfully at the lid of the box, speckled with louse marks, and asked vaguely:
eu
-Zenbat dago aurreratuta erlojua?
es
-?Cu?nto adelanta ahora el reloj?
fr
-De combien avance la pendule maintenant ?
en
-How much is the clock fast now?
eu
Amak tximiniako apalaren erdian etzanda zegoen despertadore mazatua zuzendu zuen, esferan hamabiak laurden gutxi ikusi ahal izan ziren arte eta gero, berriro, etzanda jarri zuen.
es
Su madre enderez? el destartalado despertador que yac?a tumbado sobre la repisa de la chimenea, hasta que se pudo ver la esfera que se?alaba las doce menos cuarto, y luego lo volvi? a colocar como antes.
fr
Sa m?re redressa le r?veil caboss?, couch? sur le c?t? au milieu de la chemin?e, jusqu'? ce que le cadran affich?t midi moins le quart, puis le recoucha sur le c?t?.
en
His mother straightened the battered alarm clock that was lying on its side in the middle of the mantelpiece until its dial showed a quarter to twelve and then laid it once more on its side.
eu
-Ordubete eta hogeita bost minutu-esan zuen amak-.
es
-Una hora y veinticinco minutos-contest?-.
fr
-Une heure et vingt-cinq minutes, dit-elle.
en
-An hour and twenty-five minutes, she said.
eu
Hamarrak eta hogei dira orain.
es
Date prisa, por Dios, si quieres llegar a tiempo a clase.
fr
Cr?nom, tu pourrais essayer d'?tre ? l'heure ? tes cours !
en
The dear knows you might try to be in time for your lectures.
eu
Jainkoaren izenean, ahalegin zaitez klasera ordurako iristen.
es
-Que me llenen la palangana para lavarme.
fr
-Faites de la place pour que je me lave, dit Stephen.
en
-Fill out the place for me to wash, said Stephen.
