Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
-Nahiago dut uretan ito-esan zuen erreginak-, gure etsaien atzaparretan erori eta hil baino.
es
-Prefiero morir en el agua antes que ser capturada y muerta por nuestros enemigos-dijo la reina.
fr
-Je pr?f?rerais mourir dans l'eau que d'?tre captur?e et tu?e par nos ennemis, dit la reine.
en
The queen said, "I would rather die in the water than be captured and killed by our enemies."
eu
Hitz egiten ari zirela, Sir Kayk bost erregeak ikusi zituen zaldiz bakarrik zihoazela, inolako laguntzailerik gabe.
es
Mientras hablaban, Sir Kay vio a los cinco reyes cabalgando a solas, sin custodia.
fr
Tandis qu'ils parlaient, Kay aper?ut les cinq rois qui chevauchaient seuls, sans escorte.
en
As they spoke, Sir Kay saw the five kings riding alone without retainers.
eu
-Begira-esan zuen-, han daude buruzagiak.
es
-Mirad-dijo-, all? est?n los jefes.
fr
-Regardez, dit-il.
en
"Look," he said, "there are the leaders.
eu
Eraso diezaiegun.
es
Ataqu?moslos.
fr
Voil? les chefs.
en
Let us attack them."
eu
-Erokeria izango litzateke-esan zuen Sir Gawainek-.
es
-Ser?a una torpeza-dijo Sir Gawain-.
fr
Attaquons-les.
en
"That would be foolish," Sir Gawain said.
eu
Bost dira eta gu lau besterik ez.
es
Son cinco y nosotros s?lo cuatro.
fr
-Ce serait folie, dit Gauvain, ils sont cinq et nous quatre.
en
"They are five and we only four."
eu
-Ni biren aurka borrokatuko naiz, zuek gainontzekoez arduratzen bazarete-esan zuen Sir Kayk orduan.
es
-Luchar? contra dos de ellos si vosotros enfrent?is al resto-dijo Sir Kay.
fr
-J'en combattrai deux, dit Kay, si chacun de vous en combat un.
en
But Sir Kay said, "I will fight two if you will each engage one of them."
eu
Eta, hori esanez, lantza galtzarberatu eta oldar bizian eraso zien. Erregeetariko bat bete-betean jo, lantzaz alderik alde zeharkatu eta eraitsi egin zuen.
es
Y as? diciendo, puso la lanza en ristre y acometi? contra sus adversarios, y su hierro dio en el blanco y traspas? el cuerpo de un rey y lo derrib?.
fr
? ces mots, il coucha sa lance et, tel un trait de foudre, fondit sur eux ; la pointe de sa lance atteignit sa cible et per?a le corps d'un roi qui tomba mort sur le sol.
en
And with that he couched his spear and thundered against them, and his point found its mark and pierced the body of a king and dropped him dead on the ground.
eu
Ondoren Sir Gawain beste errege baten aurka borrokatu eta lantzakada batez hil zuen.
es
Luego Sir Gawain se trab? en lucha con otro rey y lo mat? de un lanzazo.
fr
Gauvain engagea le combat avec un second roi et le tua d'un coup de lance.
en
Then Sir Gawain engaged a second king and killed him with his lance.
eu
Sir Gryffletek hirugarren errege bat bota zuen lurrera, eta honek, erortzean, lepoa hautsi zuen, hain latza izan baitzen kolpea.
es
 
fr
 
en
 
eu
Arthur erregeak laugarrena bota eta hil zuen.
es
Sir Gryfflet desmont? a un tercero con tal fuerza que su enemigo se parti? el cuello al caer.
fr
Gryfflet en d?sar?onna un troisi?me en lui portant un tel coup que le roi se brisa la nuque dans sa chute.
en
Sir Gryfflet unhorsed a third with such a stroke that he broke his neck in falling.
eu
Sir Kayk, orduan, agindu bezala, bostgarrenari eraso, ezpata-ukaldi batez buru-babesaren lokarriak ebaki eta lepoa moztu zion.
es
El rey Arturo derrib? y dio muerte al cuarto, y luego, tal como lo hab?a prometido, Sir Kay enfrent? al quinto y de un tajo parti? las correas del yelmo y lo decapit?.
fr
Arthur abattit le quatri?me ; alors, comme il l'avait promis, Kay se retourna contre le cinqui?me roi et, d'un coup d'?p?e, lui trancha la t?te sous le heaume.
en
King Arthur toppled and killed the fourth, and then, as he had promised, Sir Kay engaged the fifth and with a sword stroke cut through his helmet and beheaded him.
eu
-Oso ongi borrokatu zara-esan zuen Arthurrek-.
es
-Combatiste magn?ficamente-dijo Arturo-.
fr
-C'est de la belle besogne, dit Arthur.
en
"That was well done," said Arthur.
eu
Emandako hitza bete duzu eta merezitako saria izango duzu.
es
Cumpliste tu promesa y har? que tengas tu recompensa.
fr
Vous avez tenu votre promesse et je veillerai ? ce que vous soyez r?compens?.
en
"You have kept your promise and I shall see you rewarded."
eu
Gero txalupa bat aurkitu zuten ibaiertzean, erregina leku segurura eramateko, eta honek esan zion Sir Kayri: -Damaren bat maite baduzu eta muzin egiten badizu, ergel hutsa da.
es
Luego descubrieron en la orilla una balsa para poner a salvo a la reina, quien le dijo a Sir Kay: -Si amas a alguna doncella y ella no corresponde a tu amor, es una necia.
fr
Ils d?couvrirent une barque sur la rive, la reine y monta et dit ? Kay :
en
Then they found on the shore a barge to take the queen to safety, and she said to Sir Kay, "If you love any lady and she does not return your love, she is a fool.
eu
Promes handi bat egin zenuen, baita aise bete ere, eta ni arduratuko naiz zure ospea mundu osora zabal dadin.
es
Hiciste una gran promesa y la cumpliste grandemente, y yo me encargar? de que tu fama se difunda por toda la tierra.
fr
-Si vous aimez une dame, il faudrait qu'elle soit bien folle pour ne pas vous aimer en retour.
en
You made a great promise and fulfilled it greatly, and I shall see that your fame is spread over the land."
eu
-Ondoren txalupa uretan askatu eta erregina Humber ibaian barrena abiatu zen.
es
-Luego la balsa zarp?, llev?ndose a la reina por el r?o.
fr
Vous avez fait une noble promesse et l'avez noblement tenue.
en
Then the barge was launched and carried the queen across the Humber.
eu
Arthur eta beronen hiru zaldunak zaldiz basoan sartu ziren ustekabeko erasotik ihes egin zezaketen gizonen bila, eta haietako asko aurkitu zituzten eta bost erregeak hilda zeudela esan zieten.
es
Arturo y sus tres caballeros se internaron en el bosque en busca de los hombres que pudiesen haber escapado al sorpresivo ataque, y hallaron a muchos de ellos y les dijeron que los cinco reyes hab?an muerto.
fr
Arthur et ses trois chevaliers partirent dans la for?t ? la recherche des hommes qui avaient surv?cu ? l'embuscade. Ils en trouv?rent un grand nombre et leur dirent que les cinq rois ?taient morts.
en
Then Arthur and his three knights rode into the forest to look for any of their men who had escaped the sudden attack, and they found a large number and told them that the five kings were dead.
eu
-Gera gaitezen ezkutuan egun betea izan arte-esan zuen Arthurrek-.
es
-Permanezcamos ocultos hasta la plena luz del d?a.
fr
-Restons cach?s ici jusqu'? ce que le jour vienne, dit Arthur.
en
And Arthur said, "Let us remain hidden here until full daylight comes.
eu
Etsaiek beren buruzagiak hilik ikusten dituztenean, bihozgabetu egingo dira.
es
Cuando el enemigo vea muertos a sus jefes, cundir? entre ellos el des?nimo.
fr
Quand l'ennemi verra ses chefs morts, il sera d?courag?.
en
When the enemy find their leaders dead, the heart will go out of them."
eu
Arthurrek uste zuena gertatu zen.
es
Sucedi? tal como Arturo lo hab?a supuesto.
fr
Tout se passa comme Arthur l'avait pr?vu.
en
It happened as Arthur had supposed.
eu
Erregeen gorpuak aurkitu zituztenean, inbaditzaileak izuak hartu zituen, eta haietako asko zalditik jaitsi eta zer egin ez zekitela gelditu ziren.
es
Cuando descubrieron los cad?veres de sus reyes, los invasores fueron presas del p?nico y muchos de ellos se apearon sin atinar a hacer nada.
fr
En d?couvrant les corps de leurs rois, les envahisseurs furent pris de panique ; beaucoup mirent pied ? terre et s'interrog?rent sur ce qu'il convenait de faire.
en
When the dead kings were discovered, the invaders were filled with panic and many of them dismounted and stood wondering what to do.
eu
Arthurrek, orduan, adoregabeturiko gizon haiei eraso zien heriotza ezker-eskuin zabalduz, eta bere gerlari urrien laguntzaz etsai franko menderatu zuen, eta beste asko izuturik joan ziren ihesi.
es
Y entonces Arturo lanz? un ataque sobre esos hombres desmoralizados y sembr? la muerte a diestro y siniestro, y con sus pocos guerreros se impuso sobre muchos, y muchos otros huyeron aterrorizados.
fr
C'est ce moment que choisit Arthur pour passer ? l'attaque, frappant de droite et de gauche les hommes d?courag?s, en tuant beaucoup et mettant le reste en fuite.
en
And then Arthur launched his attack on the dispirited men and killed them right and left, and with his few he overcame many and many fled in terror.
eu
Borroka amaitu zenean, Arthur erregeak eskerrak eman zizkion garaipenagatik Jaunari, lurrean belaunikaturik.
es
Y al finalizar la batalla, el rey Arturo se hinc? de rodillas y dio gracias a Dios por la victoria.
fr
Lorsque la bataille fut termin?e, le roi Arthur s'agenouilla sur le sol et remercia Dieu de la victoire.
en
And when the battle was over, King Arthur knelt upon the ground and gave thanks to God for the victory.
eu
Gero erreginaren bila joateko agindu zuen eta hau iritsi zenean, bozkarioz beterik egin zion ongi etorria.
es
Luego mand? buscar a la reina, y cuando ella lleg?, el rey la recibi? con jubilosa gratitud.
fr
Il envoya qu?rir la reine et l'accueillit avec grande joie.
en
Then he sent for the queen, and when she arrived, he greeted her joyfully.
eu
Sir Pellinore ere geroxeago heldu zen gudaloste handi bat lagun zuela. Erregea agurtu zuen eta han gertatutakoaz miresturik geratu zen.
es
M?s tarde lleg? Sir Pellinore con un inmenso ej?rcito y salud? al rey y contempl? maravillado lo que hab?a acontecido.
fr
On apporta la nouvelle que Pellinore approchait avec une troupe nombreuse. Il salua le roi et s'?merveilla de toutes les prouesses accomplies.
en
Then word was brought that Sir Pellinore approached with a large force and greeted the king and saw with wonder what had been done there.
eu
Beraien hildakoak kontatu zituztenean, berrehun gizon aurkitu zituzten, eta Mahai Borobileko zortzi zaldun, armak hartzeko astirik izan baino lehen beren oihal-etxoletan hilda.
es
Cuando contaron a sus muertos, sumaron doscientos hombres y ocho Caballeros de la Tabla Redonda, ultimados en sus tiendas antes de tomar las armas.
fr
Quand ils compt?rent leurs morts, ils s'aper?urent que deux cents hommes avaient ?t? tu?s au combat et que huit chevaliers de la Table ronde avaient ?t? massacr?s sous leur tente avant de pouvoir s'armer.
en
When they counted their dead they found two hundred men dead and eight Knights of the Round Table slain in their tents before they could arm themselves.
eu
Arthurrek gudu-zelaian monasterio bat eraikitzeko agindu zuen esker onaren adierazgarritzat, eta lur-eremuz hornitu zuen mantenurako.
es
Entonces Arturo orden? erigir una abad?a en el campo de batalla en se?al de agradecimiento, y la dot? de tierras para su manutenci?n.
fr
Pour remercier Dieu, Arthur ordonna qu'une abbaye f?t construite sur le champ de bataille et il la dota de terres pour qu'elle p?t subsister.
en
Then Arthur ordered that an abbey should be built on the battlefield as an offering of thanks and he endowed it with lands for its support.
eu
Garaipenaren berria mugaz bestaldera zabaldu zenean, etsaiak ikaratu egin ziren eta Arthurri erasotzea pentsatuta zutenek beren asmoa bertan behera utzi zuten.
es
Y cuando las nuevas de la victoria trascendieron la frontera, los enemigos se atemorizaron y cuantos hab?an proyectado atacar a Arturo desistieron de su prop?sito.
fr
Lorsque les nouvelles de la victoire parvinrent au-del? de la fronti?re, les ennemis prirent peur, et ceux qui avaient projet? d'attaquer Arthur abandonn?rent leur projet.
en
And when news of the victory traveled to the lands beyond the border, the enemies were afraid and any who had planned to attack Arthur gave up their intention.
eu
Arthur Camelotera itzuli zen eta esan zion Pellinoreri: -Orain zortzi eserleku daude hutsik Mahai Borobilean.
es
Arturo regres? a Camelot y le dijo a Pellinore: -Ahora hay ocho asientos vacantes en nuestra Tabla Redonda.
fr
De retour ? Camelot, Arthur dit ? Pellinore : -Il y a huit si?ges vacants ? la Table ronde.
en
Arthur returned to Camelot, and he said to Pellinore, "Now there are eight vacant seats at our Round Table.
eu
Zortzi zaldun onenetarikoak hil zaizkigu.
es
Han muerto ocho de nuestros mejores caballeros.
fr
Huit de nos plus valeureux chevaliers sont morts.
en
Eight of our best knights are dead.
eu
Kostako zaigu ordezkoak aurkitzea.
es
Ser? dif?cil reemplazarlos.
fr
Il sera difficile de les remplacer.
en
We will find it hard to fill their places."
eu
-Jauna-esan zuen Pellinorek-, badira gorte honetan baliozko gizonak, gazteak nahiz zaharrak.
es
-Se?or-dijo Pellinore-, hay en esta corte hombres de val?a, de edades diversas.
fr
-Sire, dit Pellinore, il ne manque pas d'hommes valeureux ? cette cour, ? la fois jeunes et vieux.
en
"Sir," said Pellinore, "there are good men in this court, both young and old.
eu
Nire aholkua da zaharrenetako lau aukera ditzazula, eta gazteenetako beste lau.
es
Mi consejo es que elijas a cuatro de los caballeros m?s veteranos y a cuatro de los m?s j?venes.
fr
Vous devriez choisir quatre chevaliers parmi les plus vieux, et quatre parmi les plus jeunes.
en
My advice is that you choose four of the older knights and four of the younger."
eu
-Oso ongi-esan zuen erregeak-.
es
-Muy bien-dijo el rey-.
fr
-C'est un bon conseil, dit le roi.
en
"Very well," the king said.
eu
Nor aukeratuko zenuke zaharrenetakoen artean?
es
?A cu?les sugieres entre los primeros?
fr
Qui sugg?rez-vous parmi les plus vieux ?
en
"Which of the older do you suggest?"
eu
-Zure arreba Morgan le Fayren senar Sir Uryens, lehendabizi;
es
-El esposo de tu hermana Morgan le Fay, Sir Uryens, en primer lugar;
fr
-D'abord sire Uryens, le mari de votre s?ur Morgane la F?e, qui s'est ralli? ? vous.
en
"The husband of your sister Morgan le Fay, Sir Uryens, for one;
eu
gero Lakuko Erregea deitzen dioten zalduna;
es
luego el caballero conocido como Rey del Lago;
fr
Puis le chevalier connu comme ?tant le roi du Lac.
en
then the knight known as King of the Lake;
eu
hirugarren, Sir Hervis Revelgo zaldun prestua; eta, azkenik, Sir Galagars.
es
en tercer lugar, el noble caballero Sir Hervis de Revel; y por ?ltimo Sir Galagars.
fr
Le troisi?me pourrait ?tre sire Hervis de Revel et le dernier sire Galagars.
en
for the third the noble knight Sir Hervis de Revel; and last Sir Galagars."
eu
-Ongi aukeratuak daude-esan zuen Arthurrek-.
es
-Buena elecci?n-dijo Arturo-.
fr
-C'est un bon choix, dit Arthur.
en
"Those are well chosen," said Arthur.
eu
Eta nor aukeratuko zenuke gazteenetakoen artean?
es
?Y a qui?n prefieres entre los m?s j?venes?
fr
Qui pr?f?rez-vous parmi les plus jeunes ?
en
"Who among the younger do you prefer?"
eu
-Lehendabizi, zure iloba Sir Gawain, ene jauna.
es
-En primer lugar tu sobrino Sir Gawain, mi se?or.
fr
-D'abord votre neveu, sire Gauvain.
en
"First your nephew Sir Gawain, my lord.
eu
Zaldunik onenaren parekoa da.
es
Es tan buen caballero como el que m?s.
fr
Il n'y a pas de meilleur chevalier dans ce pays.
en
He is as good a knight as any in the land.
eu
Bigarren, Sir Gryfflet, oso zerbitzu ona egin dizuna bi gerratetan; eta hirugarren, Sir Kay seneskala, zure bular-anaia, gero eta ospea handiagoa duena.
es
Luego, Sir Gryfflet, quien te ha prestado buenos servicios en dos guerras, y en tercer lugar, Sir Kay el Senescal, tu hermano de leche, cuya fama crece cada d?a.
fr
Puis sire Gryfflet, qui vous a bien servi pendant deux guerres, puis Kay le s?n?chal, votre fr?re de lait, dont la renomm?e est de plus en plus grande.
en
Second, Sir Gryfflet, who has served you well in two wars, and third, Sir Kay the Seneschal, your foster brother, whose fame is growing."
eu
-Zuzen zaude-esan zuen erregeak-.
es
-Tienes raz?n-dijo el rey-.
fr
-Vous avez raison, dit le roi.
en
"You are right," said the king.
eu
Sir Kayk ongi merezia du Mahai Borobileko eserlekua, aurrerantzean borrokan egingo ez balu ere. Baina nor aukeratuko dugu laugarren lekua betetzeko?
es
Sir Kay es digno de la Tabla Redonda aunque nunca volviera a combatir. ?Pero a qui?n escogeremos en cuarto lugar?
fr
M?me s'il ne devait plus jamais combattre, sire Kay est digne de la Table ronde. Qui sera le quatri?me ?
en
"Sir Kay is worthy of the Round Table if he never fought again, but who for the fourth young knight?
eu
Eserleku bat geratzen da hutsik.
es
Queda un sitio vacante.
fr
Il y a encore un si?ge vacant.
en
There remains a vacant seat."
eu
-Bi izen emango dizkizut, jauna, baina zeuk aukeratu behar duzu bien artean: Sir Bagdemagus eta Sir Torre, nire semea.
es
-Sugiero dos nombres, se?or, pero t? debes elegir entre ellos: Sir Bagdemagus y mi hijo Sir Tor.
fr
-Je vous sugg?re deux noms, sire, mais vous devrez choisir entre eux : sire Bagdemagus et mon fils, sire Torre.
en
"I suggest two names, sir, but you must choose between them-Sir Bagdemagus and my son, Sir Torre.
eu
Nire semea denez, ez dagokit niri haren laudorioa egitea, baina nire semea izango ez balitz, esango nuke ez dagoela inon bera baino zaldun hoberik.
es
Como es mi hijo, no corresponde que lo elogie, pero si no fuera mi hijo yo dir?a que no hay caballero de su edad que se le compare.
fr
Puisqu'il est mon fils, je ne puis faire son ?loge, mais s'il ne l'?tait pas, je dirais que pour son ?ge, il n'y a nulle part meilleur chevalier.
en
Because he is my son I cannot praise him, but if he were not my son I could say that for his age there is no better knight anywhere."
eu
-Ongi egiten duzu semea ez goresteaz-esan zion Arthur erregeak irribarrez-.
es
-Tienes raz?n al ponderarlo-dijo el rey Arturo con una sonrisa-.
fr
Alors Arthur sourit ? Pellinore : -Vous avez raison de ne pas faire son ?loge, dit-il.
en
Then King Arthur smiled at Pellinore. "You are right not to praise him," he said.
