Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
Agindu zidan bere laguntzaz Arthur hiltzen banuen, bere senarraz libratu eta errege egingo ninduela, bera nire erregina izango zelarik, eta Ingalaterran erreinatuko genuela eta oso ondo biziko ginela.
es
Prometi? que si yo mataba a Arturo con su ayuda, se librar?a de su esposo y me har?a rey, y seria mi reina, y ambos reinar?amos sobre Inglaterra y viviriamos felices.
fr
Elle m'a promis que si je tuais Arthur avec son aide, elle se d?barrasserait de son mari et me ferait roi, qu'elle serait mon heureuse reine, et que nous r?gnerions sur l'Angleterre.
en
She promised me that if I would kill Arthur with her help, she would rid herself of her husband and make me king, and she would be my queen, and we would reign in England and live in happiness."
eu
-Isilune bat egin zuen, oroituz, eta gero esan zuen-:
es
-Guard? un nost?lgico silencio, y luego dijo-:
fr
Il se tut, la t?te pleine de souvenirs, puis il dit : -Tout cela est termin?.
en
He fell silent, remembering, and then he said, "It is all over now.
eu
Orain dena amaitu da.
es
Ahora todo ha concluido.
fr
Mes plans ont provoqu? ma mort.
en
My plans have invited my death."
eu
Nire planek heriotza ekarri didate.
es
Mis planes me han acarreado la muerte.
fr
Arthur parla derri?re la visi?re baiss?e de son heaume :
en
Arthur spoke through his closed visor.
eu
-Benetan uste duzu lehia honetan garaile suertatu izan bazina-galdetu zion Arthurrek begi-babesa altxatu gabe-, errege izango zinela?
es
-Si hubieses triunfado en este combate-dijo Arturo sin alzar su visera-, acaso habr?as sido rey.
fr
-Si vous aviez gagn? ce combat, savez-vous que vous auriez ?t? roi ?
en
"If you had won this fight, do you know you would have been king?
eu
Baina nola jasango zenukeen zure errege gantzutuaren aurka egindako traiziozko bekatua?
es
?Pero c?mo habr?s soportado el pecado de traici?n contra tu rey ungido?
fr
Comment avez-vous pu vous charger du p?ch? de trahir votre roi sacr? ?
en
But how could you have contained the sin of treason against your anointed king?"
eu
-Ez dakit, zaldun hori-esan zuen Accolonek-.
es
-No lo s?, caballero-dijo Accolon-.
fr
-Sire chevalier, je ne le sais, dit Accolon.
en
"I don't know, Sir Knight," said Accolon.
eu
Adimenez eta izpirituz sorginduta eduki naute, egoera horretan traizioa hutsaren hurrengoa iruditzen zitzaidala.
es
Mi mente y mi esp?ritu han sido victimas de un hechizo, al punto de que aun la traici?n parec?a insignificante.
fr
J'ai eu l'esprit et l'?me si ensorcel?s que m?me trahir me semblait peu de chose.
en
"My mind and soul have been under a spell so that even treason seemed a nothing.
eu
Baina orain dena amets bat bailitzan desegin da.
es
Pero ahora todo se ha desvanecido como un sue?o.
fr
? pr?sent tout cela s'est ?loign? comme un r?ve.
en
But that is gone now like a dream.
eu
Esaidazu nor zaren, ni hil baino lehen.
es
Antes de que muera, dime qui?n eres.
fr
Dites-moi qui vous ?tes avant que je meure.
en
Tell me who you are, before I die."
eu
-Zure erregea naiz-esan zuen Arthurrek.
es
-Soy tu rey-dijo Arturo.
fr
-Je suis ton roi, dit Arthur.
en
"I am your king," said Arthur.
eu
-Ene jauna-oihu egin zuen Accolonek nahigabe eta oinazez beterik-, ez nekien.
es
-Mi se?or-exclam? Accolon agobiado por la aflicci?n y el dolor-, no lo sabia.
fr
Alors Accolon eut grande douleur et grand-peine.
en
Then Accolon cried out in sorrow and in pain.
eu
Uste nuen zaldun baten aurka ari nintzela borrokan.
es
Pens? que luchaba contra un palad?n.
fr
-Sire, s'?cria-t-il, je ne le savais pas.
en
"My lord, I did not know.
eu
Ziria sartu didate, zuri bezala.
es
Me han enga?ado, tal como a ti.
fr
Je pensais combattre un champion.
en
I thought I fought a champion.
eu
Erruki al zaitezke zu hondatzeko planak egiteraino sorgindu eta engainatua izan den gizon batez?
es
?Puedes tener misericordia con un hombre que fue seducido y enga?ado al punto de hacer planes para destruirte?
fr
J'ai, comme vous, ?t? tromp?.
en
I have been tricked as you have.
eu
Erregeak luze hausnartu ondoren esan zuen azkenean:
es
El rey reflexion? y dijo por fin:
fr
Pouvez-vous accorder merci ? un homme qui a ?t? tromp? et ensorcel? jusqu'? ourdir votre mort ?
en
Can you grant mercy to a man who has been cheated and beguiled even to plotting your death?"
eu
-Erruki naiteke zutaz, egiaz ez ninduzula ezagutu uste baitut.
es
-Puedo tener misericordia, porque creo que en verdad no me reconociste.
fr
Le roi r?fl?chit longtemps avant de r?pondre. -Je le puis, car je crois que vous ne saviez pas qui j'?tais.
en
The king thought long and then he said, "I can grant mercy because I believe you did not know me.
eu
Nire arreba Morgan le Fay ohoratu dut, bere kapritxo guztiei amore eman diet, eta nire odoleko beste inor baino gehiago maite izan dut.
es
He honrado a mi hermana Morgan le Fay, exalt?ndola y am?ndola m?s que a ninguno de mi sangre.
fr
J'ai honor? Morgane la F?e, ma s?ur. J'ai c?d? ? ses d?sirs et l'ai aim?e plus que tous mes autres parents.
en
I have honored Morgan le Fay, my sister, given in to her, and loved her better than my other kin.
eu
Nire emazteaz baino gehiago fidatu naiz hartaz, nahiz eta ezagutzen nituen haren inbidia, haragikeria eta boterearekiko grina, eta nahiz eta banekien magia beltza egiten zuela.
es
Y he confiado en ella m?s que en mi propia esposa, aun conociendo su envidia, su lujuria y su apetito de poder, y no obstante saber que practicaba las malas artes.
fr
J'avais foi en elle plus qu'en ma propre ?pouse, bien que je connusse sa jalousie, son app?tit de luxure, sa faim de pouvoir et ses pratiques diaboliques.
en
And I have trusted her more even than my wife, even though I knew her jealousy and lust of flesh and hunger for power, and even though I knew she practiced the black arts.
eu
Niri hori egiteko gauza izan bada, sinesten dut eta barkatzen dizut zuri egin dizuna.
es
Si pudo hacerme esto a m?, creo y perdono lo que te ha hecho a ti.
fr
Si elle a ?t? capable de me faire cela, je peux croire et pardonner ce qu'elle vous a fait.
en
If she could do this to me, I can believe and forgive what she has done to you.
eu
Baina berarentzat ez dut errukirik izango.
es
Pero con ella no tendr? misericordia.
fr
Mais, ? elle, je ne pardonnerai pas.
en
But I will not have mercy on her.
eu
Bere aurka hartuko dudan mendekua kristau guztien solasgaia izango da.
es
La venganza que tome sobre mi maligna hermana ser? el comentario de toda la Cristiandad.
fr
Ma vengeance sera la fable de la chr?tient?.
en
My vengeance on my evil sister will be the talk of Christendom.
eu
Altxa zaitez orain, Sir Accolon.
es
Ahora lev?ntate, Sir Accolon.
fr
Maintenant levez-vous, sire Accolon, je vous accorde merci.
en
Now rise, Sir Accolon.
eu
Barkatuta zaude.
es
Est?s perdonado.
fr
-Approchez-vous.
en
I have granted mercy."
eu
-Eta Arthurrek altxatzen lagundu zion, eta zelai inguruan bildurik zegoen jendeari zuzendu zitzaion-: Hurbil zaitezte.
es
-Y Arturo lo ayud? a incorporarse y se dirigi? a la gente api?ada alrededor de la liza-: Acercaos.
fr
Et lorsqu'ils se furent rassembl?s autour de lui, il dit :
en
Then Arthur helped him to his feet and he called to the people clustered about the field, "Come closer."
eu
-Eta bere inguruan bildu zirenean, esan zien-: Elkarren aurka borrokatu gara eta larriki zauritu dugu elkar, baina elkar ezagutu izan bagenu, ez genuen borrokan egingo.
es
-Y en cuanto todos se aproximaron, les dijo-: Hemos combatido hasta herirnos profundamente, pero si nos hubi?semos reconocido no habr?amos peleado.
fr
-Nous avons combattu et nous nous sommes inflig? de graves blessures, mais si nous avions su qui nous ?tions, il n'y aurait pas eu de combat. Alors Accolon s'?cria :
en
And when they had gathered around him he said, "We have fought and wounded each other sorely, but if we had known each other there would have been no combat."
eu
-Hau munduko zaldunik onena eta adoretsuena duzue-oihukatu zuen Accolonek-, baina hori baino gehiago da.
es
-Este es el mejor y m?s valeroso caballero del mundo-exclam? Accolon-, pero es mas que eso.
fr
-Ce chevalier est le plus brave et le meilleur du monde, mais il est plus que cela.
en
Accolon cried out, "This is the best and bravest knight in the world, but he is more than that.
eu
Gure jaun eta soberanoa da, Arthur erregea.
es
Es nuestro se?or y soberano, el rey Arturo.
fr
Il est notre ma?tre et suzerain, le roi Arthur.
en
He is our lord and sovereign, King Arthur.
eu
Zorigaiztoak nire erregearen aurka borrokatzera eraman nau.
es
La mala ventura me llev? a luchar contra mi rey.
fr
Par mauvaise chance, j'ai combattu contre mon roi.
en
By mischance I have fought against my king.
eu
Bera nitaz erruki daiteke, baina nik ezin diot neure buruari barkatu, erregearen aurka traizio egitea baino bekatu larriagorik ez baita.
es
?l puede otorgarme su merced, pero yo no puedo perdonarme a mi mismo, pues no hay pecado o delito m?s grave que la traici?n contra el rey.
fr
Lui peut me pardonner, mais je ne le puis, car il n'y a ni p?ch? ni crime qui soit pire que celui de trahir son roi.
en
He can grant mercy, but I cannot forgive myself, for there is no sin or crime worse than treason against the king."
eu
Jende guztiak belauniko jarri eta barkamena eskatu zuen.
es
Entonces todos se hincaron de rodillas y suplicaron perd?n.
fr
Alors tous s'agenouill?rent et implor?rent merci.
en
Then all the people kneeled down and begged for mercy.
eu
-Nire barkamena izango duzue-esan zuen Arthurrek-, ezer ez zenekiten eta.
es
-Tendr?is mi perd?n-dijo Arturo-, pues nada sab?ais.
fr
-Gr?ce vous aurez, dit Arthur, car vous ne saviez pas.
en
"Mercy you shall have," said Arthur. "You did not know.
eu
Baina gertatutakoa kontutan hartu eta gogora ezazue zein abentura eta ustekabe bitxi eta zorigaiztokoak gerta dakizkiekeen zaldun erratuei.
es
Mas enteraos por esto de las extra?as y fatales aventuras y accidentes que pueden sobrevenir a los caballeros andantes.
fr
Que cela vous rappelle simplement quelles ?tranges et fatales aventures peuvent advenir aux chevaliers errants.
en
Only remember from this what strange and fatal adventures and accidents may come to errant knights.
eu
Orain indarrik gabe eta zauriturik nago, eta atseden hartu beharrean, baina lehendabizi lehiaketa honetaz nire iritzia emango dut, borrokatu izanaren eskubideaz.
es
Ahora estoy d?bil y herido y debo descansar, pero ante todo emitir? mi juicio sobre esta prueba, por derecho de combate.
fr
? pr?sent, je suis faible et bless?, et je dois prendre du repos, mais d'abord voici mon jugement, ainsi que le sort des armes en a d?cid?.
en
Now I am weak and wounded and I must rest, but first here is my judgment of the test of right by combat.
eu
Sir Damas, zure ordez borrokatu naiz, eta garaile irten.
es
"Sir Damas, como tu campe?n he combatido y vencido.
fr
" Sire Damas, j'ai ?t? votre champion et j'ai fait triompher votre cause.
en
"Sir Damas, as your champion I have fought and won.
eu
Baina harro eta koldarra zarenez eta doilorkeriaz beterik zaudenez, entzun ezazu nire erabakia.
es
Pero como eres soberbio y cobarde y lleno de villan?a, escucha mi decisi?n.
fr
Mais comme vous ?tes aussi orgueilleux que l?che et plein de vilenie, ?coutez ma d?cision.
en
But because you are proud and cowardly and full of villainy, hear my decision.
eu
Jaurerri osoa zure anaia Sir Outlakeri emango diozu, granjak eta etxeak barne direla.
es
Entregar?s toda esta propiedad a tu hermano Sir Outlake, incluidas las granjas y las casas.
fr
? votre fr?re, sire Outlake, vous ferez don de ce manoir, ainsi que des fermes et des maisons attenantes.
en
You will give this whole manor to your brother, Sir Outlake, with all its equipment of farms and houses.
eu
Eta berak ordainetan urtero palafren bat bidaliko dizu, hobeto baitagokizu damentzako zalditxo horietako bat, guduzaldi bat baino.
es
Y como pago ?l te enviar? todos los a?os un palafr?n, pues m?s te sienta el roc?n de una doncella que un caballo de guerra.
fr
Pour gages, il vous enverra chaque ann?e un palefroi, car il vous sied mieux de monter sur une haquen?e que sur un destrier.
en
He in payment will send you a palfrey every year, for you are better fit to ride a lady's hackney than a war horse.
eu
Heriotza-zigorpean agintzen dizut sekula ez iraintzeko edo zauritzeko gure lurretan zehar igarotzen diren zaldun erratuak.
es
Te conmino, so pena de muerte, a no ultrajar ni herir a los caballeros andantes que atraviesen tus tierras.
fr
Je vous ordonne, sous peine de mort, de ne jamais nuire ni porter pr?judice aux chevaliers errants qui passeront sur vos terres.
en
I charge you on pain of death never to distress or injure knights errant who ride through your lands.
eu
Giltzapeturik zenituen hogei zaldunei dagokienez, kendu zenizkien armadurak eta beste ondasun guztiak itzuliko dizkiezu.
es
En cuanto a los veinte caballeros que hab?as encarcelado, les devolver?s la armadura y todas sus otras pertenencias.
fr
Quant ? ceux que vous avez emprisonn?s, vous leur rendrez leur armure et toutes les autres choses que vous leur avez prises.
en
As for the twenty knights in prison, you will return their armor and any other things you have taken from them.
eu
Eta horietako baten bat joaten bada nire gortera zutaz kexatzera, zureak egin du.
es
Y si alguno de ellos comparece en mi corte para quejarse de ti, morir?s.
fr
Si l'un d'eux vient se plaindre de vous ? ma cour, vous mourrez.
en
And if any of them comes to my court to complain of you, you shall die.
eu
Hori da nire epaia.
es
Esa es mi sentencia.
fr
Tel est mon jugement.
en
That is my judgment."
eu
Gero Arthurrek, odol galeragatik ahuldurik, Sir Outlakegana jiratu zuen burua.
es
Luego Arturo, debilitado por la p?rdida de sangre, se volvi? a Sir Outlake.
fr
Arthur, affaibli par le sang perdu, se tourna ensuite vers sire Outlake.
en
Then Arthur, weak from loss of blood, turned to Sir Outlake.
eu
-Zaldun on, ausart, prestu eta adeitsua zarenez, gortera etortzera gonbidatzen zaitut nire zaldun izan zaitezen, eta horrela merezi duzun bezala sarituko zaitut eta ohorez eta eroso biziko zara.
es
-Como eres buen caballero, valeroso, honesto y cort?s, te invito a venir a mi corte para ser mi caballero, y as? favorecerte para que vivas con honra y comodidad.
fr
-Parce que vous ?tes brave, loyal et courtois, je vous ordonne de venir ? ma cour, o? vous vivrez dans l'aisance et l'honneur.
en
"Because you are a good knight, brave and true and courteous, I charge you to come to my court to be my knight, and I shall so favor you that you will live in comfort and in honor."
eu
-Eskerrik asko, ene jauna-esan zuen Sir Outlakek-.
es
-Gracias, mi se?or-dijo Sir Outlake-.
fr
-Sire, grand merci, r?pondit Outlake.
en
"Thank you, my lord," said Sir Outlake.
eu
Zure esanera naukazu.
es
Estoy a tus ?rdenes.
fr
Je suis ? vos ordres.
en
"I am at your command.
eu
Dena den, jauna, ziur egon zaitez ni zauriturik ez egotera, neronek defendatuko nuela nire kausa.
es
Aunque puedo darte mi palabra, se?or, que de no haber estado herido habr?a sido yo quien defendiera mi propia causa.
fr
Sachez seulement que si je n'avais pas ?t? bless?, j'aurais moi-m?me men? mon propre combat.
en
Only be sure, sir, that if I had not been wounded I would have fought my own combat."
eu
-Nahiago nuke horrela izan balitz-esan zuen Arhurrek-, orduan ez bainintzen hain larriki zauritua egongo, eta gainera nigandik oso hurbileko baten traizio eta sorginkeriagatik zauritua.
es
-Ojal? hubiera sido as?-dijo Arturo-, pues entonces no estar?a tan herido, y herido por traici?n y encantamiento por alguien tan pr?ximo a mi.
fr
-Pl?t au ciel qu'il en e?t ?t? ainsi, dit Arthur, car je n'aurais re?u ces blessures qui, par trahison et enchantement, m'ont ?t? inflig?es par un proche.
en
"I wish it had been so," said Arthur, "for then I would not have been so hurt, and hurt by treachery and enchantment by one near to me."
eu
-Ezinezkoa zait inor zure aurka konspiratzen imajinatzea, ene jauna-esan zuen Sir Outlakek.
es
-No puedo imaginar que alguien conspire contra ti, mi se?or-dijo Sir Outlake.
fr
-Sire, je ne puis imaginer quelqu'un complotant contre vous, dit Outlake.
en
Sir Outlake said, "I can't imagine anyone plotting against you, my lord."
