Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Dublindarrak, James Joyce / Irene Aldasoro (Alberdania, 1999
)
eu
-Paseatzera joaten nintzen berarekin-esan zuen Grettak-, Galway-en nengoenean.
es
Sal?a con ?l a pasear-dijo ella-, cuando viv?a en Galway.
fr
-J'allais me promener avec lui, dit-elle, lorsque j'?tais ? Galway.
en
'I used to go out walking with him,' she said, 'when I was in Galway.'
eu
Pentsamendu bat pasatu zitzaion Gabrieli burutik.
es
Un pensamiento pas? por el cerebro de Gabriel.
fr
Une pens?e lui traversa l'esprit.
en
A thought flew across Gabriel's mind.
eu
-Horregatik joan nahi al zenuen Galwayra Ivors neska horrekin? -esan zion Gabrielek, hotz.
es
-?Tal vez fuera por eso que quer?as ir a Galway con esa muchacha Ivors? -dijo fr?amente.
fr
-Alors, c'est peut-?tre pourquoi vous vouliez aller ? Galway avec la fille Ivors, dit-il froidement.
en
'Perhaps that was why you wanted to go to Galway with that Ivors girl?' he said coldly.
eu
Grettak begiratu egin zion, eta, harriturik, galdetu zion:
es
Ella le mir? y le pregunt?, sorprendida:
fr
Elle le regarda, surprise :
en
She looked at him and asked in surprise:
eu
-Zertarako?
es
-?Para qu??
fr
-Pour quoi faire ?
en
'What for?'
eu
Gretaren begiradak deseroso sentiarazi zuen Gabriel.
es
Sus ojos hicieron que Gabriel sintiera desaz?n.
fr
Sous son regard Gabriel se sentit g?n?.
en
Her eyes made Gabriel feel awkward.
eu
Bizkarra jaso eta esan zuen:
es
Encogiendo los hombros dijo:
fr
Il haussa les ?paules et dit :
en
He shrugged his shoulders and said:
eu
-Nik zer dakit ba!
es
-?C?mo voy a saberlo yo?
fr
-Que sais-je ?
en
'How do I know?
eu
Mutil hori ikustera edo.
es
Para verlo, ?no?
fr
Pour le voir peut-?tre ?
en
To see him, perhaps.'
eu
Gabrielengandik kendu eta, argi-errainuan aurrera, leiho aldera luzatu zituen Grettak begiak, isilik.
es
Retir? la mirada para recorrer con los ojos el rayo de luz hasta la ventana.
fr
Elle d?tourna la t?te et consid?ra en silence la bande de lumi?re qui allait jusqu'? la fen?tre.
en
She looked away from him along the shaf of light towards the window in silence.
eu
-Hilik da-esan zuen azkenean Grettak-.
es
-El est? muerto-dijo ella al rato-.
fr
-Il est mort, dit-elle enfin.
en
'He is dead,' she said at length.
eu
Hamazazpi urte besterik ez zituela hil zen.
es
Muri? cuando apenas ten?a diecisiete a?os.
fr
Il est mort ? dix-sept ans.
en
'He died when he was only seventeen.
eu
Ez al da ikaragarria horren gazterik hiltzea?
es
?No es terrible morir as? tan joven?
fr
N'est-ce pas affreux de mourir aussi jeune ?
en
 
eu
-Zer zen ba mutila? -galdetu zuen Gabrielek, ironiaz orain ere.
es
-?Qu? era ?l? -pregunt? Gabriel, ir?nico todav?a.
fr
-Qu'est-ce qu'il faisait ? dit Gabriel toujours ironique.
en
Isn't it a terrible thing to die so young as that?' 'What was he?' asked Gabriel, still ironically.
eu
-Gas-fabrikan lan egiten zuen-esan zuen Grettak.
es
-Trabajaba en el gas-dijo ella.
fr
-Il ?tait dans une usine ? gaz, dit-elle.
en
'He was in the gasworks,' she said.
eu
Umiliagarria gertatu zitzaion Gabrieli bere ironiak porrot egitea eta hilen arteko giza irudi hura gogora ekartzea:
es
Gabriel se sinti? humillado por el fracaso de su iron?a y ante la evocaci?n de esta figura de entre los muertos:
fr
Gabriel s'est senti mortifi? par l'inefficacit? de son ironie et par l'?vocation de cette figure d'entre les morts.
en
Gabriel felt humiliated by the failure of his irony and by the evocation of this figure from the dead, a boy in the gasworks.
eu
gas-fabrikan lan egiten zuen mutil bat. Bera beren elkarbizitza sekretuko oroitzapenez beterik, samurtasun eta poz eta desiraz beterik zegoen bitartean, Grettak beste bat zuen buruan, eta beste harekin erkatzen zuen bera, Gabriel.
es
un muchacho que trabajaba en el gas. Mientras ?l hab?a estado lleno de recuerdos de su vida secreta en com?n, lleno de ternura y deseo, ella lo comparaba mentalmente con el otro.
fr
Cependant que Gabriel s'?tait nourri des souvenirs de leur vie intime ? deux, souvenirs pleins de tendresse, de joie, de d?sir, elle le comparait ? un autre.
en
While he had been full of memories of their secret life together, full of tenderness and joy and desire, she had been comparing him in her mind with another.
eu
Bere buruaren kontzientzia hartzeak lotsa gorritan utzi zuen Gabriel bat-batean.
es
Lo asalt? una vergonzante conciencia de s? mismo.
fr
Il fut envahi par une conscience de lui-m?me qui s'accompagnait de honte.
en
A shameful consciousness of his own person assailed him.
eu
Bere burua ikusi zuen:
es
 
fr
 
en
 
eu
giza irudi barregarri bat, izeben mandatari gisara jokatzen zuena, asmo oneko sentimental urduri bat, ezikasien aurrean hitz-harro, eta bere haragizko grina pailazo baten duinak idealizatzen zituena: ispiluan barrundatu zuen tipo tentel errukarria.
es
Se vio como una figura rid?cula, actuando como recadero de sus t?as, un nervioso y bienintencionado sentimental, alardeando de orador con los humildes, idealizando hasta su visible lujuria: el lamentable tipo fatuo que hab?a visto moment?neamente en el espejo.
fr
Il se vit un personnage ridicule, agissant comme un galopin pour ses tantes, un sentimental nerveux, bien intentionn?, tenant des discours ? des gens vulgaires et id?alisant ses app?tits de piti?. Pauvre ?tre pitoyable et b?te, qu'il avait entrevu en passant devant la glace.
en
He saw himself as a ludicrous figure, acting as a pennyboy for his aunts, a nervous, well-meaning sentimentalist, orating to vulgarians and idealising his own clownish lusts, the pitiable fatuous fellow he had caught a glimpse of in the mirror.
eu
Instintiboki, are argiaren parerago itzuli zuen bizkarra, bekokia erretzen zion lotsa Grettak ikus ez ziezaion.
es
Instintivamente dio la espalda a la luz, no fuera que ella pudiera ver la verg?enza que le quemaba el rostro.
fr
Instinctivement il tourna encore plus le dos ? la lumi?re de peur qu'elle ne v?t la rougeur de honte qui lui br?lait le front.
en
Instinctively he turned his back more to the light lest she might see the shame that burned upon his forehead.
eu
Galdeketa hotzaren doinua mantentzen saiatu zen, baina ahots apala eta axolagabea erakutsi zuen, hitz egin zuenean.
es
Trat? de mantener su tono fr?o, de interrogatorio, pero cuando habl? su voz era indiferente y humilde.
fr
Il s'effor?a de conserver ce ton de froide interrogation, mais sa voix, lorsqu'il parla, se fit humble et indiff?rente.
en
He tried to keep up his tone of cold interrogation, but his voice when he spoke was humble and indifferent.
eu
-Suposatzen dut Michael Furey horrekin maitemindurik egongo zinela, Gretta-esan zuen.
es
-Supongo que estar?as enamorada de este Michael Furey, Gretta-dijo.
fr
-Je suppose que vous ?tiez amoureuse de ce Michel Furey, Gretta ?
en
'I suppose you were in love with this Michael Furey, Gretta,' he said.
eu
-Oso ondo pasatzen nuen orduan harekin-esan zuen Grettak.
es
-Me sent?a muy bien con ?l entonces-dijo ella.
fr
-J'?tais au mieux avec lui dans ce temps-l?.
en
'I was great with him at that time,' she said.
eu
Ahots triste eta itzalia zuen Grettak.
es
Su voz sonaba velada y triste.
fr
Sa voix se faisait voil?e et triste.
en
Her voice was veiled and sad.
eu
Gabrielek, konturaturik zein alferra zatekeen orain Gretta beraren helburuetara bideratzen saiatzea, esku bat laztandu eta esan zion, berak ere triste:
es
Gabriel, sintiendo ahora lo vano que ser?a tratar de llevarla m?s lejos de lo que se propuso, acarici? una de sus manos y dijo, ?l tambi?n triste:
fr
Gabriel, comprenant maintenant combien il ?tait vain de la mener au but qu'il s'?tait propos?, lui caressa la main et dit tristement lui aussi :
en
Gabriel, feeling now how vain it would be to try to lead her whither he had purposed, caressed one of her hands and said, also sadly:
eu
-Eta zergatik hil zen hain gazte, Gretta?
es
-?Y de qu? muri? tan joven, Gretta?
fr
-Et de quoi est-il mort si jeune, Gretta ?
en
'And what did he die of so young, Gretta?
eu
Biriketako gaitza, ez?
es
Tuberculoso, supongo.
fr
?tait-ce de phtisie ?
en
Consumption, was it?'
eu
-Uste dut niregatik hil zela-erantzun zuen Grettak.
es
-Creo que muri? por m?-respondi? ella.
fr
-Je crois qu'il est mort pour moi, r?pondit-elle.
en
'I think he died for me,' she answered.
eu
Laborri lauso batek hartu zuen Gabriel hori entzutean. Bazirudien ezen, garaile ateratzea espero zuen une hartan, izaki ukiezin eta mendekari bat zetorkiola kontra egitera, bere mundu lausoan beraren kontrako indarrak bildurik.
es
Un terror vago se apoder? de Gabriel ante su respuesta, como si, en el momento en que confiaba triunfar, alg?n ser impalpable y vengativo se abalanzara sobre ?l, reuniendo las fuerzas de su mundo tenue para ech?rsele encima.
fr
Une terreur vague s'empara de Gabriel ? cette r?ponse comme si, ? l'heure m?me o? il avait esp?r? triompher, quelque ?tre invisible et vindicatif se levait, rassemblant dans son monde non moins vague des forces contre lui.
en
A vague terror seized Gabriel at this answer, as if, at that hour when he had hoped to triumph, some impalpable and vindictive being was coming against him, gathering forces against him in its vague world.
eu
Baina arrazoibidezko ahalegin batez ideia hori uxatu eta Grettaren eskua laztantzen jarraitu zuen.
es
Pero se sacudi? libre con un esfuerzo de su raciocinio y continu? acarici?ndole a ella la mano.
fr
Mais avec un effort de la raison, il se d?fit de cette id?e et continua de lui caresser la main.
en
But he shook himself free of it with an effort of reason and continued to caress her hand.
eu
Ez zion galdera gehiago egin, Grettak berak esango ziola sentitzen baitzuen.
es
No la interrog? m?s porque sent?a que se lo contar?a ella todo por s? misma.
fr
Il cessa de l'interroger, car il sentit que d'elle-m?me elle allait parler.
en
He did not question her again, for he felt that she would tell him of herself.
eu
Esku beroa eta bustia zuen Grettak: ez zion Gabrielen laztanari erantzuten, baina Gabrielek haren eskua laztantzen jarraitzen zuen, udaberri goiz batean bidali zion lehen eskutitza laztandu zuen bezala.
es
Su mano estaba h?meda y c?lida: no respond?a a su caricia, pero ?l continuaba acarici?ndola tal como hab?a acariciado su primera carta aquella ma?ana de primavera.
fr
La main de Gretta, ti?de et moite, ne r?pondait pas ? sa pression, mais il continua n?anmoins ? la caresser, tout ainsi qu'il avait caress? sa premi?re lettre en ce matin de printemps.
en
Her hand was warm and moist: it did not respond to his touch, but he continued to caress it just as he had caressed her first letter to him that spring morning.
eu
-Neguan izan zen-esan zuen Grettak-, neguaren hasieran, amonaren etxetik alde egin eta hona komentura etorri behar nuenean.
es
-Era en invierno-dijo ella-, como al comienzo del invierno en que yo iba a dejar a mi abuela para venir ac? al convento.
fr
-C'?tait en hiver, dit-elle, ? peu pr?s au d?but de l'hiver o? je devais quitter grand-m?re pour rentrer ici, au couvent.
en
'It was in the winter,' she said, 'about the beginning of the winter when I was going to leave my grandmother's and come up here to the convent.
eu
Bera gaixo zegoen orduan bere ostatuan, eta ez zioten irteten uzten; beraren gurasoei ere idatzi zieten Oughterard-era.
es
Y ?l estaba enfermo siempre en su hospedaje de Galway y no lo dejaban salir y ya le hab?an escrito a su gente en Oughterard.
fr
Il ?tait souffrant alors, dans une chambre meubl?e ? Galway ; il ne lui ?tait pas permis de sortir, et sa famille ? Oughterard en fut avis?e.
en
And he was ill at the time in his lodgings in Galway and wouldn't be let out, and his people in Oughterard were written to.
eu
Indargabeturik zegoen, esaten zutenez, edo horrelako zerbait.
es
Estaba deca?do, dec?an, o cosa as?.
fr
Il d?clinait, disait-on, ou quelque chose d'approchant.
en
He was in decline, they said, or something like that.
eu
Ez nuen inoiz garbi jakin.
es
Nunca supe a derechas.
fr
Je n'ai jamais su au juste.
en
I never knew rightly.' She paused for a moment and sighed.
eu
Une batez gelditu eta hasperen egin zuen.
es
Hizo una pausa para suspirar.
fr
Elle s'arr?ta un instant et soupira.
en
'Poor fellow,' she said.
eu
-Gizajoa -esan zuen-.
es
-El pobre -dijo-.
fr
 
en
 
eu
Oso maite ninduen, eta hain zen mutil maitagarria.
es
Me ten?a mucho cari?o y era tan gentil.
fr
-Pauvre gar?on, dit-elle, il m'aimait beaucoup et c'?tait un gar?on si doux.
en
'He was very fond of me and he was such a gentle boy.
eu
Elkarrekin joan ohi ginen, ibiltzera, badakizu, Gabriel, herrietan ohi den bezala.
es
Sal?amos a caminar, t? sabes, Gabriel, como hacen en el campo.
fr
Nous sortions nous promener ensemble, vous savez bien, Gabriel, comme cela se fait ? la campagne.
en
We used to go out together, walking, you know, Gabriel, like the way they do in the country.
eu
Kantua ikasi behar zuen, osasunagatik izan ez balitz.
es
Hubiera estudiado canto de no haber sido por su salud.
fr
Il comptait ?tudier le chant si sa sant? le lui avait permis.
en
He was going to study singing only for his health.
eu
Oso ahots polita zuen Michael Furey gizajoak!
es
Ten?a muy buena voz, el pobre Michael Furey.
fr
Il avait une tr?s belle voix, pauvre Michel Furey.
en
He had a very good voice, poor Michael Furey.'
eu
-Bueno, eta?
es
-Bien, ?y entonces?
fr
-Bien, et alors ?
en
'Well;
eu
-galdetu zuen Gabrielek.
es
-pregunt? Gabriel.
fr
demanda Gabriel.
en
and then?' asked Gabriel.
eu
-Ba Galway-tik alde egin eta komentura joateko eguna iritsi zitzaidanean, askoz okerrago zegoen eta ez zidaten utzi ikusten, eta, beraz, eskutitz bat idatzi nion, Dublina nindoala eta udan itzuliko nintzela esanez, eta orduan hobeto egongo zela espero nuela.
es
-Y entonces, cuando vino la hora de dejar yo Galway y venir ac? para el convento, ?l estaba mucho peor y no me dejaban ni ir a verlo, por lo que le escrib? una carta dici?ndole que me iba a Dubl?n y regresaba en el verano y que esperaba que estuviera mejor para entonces.
fr
-Et alors lorsque arriva le moment o? je devais quitter Galway et venir au couvent, il ?tait bien plus mal et on ne me laissait pas le voir, alors je lui ai ?crit lui disant que j'allais ? Dublin et comptais revenir l'?t? suivant et que j'esp?rais le trouver mieux.
en
'And then when it came to the time for me to leave Galway and come up to the convent he was much worse and I wouldn't be let see him so I wrote him a letter saying I was going up to Dublin and would be back in the summer, and hoping he would be better then.'
eu
Geldialdi bat egin zuen ahotsa menderatzeko, eta jarraitu zuen:
es
Hizo una pausa para controlar su voz y luego sigui?:
fr
Elle se tut un moment pour raffermir sa voix, puis poursuivit :
en
She paused for a moment to get her voice under control, and then went on:
eu
-Eta alde egin aurreko gauean, amonaren etxean, Nuns' Island-en, maletak egiten ari nintzen, eta leihora harkaskarrak jaurtitzen zituztela entzun nuen.
es
-Entonces, la noche antes de irme, yo estaba en la casa de mi abuela en la Isla de las Monjas, haciendo las maletas, cuando o? que tiraban guijarros a la ventana.
fr
-Alors dans la nuit qui pr?c?da mon d?part, j'?tais dans la maison de ma grand-m?re dans l'?le des Nonnes en train de faire mes paquets et j'entendis le bruit du gravier jet? contre les vitres.
en
'Ten the night before I lef, I was in my grandmother's house in Nuns' Island, packing up, and I heard gravel thrown up against the window.
