Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

Baina dama on eta emakume adeitsu guztiek haien zerbitzura naukate, zaldun on bati dagokion bezala.

Pero a todas las buenas damas y mujeres gentiles debo mis servicios a fuer de buen caballero.

Mais je suis au service de toute pucelle ou gente dame, comme un bon chevalier doit l'?tre.

But to all good ladies and gentlewomen I owe my service as a good knight should.

Emakume horiek ez liokete gizon bati ezkutua zikindu behar hura kanpoan denean, ezta ezkutuari madarikazioak jaurtiki ere, gero oilo ikaratuek bezala ihesi alde egiteko hura itzultzen ikusten dutenean.

Esas mujeres no debieran mancillar el escudo de un hombre mientras ?l est? ausente, maldecirlo a sus espaldas, para luego huir como pollos asustados cuando lo ven regresar.

De telles dames ne souilleraient pas l'?cu d'un chevalier en son absence, ne prof?reraient pas des mal?dictions derri?re son dos et ne fuiraient pas comme des poules apeur?es ? son retour. Non...

Such ladies would not befoul a man's shield when he is absent or speak curses behind his back and then flee like frightened chickens when he returns.

Ez... badira emakumeak nitaz beste iritzi bat eman diezazuketenak.

No... hay mujeres que pueden daros diferente opini?n de mi.

il y a des dames vivantes qui pourront vous parler diff?remment de moi.

No-there are ladies living who can tell you differently about me."

Gero zalduntzaz eta abenturez mintzatu ziren. -Ahal bezain laster jarraitu behar dut nire bidea-esan zuen Sir Ewainek-.

Luego hablaron de la caballer?a y las aventuras. -Debo proseguir en cuanto pueda-declar? Sir Ewain-.

Alors ils parl?rent de chevalerie et d'aventures, et sire Yvain dit : -Je dois me remettre en qu?te d?s que je le pourrai.

Then they spoke of knighthood and adventuring, and Sir Ewain said, "I must continue on as soon as I can.

Susmagarri suertatu naiz erregearen aurrean nik inongo errurik izan gabe, eta nire ohorea eta balioa frogatu behar ditut mundu guztiaren aurrean Arthurrek nire ospearen berri izan dezan.

Mi nombre se ha empa?ado ante el rey sin que haya culpa de mi parte, y debo probar mi honra y val?a ante todo el mundo para que mi fama llegue a o?dos de Arturo.

Bien que je n'aie commis aucune faute, le roi m'a banni. Je dois prouver mon honneur et ma chevalerie devant le monde entier afin qu'il entende parler de mes prouesses.

My name is clouded with the king through no fault of my own and I must prove my honor and my knighthood before all the world so that the king will hear of it."

-Nik ohorea garbi daukat-esan zuen Gawainek-, baina uste dut injustizia handia egin izan zaiola nire lehengusuari eta ez dut bakarrik utzi nahi ohorea berreskuratzeko egin beharko duen bide luzean.

-A m? nada me empa?a-dijo Gawain-, salvo que siento que se ha cometido una injusticia con mi primo y no lo dejar? a solas en su b?squeda de la honra.

-Je ne suis pas banni, dit Gauvain, mais je trouve que mon cousin a subi une injustice et je ne le quitterai pas dans sa qu?te d'honneur.

Gawain said, "I have no cloud except that I feel injustice has been put on my cousin and I will not leave his side in his quest for honor."

Marhalti goibeldu egin zitzaion bihotza.

El ?nimo de Marhalt se ensombreci?.

Marhalt s'assombrit :

Marhalt became gloomy.

-Ez da atsegina izango zuek abiatzen ikustea-esan zuen-.

-No me gustar? veros partir-dijo-.

-Je n'aimerai pas vous voir partir, dit-il.

"I shall not like to see you go away," he said.

Oso ongi konpontzen gara elkarrekin.

Nos llevamos muy bien.

Nous sommes de bons compagnons.

"We make good companions.

Zergatik ez zarete nirekin geratzen hemen?

?Por qu? no os qued?is conmigo?

Ne demeurerez-vous pas ici avec moi ?

Will you not stay here with me?"

-Ezin dut, jauna-esan zion Ewainek-.

-No me es posible, se?or-dijo Ewain-.

-Je ne le puis, messire, dit Yvain.

"I may not, sir," said Ewain.

Erbestera bidali naute eta umiliazio hori egintza ausart eta ohoretsuz ezabatu beharra daukat.

Me han desterrado y ?sa es una humillaci?n que hay que borrar con hechos valerosos y actos honorables.

Il faut que par mes prouesses et mes hauts faits, j'efface la honte de mon nom. -Bien, dit Marhalt.

"I have been banished and that is a shame that must be wiped out with brave deeds and honorable actions."

-Ongi da-esan zuen Sir Marhaltek-, baina zerbait esan nahi dizuet. Hemen inguruan oihan handi eta misteriotsu bat hasten da, Arroyko Oihana deritzana.

-Bien-dijo Sir Marhalt-, puedo deciros que en las cercan?as comienza un bosque extenso y misterioso, llamado la Floresta de Arroy.

En ce cas, je vous dirai que tout pr?s commence un grand bois myst?rieux qu'on appelle la for?t d'Arroy.

"Well," said Sir Marhalt, "I may tell you that nearby begins a great and mysterious wood called the Forest of Arroy.

Zeharkatu duten guztiek hamaika gauza eta izaki miragarri eta arrisku franko aurkitu dituzte, eta abentura gehitxo guztiei aurre egin ahai izateko.

Nadie lo ha atravesado sin hallar maravillas y peligros y m?s aventuras de las que pueda afrontar.

Personne ne l'a jamais travers?e sans rencontrer merveilles et dangers, et plus d'aventures qu'il n'en puisse mener ? bien.

No one has ever passed through it without finding wonders and dangers and more adventures than he can handle.

Zuen solasak odola piztu dit.

Vuestra charla me ha encendido la sangre.

Vos paroles ont enflamm? mon sang.

Your talk has fired my blood.

Uzten badidazue, lagundu egingo zaituztet oihanean barrena zuen abenturen zirrara kilikagarriaz neuk ere gozatzek'o.

Si es de vuestro gusto, os acompa?ar? a trav?s del bosque para compartir la exaltaci?n de vuestras aventuras.

Si vous le permettez, je chevaucherai avec vous ? travers la for?t et partagerai l'excitation de votre qu?te.

If you will permit, I will ride through the forest and share the excitement of your quest.

Ahaztuta nuen zein atseginak izan daitezkeen abenturak.

Hab?a olvidado las bondades de estas empresas.

J'avais oubli? combien partir en qu?te est bon.

I had forgotten how good questing can be."

-Oso gustura onartzen dugu zure konpainia, jauna-esan zuen Gawainek-. Eta are gehiago zure beso ahaltsua.

-Nos satisface contar con tu compa??a, caballero-dijo Gawain-. Y m?s a?n con tar con tu fuerte brazo.

-Nous serons heureux de votre compagnie, dit Gauvain, et plus heureux encore de la force de votre bras.

"We will be glad of your company, sir," said Gawain. "And even gladder of your strong arm."

-Eta abenturen gainean hitz egiten jarraitu zuten gaueko ordu txikietan, gerrateez eta bahitutako dama ederrak salbatzeaz mintzatu ziren, eta azkenik ongi merezitako ospearekin eta munduko ohorearekin amestu zuten.

-Y continuaron hablando de aventuras hasta muy entrada la noche, y comentaron batallas y rescates de beldades en peligro, y al fin so?aron con la fama bien merecida y la honra del mundo.

Et ils continu?rent ? parler d'aventures tard dans la nuit, r?vant de gloire et de renom dans le monde.

And they continued to speak of adventuring far into the night, and they spoke of battles and rescues of fair ladies, and they dreamed at last of fame well gained and honor in the world.

-Jauna-esan zuen Ewainek-, hitz egin iezaguzu hain asmo txarrez lohitu zizuten ezkutu zuria oparitu zizun damaz.

-Se?or-dijo Ewain-, h?blanos de la dama que te obsequi? el escudo blanco que mancillaron con tanto desd?n.

-Messire, dit Yvain, parlez-nous de la dame qui vous a fait don de l'?cu blanc souill? avec tant de d?pit.

Ewain said, "Sir, tell us about your lady who gave you the white shield so spitefully befouled."

Sir Marhalt isilik geratu zen, eta Sir Gawainek esan zuen: -Zure galdera ez da gizabidezkoa, lehengusu.

Sir Marhalt guard? silencio y Sir Gawain declar?: -Primo, tu pregunta es inadecuada.

Marhalt demeura silencieux et Gauvain dit : -Mon cousin, votre question ?tait discourtoise.

Sir Marhalt was silent and Sir Gawain said, "Cousin, your question is unmannerly.

Zaldun prestu batek ez baditu bere bizitzako zenbait gauza aipatzen, komentatu nahi ez dituelako da.

Si un digno caballero omite comentar ciertas cosas, es porque no desea comentarlas.

Les choses dont un preux ne parle pas de son plein gr?, sont des choses dont il ne souhaite pas parler.

What a worthy knight does not tell of his own accord he does not wish to tell.

Agian zin bat izan liteke, agian senar jeloskor bat.

Quiz?s hubo un juramento, quiz?s un marido celoso.

Peut-?tre ? cause d'un serment, peut-?tre d'un mari jaloux.

Perhaps there was an oath, perhaps a jealous husband.

Gaztea zara eta asko duzu ikasteko.

Eres joven y debes aprender.

-? cause d'un serment, dit rapidement Marhalt.

You are young.

-Zin bat izan zen-esan zuen Marhaltek bat-batean.

-Fue un juramento-se apresur? a decir Marhalt.

-Pardonnez-moi, messire, dit Yvain.

"It was an oath," said Marhalt hastily.

-Barka nazazu, jauna,-esan zuen Ewainek-.

-Perd?name, se?or-dijo Ewain-.

Et vous, mon cousin, je vous remercie.

"Forgive me, sir," said Ewain.

Eta eskertzen dizut aholkua, lehengusu.

Y te agradezco, primo.

Le lendemain matin, les trois compagnons se pr?par?rent pour leur qu?te ;

"And thank you, cousin."

Goizean hiru zaldunak abenturarako prestatu ziren. Armadurak distiratsu utzi arte garbitu, ezpaten ahoak zorrotz zeudenentz aztertu, eta beren lantzak hautatu zituzten lizarrezko haga zuzen eta orekatua egon zedin arreta handia jarriz, gauza horiek funtsezkoak baitira bizia gorde eta garaipena lortu ahal izateko.

-Por la ma?ana los tres compa?eros se prepararon para la aventura. Bru?eron sus armaduras, examinaron el filo de sus espadas y escogieron sus lanzas cuidando de que la fibra del fresno fuera recta y equilibrada, pues de estas cosas dependen la vida y la victoria.

ils polirent leur armure, v?rifi?rent le tranchant de leur ?p?e, choisirent parmi leurs lances de fr?ne les plus droites et les mieux ?quilibr?es, car c'est de ces choses que la vie et la victoire d?pendent.

In the morning the three companions prepared themselves for adventure-polished their armor, saw to the sharpness of their swords, and chose their spears with care that the grain of the ash was straight and balanced, for on these things life and victory depend.

Zaldi gainera igo, eta urrunean ilun nabarmentzen zen Arroyko Oihanerantz abiatu zirenean, Sir Gawainek galdera hau egin zuen:

Y cuando montaron y cabalgaron rumbo a la Floresta de Arroy, que se ergu?a tenebrosa en el horizonte, Sir Gawain formul? esta pregunta:

Lorsqu'ils enfourch?rent leurs montures et se dirig?rent vers la for?t d'Arroy, qui s'?levait sombrement ? l'horizon, Gauvain demanda :

And when they mounted and rode toward the Forest of Arroy, which stood up darkly in the distance, Sir Gawain asked, "Sir, do you know the forest?

Zer abentura aurki genitzake bertan?

?Qu? aventuras podemos encontrar en ella?

Quelles aventures pouvons-nous esp?rer y trouver ?

What adventures may we hope to find?"

-Ez dakit-esan zuen Marhaltek-.

-Lo ignoro-dijo Marhalt-.

-Je ne la connais pas, r?pondit Marhalt.

"I do not know it," said Marhalt.

Jakingo banu, ez litzateke abentura izango.

Si lo supiera, no seria una aventura.

Si je la connaissais, il n'y aurait pas d'aventure.

"If I did, it would not be adventure.

Baina zeharkatu duten zaldun batzuek esan zidaten gauza miragarriak gordetzen dituela.

Pero ciertos caballeros me dijeron que alberga maravillas.

Mais les chevaliers qui l'ont travers?e racontent qu'elle abrite des merveilles.

But knights who have passed by have told that it shelters wonders."

Harizti eta pagadiz osaturiko basoa zen, elorri zuriz hornitua eta sasiz estalia eta zaindua.

Se trataba de un bosque de hayas y robles, guarnecido de espinos, cubierto y custodiado por zarzales.

C'?tait une for?t de ch?nes et de h?tres, bord?e d'aub?pine, d'?pine noire et de ronces inextricables.

It was a forest of oak and beech, laced with may and white thorn, tangled and guarded with briars.

Basoertz ilunetan inolako soilunerik ageri ez zenez, ezpatadaka ireki behar izan zuten bidea, harik eta handik pixka batera orein gorriek sastraka artean irekitako bidezidor batera heldu ziren arte, eta bide horri lotu zitzaizkion jakinik ura eta belarra izango zituen lekuren batera eramango zituela, oreinek ere jan eta edan egiten baitute.

En sus lindes oscuros no se ve?a ning?n claro, de modo que tuvieron que abrirse paso a golpes de espada, aunque al poco tiempo llegaron a un sendero abierto en la maleza por los ciervos rojos, y se internaron en ese camino sabiendo que los llevar?a adonde hubiera agua y hierbas, pues los ciervos deben beber y pastar.

N'apercevant aucune ouverture dans la lisi?re sombre, ils durent se tailler un chemin ? coups d'?p?e, mais suivirent bient?t une coul?e que les daims avaient fray?e sous le couvert, sachant qu'elle les m?nerait ? un point d'eau et de pacage, car les daims doivent boire et pa?tre.

No opening showed on its dark frontier, so that they had to hack an entrance with their swords, but in a short time they came upon a path opened through the undergrowth by red deer and they followed the passage knowing it would lead to water and to pasturage, for deer must drink and graze.

Azkenik, landutako harri karratu asko zeuden haran batera iritsi ziren, antzinako hiri sarraskitu eta hondatu batenak bailiran barreiaturik zeudenak.

Al cabo llegaron a un valle con piedras de forma cuadrangular, dispersas como si se tratara de una antigua ciudad saqueada y destruida.

Au bout d'un moment, ils atteignirent une vall?e jonch?e de pierres carr?es, comme si quelque ancienne ville avait ?t? pill?e et d?truite.

After a time they came to a valley of stones, square cut and tumbled about as though some ancient city had been pillaged and destroyed.

Harrien artean txabola bakan batzuk ikusi zituzten, ardi-ikuiluen antzekoak, hormak harrizkoak eta sabaiak adarrez eginak zituztenak.

Entre las piedras vieron unos pocos cobertizos, especies de establos con paredes de guijarros y techo de ramas.

Parmi les ruines, ils virent des huttes de pierres semblables ? des bergeries au toit de branches.

Among the stones they saw a few hovels of piled stones like sheep cotes roofed with branches.

Muino batetik errekasto zurrunbilatsu bat jaisten zen bizkor, eta zaldiak freskatu ondoren, urlasterraren ertzetatik aldapa igo, eta iturbegiraino heldu ziren, non ura turrustaka ateratzen zen gOroldioz estalitako mendiaren magaletik.

Desde una colina se precipitaba un peque?o arroyo de aguas turbulentas, y tras refrescarse ellos y sus monturas, ascendieron por las m?rgenes del curso de agua hasta la fuente, donde la corriente brotaba de un manantial surgido de una musgosa ladera.

Un ruisseau turbulent descendait en babillant de la colline proche. Apr?s s'y ?tre d?salt?r?s et avoir fait boire leurs chevaux, ils en remont?rent le cours jusqu'? la source qui jaillissait du flanc moussu de la colline.

A little stream of turbulent water gabbled down from the farther hill, and after they had refreshed their horses and themselves they followed the watercourse up the slope to the source, where it bubbled from a spring that opened from the mossy mountainside.

Iturriaren gainean, iratzez estalitako irtenune batean, hiru emakume zeuden urki batzuen gerizpean.

Encima del manantial, sobre una saliente cubierta de helechos, hab?a tres mujeres sentadas a la sombra de unos abedules.

Au-dessus de la source, sur une corniche de foug?res, trois dames ?taient assises ? l'ombre d'un bosquet de bouleaux.

Above the spring on a ferny shelf three ladies sat under a cluster of birch trees.

Zaldunak gehiago hurbildu zirenean, begiak altxatu, eta hirukote ezohiko hari begira geratu ziren.

Cuando los caballeros estuvieron m?s cerca, ellas alzaron los ojos y contemplaron el extra?o tr?o.

Lorsque les chevaliers furent suffisamment pr?s, elles se redress?rent et regard?rent l'?trange trio.

When the knights were close enough to see, they drew up and regarded the strange trio.

Haietako bat emakume heldua zen, garai bateko edertasunaren arrasto lausotua oraindik ere gordetzen zuena, eta ile urdinduaren gainean urrezko diadema astun bat zeraman.

Una de ellas era una hembra madura que vagamente evocaba una belleza pret?rita, y sobre el pelo cano luc?a una pesada diadema de oro.

L'une, d'?ge plus que m?r et n'ayant plus que des souvenirs de sa beaut?, portait une lourde guirlande d'or dans ses cheveux blancs.

One lady was past middle age, and with the lean memory of beauty, and she wore a heavy chaplet of gold on her white hair.

Ondoan hogeita hamar urteko emakume bat zegoen, ile gorrixkan urre-koloreko xingola bat zeraman emakume erabat egina eta erakargarria.

Al lado hab?a una mujer de treinta a?os, de formas opulentas y atractivas, con una cinta dorada sobre el pelo rojizo.

Pr?s d'elle ?tait assise une femme dans tout son ?clat, un cercle d'or dans ses cheveux brun clair. La troisi?me ?tait une adorable enfant nubile qui avait des fleurs piqu?es dans ses boucles d'or.

Beside her sat one of thirty years, full-blown and handsome, a golden circlet on her auburn hair, and the third a lovely child of fifteen but lately come to be a woman and she had woven flowers in her golden hair, and all three wore the clothing of gentlewomen, embroidered in gold and silver thread, and their furred cloaks lay on the ground behind them.

Hirugarrena hamabost urteko neska ederra zen, emakume egin berria, ile horia lorez txirikordatua zuena.

La tercera era una hermosa criatura de quince a?os reci?n llegada a la doncellez, con el pelo dorado entrelazado de flores, y las tres vest?an ropa de damas principales, bordadas con hebras de oro y de plata, y a sus espaldas yac?an en el suelo sus mantos de piel.

Toutes les trois portaient de nobles v?tements brod?s de fils d'or et d'argent, et derri?re elles, sur le sol, ?taient pos?s leurs manteaux fourr?s.

The knights approached slowly and removed their helmets in courtesy and saluted the seated three.

Hirurak dama handiak bezala jantzita zeuden, urre eta zilarrezko hariz brodaturiko jantziez, eta lurrean zabaldurik beren larruzko soingainekoak zituzten.

Los caballeros se aproximaron con lentitud y cort?smente se quitaron el yelmo y saludaron a las mujeres.

Les chevaliers s'approch?rent lentement, et par courtoisie d?lac?rent leur heaume et salu?rent les trois assises.

Sir Marhalt spoke.

Zaldunak astiro hurbildu, gizalegez buru-babesa kendu, eta emakumeak agurtu zituzten.

-Se?oras-dijo Sir Marhalt-, somos caballeros andantes dispuestos a todas las aventuras que Dios quiera enviarnos.

-Dames, dit sire Marhalt, nous sommes des chevaliers errants en qu?te de toute aventure que Dieu voudra nous envoyer.

"Ladies," he said, "we are errant knights ready for any adventure God may send.

-Jainkoak bidal diezazkigukeen abentura guztietarako prest gauden zaldun ibiltariak gaituzue, andreak-esan zuen Sir Marhaltek-, gurekin seguru zaudete, zalduntza-legeak ohoratzen baititugu, eta horrek damak ohoratzen ditugula esan nahi du.

Con nosotros est?is seguras, pues honramos la orden de caballer?a, lo que equivale a decir que honramos a las damas.

Vous n'avez rien ? craindre de nous car nous avons fait v?u de chevalerie, c'est-?-dire v?u de servir les dames.

You are safe with us because we honor our knighthood, by which you are to understand we honor ladies."

-Ongi etorriak izan zaitezte-esan zuen zaharrenak.

-Sois bienvenidos-dijo la mayor de ellas.

-Vous ?tes les bienvenus, r?pondit la plus vieille.

"You are welcome," said the oldest of the three.

-Ez baduzue eragozpenik, behinik behin-esan zuen Gawainek-, esaiguzue zergatik zaudeten hor eserita, norbaiten edo zerbaiten zain bezala.

-Si no hab?is hecho un juramento en contrario-dijo Gawain-, decidnos por qu? permanec?is aqu? sentadas, como quien espera.

-Si vous n'avez pas fait v?u contraire, dit Gauvain, pouvez-vous nous dire pourquoi vous ?tes assises ici, comme si vous attendiez ?

Sir Gawain said, "If you have made no contrary oath, tell us why you sit here as though waiting."

-Ez dago misteriorik-erantzun zion bigarren damak-.

-No es ning?n misterio-dijo la segunda mujer-.

-Ce n'est pas un myst?re, r?pondit la seconde dame.

And the second lady replied, "It is no mystery.