Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
Hori aukeratu behar al dut derrigor, aukera gehiago izanik?
es
?Debo escoger eso teniendo otra posibilidad?
fr
 
en
 
eu
-Uste dut ez dituzula emakumeak maite...
es
-Mi opini?n es que no amas a las mujeres...
fr
Devrais-je choisir cela si j'avais le choix ?
en
Should I choose that if I have choice?"
eu
zerbaitek eragozten dizula...
es
que algo impide...
fr
-Je crois que vous n'aimez pas les dames...
en
"I think you do not love ladies-something prevents-"
eu
-Banekien hori esango zenuela.
es
-Sab?a que dir?as eso.
fr
Quelque chose vous emp?che...
en
"I knew you would.
eu
Berriketa honek gehiegi iraun du.
es
Estoy harto de palabras.
fr
J'ai gaspill? mes paroles.
en
I've been wasteful of words.
eu
Zurrumurru bat zabaldu behar duzu, ni...
es
Har?s circular el rumor de que yo...
fr
 
en
 
eu
ez naizela gizon bat, orain arte gizonen ahulezia eta zalantza handiena gainditu izan dudalako.
es
no soy un hombre, porque hasta ahora me he sobrepuesto a la mayor debilidad y perplejidad de los hombres.
fr
Vous allez r?p?ter que je ne suis pas... un homme...
en
You will whisper that I am-not a man-because I have so far overcome man's chief weakness and perplexity."
eu
-Erreginaren sorginkeriak oso indartsua behar du.
es
-Pienso que el encantamiento de la reina ha de ser muy fuerte.
fr
-Je crois que le sortil?ge de la reine doit ?tre tr?s fort.
en
"I think the queen's enchantment must be very strong.
eu
Denek hori diote, eta orain ikus dezaket egia dela... -Eta begi kilikariak itzali egin zitzaizkion, eta neskato bati goxoki bat kentzen diotenean betondoa zimurtu, eta ezpainekin egiten duen keinu garratz bera zuen ahoan.
es
Todas dec?an que lo era, y ahora puedo comprobarlo... -Y sus ojos invitantes se apagaron y su boca luci? amarga como los labios abultados de una ni?a a quien le roban un dulce.
fr
Tout le monde le disait, et ? pr?sent je vois qu'il est... La promesse disparut de ses yeux et ses l?vres devinrent boudeuses comme celles d'une petite fille priv?e d'une friandise.
en
Everyone said it was, and now I see it is-" And the promise went out of her eyes and her mouth grew bitter like the down-pouting lips of a little girl robbed of her sweet.
eu
-Agur-esan zuen zaldunak-.
es
-Adi?s-dijo el caballero-.
fr
-Adieu, dit-il.
en
"Farewell," he said.
eu
Eta egiozu zeure buruari honako galdera hau:
es
Y form?late esta pregunta cuando yo me vaya:
fr
Et r?fl?chissez ? ceci quand je serai parti :
en
"And ask this question when I am gone.
eu
ez baditut emakumeak maite, zergatik eskaintzen diet nire bizitza?
es
si no amo a las mujeres, ?por qu? les consagro mi vida?
fr
Si je n'aimais pas les dames, pourquoi passerais-je ma vie ? les servir ?
en
If I do not love ladies, why do I serve up my life to them?"
eu
-Sorginkeria.
es
-Encantamiento.
fr
-Au revoir. Il rattrapa son palefroi et l'attacha ? un arbre pour elle.
en
"Goodbye," he said, and rode on and caught her palfrey and tethered it to a tree for her.
eu
-Agur-esan zuen, eta bidean jarri aurretik dontzeilaren zaldi arina atzeman, eta zuhaitz batean lotu zuen.
es
-Adi?s-dijo ?l, y al cabalgar alcanz? el palafr?n y lo sujet? a un ?rbol.
fr
Puis, changeant d'id?e, il d?tacha les r?nes et le lui ramena.
en
But in a moment he untied the reins and led the horse back to her.
eu
Pixka bat geroago, ordea, uhalak askatu eta dontzeilari ekarri zion zaldia.
es
Pero al cabo desat? las riendas y le trajo el caballo a la doncella.
fr
Elle ne le regarda pas.
en
She did not look at him.
eu
-Eskerrik asko-esan zion dontzeilak begiratu gabe.
es
-Gracias-dijo ella sin mirarlo.
fr
-Merci, dit-elle.
en
"Thank you," she said.
eu
-Beste zerbitzuren bat egin diezazuket?
es
-?Hay alg?n otro servicio que pueda prestarte?
fr
-Y a-t-il un autre service que je puisse vous rendre ?
en
"Is there any other service I may offer you?"
eu
Dontzeilak lurrera begiratu zuen.
es
Ella fij? los ojos en el suelo.
fr
Elle consid?ra le sol.
en
She looked at the ground.
eu
-Ez zait bat ere bururatzen, jauna.
es
-No se me ocurre ninguno, se?or.
fr
-Aucun de ceux auxquels je pense, messire.
en
"None that I think of, sir."
eu
-Ongi...
es
-Bien...
fr
- Bien... alors...
en
 
eu
orduan, agur! Zaldia jirarazi, eta trostan alde egin zuen, eta dontzeilak urruntzen ikusi zuenean tristura sentitu zuen beragatik.
es
entonces ?adi?s! Hizo virar a su caballo y se alej? al trote, y la doncella lo vio irse y sinti? tristeza por ?l.
fr
Alors adieu ! Faisant volter son cheval, il se mit au trot, et la demoiselle le vit s'?loigner et fut chagrin?e pour lui.
en
"Then-well-then farewell!" He turned his horse and put it to trot, and the damsel watched him go and she was troubled for him.
eu
Orain Lancelot bakarrik zihoan baso heze eta beltzetan barrena. Glebako morroi iheslariak zuhaitzen zuloetan eta haitzulo meharretan ezkutatzen ziren, baina bera hurbiltzen zenean, itzalak bezala desagertzen ziren eta ez zieten bere deiei erantzuten.
es
Ahora Lanzarote cabalgaba a solas a trav?s de h?medas y negras florestas donde siervos de la gleba fugitivos se ocultaban en ?rboles huecos y angostas cavernas, pero cuando ?l se aproximaba se disipaban como sombras y no respond?an a sus llamados.
fr
? pr?sent, Lancelot chevauchait seul ? travers d'humides for?ts noires o? des serfs ?chapp?s se cachaient dans des arbres creux et des grottes, mais ils s'?vanouissaient comme des ombres ? son approche et ne r?pondaient pas ? ses appels.
en
Now Lancelot rode alone through forests damp and black where escaped slaves of the soil hid themselves in hollow trees and shallow caves, but these faded like shadows at his approach and did not respond to his calls.
eu
Gero eskualde zingiratsu bat zeharkatu zuen, zaldiaren alturako ihitzez beterik zegoena, eta harea mugikor traidorez jositako ur-hedadurez, non ahate eta basoko zisne-kolonia osoak bizi baitziren bakean, zalduna hurbiltzen ikusten zutenean dantza zalapartatsuak eginez hegaldatzen zirenak.
es
Luego atraves? una comarca pantanosa poblada de juncales altos como su montura y de extensiones de agua sembradas de traicioneras arenas movedizas donde colonias de patos y cisnes silvestres viv?an pac?ficamente, elev?ndose en danzas atronadoras al verlo acercarse.
fr
Puis il traversa une contr?e mar?cageuse, o? les roseaux ?taient aussi hauts que son cheval et l'eau dangereuse ? cause des sables mouvants o? d'immenses colonies de canards et de cygnes sauvages vivaient en paix, s'?levant avec des danses de tonnerre ? son approche.
en
Then he crossed a fenny land where the reeds grew as tall as his horse and open water dangerous with quicksand where great colonies of ducks and wild swans lived in peace and rose into the air in thundering dances at his approach.
eu
Uretan teilatu konikoak zituzten ihizko txabola zirkularrak begiztatu zituen, bakoitza bere uhartetxoan, bakoitzak bere txalupa zuela.
es
En el agua vio chozas de juncos circulares con techos c?nicos, cada una en su peque?a isla, cada una con su piragua.
fr
Loin sur l'eau, il vit de rondes huttes de roseau au toit conique, chacune construite sur un ?lot et disposant chacune d'un cano? creus? dans un tronc d'arbre.
en
Far out in the water he saw round reed huts with conical roofs, each on its little island, each with its dugout boat.
eu
Lancelotek txaboletarantz agur egin zuenean, gizon baxu eta beltzaran batzuek erretako buztinez egindako jaurtigaiak jaurtiki zizkioten habailez, hain indar handiz non ezkutua mailatu, eta zaldia zauritu baitzioten.
es
Cuando Lanzarote salud? hacia las chozas, hombres bajos y oscuros le arrojaron proyectiles de barro cocido con sus hondas, con tal fuerza que le abollaron el escudo y le hirieron el caballo.
fr
Quand Lancelot se fit conna?tre, des petits hommes au teint sombre arm?s de frondes firent pleuvoir sur lui une telle pluie de projectiles-des balles d'argile cuite-que son ?cu fut caboss? et son cheval estropi?.
en
When Lancelot hailed the huts, short dark men with slings rained baked clay bullets on him with such force that his shield was dented and his horse lamed.
eu
Eskualde malkartsua eta basatia zen, eta beste gizonekiko izuak gizonak ankerkeriara bultzatzen zituen.
es
Era una comarca agreste y salvaje, donde el miedo a otros hombres inspiraba a los hombres la ferocidad.
fr
C'?tait une contr?e sauvage et hostile o? les hommes ?taient devenus f?roces par crainte des hommes.
en
It was a wild, unfriendly land where men were lessoned to ferocity by fear of men.
eu
Ihietatik argi misteriotsua zabaltzen zuten irudikeria hutsalak eta argi-txakur dardaratiak baino izugarriagoak zitzaizkien beren espezie bereko arrotzak, lur errukarri horretan gizakiek ezagutzen zuten jabego bakarra beste gizakiak baitziren.
es
Los insustanciales espejismos y los inquietos fuegos fatuos que irradiaban su enigm?tica luz desde los juncos eran menos terribles que los forasteros de su propia especie, pues en esta tierra miserable la ?nica propiedad que conoc?an los seres humanos eran otros seres humanos.
fr
Mirages et feux follets, toutes les lumi?res f?es du marais, ?taient pour les habitants de cette terre pauvre, qui ne connaissaient d'autre forme de propri?t? que le servage, moins terribles que les ?trangers de leur propre esp?ce.
en
The unsubstantial fata morgana and the restless ignis fatuus, rolling fairy lights of the fen, were less terrible than strangers of their own kind, for in this impoverished land the only property men knew was other men.
eu
Mesfidantzaren amorru hotzak haize izoztu batek bezala menderatzen zituen, eta zaldunak lur altuago batera jotzea erabaki zuen.
es
El furor de la suspicacia los pose?a como un viento helado, y el caballero decidi? encaminarse hacia un terreno m?s alto.
fr
Sentant, comme la coupure d'un vent glacial, un frisson de m?fiante rage, le chevalier tourna bride et se dirigea vers des terres plus hautes.
en
The chill of suspicious rage cut like an icy wind, so that the knight turned inland to higher ground.
eu
Erdi-hondatutako gaztelu batean bi erraldoi hil, presoak askatu, eta Guinevere erreginagana bidali zituen. Gero egun asko eman zituen abentura bila zaldian, baina bere etorreraren berria aurretik zihoakionez, ibaietako ibietan eta haizpitarte meharretan zelatan egoten ziren zaldun maltzur eta koldarrak uxatzen zituen, eta beren gehiegikerien eszenatokitik ihes egiten zuten Lancelot urruntzen zen arte, inor ez baitzen ausartzen berarekin lehiatzera.
es
En un castillo semiderruido mat? a dos gigantes y liber? a sus cautivos y los envi? a la reina Ginebra, y luego cabalg? muchos d?as en busca de aventuras, pero el anuncio de su llegada lo preced?a ahuyentando a los caballeros viles y cobardes que sol?an apostarse frente a los r?os y los desfiladeros, quienes abandonaban el escenario de sus desmanes para ocultarse hasta que pasara Lanzarote, pues nadie se atrev?a a romper lanzas con ?l.
fr
Dans un ch?teau ? demi en ruine, il tua deux g?ants, lib?ra leurs prisonniers et les envoya ? la reine Guinevere. Puis, pendant des jours, il chercha l'aventure, mais la rumeur de sa venue le pr?c?dait, si bien que les l?ches et les f?lons qui d'ordinaire ?taient post?s aux gu?s ou aux ?troits passages quittaient les lieux de leurs rapines et se cachaient jusqu'? ce que Lancelot f?t pass?.
en
In a semi-ruinous castle he killed two giants and released their prisoners and sent them to Queen Guinevere, and then for many days he sought adventure, but word of his coming traveled ahead of him, so that recreant and evil knights who usually were posted at river fords and narrow passages deserted their plunder spots and hid themselves until Lancelot had passed, for no one dared break a spear with him, so that his very greatness made him lonely and uncared for.
eu
Bere berezko handitasunak bihurtzen zuen bakarti eta babesgabe.
es
Su propia grandeza lo libraba a la soledad y al desamparo.
fr
Personne n'osait rompre une lance avec lui, et sa grandeur m?me le rendait solitaire et d?laiss?.
en
He slept in shelters deserted by their owners and fed on what scraps and berries and husks he could find along the way.
eu
Jabeek abandonaturiko estalpeetan lo egiten zuen eta bidean aurkitzen zituen ogi-kozkorrez eta basafruituez elikatzen zen.
es
Dorm?a en cobertizos abandonados por sus propietarios y se alimentaba de los mendrugos, bayas y hollejos que encontraba por el camino.
fr
? pr?sent le conte revient ? sire Gaheris qui p?n?tra dans le manoir de sire Tarquin occis par Lancelot.
en
Now turn we back to yonge Syr Gaherys who rode into the manor of Syr Tarquin slayne by Lancelot.
eu
Itzul gaitezen orain Sir Gaheris gaztearengana, zeina Tarquinen etxean sartu baitzen, Lancelotek hildako zaldunarenean.
es
Volvamos ahora junto al joven Sir Gaheris, quien entr? a la morada de Tarquino, el caballero muerto por Lanzarote.
fr
L?, il trouva un portier qui gardait maintes clefs.
en
And there he found a yoman porter kepyng many keyes.
eu
Eta han aurkitu zuen atezain zegoen morroi bat, giltza ugari zituena.
es
Y all? encontr? un servidor que oficiaba de portero y ten?a muchas llaves.
fr
Alors sire Gaheris jeta le portier sur le sol et s'empara des clefs.
en
Than sir Gaherys threw the porter unto the grounde and toke the keyes frome hym;
eu
Orduan Sir Gaherisek atezaina lurrera bota, eta giltzak kendu zizkion, eta presondegiko atea berehala ireki ondoren preso guztiei askatasuna eman zien, eta elkarri lokailuak laxatu zizkioten.
es
Entonces Sir Gaheris derrib? al portero y le arrebat? las llaves; y apresur?se a abrir la puerta de la prisi?n, dando libertad a todos los cautivos, quienes unos a otros se aflojaron las ligaduras.
fr
En h?te il ouvrit la porte de la ge?le et lib?ra les prisonniers et chaque homme alors d?barrassa son voisin de ses cha?nes.
en
and hastely he opynde the person dore, and there he lette all the presoners oute, and every man lowsed other of their bondys.
eu
Gaherisek Mahai Borobileko lagun eta zaldun asko aurkitu zituen han.
es
All? Gaheris encontr? a muchos amigos y caballeros de la Tabla Redonda.
fr
Gaheris trouva beaucoup d'amis et de chevaliers de la Table ronde.
en
Gaheris discovered many friends there and knights of the Round Table.
eu
Kontatu zien Lancelotek Tarquin hil zuela beraiei askatasuna emateko, eta Arthur erregearen gortean itxaroteko agintzen ziela.
es
Les cont? que Lanzarote hab?a dado muerte a Tarquino para rescatarlos, y que les ordenaba aguardarlo en la corte del rey Arturo.
fr
Il leur raconta comment Lancelot avait tu? Tarquin pour les lib?rer, et dit qu'il leur ordonnait de l'attendre ? la cour du roi Arthur.
en
He told them how Sir Lancelot had killed Tarquin and rescued them and ordered them to await him at King Arthur's court.
eu
Zaldiak zalditegian aurkitu zituzten, eta arma-gelan nork bere armadura bilatu zuen, eta gero oreinkia bapo geratu arte jan zuten Tarquinen sukaldean.
es
Hallaron sus monturas en los establos, y en la sala de armas cada uno busc? su armadura, y luego se hartaron de venado en la cocina de Tarquino.
fr
Ils trouv?rent leurs chevaux ? l'?curie, leurs armes dans l'armurerie, et firent un festin de venaison dans la cuisine de Tarquin.
en
In the stables they found their horses, while in the armory every man sorted out his own armor, and then they feasted on venison in Tarquin's kitchen.
eu
Sir Lyonelek, sir Ector Marysekoak eta Sir Kay seneskalak, ordea, Lanceloten bila joatea erabaki zuten, haren abenturetan laguntzeko asmoz, eta jan eta atseden hartu bezain pronto haren bila abiatu ziren, eta leku guztietan galdetzen zuten ea non aurki zezaketen.
es
Pero Sir Lyonel y Sir Ector de Marys y Sir Kay el Senescal decidieron cabalgar en pos de Lanzarote para secundarlo en sus aventuras, y en cuanto comieron y descansaron partieron en su busca, preguntando en todas partes d?nde pod?an encontrarlo.
fr
Mais Lionel, Hector des Mares et Kay le s?n?chal d?cid?rent de rejoindre Lancelot dans sa qu?te et, apr?s avoir mang? et pris du repos, ils partirent, chacun s'enqu?rant de Lancelot en chemin.
en
But Sir Lyonel and Sir Ector de Marys and Sir Kay the Seneschal determined to ride after Sir Lancelot to join him on his quest, and when they had eaten and rested they set out, inquiring about him as they went.
eu
Itzul gaitezen orain Lancelotengana, eta ikusiko dugu azkenean gaztelu atsegin batera iritsi zela eta han dama zahar batek ongi etorria egin ziola.
es
Volvamos ahora junto a Lanzarote, quien finalmente lleg? a un grato castillo donde encontr? a una anciana que le dio la bienvenida y le sirvi? carne asada, una tarta, y un pastel de cerdo reluciente de especias.
fr
? pr?sent, le conte reparle de Lancelot, qui parvint enfin ? une gentilhommi?re o? une vieille ch?telaine l'accueillit avec plaisir. Elle le nourrit de viande r?tie, de boudin noir et de p?t? de porc gras luisant d'?pices.
en
Now return we to Sir Lancelot, who came at last to a pleasant courtelage, and there he found an old gentlewoman who made him welcome. She gave him roasted meat and blood pudding and fat pork pasty gleaming with spices.
eu
Haragi errea, odolkia eta espeziez distiratzen zuen txerriki-pastela eskaini zizkion.
es
La vieja castellana recordaba la corte del rey Uther, en tiempos en que ella era joven y hermosa.
fr
Elle se souvenait de la cour du roi Uther, au temps o? elle ?tait jeune et belle.
en
The ancient chatelaine remembered King Uther's court when she had been young and fair.
eu
Gazteluandre zaharrak gogoan zuen Uther erregearen gortea, bera gaztea eta ederra zen garaietakoa.
es
Le trajo vino a Lanzarote y le rog? que le dijera c?mo era la corte de Arturo, qu? admiraban y qu? vest?an las damas, c?mo era la reina y qu? dec?a, y hubiese escuchado al caballero toda la noche si ?l no le hubiera suplicado permiso para retirarse a dormir.
fr
Offrant du vin ? Lancelot, elle le pria de lui raconter comment ?tait la cour d'Arthur, quelles dames ?taient admir?es, quelle mode elles suivaient, comment ?tait la reine et quelle conversation elle tenait. Elle aurait ?cout? le chevalier parler jusqu'? l'aube, mais il la pria de le laisser se reposer.
en
She brought wine to Lancelot and begged him to tell her how it was at Arthur's court, what ladies were admired and what they wore, and how the queen looked and what she said, and she would have kept the knight talking until dawn but he begged to rest.
eu
Ardoa ekarri zion Lanceloti eta erregutu zion kontatzeko nolakoa zen Arthurren gortea, nor miresten zuten eta zer janzten zuten damek, nolakoa zen erregina eta zer zioen, eta zaldunari entzuten gau osoa pasatuko zukeen, hark ez balio lotara erretiratzeko baimena eskatu.
es
Finalmente lo dej? ir a un acogedor aposento ubicado en la muralla que estaba encima de las puertas del castillo.
fr
Elle le laissa enfin se retirer dans une chambre agr?able, situ?e sur le rempart, au-dessus de la porte du ch?teau.
en
At last she let him go to a pleasant chamber in her defensive wall over the castle gate.
eu
Azkenean utzi zion joaten gazteluko ateen gaineko harresian zegoen gela eroso batera, eta armadura haritzezko kutxa batean gorde ondoren, ardi-larru zuri, garbi eta iletsuzko ohe bigun eta eroso batean sartu zen, aspaldian lo egiten zuen lehen ohean, hain zuzen ere.
es
Y ?l guard? la armadura en un arc?n de roble y se hundi? en un blando y profundo lecho de piel de oveja, blanco, limpio y lanudo, el primer lecho en que dorm?a desde hacia semanas.
fr
Il empila son armure sur un coffre de ch?ne et se glissa dans un doux lit moelleux de peaux de mouton blanches, le premier lit dans lequel il e?t dormi depuis longtemps.
en
And he piled his armor on an oaken chest and sank into a deep soft bed of clean white woolly sheepskins, the first bed he had slept in for many a day.
eu
Ametsik gabeko lo sakonean murgildu bezain pronto norbaitek berebiziko kolpe amorratuak jo zituen gela azpiko ateetan.
es
Acababa de sumirse en un sue?o sin sue?os cuando unos golpes brutales y fren?ticos retumbaron a las puertas.
fr
Il venait juste d'entrer dans un premier sommeil sans r?ves lorsque retentirent des coups fr?n?tiquement frapp?s ? la porte au-dessous de sa chambre.
en
He had just entered his first dreamless sleep when there sounded a loud and frantic beating on the gate below his chamber.
eu
Ohetik jauzi egin, leihotik begiratu, eta ikusi zuen hiru zaldun beste bati erasotzen ari zitzaizkiola.
es
Brinc? fuera de la cama, mir? por el ventanal y vio a un caballero atacado por otros tres.
fr
Se levant d'un bond, Lancelot regarda par la fen?tre et vit un chevalier luttant seul contre trois.
en
He leaped from the bed and looked out the window and saw a knight attacked by three others.
eu
Bakarrik zegoen zaldunak bere burua defendatzeaz gain, ate joka ari zen laguntza eske.
es
El caballero solitario, al tiempo que se defend?a, llamaba a las puertas por auxilio.
fr
Tout en se d?fendant, le solitaire frappait ? la porte et criait pour demander de l'aide.
en
And even while defending himself the lone knight beat the gate and cried for help.
eu
Lancelot armatu, eta jauzi egin zuen leihotik behera, eta hiru erasotzaileei ustekabean oldartu zitzaien. Bat bestearen atzetik eraitsi zituen, eta hil egingo zituzkeen ez balute errukirik eskatu izan.
es
Lanzarote se arm? y salt? desde la ventana, lanz?ndose sorpresivamente sobre los tres atacantes. Los derrib? uno tras otro y los hubiese matado si no hubieran suplicado clemencia.
fr
Apr?s s'?tre arm?, Lancelot sauta par la fen?tre et passa comme un ouragan entre les trois assaillants, les fauchant l'un apr?s l'autre et les for?ant ? crier gr?ce.
en
Sir Lancelot armed himself and then he leaped from the window to the ground and went lashing in against the three attacking knights, and he cut them down one after the other and would have killed them if they had not begged for mercy.
