Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Perla, John Steinbeck / Ruper Ordorika (Elkar, 1988
)
eu
Juan Tomasengana joan eta hona ekarri, beste inori ezer esan gabe.
es
Ve a buscar a Juan Tom?s y dile que venga sin que se entere nadie m?s.
fr
Retourne vers Juan T?mas et ram?ne-le ici sans le dire ? personne.
en
"Go now to Juan Tom?s and bring him here and tell no one else.
eu
Inportantea da guretzat, Apolonia.
es
Esto es muy importante, Apolonia.
fr
C'est tr?s important pour nous, Apolonia.
en
This is important to us, Apolonia."
eu
Andrea gelditu egin zen, eskuak erorita, lur jota, eta: -Bai, ene koinatua-esan zuen.
es
La mujerona vacil? un instante, perpleja, y al cabo dijo: -S?, cu?ado.
fr
Elle ?coutait, immobile, les mains ballantes devant elle, puis elle r?pondit : -Bien, beau-fr?re.
en
She paused, her hands helpless in front of her, and then, "Yes, my brother-in-law," she said.
eu
Juan Tomas berarekin itzuli zen handik gutxi barru.
es
No tard? en regresar con Juan Tom?s.
fr
Quelques instants apr?s, Juan T?mas revint avec elle.
en
In a few moments Juan Tom?s came back with her.
eu
Kandela bat piztu eta makurturik zeudeneko txokora joan zitzaien eta hala esan zuen: -Zer diagu, anaia?
es
Este encendi? una vela, se acerc? a ellos y orden? a su mujer: -Apolonia, ponte en la puerta y no dejes entrar a nadie.
fr
Il alluma une bougie et s'approcha d'eux, dans le coin de la cabane o? ils s'?taient r?fugi?s. -Apolonia, dit-il, surveille la porte et ne laisse entrer personne.
en
He lighted a candle and came to them where they crouched in a corner and he said, "Apolonia, see to the door, and do not let anyone enter."
eu
-galdetu zuen.
es
-Como era el mayor, asum?a toda la autoridad-.
fr
" Car Juan T?mas ?tait l'a?n?, et c'?tait lui qui commandait.
en
He was older, Juan Tom?s, and he assumed the authority.
eu
-Eraso egin zidatek iluntasunean-esan zion Kinok-.
es
Y bien, hermano...-empez?.
fr
" Et alors, fr?re ? fit-il.
en
"Now, my brother," he said.
eu
Eta borrokan gizon bat hil diat.
es
-Fui atacado en la oscuridad-explic?-y en la lucha he matado a un hombre.
fr
-J'ai ?t? attaqu? dans le noir, expliqua Kino.
en
"I was attacked in the dark," said Kino.
eu
-Nor?
es
-?Qui?n?
fr
Et en me d?fendant, j'ai tu? un homme.
en
"And in the fight I have killed a man."
eu
-galdetu zuen berehala Juan Tomasek.
es
-pregunt? Juan Tom?s r?pidamente.
fr
demanda vivement Juan T?mas.
en
"Who?" asked Juan Tom?s quickly.
eu
-Ez zekiat.
es
-No lo s?;
fr
-Je ne sais pas.
en
"I do not know.
eu
Dena ilun zegoan, dena ilun eta itzalak zituan.
es
todo estaba tan oscuro como boca de lobo.
fr
Tout est noir ;
en
It is all darkness-all darkness and shape of darkness."
eu
-Perla hori duk-esan zuen Juan Tomasek-.
es
-Es la perla-concluy? Juan Tom?s-.
fr
partout le noir et les ombres...
en
"It is the pearl," said Juan Tom?s.
eu
Madarikazioa zegok perla horren baitan.
es
Hay una maldici?n en esa perla.
fr
Le d?mon est dans cette perle.
en
"There is a devil in this pearl.
eu
Saldu egin behar huke eta madarikazioa gainditu.
es
Debieras haberla vendido, libr?ndote as? de la maldici?n.
fr
Tu aurais d? la vendre pour te d?barrasser du diable.
en
You should have sold it and passed on the devil.
eu
Beharbada oraindik ere saltzea edukiko duk eta hiretzako bakea erosi.
es
Puede que a?n est?s a tiempo de venderla y comprar la paz para ti los tuyos.
fr
Peut-?tre peux-tu encore la vendre et acheter ta paix ?
en
Perhaps you can still sell it and buy peace for yourself."
eu
Eta Kinok hala esan zuen: -Baina, ene anaia, nire bizitza baino harantzago doan irain bat egin zidaten.
es
Kino contest?: -Oh, hermano m?o, se me ha hecho una ofensa imperdonable.
fr
-Ah ! fr?re, une insulte m'a ?t? inflig?e, plus profonde que ma vie.
en
And Kino said, "Oh, my brother, an insult has been put on me that is deeper than my life.
eu
Nire kanoa apurtu zidatek, gure etxea erre diate eta sasiartean gizon bat hilik.
es
Mi canoa est? rota en la playa; mi casa ha ardido y en los chaparros hay un hombre muerto.
fr
Car sur la gr?ve, j'ai trouv? mon bateau bris?, ma maison a ?t? incendi?e, et un homme mort est couch? dans les buissons.
en
For on the beach my canoe is broken, my house is burned, and in the brush a dead man lies.
eu
Irtenbide guztiak hertsirik dizkiat.
es
Todas las salidas est?n cortadas;
fr
Toutes les issues sont bloqu?es.
en
Every escape is cut off.
eu
Ezkutatu egin behar gaituk, anaia.
es
tienes que ocultarnos, hermano.
fr
Fr?re, il faut que tu nous caches.
en
You must hide us, my brother."
eu
Eta Kinok, gertutik begira, kezka sakona sumatu zuen anaiaren begietan eta ezezko posible bati aurreratu egin zitzaion.
es
-dijo Kino, mirando de cerca a su hermano, vio honda preocupaci?n en sus ojos, y se adelant? a una posible negativa.
fr
Et Kino, qui l'observait de pr?s, vit l'inqui?tude envahir le visage de son fr?re et, pressentant un refus :
en
And Kino, looking closely, saw deep worry come into his brother's eyes and he forestalled him in a possible refusal.
eu
-Ez luzarorako-esan zuen azkar-.
es
-No por mucho tiempo-aclar? con presteza-.
fr
-Pas pour longtemps, se h?ta-t-il d'ajouter.
en
"Not for long," he said quickly.
eu
Egun bat iragan eta argi berria itzuli arte.
es
S?lo hasta que llegue la noche;
fr
Seulement jusqu'? la tomb?e de la nuit.
en
"Only until a day has passed and the new night has come.
eu
Orduan joan egingo gaituk.
es
entonces nos iremos.
fr
A ce moment-l?, nous partirons.
en
Then we will go."
eu
-Gordeko haut-esan zion Juan Tomasek.
es
-Te ocultar?-decidi? Juan Tom?s.
fr
-Je vous cacherai, r?pondit Juan T?mas.
en
"I will hide you," said Juan Tom?s.
eu
-Ez diat arriskurik ekarri nahi-esan zion Kinok.
es
-No quiero traerte ning?n peligro-asegur? Kino-.
fr
-Je ne veux pas attirer le danger sur toi, reprit Kino.
en
"I do not want to bring danger to you," Kino said.
eu
Bazekiat legenduna bezalakoa naizela.
es
Bien s? que soy como un leproso.
fr
Je sais que je suis comme une l?pre.
en
"I know I am like a leprosy.
eu
Gaur gauez joango nauk eta libre geldituko haiz.
es
Me ir? esta noche y as? estar?s a salvo.
fr
Je partirai ce soir, et alors, tu seras en s?ret?.
en
I will go tonight and then you will be safe."
eu
-Gordeko haut-esan zuen Juan Tomasek eta emazteari esan zion;
es
-He dicho que te proteger?-dijo Juan Tom?s y llam?-:
fr
Puis il appela sa femme : -Apolonia, ferme la porte !
en
"I will protect you," said Juan Tom?s, and he called, "Apolonia, close up the door.
eu
-Apolonia, atea itxi. Ez inolaz ere aipatu Kino hemen dagoenik.
es
Apolonia, cierra la puerta y no digas a nadie que Kino est? aqu?.
fr
Et ne laisse entendre ? personne que Kino est ici.
en
Do not even whisper that Kino is here."
eu
Egun guztia eman zuten etxeko iluntasunean isilik, eta auzokoei eurez hitz egiten entzuten zieten.
es
Permanecieron callados todo el d?a en la casa oyendo a los vecinos hablar de ellos.
fr
Tout le jour, ils rest?rent silencieusement assis dans la p?nombre de la hutte et ?cout?rent les voisins parler d'eux.
en
They sat silently all day in the darkness of the house, and they could hear the neighbors speaking of them.
eu
Etxeko hormetatik auzokoak ikusten zituzten euren bila errautsetan.
es
Por las rendijas de la pared los ve?an removiendo las cenizas en busca de huesos.
fr
A travers les interstices, ils les regard?rent chercher leurs os dans les cendres de la maison.
en
Through the walls of the house they could watch their neighbors raking through the ashes to find the bones.
eu
Juan Tomasen etxean ezkutaturik entzun zuten auzokoen harridura kanoa puskatuaren berria jakitean.
es
Ocultos en la casa de Juan Tom?s oyeron las exclamaciones de todos al descubrir la canoa destrozada.
fr
Tapis dans la cabane de Juan T?mas, ils assist?rent ? l'?moi de leurs amis lorsqu'ils apprirent le massacre du bateau.
en
Crouching in the house of Juan Tom?s, they heard the shock go into their neighbors' minds at the news of the broken boat.
eu
Auzokoen artetik ibili zen Juan Tomas haien susmoak nahastearren, eta Juanari, Kinori eta haurrari gertatutakoaz ideiak eta teoriak eman zizkien. Bati hala esan zion:
es
Juan Tom?s sali? a desvirtuar sus sospechas y les propuso teor?as sobre lo que pod?a haber sucedido a Kino, a Juana y al peque?o. A unos les dec?a:
fr
A l'un, il dit : -Je crois qu'ils ont pris au sud, le long de la c?te, pour fuir le mauvais sort.
en
Juan Tom?s went out among the neighbors to divert their suspicions, and he gave them theories and ideas of what had happened to Kino and to Juana and to the baby.
eu
-Uste dut hegoaldera joan direla euren baitan zeramaten deabruari ihes egiteko. Eta beste bati:
es
-Supongo que se habr?n ido hacia el sur para escapar al mal que iba tras ellos. -Y a otros-:
fr
Et, ? un autre :
en
To one he said, "I think they have gone south along the coast to escape the evil that was on them."
eu
-Kinok ez du sekula itsasoa utziko.
es
Kino no podr?a abandonar el mar.
fr
-Kino n'aurait pas abandonn? la mer.
en
And to another, "Kino would never leave the sea.
eu
Beste txaluparen bat aurkituko zuen agian.
es
Tal vez haya conseguido otra canoa.
fr
Peut-?tre a-t-il trouv? un autre bateau.
en
Perhaps he found another boat."
eu
Eta: -Apolonia gaixorik dago penaz.
es
-Y terminaba-: Apolonia est? enferma de pena.
fr
-Apolonia est malade de chagrin.
en
And he said, "Apolonia is ill with grief."
eu
Eta egun hartan haizea altxatu zen Golko gainetik ur ertzak inguratzen zituzten aukak urratuz, eta txabolen artetik txilioka, eta txalupa bat ere ez zen uretan salbu.
es
Aquel d?a el viento salt? sobre el Golfo, arrojando sus olas una y otra vez sobre la playa, aullando entre las caba?as y poniendo en peligro a las atrevidas embarcaciones que se hab?an hecho a la mar.
fr
Dans la journ?e, le vent se leva et souffla sur le Golfe, dispersant les lichens et les go?mons qui bordent le rivage, hurlant ? travers les cloisons de branchages des maisons et, sur la mer, aucun bateau ne fut plus en s?ret?.
en
And in that day the wind rose up to beat the Gulf and tore the kelps and weeds that lined the shore, and the wind cried through the brush houses and no boat was safe on the water.
eu
Juan Tomasek orduan hala esan zuen auzokoen artean:
es
Juan Tom?s hubo de decir:
fr
Alors, Juan T?mas annon?a aux voisins : -Kino est parti.
en
Then Juan Tom?s told among the neighbors, "Kino is gone.
eu
-Kinok alde egin du. Itsasoz joan bada behintzat, dagoeneko itota egongo da.
es
-Si Kino se ha ido por el agua, a estas horas ya se habr? ahogado.
fr
S'il a pris la mer, il doit ?tre noy? ? l'heure qu'il est.
en
If he went to the sea, he is drowned by now."
eu
Eta auzokoen artean egon bakoitzean, zerbaitekin itzultzen zen Juan Tomas.
es
-Pero sus salidas no serv?an s?lo para mantener conversaci?n con los vecinos, sino para obtener algo de ellos:
fr
Et de chacune de ses visites il rapportait des objets et des provisions emprunt?s.
en
And after each trip among the neighbors Juan Tom?s came back with something borrowed.
eu
Otarre txiki bat babarrun eta ontzi bete arroz.
es
una saquito de paja con jud?as secas y una calabaza llena de arroz.
fr
Il ramena un petit sac de paille tress?e, plein de haricots rouges, une gourde remplie de riz.
en
He brought a little woven straw bag of red beans and a gourd full of rice.
eu
Piper gorri batzuk eta gatz puska bat ere ekarri zuen, eta baita ganibet handi bat ere, hamazortzi hatzetako luzerakoa eta astuna, aizkora txiki bat, erreminta bat eta arma bat.
es
Pidi? prestado una taza de pimientos secos y un bloque de sal, y con todo ello un largo cuchillo de dieciocho pulgadas, pesado como un hacha, herramienta y arma a la vez.
fr
Il emprunta des piments secs et un bloc de sel, un grand couteau, long de dix-huit pouces et pesant comme une hachette-un outil et une arme, tout ? la fois.
en
He borrowed a cup of dried peppers and a block of salt, and he brought in a long working knife, eighteen inches long and heavy, as a small ax, a tool and a weapon.
eu
Eta ganibeta ikustean Kinori begiak argitu zitzaizkion, eta ahoa ukitu egin zuen eta ertza probatu zuen erpuruarekin.
es
 
fr
 
en
 
