Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Aita-semeak, Turgenev / Jose Morales Belda (Ibaizabal, 1999
)
eu
arratsaldea, berriz, paseatzeko, kartetarako edo musikarako tenorea zuten;
es
la tarde se dedicaba al paseo, al juego de cartas o a la m?sica;
fr
la soir?e ?tait consacr?e ? la promenade, au jeu, ? la musique ;
en
evenings were devoted to walks, cards, or music;
eu
hamar eta erdietan, bere gelara biltzen zen Odintsova, biharamuneko aginduak eman, eta lotara etzaten zen.
es
y a las diez y media de la noche, Anna Sergu?ievna se retiraba a su habitaci?n, daba las ?rdenes oportunas para el d?a siguiente y se acostaba.
fr
madame Odintsof se retirait ? dix heures et demie, donnait ses ordres pour le lendemain et se couchait.
en
at half past ten Anna Sergeevna retired to her room, gave orders for the following day, and went to bed.
eu
Bazarovek ez zuen laket eguneroko bizitzaren arautasun zehatz, nolabait hotsandiko hura.
es
A Baz?rov no le gustaba demasiado aquella regularidad tan precisa de la vida cotidiana, tan solemne incluso.
fr
Cette vie r?guli?re et quelque peu solennelle ne plaisait gu?re ? Bazarof ;
en
Bazarov didn't care for this regimented, somewhat imperious punctuality in everyday life;
eu
"Estu bideraturik zegok hemen bizitza", esaten zuen;
es
"Es como ir sobre ruedas", dec?a ?l.
fr
il disait qu'on semblait rouler sur des rails ;
en
"it's as if everything moved along rails," he said.
eu
mirabe libreaz jantziek eta otseinburu zeremoniatsuek mindu egiten zioten bere sentimen demokratikoa.
es
Los lacayos de librea, los ceremoniosos mayordomos ofend?an su sentido democr?tico.
fr
les laquais en livr?e, les ma?tres d'h?tel majestueux froissaient ses sentiments d?mocratiques.
en
The footmen in livery and the formal butlers offended his democratic sentiments.
eu
Iruditzen zitzaion ezen, gauzak horrela, ingelesen erara jantzirik bazkaldu beharko luketela: frakez eta gorbata zuriz, alegia.
es
Consideraba que, as? las cosas, por qu? no cenar a la manera inglesa, con frac y corbata blanca.
fr
Il trouvait que pour ?tre cons?quent, il eut fallu d?ner aussi ? l'anglaise, en frac et en cravate blanche.
en
He believed that if things had gone that far, it was fitting to dine entirely in the English style-frockcoats and white ties.
eu
Behin, hala jakinarazi zion Anna Sergeievnari berari. Halako moldez jokatzen zuen etxekoandreak, ezen jende guztiak bere iritziak agertzen baitzizkion inolako zalantzarik gabe.
es
En cierta ocasi?n confi? a Anna Sergu?ievna su opini?n al respecto. Por lo general, ella manten?a tal actitud que todo el mundo, sin dudarlo, se ve?a animado a manifestarle su parecer.
fr
Il s'expliqua un jour sur ce point avec Anna Sergh??evna, qui permettait ? chacun d'exprimer librement son opinion.
en
Once he aired his views on this subject to Anna Sergeevna. She behaved in such a way so that everyone, without a moment's hesitation, would express his opinions to her.
eu
Entzun zion Odintsovak, eta esan:
es
Tras escucharle, ella dijo:
fr
Elle l'?couta jusqu'au bout et lui dit :
en
She heard him out and replied:
eu
"Zure ikuspuntutik, arrazoi duzu, eta, kasu horretan, andre goikoa nauzu ni;
es
"Desde su punto de vista quiz? tenga usted raz?n y yo sea realmente una dama trasnochada.
fr
" ? votre point de vue l'observation est juste ; et il est vrai que je fais un peu la ch?telaine.
en
"From your point of view, you're correct-perhaps, in this case, I am an aristocratic lady;
eu
baina herrixkan ezinbesteko zaigu ordena, bizitza zeharo aspergarria litzateke bestela"; eta bere ohiko jokabideari eusten zion.
es
Pero en el campo hay que marcarse un orden, si no el aburrimiento le gana a uno la partida", y continu? respet?ndose su horario.
fr
Mais ? la campagne il est impossible de vivre sans ordre ;
en
but in the country it's impossible to live with disorder; the boredom would be overwhelming."
eu
Erremuskadak egiten zituen Bazarovek;
es
Baz?rov gru??a;
fr
l'ennui vous prendrait.
en
And she continued in her own ways.
eu
baina, hain zuzen ere, bera eta Arkadi horrexegatik bizi ziren hain aise Odintsovarenean, hango bizitza "estu bideraturik" zegoelako.
es
pero si su vida y la de Arkadi transcurr?a en la casa de Odintsova as? de placentera, era precisamente porque "all? todo marchaba sobre ruedas".
fr
mais c'?tait pr?cis?ment parce que la vie roulait " comme sur des rails, " qu'elle lui paraissait si agr?able, ainsi qu'? Arcade.
en
Bazarov complained, but it was precisely because "everything moved along rails" that he and Arkady lived so comfortably in Odintsova's house.
eu
Hala ere, Nikolskoeko egonaldiko lehen egunez gero, aldaketa gertatu zen bi gazteengan.
es
Con todo, ya desde los primeros d?as de estancia en Nik?lskoe se operaron ciertos cambios en los dos j?venes.
fr
Au reste, d?s leur arriv?e il s'?tait fait en eux un changement bon ? noter.
en
Nevertheless, a change had occurred in both young men since the first days of their stay at Nikolskoe.
eu
Bazarovengan, zeinari Anna Sergeievnak, nahiz eta gutxitan egoten zen ados berarekin, onginahi nabaria erakusten baitzion, ordu arte inoiz sentitu gabeko larritasun bat hasi zen sortzen:
es
Baz?rov, hacia quien Anna Sergu?ievna mostraba cierta predisposici?n, pese a estar de acuerdo con ?l en escasas ocasiones, comenz? a manifestar una ansiedad que nunca antes se le hab?a observado:
fr
Bazarof, pour qui madame Odintsof avait une pr?f?rence marqu?e, quoi qu'elle fut rarement de son avis, commen?a ? montrer une agitation qu'on ne lui connaissait pas :
en
Bazarov, toward whom Anna Ser-geevna was obviously well-inclined, though she rarely agreed with him, began to display unprecedented signs of anxiety:
eu
erraz gozakaizten zen, gogoz bestera hitz egiten zuen, haserre begiratzen zuen eta ezin zen geldirik egon, bazirudien zerbait ari zitzaiola barrena marraskatzen;
es
se irritaba con facilidad, hablaba a desgana, miraba con despecho y no pod?a quedarse quieto en un sitio, como si tuviera azogue en el cuerpo.
fr
il s'emportait facilement, parlait ? contre-c?ur, avait souvent l'air f?ch?, et ne pouvait rester en place, comme si quelque chose le poussait continuellement ? en changer.
en
he was easily irritated, spoke unwillingly, looked angry, and couldn't sit still, as if he felt provoked;
eu
Arkadi, zeinak behin betiko etsi baitzuen Odintsovaz maitemindurik zegoela, goibeltasun isil batera lerratzen hasi zen.
es
Por su parte, Arkadi, convencido definitivamente de su amor por Odintsova, se dej? vencer por una tranquila melancol?a.
fr
Quant ? Arcade qui avait imm?diatement d?cid? qu'il ?tait amoureux de madame Odintsof, il ne tarda pas ? se livrer ? une calme m?lancolie.
en
meanwhile Arkady, who'd decided all by himself that he was in love with Odintsova once and for all, began to give way to quiet despondency.
eu
Goibeltasun horrek, hala ere, ez zion eragozten Katiaregana hurbiltzea;
es
Una melancol?a que, dicho sea de paso, no s?lo no le imped?a aproximarse a Katia, sino que incluso le ayudaba a entablar con ella unas relaciones cada vez m?s tiernas y amistosas.
fr
Mais cela ne l'emp?cha nullement de se rapprocher de Katia, cela contribua m?me ? l'y disposer en quelque sorte.
en
This feeling, however, didn't prevent him from drawing closer to Katya; it even helped him establish affectionate, friendly relations with her.
eu
alderantziz, lagundu ere egin zion neskarekin harreman gozo, adiskidetsuak izaten.
es
"Ella apenas repara en m?.
fr
" Elle ne m'appr?cie pas !
en
"She doesn't appreciate me!
eu
"Berak ez naik aintzakotzat hartzen!
es
 
fr
Eh ! bien ;
en
 
eu
Bego horretan!...
es
?Qu? se le va a hacer!...
fr
soit...
en
So be it!...
eu
Baina horra hor izaki on bat baztertzen ez nauena", pentsatzen zuen, eta haren bihotzak berriro dastatzen zuen gogo-jasotasunezko sentipenen gozotasuna.
es
En cambio, Katia, este ser bondadoso, nunca me rechaza", pensaba para sus adentros, y entonces su coraz?n volv?a a experimentar sentimientos magn?nimos.
fr
Mais voici une bonne cr?ature qui ne me repousse pas, " se disait-il, et son c?ur go?tait de nouveau la douceur de se sentir g?n?reux comme il l'avait ?t? ? l'?gard de son p?re.
en
But this kind creature doesn't reject me," he thought, and his heart once again experienced the sweetness of magnanimous emotion.
eu
Katia lausoki ohartzen zen Arkadi halako pozbide baten bila inguratzen zitzaiola, eta ez zion ukatzen, ez hari eta ez bere buruari, adiskidetasun erdi lotsakor, erdi zintzoaren atsegin xaloa.
es
Katia comprend?a nebulosamente que Arkadi buscaba cierto consuelo en su compa??a y por eso no le negaba a ?l, ni a s? misma, la ingenua satisfacci?n de una amistad a medias pudorosa, a medias confiada.
fr
Katia comprenait confus?ment qu'il cherchait quelque consolation dans sa soci?t? ; elle ne lui refusait pas la douce satisfaction que donne une amiti? timide et confiante ? la fois, et elle s'y abandonnait elle-m?me.
en
Katya vaguely understood that he was seeking some consolation in her company; but she didn't deny either him or herself the innocent pleasure of a half-bashful, half-trusting friendship.
eu
Anna Sergeievnaren presentzian ez zuten hitz egiten elkarrekin:
es
Nunca hablaban entre ellos en presencia de Anna Sergu?ievna:
fr
Ils ne se parlaient point en pr?sence de madame Odintsof.
en
They didn't talk much in Anna Sergeevna's presence:
eu
Katia beti uzkurtzen zen ahizparen begirada zorrotzaren azpian, eta Arkadiri, maitemindu guztiei gertatzen zaien bezala, maitea hurbil egonik ezinezkoa zitzaion arreta beste ezertan jartzea; eroso sentitzen zen, ordea, Katiarekin bakarrik zegoenean.
es
Katia siempre se intimidaba ante la escrutadora mirada de su hermana, mientras que Arkadi, como corresponde a un enamorado, no pod?a prestar atenci?n a nadie m?s que no fuera el objeto de su amor, por muy a gusto que se encontrara a solas con Katia.
fr
Katia s'effa?ait en quelque sorte sous le regard clairvoyant de sa s?ur ; et Arcade, comme il sied du reste ? un amoureux, ne pouvait accorder la moindre attention ? quoi que ce soit en pr?sence de l'objet de sa flamme ;
en
Katya always retreated under her sister's sharp gaze, while Arkady, as is typical for a person in love when in the presence of his beloved, couldn't pay attention to anything else; but he was only happy with Katya.
eu
Konturatzen zen ez zela gai Odintsova erakartzeko;
es
Se sent?a impotente para captar el inter?s de Odintsova;
fr
mais il n'?tait ? son aise qu'avec Katia.
en
He felt he wasn't exciting enough to interest Odintsova;
eu
kikildu eta nahasi egiten zen harekin bakarka zegoenean; eta hark ez zuen jakiten zer esan berari;
es
a solas con ella, se cohib?a y no daba pie con bola, mientras ella no sab?a qu? decirle:
fr
il perdait contenance lorsqu'il se trouvait seul avec elle, et il ne savait que lui dire ;
en
he became timid and confused when left alone with her. Nor did she know what to say to him:
eu
gazteegia zen Odintsovarentzat.
es
le encontraba demasiado joven.
fr
Arcade ?tait trop jeune pour elle.
en
he was too young for her.
eu
Katiarekin, ordea, etxean bezala sentitzen zen;
es
Por el contrario, con Katia Arkadi se sent?a a sus anchas.
fr
Avec Katia, il se sentait au contraire parfaitement ? son aise ;
en
On the other hand, Arkady felt at home with Katya;
eu
etorkor jokatzen zuen berarekin, ez zion eragozten kontakizun zein olerkiak irakurtzeak, musikak eta bestelako huskeriek eragiten zioten zirrara adieraztea, eta ez zen ohartzen edo ez zuen aitortu nahi huskeria haiek bazutela eraginik berarengan ere.
es
La trataba con condescendencia y la animaba a expresar las impresiones que le provocaban la m?sica o la lectura de poemas, relatos y otras frusler?as parecidas, sin ser consciente, ni siquiera advertir que aquellas frusler?as tambi?n le ayudaban a distraerse.
fr
il la traitait avec indulgence, ne l'emp?chait point de lui faire part des impressions que lui causaient la musique, la lecture des romans, des vers et d'autres " niaiseries, " sans remarquer ou sans vouloir s'avouer que ces " niaiseries " l'occupaient lui-m?me.
en
he treated her indulgently, didn't prevent her from expressing those impressions aroused in her by music or reading tales, verse, and other trifles, without noticing or realizing himself that these very trifles interested him as well.
eu
Katiak, berriz, ez zion tristura eragozten.
es
Katia, por su parte, no coartaba su melancol?a.
fr
Katia de son c?t? ne l'emp?chait pas de faire le m?lancolique.
en
For her part, Katya didn't prevent him from feeling despondent.
eu
Arkadi ondo konpontzen zen Katiarekin, eta Odintsova Bazarovekin, eta, horrenbestez, honakoa gertatu ohi zen: bi bikoteak, apur batean elkarrekin egon ondoren, bereizi eta zein bere aldetik joaten ziren, paseatzeko tenorean batez ere.
es
Arkadi se sent?a bien en compa??a de Katia y Odintsova en compa??a de Baz?rov, de manera que lo habitual era que las dos parejas, despu?s de pasar juntos un rato, se fueran cada una por su lado, especialmente a la hora de los paseos.
fr
et c'est pourquoi, lorsqu'ils se r?unissaient tous les quatre, les deux paires se s?paraient ordinairement au bout de peu d'instants, et s'en allaient chacune de son c?t?, surtout pendant les promenades.
en
Odintsova, with Bazarov; therefore it often happened that the two couples, after spending some time together, would each go their separate ways, especially during their walks.
eu
Katiak izugarri maite zuen natura, eta Arkadik gogoko zuen, hori aitortzera ausartzen ez bazen ere;
es
Katia adoraba la naturaleza y a Arkadi tambi?n le gustaba, aunque no fuera capaz de reconocerlo.
fr
Katia adorait la nature, et Arcade l'aimait aussi, quoiqu'il n'os?t pas l'avouer ;
en
Katya adored nature, and Arkady loved it, though dared not admit it;
eu
Odintsovari, aldiz, ez zion axola handirik, Bazarovi bezala.
es
A Odintsova, en cambio, la naturaleza le resultaba indiferente, lo mismo que a Baz?rov.
fr
madame Odintsof y ?tait assez indiff?rente, ainsi que Bazarof.
en
Odintsova was rather indifferent to it, just like Bazarov.
eu
Gure adiskideen bereizte ia etengabe hura ez zen ondoriorik gabekoa gertatu:
es
Aquella defecci?n casi continua de los dos amigos no pod?a quedar sin consecuencias:
fr
Les deux amis se trouvant presque constamment s?par?s, il en r?sulta que leurs anciens rapports commenc?rent ? se modifier.
en
The almost constant separation of the two friends had its consequences:
eu
aldatzen hasi ziren haien arteko harremanak.
es
las relaciones entre ellos comenzaron a cambiar.
fr
Bazarof cessa de parler avec Arcade de madame Odintsof, et m?me, de critiquer ses " mani?res aristocratiques ;
en
relations between them began to change.
eu
Bazarovek bertan behera utzi zuen Arkadirekin Odintsovaz hitz egiteko ohitura, eta utzi zion orobat haren "manera aristokratikoak" gaitzesteari;
es
Baz?rov dej? de hablar de Odintsova con Arkadi, incluso de denostar sus "maneras aristocr?ticas".
fr
" il continuait ? louer Katia, et il invitait seulement Arcade ? mod?rer les tendances sentimentales qu'il remarquait en elle ;
en
Bazarov stopped talking to Arkady about Odintsova and even ceased mocking her "aristocratic ways";
eu
egia esan, lehen bezalaxe goraipatzen zuen Katia, eta samurberatasunerako joera baztertzea beste aholkurik ez zion ematen, baina arrapaladakoak izaten ziren haren laudorioak, zakarrak aholkuak, eta, oro har, lehen baino askoz gutxiago hitz egiten zuen Arkadirekin...
es
Y si bien era verdad que segu?a alabando a Katia como antes y le aconsejaba moderar su excesiva propensi?n hacia el sentimentalismo, ahora sus alabanzas resultaban apresuradas, sus consejos algo desabridos y, en general, hablaba con Arkadi mucho menos que antes...
fr
mais ses louanges ?taient br?ves, ses conseils un peu secs ; il s'entretenait avec Arcade beaucoup moins qu'autrefois... ; il l'?vitait m?me ;
en
it's true, he continued to praise Katya as before, merely advising Arkady to restrain her sentimental tendencies, but his praise was hurried, his advice, dry; in general he talked with Arkady much less than before...
eu
bazirudien ihes egiten ziola, adiskideaz lotsatzen zela...
es
Parec?a como si tratara de evitarle, como si se avergonzara de ?l...
fr
il semblait presque avoir honte devant lui...
en
as if avoiding him, feeling ashamed of something...
eu
Ohartzen zen Arkadi horretaz guztiaz, baina beretzat gordetzen zituen bere egiaztapenak.
es
Arkadi era consciente de todo esto, pero guardaba para s? sus impresiones.
fr
Arcade remarquait fort bien tout cela ; mais il ne le confiait ? personne.
en
Arkady noticed all this, but kept his opinions to himself.
eu
Odintsovak Bazarovengan ernatu zuen sentimendua izan zen "berrikuntza" horren guztiaren benetako eragilea. Oinaze-iturri eta amorragarri zitzaion sentimendu hori Bazarovi, eta baten batek aditzera eman balio horrelakorik gerta zekiokeelako irudipenik lausoena ere, bertantxe ukatuko zuen berak, destainaz barreka eta birao zinikoren bat eginez.
es
La verdadera causa de todas estas "novedades" era el sentimiento que Odintsova inspiraba en Baz?rov, un sentimiento que le enfurec?a y atormentaba y del que renegar?a con una carcajada de despecho y un c?nico exabrupto si alguien aventurara, por vagamente que fuera, un diagn?stico de lo que le ocurr?a.
fr
La v?ritable cause de toute cette nouveaut?, ?tait le sentiment que madame Odintsof avait inspir? ? Bazarof, sentiment qui le tourmentait et le faisait enrager, et contre lequel il se serait r?cri? avec un rire m?prisant et des injures cyniques, si quelqu'un s'?tait avis? d'y faire la moindre allusion.
en
The real cause of all this "newness" was the feeling in Bazarov inspired by Odintsova-a feeling that tormented and enraged him, one that he'd have denied immediately with scornful laughter and cynical abuse, had anyone ever remotely suggested the possibility of what was actually taking place.
eu
Biziki atsegin zitzaizkion Bazarovi emakumeak eta haien edertasuna, baina maitasuna zentzu ideal edo, berak esaten zuen legez, erromantikoan zozokeria iruditzen zitzaion, ezin barkatuzko ergelkeria, eta akats edo gaixotasun baten parekotzat zeuzkan gizontasun-sentimenduak oro, eta behin baino gehiagotan agertzen zuen bere harridura Toggenburg eroetxean sartu ez zutelako bere koblari eta trobadore guztiekin batera.
es
Baz?rov era un gran depredador de mujeres y de la belleza femenina, pero el amor en su sentido ideal o, como ?l lo llamaba, rom?ntico, lo consideraba una pamplinada, una estupidez imperdonable, adem?s de creer que todos esos sentimientos caballerosos no eran m?s que anomal?as o enfermedades, m?s de una vez hab?a expresado su sorpresa por el hecho de que a sus afectados no los ingresaran en la casa amarilla de Toggenburgo con los antiguos bardos y trovadores alemanes.
fr
Bazarof aimait beaucoup les femmes et appr?ciait la beaut?, mais il traitait de billeves?e impardonnable, de sottise, l'amour dans son sens id?al ou romantique, comme il le disait, et mettait les sentiments chevaleresques ? peu pr?s sur le m?me rang que les maladies et les monstruosit?s physiques. Il exprima m?me plus d'une fois son ?tonnement de ce que l'on n'avait point enferm? aux petites maisons Toggenbourg, avec tous les Minnes?ngers et les Troubadours.
en
Bazarov was a great lover of women and feminine beauty, but love in the ideal sense, or, as he expressed it, in the romantic sense, he called rubbish or unforgivable stupidity; he considered chivalrous feelings something akin to deformity or disease and had expressed his amazement more than once: why hadn't Toggenburg been locked away in an asylum with all those minstrels and troubadors?
eu
"Emakume bat atsegin bazaik-esan ohi zuen-, saia hadi onura ateratzen;
es
"Si te gusta una mujer-sol?a decir-, trata de entenderte con ella;
fr
Si une femme vous va, disait-il, t?chez d'arriver ? votre but ;
en
"If you like a woman," he used to say, "try to gain your end;
eu
eta ezin baduk, ez kezkatu, bazter utzi emakume hori, mundua ez duk hor amaitzen."
es
si no lo consigues, no importa, aband?nala, que el mundo no se acaba por eso".
fr
s'y refuse-t-elle, laissez-la en paix et tournez-vous d'un autre c?t? ;
en
if that's impossible-well, never mind, turn your back on her-there's plenty of fish in the sea."
eu
Atsegin zitzaion Odintsova:
es
Odintsova le gustaba;
fr
la terre est assez grande.
en
He liked Odintsova:
eu
hari buruz zabalduriko zurrumurruak, haren pentsamenduen askatasun eta beregaintasuna, erakusten zion begikotasun nabaria, hori guztia bere alde zuela begitantzen zitzaion Bazarovi;
es
los rumores que corr?an sobre ella, su libertad e independencia de pensamiento, su evidente predisposici?n hacia ?l, todo hablaba a su favor.
fr
les bruits qui couraient sur son compte, la franchise et l'ind?pendance de son caract?re, la bienveillance qu'elle lui t?moignait, tout semblait fait pour l'encourager ;
en
the rumors circulating about her, the freedom and independence of her thought, her indisputable fondness for him-all this, it seemed, was in his favor;
eu
laster jabetu zen, hala ere, harengandik ez zuela "onurarik aterako", baina, bere harridurarako, ezin zuen bazter utzi.
es
Pero pronto comprendi? que ni "se entender?a con ella", ni tampoco tendr?a fuerzas para apartarse de ella, por mucho que esto ?ltimo le sorprendiera.
fr
mais il comprit bient?t qu'avec elle il n'arriverait pas ? son but, et pourtant il ne se sentait point, ? sa grande surprise, le courage de se retourner d'un autre c?t?.
en
but he soon realized that with her he wouldn't "gain his end"; to his own amazement, however, he lacked the strength to turn his back on her.
eu
Irakiten jartzen zitzaion odola Odintsovaz gogoratze hutsarekin;
es
Su sangre herv?a con tan s?lo pensar en ella;
fr
Aussit?t qu'il pensait ? elle, tout son sang s'enflammait ;
en
His blood caught fire as soon as he thought about her;
