Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
Sir Lancelot ederki gozatzen ari zen bromarekin, eta espero zuen gainera ospe berri horrek lagunduko ziola Sir Kayri etsipenetik irteten.
es
Lanzarote avanzaba alegremente, divirti?ndose con su broma, pero tambi?n con la esperanza de que esa nueva fama ayudara a Sir Kay a reponerse de su desconsuelo.
fr
Lancelot continua gaiement, enchant? de sa plaisanterie, mais esp?rant aussi que sa renomm?e nouvelle tirerait sire Kay du d?sespoir.
en
Sir Lancelot went gaily, pleased with his joke, but also hoping that this new fame might help Sir Kay out of his hopelessness.
eu
Bidean, Sir Tarquinek preso edukitako Mahai Borobileko zaldun ospetsu asko aurkitu zituen: Sir Sagramor le Desyrus, Sir Ector Marysekoa, Sir Ewain eta Sir Gawain.
es
Y encontr? a muchos y distinguidos caballeros de la Tabla Redonda que hab?an sido prisioneros de Sir Tarquino: Sir Saramor le Desyrus, Sir Ector de Marys, Sir Ewain y Sir Gawain.
fr
Et en chemin, il rencontra des chevaliers de la Table ronde qui avaient ?t? prisonniers de Tarquin :
en
And on the way he came on fair knights of the Round Table who had been prisoners of Sir Tarquin-Sir Sagramor le Desyrus, Sir Ector de Marys, Sir Ewain, and Sir Gawain.
eu
Denen aurka lehiatu zen eta banan-banan eraitsi zituen, eta bere bideari lotu zitzaionean Sir Gawain, hebaindurik eta mailaturik lurrean eseri, eta besteei mintzatu zitzaien:
es
Lidi? con todos ellos y a todos los desmont? y, mientras ?l se alejaba, Sir Gawain, que yac?a en tierra maltrecho y magullado, habl? con los dem?s.
fr
Sagremor le D?sir?, Hector des Mares, Yvain et Gauvain. Il jouta contre chacun d'eux et leur fit mordre la poussi?re, et tandis qu'il s'?loignait, sire Gauvain, contusionn? de partout, s'assit sur le sol et s'adressa aux autres.
en
Each one he fought and each one overthrew, and as he passed on his way, Sir Gawain sat bruised and battered on the ground and spoke to the others.
eu
-A zer kaiku taldea! -esan zien-.
es
-Somos unos idiotas-les dijo-.
fr
-Nous sommes idiots, dit-il.
en
"We are fools," he said.
eu
Burutik egina egon behar dut.
es
Debo haber perdido el juicio.
fr
Je dois avoir perdu l'esprit.
en
"I must have lost my mind.
eu
Begira ezazue zaldun horrek daraman zaldia!
es
?Miren c?mo conduce su caballo ese caballero!
fr
Regardez comment monte ce chevalier !
en
Look how that knight sits his horse!
eu
Gogora ezazue zein aise eta trebeki gidatzen duen!
es
?Recordad c?mo cabalgaba, inclinado y suelto de cuerpo!
fr
Souvenez-vous de sa facilit? ? jouter, pench? en avant sur sa selle !
en
Remember how he rode low and easily!
eu
Pentsa ezazue lantza tinko horretan, eta batez ere gogora ezazue nola agurtu dituen bentzutuak eskuaz. Beraz...
es
Pensad en esa lanza inconmovible, y ante todo recordad c?mo salud? con la mano a los ca?dos. Ahora bien...
fr
Songez ? ce fer de lance allant droit au but, et surtout rappelez-vous ce petit signe de la main adress? au vaincu.
en
Think of that unwavering spearhead, and particularly recall the way he saluted the fallen with his hand.
eu
nor da?
es
?qui?n es?
fr
qui est-ce ?
en
Now-who is it?
eu
Zein tentelak garen!
es
?Somos unos idiotas!
fr
Nous sommes idiots.
en
We are fools!"
eu
-Lancelot baino ezin daiteke izan-oihu egin zuten besteek.
es
-S?lo puede ser Lanzarote-exclamaron los dem?s.
fr
Et les trois autres s'?cri?rent : -Lancelot et personne d'autre !
en
And the other three cried, "Lancelot and no one else."
eu
-Jakina-esan zuen Gawainek-.
es
-Por supuesto-dijo Gawain-.
fr
-?videmment, dit Gauvain.
en
"Of course," cried Gawain.
eu
Begiak erabili izan bagenitu, ez genukeen gorputza kolpez beteta edukiko.
es
Si hubi?semos usado los ojos, nos habr?amos ahorrado estos magullones.
fr
Si nous nous ?tions servis de nos yeux, nous n'aurions pas le corps meurtri.
en
"If we had used our eyes we would have saved our bruises.
eu
Dena den, orain zaldun bat topatzen badugu Lanceloten ikurrarekin, beldurrik gabe eraso diezaiokegu, eta nik behinik behin gustura jarraraziko dut Sir Kay belauniko.
es
Ahora, si nos topamos con un caballero con la insignia de Lanzarote, podemos atacarlo confiadamente, y yo, por lo menos, con gusto har? hincar a Sir Kay de rodillas.
fr
Maintenant, si nous trouvons un chevalier portant la devise de Lancelot, nous pouvons y aller en toute confiance.
en
Now if we find a knight with Lancelot's device we may lay on with confidence, and I for one will joy to bring Sir Kay to his knees."
eu
-Baina bitartean-esan zuen Sir Ewainek-, hitz eman dugu erreginari gure damua adieraziko diogula Sir Kayren izenean.
es
-Pero entretanto-dijo Sir Ewain-, hemos prometido llevarle a la reina nuestras palabras de arrepentimiento, en nombre de Sir Kay.
fr
-En attendant, dit Yvain, nous avons donn? notre parole d'aller confier ? la reine notre repentir meurtri au nom de sire Kay.
en
Sir Ewain said, "But meanwhile our word is given to take our battered repentance to the queen in Sir Kay's name."
eu
Handik gutxira Lancelotek aldaketa bat sumatu zuen bidean aurkitzen zituenengan.
es
Lanzarote, al continuar la marcha, advirti? un cambio en quienes encontraba.
fr
Poursuivant son chemin, Lancelot prit conscience d'un changement dans l'attitude de ceux qu'il rencontrait.
en
Lancelot, continuing on his way, was made aware of a change in those he met.
eu
Zaldunak ez ziren jada bere bila lasterka irteten desafiatzera.
es
Los caballeros ya no sal?an apresuradamente a su encuentro para retarlo.
fr
Les chevaliers ne se bousculaient plus pour le rencontrer.
en
No longer did knights come tumbling out to fight with him.
eu
Batzuek' gizalegez agurtzen zuten erreberentzia handiz, eta beste batzuei zeuden lekuetatik alde egiteko bat-bateko premia sortzen zitzaien.
es
Algunos le ofrec?an su pac?fica cortes?a colmada de reverencias, y otros de pronto se ve?an urgidos a abandonar sus puestos.
fr
Certains, ruisselant de respect, le saluaient courtoisement, d'autres se trouvaient des t?ches urgentes pour s'absenter de leur poste.
en
Some gave him peaceful courtesy, dripping with respect, and others found urgent need to be absent from their posts.
eu
Bide-ertzeko oihal-etxolak hutsik zeuden, zubiak zaindaririk gabe, eta bideetan ez zebilen zaldun ibiltaririk.
es
Los pabellones alzados al borde del camino estaban desiertos, los puentes sin custodia, y no hab?a en los caminos caballeros andantes.
fr
Les pavillons dress?s pr?s du sentier ?taient d?serts, les ponts non gard?s, les chemins vides de fl?aux errants.
en
Pavilions set up beside the path he found deserted, bridges unguarded, the roads unplagued with careless errantry.
eu
Eta gizon baketsuek bere izenaz agurtzen zuten.
es
Y los hombres pac?ficos lo saludaban por su nombre.
fr
Mieux encore :
en
And peaceful men greeted him by his name.
eu
Are gehiago, damak eta dontzeilak agertzen zitzaizkion edonondik laguntza eske, arazo bitxi eta ulertezinak konpontzeko, eta beren senar zaurituez eta indarrez lapurtutako lur-alorrez mintzatzen zitzaizkion.
es
M?s a?n, de un modo inexplicable surg?an damas y doncellas que clamaban por su ayuda en asuntos extra?os e incomprensibles, habl?ndole de maridos heridos o de tierras arrebatadas por la fuerza.
fr
demoiselles et gentes dames surgissaient de partout pour requ?rir son aide dans d'?tranges et incompr?hensibles affaires de maris bless?s et de terres ill?galement occup?es.
en
Moreover, damsels, ladies, and gentlewomen appeared from nowhere to beseech his aid in strange, incomprehensible affairs, of wounded husbands, lands unlawfully taken.
eu
Dontzeila atsekabetu eta minduak sortzen ziren bide ondoan, lotsagorriturik eta lurrera begira, hitzik esan gabe bera hunkitu nahian.
es
Doncellas contristadas y mancilladas surg?an junto al camino con mejillas enrojecidas y ojos cabizbajos, procurando conmoverlo sin palabras.
fr
Les pucelles en d?tresse poussaient le long de la route, baissant les yeux et rougissant en silence pour gagner son c?ur.
en
Distressed and pillaged maidens sprouted beside the road and with blushes and lowered eyes sought wordlessly to call his heart to them.
eu
Eta Lancelot harritu egin zen begi-babesa jaitsita eta bizkarrean Kayren ezkutua bazeramatzan ere ezagutzen zutelako.
es
Y Lanzarote se asombr? de que lo reconocieran con la visera baja y el escudo de Kay al hombro.
fr
Et Lancelot fut sid?r? d'?tre reconnu, bien qu'il e?t sa visi?re baiss?e et qu'il port?t l'?cu de Kay ? l'?paule.
en
And Lancelot was puzzled that with his visor down and Kay's shield at his shoulder he was recognized.
eu
Ez zekien, ez zuelako inoiz jakiteko premiarik izan, hitzek enara-hegalak har ditzaketela leku urrunetara hegan joateko.
es
No sab?a, ni nunca hab?a necesitado saber, que las palabras pueden cobrar alas de golondrina para volar al coraz?n de los desiertos.
fr
Il ignorait, et n'avait nul besoin de savoir, que les paroles, comme les hirondelles, volent dans les endroits les plus recul?s.
en
He did not know, nor had he ever had need to know, how word can fly on swallows' wings deep into desert places.
eu
Agian ezkutari batek Gawainen hitzak entzun, eta handik igaro zen fraide bati esan zizkion; hark, berriz, konfesatzen ari zitzaion neska bati xuxurlatu zizkion absoluzioarekin batera, eta neskak aitari kontatu zion eztei batzuetara joatekoa zen juglare baten aurrean.
es
Acaso un escudero oy? el comentario de Gawain y se lo transmiti? a un fraile que pasaba, quien a su vez se lo susurr?, junto con la absoluci?n de los pecados, a una muchacha que se confesaba, quien se lo cont? a su padre en presencia de un juglar que iba a asistir a una boda.
fr
Peut-?tre qu'un ?cuyer entendit les paroles de Gauvain et les r?p?ta ? un moine qui passait par l?, lequel les donna, en m?me temps que l'absolution, ? une jeune p?nitente, qui les rapporta ? son p?re, ? port?e d'oreille d'un jongleur en route pour un mariage.
en
Perhaps a squire heard Gawain's words and spoke them to a passing friar, who gave them, along with forgiveness, to a confessing maid, who told her father in the hearing of a jongleur hurrying to a wedding.
eu
Bidelapurrek, esklabo iheslariek, basoetan zehar zebiltzan arkulari legegabeek, zaldiz ilaran zihoazen monje jarraigo batez lagunduriko abade batek eta beste jende askok izan zuen haren berri, eta berria zirkulu gero eta zabalagoetan zabaldu zen.
es
Forajidos, esclavos fugitivos, arqueros proscriptos que se arrastraban por el bosque, alg?n abad con su s?quito de monjes bien montados, oyeron y difundieron la noticia en c?rculos cada vez m?s amplios.
fr
Les rebelles, les serfs ?chapp?s, les hors-la-loi aux grands arcs cach?s dans la for?t, les p?res abb?s avec leurs cohortes de moines errants entendirent les nouvelles et les r?pandirent dans un cercle de plus en plus grand.
en
Wayward men, escaping bondsmen, outlawed bowmen creeping in the greenwood, lord abbots with their trains of well-mounted monks heard and spread the news in ever-growing circles.
eu
Txoriek, tximeletek eta liztorrek ere beren txorrotxio eta hegaldien bidez berria zabaldu zuten, harik eta errekasto distiratsuek ere Lancelot Lakukoa Sir Kayren ezkutua aldean zuela abentura bila zebilelako zurrumurrua zabaldu zuten arte.
es
Aun los p?jaros y las mariposas, las amarillas avispas, cantaron y gorjearon la nueva hasta que incluso la voz de los relucientes manantiales rumore? que Lanzarote del Lago andaba a la ventura con el escudo de Sir Kay.
fr
M?me les oiseaux, les papillons et les gu?pes jaunes s'y mirent, colportant ? travers les airs la nouvelle, et les voix des ruisseaux ?tincelants racont?rent comment sire Lancelot errait ? l'aventure avec l'?cu de sire Kay.
en
Even the birds and butterflies, the yellow wasps, sang and fluttered the news until the very voices of the sparkling brooks told how Sir Lancelot was venturing with Sir Kay's shield.
eu
Epotxek, nekazariek eta ikazkinek agurtzen zuten.
es
Enanos, campesinos y carboneros lo saludaban.
fr
Les nains et les paysans, les charbonniers des bois lui souhait?rent le bonjour.
en
Dwarfs and countrymen, charcoal burners greeted him.
eu
Eta mandoak purtzileriez zamaturik zeramatzaten kinkilariek, artile-biltzaileek beren estaminezko zaku handiekin, Toskana ederreko purpurazko mantuak jantzirik zituzten merkatari dotoreek, denek errepikatzen zuten haren izena igarotzen zenean.
es
Y buhoneros con mulas cargadas de baratijas, recolectores de lana con sus grandes sacos de estambre, gallardos comerciantes con mantos de p?rpura de la dorada Toscana, todos repet?an su nombre al pasar.
fr
Les colporteurs avec leurs mules charg?es de camelote, les ramasseurs de laine tra?nant leurs grands sacs, les riches marchands de drap pourpre venant de la Toscane dor?e prononc?rent son nom en passant.
en
And tinkers leading frippery-laden mules, collectors of the staple with their great tow bags of wool, lordly traders with purple cloth from golden Tuscany spoke his name in passing.
eu
Hona hemen gauza harrigarri eta benetan misteriotsua:
es
 
fr
 
en
 
eu
hitzei hegalak hazten zaizkie eta lurralde ugari zeharkatzen dituzte, eta inork ez du ulertzen xuxurla bat nola hel daitekeen hain urruti.
es
Es una maravilla y un misterio c?mo las palabras cobran alas y baten los campos, y nadie comprende los alcances ilimitados de un susurro.
fr
C'est une merveille et un myst?re de voir comment les mots s'envolent ? tire-d'aile, et personne ne comprend qu'un murmure puisse porter jusqu'? l'infini.
en
It is a marvel and a mystery how words grow wings and range the countryside, and no one understands the limitless penetration of a whisper.
eu
Orain beste abenturetan zebilen Lancelot.
es
La ?ndole de sus aventuras cambi?.
fr
La nature des aventures changea.
en
The nature of adventures changed.
eu
Ez zuen jada alai eta zelai irekian borroka egiten.
es
Ya no luchaba alegre y abiertamente.
fr
Lancelot ne combattit plus gaiement et ouvertement.
en
No longer did he fight gaily and openly.
eu
Asunto ilun eta sekretuek soilik erakartzen zuten bere arreta, gauza ulertezinek baino ez.
es
S?lo asuntos oscuros y secretos atra?an la atenci?n de Lanzarote, s?lo cosas incomprensibles.
fr
On ne lui proposa plus que des choses sombres, secr?tes, incompr?hensibles.
en
Only dark and secret matters came to Lancelot's attention-things incomprehensible.
eu
Halako batean, zaldun zauritu bat zaintzen ari zen dama batek etsai baten odola eskatu zion bere maitalearen bizia salbatzeko.
es
Una dama que atend?a a un caballero herido requer?a sangre de un enemigo para salvar la vida de su amante.
fr
Une dame au chevet d'un chevalier bless? r?clama le sang d'un ennemi pour sauver la vie de son amant.
en
A lady beside a wounded knight required blood of an enemy for the saving of her lover's life.
eu
Lancelot nahasteko trikimailu bitxiak.
es
Curiosas artima?as destinadas a confundirlo.
fr
Il eut affaire ? d'?tranges fourberies.
en
Strange trickeries opened up to him.
eu
Txilin-hotsa entzun zuen eta gorantz begiratzean belatz bat ikusi zuen zuhaitzen artean hegaldatzen, eta zumar handi baten ondotik igaro zenean, hanketan zintzilik zeraman xingola-sorta korapilatu zitzaion adarren artean.
es
Oy? un campanilleo y, al alzar los ojos, vio un halc?n que volaba entre los ?rboles, y al pasar junto a un gran olmo, el manojo de cintas que colgaba de sus patas se enred? entre las ramas.
fr
Entendant le bruit d'un grelot, il leva les yeux et vit un faucon au-dessus de sa t?te. Lorsque l'oiseau se percha au sommet d'un grand orme, les leurres attach?s ? ses pattes s'emm?l?rent dans les branches.
en
He heard a little bell and, looking up, saw a hawk flying overhead, and when it settled high in a great elm tree, lures trailing from its feet became entangled in the branches.
eu
Orduan dama bat etorri zen bidetik korrika, eta Lanceloti oihu egin zion: -Mesedez, Lancelot jauna, salba ezazu nire belatza.
es
Una dama vino corriendo por el camino y le grit? al caballero: -Por favor, buen Lanzarote, rescata a mi halc?n.
fr
Alors une dame s'approcha en courant et lui cria : -Je vous en prie, mon seigneur Lancelot, rapportez-moi mon faucon.
en
Then a lady came running from the road and cried out to him, "Please, my lord Lancelot, get my hawk for me."
eu
-Ez naiz oso trebea zuhaitzetara igotzen, andrea-erantzun zion-.
es
-No s? trepar muy bien, se?ora-replic? ?l-.
fr
-Dame, r?pondit-il, grimper n'est pas mon fort.
en
"I am not good at climbing, lady," he replied.
eu
Mutiko bat aurki ezazu, zuhaitzera arin igoko dena.
es
B?scate alg?n rapaz que sepa encaramarse al ?rbol.
fr
Trouvez quelque marmot qui grimpera au fa?te de l'arbre.
en
"Find some small urchin to go up the tree."
eu
-Ezin dut-oihu egin zuen emakumeak izuturik-.
es
-No puedo-grit? ella despavorida-.
fr
-Impossible, s'?cria-t-elle avec panique.
en
"I cannot," she cried in panic.
eu
Oso senar gogorra eta mendekatia daukat eta belatz hori maite du.
es
Mi marido es un hombre violento y vengativo y ama a este halc?n.
fr
Mon mari est un homme violent et vindicatif, qui adore ce faucon.
en
"My husband is a violent and vengeful man and he loves this hawk.
eu
Ikusten badu galdu dudala, hil egingo nau.
es
Si ve que lo perd?, me matar?.
fr
S'il d?couvre que je l'ai perdu, il me tuera.
en
If he finds that I have lost it he will slay me."
eu
-Negarrez hasi zen gogotik eta ikarazko garrasitxoak egin zituen Lancelot zalditik jaitsi zen arte hura lasaitzeko.
es
-Y estall? en sollozos y lanz? peque?os chillidos de temor hasta que Lanzarote se ape? para calmarla.
fr
Et elle se mit ? g?mir et ? pousser de petits cris de peur jusqu'? ce que Lancelot m?t pied ? terre pour la calmer.
en
And she broke into wails and little screams of fear until Sir Lancelot dismounted to quiet her.
eu
-Ongi da-esan zuen nahigabeturik-.
es
-Muy bien-dijo apesadumbrado-.
fr
-Tr?s bien, dit-il ? contrec?ur.
en
"Very well," he said unhappily.
eu
Lagun iezadazu armak eranzten.
es
Ay?dame a desarmarme.
fr
Aidez-moi ? me d?sarmer.
en
"Help me to unarm.
eu
Ezin naiz zuhaitzera igo armadura jantzita badut.
es
No puedo trepar con la armadura puesta.
fr
Je ne puis grimper ? l'arbre en armure.
en
I cannot climb in armor."
eu
-Zaldia zumarrari lotu, armak ondoan utzi, eta fraka arin batzuk eta alkondara baizik ez zituela soinean zuhaitzera igo zen trakeski, goiko adarretaraino iritsi zen, eta belatza harrapatu zuen, kolorezko xingolak adar usteldu bati lotu, eta indar egiten ari zen hegaztia beherantz jaurtiki zion damari.
es
-Sujet? el caballo al olmo, dej? las armas junto al tronco y, vestido nada m?s que con sus calzones livianos y una camisa, se encaram? torpemente al ?rbol, lleg? a lo alto del ramaje y atrap? al halc?n, at? las cintas de color a una rama podrida y tir? hacia abajo al ave, que se debat?a con furia, para que la dama la recibiera.
fr
Il attacha son cheval ? l'orme et posa ses armes ? c?t?, puis n'ayant plus que sa chemise et ses braies, il se mit ? grimper maladroitement ? l'arbre. Dans les hautes branches il attrapa le faucon, attacha les leurres ? une branche morte et lan?a l'oiseau qui se d?battait ? la dame.
en
He tied his horse to the elm and laid his weapons by, and clad only in light breeches and a shirt, he struggled clumsily up the tree, and high up in the branches he caught the hawk, attached the lures to a rotten branch, and threw the struggling bird down to the lady.
eu
Zuhaixken arteko ezkutaleku batetik zaldun bat irten zen bat-batean eskuan ezpata bat zuela, eta oihu egin zuen:
es
En eso, de un escondite entre los arbustos sali? un caballero con la espada desenvainada, y grit?:
fr
Alors, d'une cachette dans les buissons, sortit un chevalier en armure, tenant ? la main une ?p?e. -Sire Lancelot, dit-il, vous ?tes tel que je vous veux :
en
Then from a hiding place in the bushes an armed knight strode out, holding a naked sword, and he cried, "Now, Sir Lancelot, I have you as I want you, unprotected and unarmed.
