Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Herioa Venezian, Tomas Mann / Xabier Mendiguren Bereziartu (Ibaizabal, 1992
)
eu
Hotz egiten zuen zingiran, nonbait;
es
En el mar hac?a fresco;
fr
Sur l'eau il avait sans doute fait un peu frais ;
en
The crossing had been chilly perhaps;
eu
Tadzio urre-botoidun marinel-jake urdin-iluna eta zegokion txanoa buruan zekartzan soinean.
es
Tadrio llevaba una casaca de marinero, con botones dorados, y su gorra correspondiente.
fr
Tadzio portait un marin bleu fonc? ? boutons dor?s et le b?ret.
en
Tadzio was wearing a dark blue reefer jacket with gold buttons and a naval cap to match.
eu
Ez eguzkiak eta ez itsas aireak beltzarandu zuten, larrumintzak lehen egunetako marmol-afire horiska bera zeukan. Baina gau horretan ohi baino zurbilago zirudien, freskurarengatik edo lanparen ilargi-argitasunarenatik agian.
es
El sol y el aire marino no hab?an tostado su tez, que conservaba su amarillo marm?reo de siempre, pero en aquel instante parec?a m?s p?lido que de ordinario, quiz?s a consecuencia del fresco, o por el resplandor de los faroles.
fr
pourtant il paraissait aujourd'hui plus p?le que d'habitude, soit par suite de la fra?cheur, soit ? cause de la lumi?re des lampes, blafarde et pareille au clair de lune.
en
The sun and sea air never burned his skin, it was marble-pale as always; but today he seemed paler than usual, either because of the cool weather or in the blanching moonlight of the lamps.
eu
Bekainen marra erregularra oraindik areagotua zeukan eta begietan iluntasun sakonagoa zuen.
es
Sus cejas, arm?nicas, aparec?an delineadas m?s escuetamente, y sus ojos eran muy oscuros.
fr
Ses sourcils sym?triquement dessin?s avaient des ar?tes plus tranch?es, ses yeux ?taient plus sombres.
en
His symmetrical eyebrows stood out more sharply, his eyes seemed much darker.
eu
Esan zitekeena baino ederragoa zen, eta Aschenbachek, atsekabeturik, sentitu zuen hitzak ospatu bakarrik egin dezakeela zentzumenezko edertasuna, ez birsortu.
es
Era aquello de una indecible belleza, y Aschenbach sinti? el dolor, tantas veces experimentado, de que la palabra fuera capaz s?lo de ensalzar la belleza sensible, pero no de reproducirla.
fr
Il ?tait plus beau qu'on ne saurait dire, et Aschenbach sentit une fois de plus une douleur que le langage peut bien c?l?brer la beaut?, mais n'est pas capable de l'exprimer.
en
He was more beautiful than words can express, and Aschenbach felt, as so often already, the painful awareness that language can only praise sensuous beauty, but not reproduce it.
eu
Ez zuen espero han agerkari maitearekin topo egiterik, itxarongabe gertatu baitzen eta ez zion eman baretasun eta duintasunezko aurpegikera taiutzeko astirik.
es
Como no esperaba la amable aparici?n, como le sorprendi? descuidado, no tuvo tiempo de componer tranquila y dignamente la expresi?n de su rostro.
fr
Il ne s'?tait pas attendu ? la ch?re apparition ;
en
He had not been prepared for the beloved encounter, it came unexpectedly, he had not had time to put on an expression of calm and dignity.
eu
Alaitasuna, ustekabea eta miresmena argiro errainutu bide zitzaizkion begirada galduetsiarenarekin gurutzatzean, eta une horretan bertan Tadzio irribarre egin zuen:
es
De esta manera, cuando su mirada tropez? con la del muchacho, debieron de expresarse abiertamente en ella la alegr?a, la sorpresa, la admiraci?n. En aquel instante fue cuando Tadrio le sonri?.
fr
elle venait ? l'improviste et il n'avait pas eu le temps d'affermir sa physionomie, de lui donner calme et dignit?.
en
Joy no doubt, surprise, admiration, were openly displayed on his face when his eyes met those of the returning absentee-and in that instant it happened that Tadzio smiled:
eu
ezpainak poliki-poliki erdi-irekiz egin zion irribarre era esankor, fidatu, seduzitzaile eta benetakoan.
es
Le sonri? expresiva, confiada y acogedoramente, con labios que se abr?an lentamente a la alegr?a.
fr
La joie, la surprise, l'admiration s'y peignirent sans doute ouvertement quand son regard croisa celui dont l'absence l'avait inqui?t?, et ? cette seconde m?me Tadzio sourit, lui sourit ? lui, d'un sourire expressif, familier, charmeur et plein d'abandon, dans lequel ses l?vres lentement s'entrouvrirent.
en
smiled at him, speakingly, familiarly, enchantingly and quite unabashed, with his lips parting slowly as the smile was formed.
eu
Narzisoren irribarrea zen, uraren ispiluaren gainera makurturik, norbere edertasunaren errainura besoak hedatzearen keinua laguntzen duen irribarre luze, sakon eta lilurazkoa zen; bere itzalaren ezpain eztiei musu emateko ahalegin etsituan oso arinki uzkurtzen den irribarre hori; iribarre pertxenta, jakiminezkoa eta tormentatu samarra, birloratua eta birloratzailea.
es
Era la sonrisa de Narciso al inclinarse sobre el agua; aquella sonrisa profunda, encantada, deleitable, que acompa?a a los brazos que se tienden al reflejo de la propia belleza; una sonrisa ligeramente contra?da por el beso imposible de su sombra incitante, curiosa y ligeramente atormentada, transformada y transformadora.
fr
C'?tait le sourire de Narcisse pench? sur le miroir de la source, ce sourire profond, enchant?, prolong?, avec lequel il tend les bras au reflet de sa propre beaut?, sourire nuanc? d'un tr?s l?ger mouvement d'humeur, ? cause de la vanit? de ses efforts pour baiser les s?duisantes l?vres de son image, sourire plein de coquetterie, de curiosit?, de l?g?re souffrance, fascin? et fascinateur.
en
It was the smile of Narcissus as he bows his head over the mirroring water, that profound, fascinated, protracted smile with which he reaches out his arms toward the reflection of his own beauty-a very slightly contorted smile, contorted by the hopelessness of his attempt to kiss the sweet lips of his shadow; a smile that was provocative, curious and imperceptibly troubled, bewitched and bewitching.
eu
Irribarre hau hartu zuenak parte txarreko opari batekin bezala alde egin zuen presaka handik.
es
Aquella sonrisa fue recibida como un obsequio fatal.
fr
Celui qui avait re?u en don ce sourire, l'emporta comme un pr?sent fatal.
en
He who had received this smile carried it quickly away with him like a fateful gift.
eu
Hain zegoen asaldatua, non terraza eta lorategiko argietatik ihes egin behar izan baitzuen, eta pausu bizian atzeko parkearen ilunpea bilatu.
es
Aschenbach se conmovi? tan profundamente, que se vio obligado a huir de la luz de la terraza, del jard?n, y buscar apresuradamente el refugio de la oscuridad de la parte posterior del parque.
fr
Il ?tait si ?mu qu'il fut forc? de fuir la lumi?re de la terrasse et du parterre de l'h?tel et se dirigea pr?cipitamment du c?t? oppos?, vers l'obscurit? du parc.
en
He was so deeply shaken that he was forced to flee the lighted terrace and the front garden and hurry into the darkness of the park at the rear.
eu
Han haserre samur eta estrainioki suminduak egin zizkion:
es
All? fue donde se le escaparon amonestaciones, singularmente indignadas y tiernas al mismo tiempo:
fr
Il laissait ?chapper, dans une singuli?re indignation, de tendres r?primandes :
en
Words struggled from his lips, strangely indignant and tender reproaches:
eu
"Ez duk horrela irribarre egin behar!
es
" ?No debes sonre?r as?!
fr
" Tu ne dois pas sourire ainsi ! Entends-tu ?
en
 
eu
Aizak, inori ez zaiok horrela irribarre egin behar!" Aulki batean amildu zen eta, senetik irtenda usnatu zuen landareen gaueko urrina.
es
?No se debe sonre?r as? a nadie!
fr
Il ne faut pas sourire ainsi ? personne !
en
"You mustn't smile like that!
eu
Gero, aulki-bizkarretik besoak esekirik, behin eta berriz hotzikaraz abaildurik eta inarrosirik, joranaren formula finkoa xuxurlatu zuen,-ezinezkoa orain, zentzugabea, ziztrina, barregarria eta, halere, sakratua, hemen ere beneragarria:
es
" Se arroj? en un banco, y fuera de s?, aspir? el aroma nocturno de las plantas.
fr
" Il se laissa tomber sur un banc, affol?, aspirant le parfum nocturne des plantes. Et pench? en arri?re, les bras pendants, accabl? et secou? de frissons successifs, il soupira la formule immuable du d?sir...
en
One mustn't, do you hear, mustn't smile like that at anyone!" He sank down on one of the seats, deliriously breathing the nocturnal fragrance of the flowers and trees.
eu
"Maite haut!".
es
 
fr
" Je t'aime !
en
 
eu
 
es
V
fr
"
en
5
eu
-V -
es
Durante la cuarta semana en Venecia, As-chenbach hizo algunas observaciones desagradables relacionadas con el mundo exterior.
fr
Pendant la quatri?me semaine de son s?jour au Lido, Gustav d'Aschenbach fit sur ce qui l'entourait quelques remarques inqui?tantes.
en
During the fourth week of his stay at the Lido Gustav von Aschenbach began to notice certain uncanny developments in the outside world.
eu
Lidon zegoenetik laugarren astean, Gustav von Aschenbachek berehalako bere ingurunean zenbait ohar kezkagarri egin zituen. Lehenik, urtaroak egin ahala hotelaren bezeriak gehitu beharrean murriztera areago jotzen zuela iritzi Zion eta, batez ere, hizkuntza alemaniarra urrituz eta mututuz zihoala bere aldamenean, halako moldez, non bai jantokian eta bai hondartzan, soinu arrotzak bakarrik belarrietaratzen baitzitzaizkion.
es
Primeramente le pareci? notar que, a medida que avanzaba la estaci?n, la concurrencia parec?a m?s bien disminuir que aumentar en el hotel. Advirti? especialmente que el alem?n iba escaseando, hasta el punto de que lleg? un momento en que en la mesa y en la playa su o?do percib?a s?lo sonidos extra?os.
fr
En premier lieu, il lui sembla qu'? mesure que la pleine saison approchait, la fr?quentation de son h?tel diminuait plut?t que d'augmenter, et en particulier que le flot d'allemand jusqu'ici parl? autour de lui baissait, si bien qu'? table et sur la plage il finissait par ne plus entendre que des langues ?trang?res.
en
In the first place it struck him that as the height of the season approached, the number of guests at his hotel was diminishing rather than increasing, and in particular that the German language seemed to be dying away into silence all round him, so that in the end only foreign sounds fell on his ear at table and on the beach.
eu
Gero, egun batean ilemoztailearekin berriketan ari zela, zeina orain maiz bisitatzen baitzuen, hitz txundigarri bat harrapatu zuen airean.
es
Un d?a, en la peluquer?a adonde iba a menudo, atrap? una frase que le dej? preocupado.
fr
Puis, un jour, il saisit au passage, dans une conversation chez le coiffeur dont il ?tait devenu un client assidu, un mot qui l'intrigua.
en
Then one day the hotel barber, whom he visited frequently now, let slip in conversation a remark that aroused his suspicions.
eu
Gizona familia alemaniar batez ari zitzaion hitz egiten, zeinak egonaldi labur baten ondoren alde egin baitzuen, eta berritsu eta zilibokari gehitu zuen:
es
El peluquero habl? de una familia alemana que se hab?a ido, tras corta permanencia, y a?adi?, en tono ligero e insinuante:
fr
Cet homme avait fait mention d'une famille allemande qui venait de repartir apr?s un s?jour de courte dur?e et, continuant de bavarder, il ajouta avec une intention de flatterie :
en
The man had mentioned a German family who had just left after only a brief stay, and in his chattering, flattering manner he added:
eu
-Baina zu gelditu egiten zara, jauna;
es
"Usted se quedar?, caballero;
fr
" Vous, monsieur, vous restez ;
en
"But you are staying on, signore;
eu
gaitzak ez dizu beldurrik ematen.
es
usted no tiene miedo al mal."
fr
vous n'avez pas peur du mal.
en
you are not afraid of the sickness."
eu
Aschenbachek begiratu eta errepikatu zuen:
es
Aschenbach le mir? replicando:
fr
" r?p?ta Aschenbach en le regardant.
en
Aschenbach looked at him.
eu
-Gaitzak? Hitzontzia mututu egin zen, lanpetu-itxurak egin eta ez-entzun egin zion galderari.
es
"?Qu? quiere usted decir con eso?" El hablador enmudeci? fingiendo distracci?n y pas? por alto la pregunta.
fr
Le bavard se tut, faisant l'affair?, comme s'il n'avait pas entendu la question.
en
"The sickness?" he repeated. The fellow stopped his talk, pretended to be busy, had not heard the question.
eu
Baina gero eta hisitukiago egiten ziotela ikusirik, ez zeukala ezeren berririk aitortu eta erretolika ahalketuz hizketa saihesten ahalegindu zen.
es
Luego, cuando Aschenbach insisti? m?s decididamente, declar? que no sab?a nada, y, evidentemente desconcertado, procur? desviar la conversaci?n.
fr
Et quand elle fut renouvel?e avec insistance, il expliqua qu'il n'avait connaissance de rien et chercha, avec un grand flux de paroles, ? d?tourner la conversation.
en
And when it was put to him again more sharply, he declared that he knew nothing and tried with embarrassed loquacity to change the subject.
eu
Hau eguerdian gertatu zen.
es
Eso suced?a hacia el mediod?a.
fr
Cela se passait ? midi.
en
That was at midday.
eu
Arratsaldean, itsaso barea eta eguzki kiskalgarriaren pean, Aschenbach Veneziara joan zen:
es
Despu?s, de comer, Aschenbach se fue por mar a Venecia, a pesar de la calma y del calor, acosado por la man?a de perseguir a los hermanos polacos, a quienes hab?a visto tomar el camino del embarcadero con su institutriz.
fr
Dans l'apr?s-midi, Aschenbach se rendit en bateau ? Venise, par un temps calme et un soleil accablant ; il ?tait pouss? par la manie de suivre les enfants polonais qu'il avait vus prendre avec leur surveillante le chemin du ponton.
en
In the afternoon, with the sea dead calm and the sun burning, Aschenbach crossed to Venice, for he was now driven by a mad compulsion to follow the Polish boy and his sisters, having seen them set off toward the pier with their companion.
eu
zeren maniak neba-arreba poloniarrei jarraitzera bultzatzen baitzuen, zeinak untzirategirako bideari lotzen ikusi baitzituen institutriza lagun zutela.
es
No encontr? a su ?dolo en San Marcos. Pero, estando sentado a una de las.
fr
Il ne trouva pas son idole ? Saint-Marc.
en
He did not find his idol at San Marco.
eu
Ez zuen bere idoloa San Marcosen aurkitu. Baina te-garaian, plazaren alderdi itzaltsuan burdinazko mahaitxo biribil batean eserita, airean supituki usain berezi bat hartu zuen zenbait egun lehenago hauteman uste izandakoa, baina gehiegi konturatu gabe ordea:
es
mesitas instaladas en la parte sombreada de la playa, ante su taza de t?, advirti? de pronto en el aire un aroma peculiar. Le pareci? que aquel aroma ven?a envolvi?ndolo todos los d?as, sin ?l haberse dado cuenta;
fr
Mais tandis qu'il prenait le th?, assis ? sa petite table ronde du c?t? ombrag? de la place, il flaira subitement dans l'air un ar?me particulier, qu'il lui semblait maintenant avoir d?j? vaguement senti depuis quelques jours sans en prendre conscience, une odeur pharmaceutique douce?tre, ?voquant la mis?re, les plaies et une hygi?ne suspecte.
en
But at tea, sitting at his round wrought-iron table on the shady side of the Piazza, he suddenly scented in the air a peculiar aroma, one which it now seemed to him he had been noticing for days without really being conscious of it-a sweetish, medicinal smell that suggested squalor and wounds and suspect cleanliness.
eu
usain gozo botikazkoa, miseria, zauriak eta higiene badaezpadakoa iradokitzen zituena. Arretaz aztertu eta ezagutu egin zuen;
es
un olor dulz?n, oficial, que hac?a pensar en plagas y pestes y en una sospechosa limpieza. Lo examin? y reconoci? poni?ndose pensativo;
fr
Il l'analysa et le reconnut ; tout pensif, il acheva son go?ter et quitta la place par le c?t? oppos? au temple.
en
He scrutinized it, pondered and identified it, finished his tea and left the Piazza at the far end opposite the basilica.
eu
gero bere tea amaitu eta alde egin zuen plazatik tenploaz bestaldeko alderditik.
es
y, terminando su colaci?n, abandon? la plaza por el lado frontal del templo.
fr
 
en
 
eu
Usaina areagotu egin zen mehargunea.
es
Al penetrar en las calles estrechas, el olor se hizo a?n m?s agudo.
fr
Dans la ruelle ?troite l'odeur s'accentuait.
en
In the narrow streets the smell was stronger.
eu
Kantoietan kartel inprimatuak tinkaturik zeuden, non biztanleriari aitakiro oharrarazten zitzaion, urtearen aldi hartan maiz izaten ziren urdail-desarau batzuengatik ez zezala ostra eta moluskurik jan, eta kanaleko urarekin ere erne ibiltzeko.
es
En las esquinas se ve?an pegados bandos de alarma, en los cuales se advert?a a la poblaci?n que deb?a privarse de ostras y mariscos, as? como del agua de canales, a consecuencia de ciertos desarreglos g?stricos que el calor hac?a muy frecuentes.
fr
Aux coins des rues ?taient coll?es des affiches imprim?es, o? les autorit?s engageaient paternellement la population ? s'abstenir, en raison de certaines affections du syst?me gastrique, toujours fr?quentes par ces temps de chaleur, de consommer des hu?tres et des moules, et ? se m?fier de l'eau des canaux.
en
At corners, printed notices had been pasted up in which the civic authorities, with fatherly concern, gave warning to the local population that since certain ailments of the gastric system were normal in this weather, they should refrain from eating oysters and mussels and indeed from using water from the canals.
eu
Nabaria zen bandoaren tonu disimulatzailea.
es
El car?cter de tales admoniciones era patente.
fr
La v?rit? ?tait un peu fard?e dans l'avis officiel ; c'?tait ?vident.
en
The euphemistic character of the announcement was obvious.
eu
Zubi eta plazetan taldean ageri ziren isilik zeinen ondotik, eta kanpotarra haien albotik igarotzen zen, usmakor eta pentsalari.
es
En los puentes y plazas hab?a silenciosos grupos de gente del pueblo mientras el forastero se paraba junto a ellos inquisitivo y caviloso.
fr
Des groupes silencieux ?taient rassembl?s sur les ponts et les places, et l'?tranger se m?lait ? eux, qu?tant et songeur.
en
Groups of people were standing about silently on bridges or in squares, and the stranger stood among them, brooding and scenting the truth.
eu
Merkatari bat bere dendako atera arrimaturik ikustean, koralezko lepoko eta sasi-amatistazko apaingailuen artean, informazioa eskatu Zion parte txarreko usain hartaz.
es
Al pasar junto a una tienda donde se vend?an collares de coral y alhajas de amatistas falsas, Aschenbach pidi? explicaciones al due?o, que se encontraba de pie en la puerta, acerca del fatal olor.
fr
Il s'adressa ? un boutiquier appuy? au chambranle de la porte, ? l'entr?e de son magasin, entre des chapelets de corail et des parures de fausse am?thyste, et demanda des ?claircissements sur la f?cheuse odeur.
en
He found a shopkeeper leaning against his vaulted doorway, surrounded by coral necklaces and trinkets made of imitation amethyst, and asked him about the unpleasant smell.
eu
Gizonak begi serioez begiratu eta, laster batean adorea berreskuraturik, keinuka erantzun zion:
es
El hombre le mir? seriamente y adopt? inmediatamente un tono de forzada alegr?a.
fr
L'homme le toisa d'un ?il morne, et se remettant prestement :
en
The man looked him over with heavy eyes, and hastily gathered his wits.
eu
-Prebentzio-neurri bat, jauna; polizi xedapen guztiz laudagarria.
es
" ?Es simplemente una medida de previsi?n! ", respondi? accionando con viveza.
fr
" Mesure pr?ventive, monsieur ! r?pondit-il avec une mimique anim?e.
en
"A precautionary measure, signore," he answered, gesticulating.
eu
Egutaro hau zanpatzailea da eta sciroccoak ez dio mesederik egiten osasunari.
es
"Una disposici?n de la Polic?a, que debemos aplaudir. El calor aprieta;
fr
-Une d?cision de la police, qu'on ne peut qu'approuver.
en
"The police have laid down regulations, and quite right too, it must be said.
eu
Hitz batean, ulertzen didazu...
es
el siroco no es bueno para la salud.
fr
Cette temp?rature lourde, ce sirocco ne sont pas propices ? la sant?.
en
This weather is oppressive, the sirocco is not very wholesome.
eu
agian arreta gehiegizko bat...
es
En una palabra, ya comprende usted..., una medida acaso exagerada."
fr
Bref, vous comprenez, pr?caution peut-?tre exag?r?e...
en
In short, the signore will understand-an exaggerated precaution no doubt..."
eu
Aschenbachek eskerrak eman eta bideari jarraitu zitzaion.
es
Aschenbach dio las gracias y sigui?.
fr
" Aschenbach le remercia et continua son chemin.
en
Aschenbach thanked him and walked on.
eu
Lidora itzuli zuen vaporettoan ere usnatu zuen desinfektakari-usaina.
es
Tambi?n en el vapor que le llev? a Lido la ?ltima vez percibi? el olor del desinfectante.
fr
Sur le vapeur qui le ramena au Lido, il sentit encore la m?me odeur d'antiseptique.
en
Even on the vaporetto taking him back to the Lido he now noticed the smell of the bactericide.
eu
Hotelera iristean, sarrerako mahaitxora jo zuen berehalakoan, egunkariak uzten zituzten tokira, eta luzaroan aritu zen orriak iraultzen.
es
-Ya de regreso en el hotel, se dirigi? en seguida a la mesita de los peri?dicos, que hab?a en el vest?bulo, y les pas? revista.
fr
Revenu ? l'h?tel, il se rendit aussit?t dans le hall ? la table des journaux et fit des recherches dans les feuilles.
en
Back at the hotel, he went at once to the table in the hall where the newspapers were kept, and carried out some research.
eu
Ez zuen atzerrikoetan ezer aurkitu.
es
En los extranjeros no encontr? nada.
fr
Dans celles de l'?tranger, il ne trouva rien.
en
In the foreign papers he found nothing.
eu
Herrialdekoek zurrumurruak zekartzaten, zifra aldakorrak eskaini eta gezurtapen ofizialak argitaratzen zituzten, eta beraien egiazkotasuna, halere, auzitan jarriz.
es
Los diarios, locales conten?an rumores, aduc?an cifras poco claras, reproduc?an negativas oficiales y dudaban de su exactitud.
fr
Les journaux du pays enregistraient des bruits, mentionnaient des chiffres incertains et reproduisaient des d?mentis officiels, dont ils contestaient la sinc?rit?.
en
Those in his own language mentioned rumors, quoted contradictory statistics, reported official denials and questioned their veracity.
