Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

Nahi banuen eta nahi ez banuen ere, inperioaren ekialdeko populazioek jainkotzat nindukaten.

Lo quisiera o no, las poblaciones orientales del imperio me trataban como a un dios.

Que je le voulusse ou non, les populations orientales de l'empire me traitaient en dieu.

Whether I wished it or not, the Eastern populations of the empire already considered me a god.

Mendebaldean ere, are Erroman bertan, non jainkotiar titulua hil ondoren bakarrik ematen baitzaigu ofizialki, herritarren eraspen apalak gero eta joera handiagoa du, bizirik diraugula ere, gu jainkotzat hartzeko.

Aun en Occidente, aun en Roma, donde s?lo somos declarados oficialmente divinos despu?s de nuestra muerte, la oscura piedad popular se complace m?s y m?s en deificamos vivos.

M?me en Occident, m?me ? Rome, o? nous ne sommes officiellement d?clar?s divins qu'apr?s la mort, l'obscure pi?t? populaire se pla?t de plus en plus ? nous d?ifier vivants.

Even in the West, and even in Rome, where we are not officially declared divine till after death, the instinctive piety of the common people tends more and more to deify us while we are still alive.

Laster asko hasi ziren espartarrak, eskerronaren eskerronez, bakea ezarri eta eutsia zu?n erromatar enperadorearen ohoretan, tenpluak eraikitzen;

Muy pronto la gratitud de los partos elev? templos al emperador romano que hab?a instaurado y mantenido la paz;

Bient?t, la reconnaissance parthe ?leva des temples ? l'empereur romain qui avait instaur? et maintenu la paix ;

The Parthians, in gratitude to the Roman who had established and maintained peace, were soon to erect temples in my honor;

Vologesian, atzerritar mundu zabal horren altzo-altzoan alegia, neure izeneko santutegi bat izatera iritsi nintzen.

tuve mi santuario en Vologeso, en el seno de aquel vasto mundo extranjero.

j'eus mon sanctuaire ? Volog?sie, au sein de ce vaste monde ?tranger.

even at Vologasia, in the very heart of that vast world beyond our frontiers, I had my sanctuary.

Jainkoespenezko adierazgarri haietan, beraiek onartzen dituen gizonarentzat erokeriarako edo nagusikeriarako arriskuren bat ikusi beharrean, balazta bat ohi nekusan nik, nork bere burua eredu eternal baten arabera moldatu behar bat, norberaren giza ahalmen hutsari jakintza gorenaren zati bat bederen txertatu beharraren premia.

Lejos de ver en esas se?ales la adoraci?n un peligro de locura o prepotencia para el hombre que las acepta, descubr?a en ellas un freno, la obligaci?n de realizarse de conformidad con un modelo eterno, de asociar a la fuerza humana una parte de sapiencia suprema.

Loin de voir dans ces marques d'adoration un danger de folie ou de pr?potence pour l'homme qui les accepte, j'y d?couvrais un frein, l'obligation de se dessiner d'apr?s quelque mod?le ?ternel, d'associer la puissance humaine une part de supr?me sapience.

Far from reading in this adoration a risk of arrogant presumption, or madness, for the man who accepts it, I found therein a restraint, and indeed an obligation to model myself upon something eternal, trying to add to my human capacity some part of supreme wisdom.

Izan ere, jainko izateak enperadore izateak baino bertute gehiagotara derrigortzen baikaitu.

Ser dios, en resumidas cuentas, exige m?s virtudes que ser emperador.

?tre dieu oblige en somme ? plus de vertus qu'?tre empereur.

To be god demands more virtues, all things considered, than to be emperor.

Hemezortzi hilabete geroago Eleusisa joan nintzen bertako erlijioan sarrarazia izatera.

Dieciocho meses m?s tarde me hizo iniciar en Eleusis.

Je me fis initier ? ?leusis dix-huit mois plus tard.

I was initiated at Eleusis eighteen months later.

Nolabait, Osroesi egindako bisitak norabide-aldaketa bat eragina zion nire bizitzari.

Aquella visita a Osroes hab?a cambiado en cierto sentido el curso de mi vida.

En un sens, cette visite ? Osro?s avait marqu? un tournant de ma vie.

In one sense this visit to Osro?s had been a turning point in my life.

Erabakia nuen, Erromara itzuli beharrean, inperioaren greziar eta ekialdetar probintziei eskainiko nizkiela zenbait urte:

En vez de regresar a Roma decid? consagrar algunos a?os a las provincias griegas y orientales del imperio;

Au lieu de rentrer ? Rome, j'avais d?cid? de consacrer quelques ann?es aux provinces grecques et orientales de l'empire :

Instead of going back to Rome I had decided to devote some years to the Greek and Oriental provinces of the empire;

Athenas gero eta nire aberriago zen, gero eta nire erdiguneago.

Atenas se convert?a cada vez m?s en mi patria, mi centro.

Ath?nes devenait de plus en plus ma patrie, mon centre.

Athens was coming more and more to be the center of my thought, and my home.

Greziarren begietan laketgarri izaten saiatzen nintzen, baita neure burua ahalik-eta gehiena heleniartzen ere, baina, dena dela, iniziazio hura, neurri batean erizpide politikoek bultzatua izan bazen ere, esperientzia erlijioso paregabea izan zen niretzat, batik-bat.

Quer?a agradar a los griegos, y tambi?n helenizarme lo m?s posible, pero aquella iniciaci?n, motivada en parte por consideraciones pol?ticas, fue sin embargo una experiencia religiosa sin igual.

Je tenais ? plaire aux Grecs, et aussi ? m'hell?niser le plus possible, mais cette initiation, motiv?e en partie par des consid?rations politiques, fut pourtant une exp?rience religieuse sans ?gale.

I wished to please the Greeks, and also to Hellenize myself as much as possible, but though my motives for this initiation were in part political, it proved nevertheless to be a religious experience without equal.

Errito handi haiek giza bizitzaren jazoerak sinboliztu besterik ez dute egiten, baina sinboloa egintza bera baino urrunago joan ohi da, gure keinu guztiak adierazi egiten baititu banan-banan, mekanika eternal baten mintzairan adierazi ere.

Los grandes ritos eleusinos s?lo simbolizan los acaecimientos de la vida humana, pero el s?mbolo va m?s all? del acto, explica cada uno de nuestros gestos en t?rminos de mec?nica eterna.

Ces grands rites ne font que symboliser les ?v?nements de la vie humaine, mais le symbole va plus loin que l'acte, explique chacun de nos gestes en termes de m?canique ?ternelle.

These ancient rites serve only to symbolize what happens in human life, but the symbol has a deeper purport than the act, explaining each of our motions in terms of celestial mechanism.

Eleusisen hartutako ezaupideari sekretupean eutsi beharra dago:

La ense?anza recibida en Eleusis debe ser mantenida en secreto;

L'enseignement re?u ? ?leusis doit rester secret :

What is taught at Eleusis must remain secret;

baina, dena dela, horrelako hitzarmenik ez balego ere, nahiko lan izango luke edonork hura aditzera eman eta barreiatzen, benetan ezin esanezkoa bai baita.

por lo dem?s, siendo por naturaleza inefable, corre pocos riesgos de ser divulgada.

il a d'ailleurs d'autant moins de chances d'?tre divulgu? qu'il est par nature ineffable.

it has, besides, the less danger of being divulged in that its nature is ineffable.

Formula soil batzuen araberako azalpenen bat egin nahi izanez gero, nabarmentasunik arruntenak besterik ez litzaizkiguke begien bistaratuko;

Si se la formulara, no pasar?a de las evidencias m?s triviales;

Formul?, il n'aboutirait qu'aux ?vidences les plus banales ;

If formulated, it would result only in commonplaces;

hortxe datza, hain zuzen, hango ezaupidearen sakontasuna.

su profundidad reside precisamente en eso.

l? justement est sa profondeur.

therein lies its real profundity.

Aurreraxeago hierofantearekin egin izan nitu?n elkarrizketa pribatuen bidez irakatsiak izan zitzaizkid?n goragoko mailek ez zioten ia ezertxo ere gehitu erromesik ez-jakintsuenak berak ere ikuztaldi erritualetan partehartzerakoan eta iturburutik zuzenean edaterakoan jasotzen duen hasierako zarrastadari.

Los grados superiores que me fueron conferidos luego de mis conversaciones privadas con el hierofante, no agregaron casi nada al loo choque inicial, id?ntico al que siente el m?s ignorante de los peregrinos que participa de las abluciones rituales y bebe en la fuente.

Les degr?s plus ?lev?s qui me furent ensuite conf?r?s au cours de conversations priv?es avec l'hi?rophante n'ajout?rent presque rien au choc initial ressenti tout aussi bien par le plus ignorant des p?lerins qui participe aux ablutions rituelles et boit ? la source.

The higher degrees which were later conferred upon me in the course of private talks with the Hierophant added almost nothing to that first emotion which I shared in common with the least of the pilgrims who made the same ritual ablutions and drank at the spring.

Sumatua nuen nola disonantziak elkarri adosten zitzaizkion akorde bakar bat eratuz;

Hab?a o?do las disonancias resolvi?ndose en acorde;

J'avais entendu les dissonances se r?soudre en accord ;

I had heard the discords resolving into harmonies;

urrundik, baina baita oso hurbiletik ere, behatua nuen prozesio gizatiar eta jainkotiar hura, zeinaren lekuko eta lekukide bainintzen alde barera, mundu hura, non oinazea oraindik egon badagoen baina okerkuntzarik, aldiz, inondik ere ez.

por un instante me hab?a apoyado en otra esfera y contemplado desde lejos, pero tambi?n desde muy cerca, esa procesi?n humana y divina en la que yo ten?a mi lugar, ese mundo donde el dolor existe todav?a, pero no ya el error.

j'avais pour un instant pris appui sur une autre sph?re, contempl? de loin, mais aussi de tout pr?s, cette procession humaine et divine o? j'avais ma place, ce monde o? la douleur existe encore, mais non plus l'erreur.

for one moment I had stood on another sphere and contemplated from afar, but also from close by, that procession which is both human and divine, wherein I, too, had my place, this our world where suffering existed still, but error was no more.

Giza patua, begirik baldarrenak ere hainbat akats idoro ohi diezaiokeen marra ezabakor hori, ortzeko diseinuak bezain argitsu izarniatzen zen harako hartan.

El destino humano, ese vago trazo en el cual la mirada menos experta reconoce tantas faltas, centelleaba como los dibujos del cielo.

Le sort humain, ce vague trac? dans lequel l'?il le moins exerc? reconna?t tant de fautes, scintillait comme les dessins du ciel.

From such a perspective our human destiny, that vague design in which the least practiced eye can trace so many flaws, gleamed bright like the patterns of the heavens.

Hizpide egokia ematen dit honek neure bizitza osoan zehar bizirik atxiki dudan ohitura bat, Eleusiskoak bezain isilpekoak ez izan arren paraleloak behintzat badiren bide batzuetan barrena abiarazia izan nauen zaletasun bat, aipatzeko: izarren edo asturuen ikerketari buruz nahi dut hitz egin.

Conviene que mencione aqu? una costumbre que me llev? durante toda mi vida por caminos menos secretos que los de Eleusis, pero que al fin y al cabo son paralelos: me refiero al estudio de los astros.

Et c'est ici qu'il convient de mentionner une habitude qui m'entra?na toute ma vie sur des chemins moins secrets que ceux d'?leusis, mais qui en somme leur sont parall?les : je veux parler de l'?tude des astres.

And it is here that I can best speak of a habit which led me throughout my life along paths less secret than those of Eleusis, but after all parallel to them, namely, the study of the stars.

Beti izana naiz astronomoen lagun eta astrologoen bezero.

He sido siempre amigo de los astr?nomos y cliente de los astr?logos.

J'ai toujours ?t? l'ami des astronomes et le client des astrologues.

I have always been friend to astronomers and client to astrologers.

Azken hauen zientzia ez da segurua, gezurrezkoa xehetasunetan, baina beharbada egiazkoa orokortasunean:

La ciencia de estos ?ltimos es incierta, falsa en los detalles, quiz? verdadera en su totalidad;

La science de ces derniers est incertaine, fausse dans le d?tail, peut-?tre vraie dans l'ensemble :

The science of the latter is questionable, but if false in its details it is perhaps true in the total implication;

ortzean nagusi diren lege berberek zuzentzen baldin badute gizakiaren izaera-berau unibertsoaren poxi bat besterik ez izaki-, ez dirudi inolako apeta absurdoa denik gure bizitzen gaiak, gure arrakasta eta okerkuntzetako partaide diren sinpatia hotzak, han goian bilatu nahi izatea.

pues si el hombre, parcela del universo, est? regido por las mismas leyes que presiden en el cielo, nada tiene de absurdo buscar all? arriba los temas de nuestras vidas, las fr?as simpat?as que participan de nuestros triunfos y nuestros errores.

puisque l'homme, parcelle de l'univers, est r?gi par les m?mes lois qui pr?sident au ciel, il n'est pas absurde de chercher l?-haut les th?mes de nos vies, les froides sympathies qui participent ? nos succ?s et ? nos erreurs.

for if man is part and parcel of the universe, and is ruled by the same laws as govern the sky, it is not unreasonable to search the heavens for the patterns of our lives, and for those impersonal attractions which induce our successes and our errors.

Udazkeneko arratsetan beti egin ohi nion diosala hegoaldetik agertzen z?n Akuariori, Isurtzaileari, Ortzeko Eradaleari, Emaile Oparoari, zeinaren babespean sortua bainaiz.

Jam?s dejaba yo, a cada anochecer de oto?o, de saludar en el sur a Acuario, al Copero celeste, al Dispensador bajo el cual he nacido.

Je ne manquais pas, chaque soir d'automne, de saluer au sud le Verseau, l'?chanson c?leste, le Dispensateur sous lequel je suis n?.

On autumn evenings I seldom failed to greet Aquarius to the south, that heavenly Cup Bearer and Giver of Gifts under whose sign I was born.

Ez nintzen ahazten Jupiter eta Venusen igaroaldi bakoitzari erreparatzeaz, berauek baitira nire bizitzaren arautzaileak, ezta Saturno arriskutsuaren eragina neurtzeaz ere.

Nunca olvidaba verificar los pasajes de J?piter y Venus, que regulan mi vida, ni de medir la influencia del peligroso Saturno.

Je n'oubliais pas de rep?rer ? chacun de leurs passages Jupiter et V?nus, qui r?glent ma vie, ni de mesurer l'influence du dangereux Saturne.

Nor did I forget to note in each of their passages Jupiter and Venus, who govern my life, nor to measure the dangerous influence of Saturn.

Dena dela, gizatasuna izartegiko gangan hain harrigarriro islatua egote horrek nire gau-beilako orduak maiz asaldatzen zituen arren, askoz ere gehiago interesatzen zitzaizkidan matematika ortzearrak, gorputz sugartsu eskerga horiek iradokitzen dituzten espekulazio abstraktuak.

Pero si esa extra?a refracci?n de lo humano en la b?veda estelar preocupaba con frecuencia mis vigilias, a?n m?s me interesaban las matem?ticas celestes, las especulaciones abstractas a que dan lugar esos grandes cuerpos inflamados.

Mais si cette ?trange r?fraction de l'humain sur la vo?te stellaire pr?occupait souvent mes heures de veille, je m'int?ressais plus fortement encore aux math?matiques c?lestes, aux sp?culations abstraites auxquelles donnent lieu ces grands corps enflamm?s.

But if this strange refraction of human affairs upon the stellar vault preoccupied many of my waking hours, I was still more deeply absorbed in celestial mathematics, the abstract speculations to which those flaming spheres give rise.

Aiher nintzen ni neu ere sinestera, gure arteko jakintsurik ausartenetako batzuk bezala, ezen Ludia bera ere partaide dela gau eta eguneko ibilera etengabe horretan, zeinaren giza antzezpena besterik ez baitirateke, gehienaz ere, Eleusisen ospatzen diren prozesio sagaratuak.

Inclin?bame a creer, como algunos de nuestros sabios m?s atrevidos, que tambi?n la tierra participa de esa marcha nocturna y diurna que las santas procesiones de Eleusis simbolizan en su humano simulacro.

J'inclinais ? croire, comme certains des plus hardis d'entre nos sages, que la terre participait elle aussi ? cette marche nocturne et diurne dont les saintes processions d'?leusis sont tout au plus l'humain simulacre.

I was inclined to believe, along with certain of our more daring philosophers, that earth, too, takes part in that daily and nightly round which the sacred processions of Eleusis are intended to reproduce in human terms.

Indar-zurrunbiloa eta atomo-dantza besterik ez den mundu batean, dena goian eta bide batez behean, periferian eta alde batera erdigunean dagoen mundu batean, nekez uler nezakeen globo geldi bat baino ez zegoelakoa, aldi berean mugi ezin ziteke?n puntu guztiz finko bat besterik ez zegoelakoa.

En un mundo donde todo es torbellino de fuerzas, danza de ?tomos, donde todo est? arriba y abajo a la vez, en la periferia y en el centro, me costaba imaginar la existencia de un globo inm?vil, de un punto fijo que al mismo tiempo no fuera moviente.

Dans un monde o? tout n'est que tourbillon de forces, danse d'atomes, o? tout est ? la fois en haut et en bas, ? la p?riph?rie et au centre, je concevais mal l'existence d'un globe immobile, d'un point fixe qui ne serait pas en m?me temps mouvant.

In a world which is only a vortex of forces and whirl of atoms, where there is neither high nor low, periphery nor center, I could ill conceive of a globe without motion, or a fixed point which would not move.

Beste hainbat bider, ekinozioen prezesioari buruzko kalkuluak, Alexandriako Hiparkok aspaldi zehaztu zitu?n haietxek, izan ohi ziren nire gau-beiletako iratxoak:

Otras veces, los c?lculos de la precesi?n de los equinoccios establecida por Hiparco de Alejandr?a obsesionaban mis veladas;

D'autres fois, les calculs de la pr?cession des ?quinoxes, ?tablis jadis par Hipparque d'Alexandrie, hantaient mes veill?es nocturnes :

At other times I was haunted in my nightly vigils by the problem of precession of the equinoxes, as calculated long ago by Hipparchus of Alexandria.

kalkulu haietan berraurkitzen nuen, erakuspen argitsuen mailan eta ez alegia edo sinboloen hein hutsean berraurkitu ere, eleusiar misterio berbera, igarotze eta itzultzearen misterioa.

volv?a a encontrar en ellos, en forma de demostraciones y no ya como f?bulas o s?mbolos, el mismo misterio eleusino del pasaje y el retorno.

j'y retrouvais, sous forme de d?monstrations et non plus de fables ou de symboles, ce m?me myst?re ?leusiaque du passage et du retour.

I could see in this passage and return the mathematical demonstration of those same mysteries which Eleusis represents in mere fable and symbol.

Birjinaren Galburua ez dago jadanik Hiparkok bere mapan seinalatu zu?n puntuan, baina aldaketa horixe bera da, hain zuzen, ziklo bat betea izan denaren froga ukaezina, aldakuntza horretxek bermatu egiten dituelarik astronomoaren hipotesiak.

La Espiga de la Virgen no est? ya en nuestros d?as en el punto del mapa se?alado por Hiparco, pero esta variaci?n es el cumplimiento de un ciclo, y el cambio mismo confirman las hip?tesis del astr?nomo.

L'?pi de la Vierge n'est plus de nos jours au point de la carte o? Hipparque l'a marqu?, mais cette variation est l'accomplissement d'un cycle, et ce changement m?me confirme les hypoth?ses de l'astronome.

In our times the Spike of Virgo is no longer at the point of the map where Hipparchus marked it, but such variation itself completes a cycle, and serves to confirm the astronomer's hypotheses.

Astiro, ezinbestean, izartegi osoa itzuli egingo da atzera berriz Hipparkoren garaian zena bera izatera:

Lenta, ineluctablemente, este firmamento volver? a ser como era en tiempos de Hiparco:

Lentement, in?luctablement, ce firmament redeviendra ce qu'il ?tait au temps d'Hipparque :

Slowly, ineluctably, this firmament will become again what it was in Hipparchus' time;

Hadrianoren garaion dena bera izango da berriro noizbait.

ser? de nuevo lo que es en tiempos de Adriano.

il sera de nouveau ce qu'il est au temps d'Hadrien.

it will be again what it is in the time of Hadrian.

aldakuntza, astronomoak aldez aurretik oratu ere oratu ahal izandako egitamu baten partea zen;

el cambio formaba parte de un plan que el astr?nomo era capaz de aprehender por adelantado;

le changement faisait partie d'un plan que l'astronome ?tait capable d'appr?hender d'avance ;

Disorder is absorbed in order, and change becomes part of a plan which the astronomer can know in advance;

giza izpirituak deblauki erakusten zuen honela unibertsoaren partaide zela, Eleusisen garraisi erritualen eta dantzen bidez erakusten zu?n bezala, oraingo honetan, berriz, teorema zehatzak sortuz.

el esp?ritu humano revelaba su participaci?n en el universo mediante teoremas exactos, as? como lo revelaba en Eleusis con gritos rituales y danzas.

l'esprit humain r?v?lait ici sa participation ? l'univers par l'?tablissement d'exacts th?or?mes comme ? ?leusis par des cris rituels et des danses.

thus the human mind reveals its participation in the universe by formulating such exact theorems about it, just as it does at Eleusis, by ritual outcry and dance.

Behatzen ari z?n gizona eta behatuak zir?n izarrak ezinbestean zihoazen itzulinguruka beren amaierarantz, ortzean nonbait markaturiko amaiera baterantz.

El contemplador y los astros contemplados rodaban inevitablemente hacia su fin, marcado en alguna parte del cielo.

L'homme qui contemple et les astres contempl?s roulaient in?vitablement vers leur fin, marqu?e quelque part au ciel.

Both the man and the stars which are the objects of his gaze roll inevitably toward their ends, marked somewhere in the sky;

Baina jauspen honen une bakoitza geldiunetxo bat ere bazen, koska bat, pausaldi bat, urrezko katea bat bezain sendoa den bihurdura bateko segmentu edo maila bat.

Pero cada momento de esa ca?da era una pausa, un hito, un segmento de una curva tan s?lida como una cadena de oro.

Mais chaque moment de cette chute ?tait un temps d'arr?t, un rep?re, un segment d'une courbe aussi solide qu'une cha?ne d'or.

but each moment of that descent is a pause, a guide mark, and a segment of a curve itself as solid as a chain of gold.

Lerradura bakoitzak, labaindura bakoitzak, bertan txiripaz aurkitzen garen eta erdigune ohi deritzagun puntu jakin horretara ginderamatzan.

Cada deslizamiento nos devolv?a a ese punto en el que por azar nos encontramos y que por ello nos parece un centro.

Chaque glissement nous ramenait ? ce point qui, parce que par hasard nous nous y sommes trouv?s, nous para?t un centre.

Each movement in space brings us back to a point which, because we happen to be on it, seems to us a center.

Neure haurtzaroko gau haiez geroztik, Marulinok besoa altxatu eta konstelazioak erakusten zizkidanez geroztik, alegia, zeruko gauzei buruzko jakingurak ez dit sekula alde egin.

Jam?s, desde las noches de mi infancia en que el brazo alzado de Marulino me mostraba las constelaciones, me abandon? la curiosidad por las cosas del cielo.

Depuis les nuits de mon enfance, o? le bras lev? de Marullinus m'indiquait les constellations, la curiosit? des choses du ciel ne m'a pas quitt?.

From the nights of my childhood, when Marullinus first pointed out to me the constellations above, my curiosity for the world of the spheres has not abated.

Kanpamenduetako beila nahitaezkoetan, maiz egoten nintzen ilargiari so, ortze barbaroetako hodeietan zehar lasterka nola igarotzen zen beha;

Durante las vigilias forzadas de los campamentos contemplaba la luna corriendo a trav?s de las nubes de los cielos b?rbaros;

Durant les veilles forc?es des camps, j'ai contempl? la lune courant ? travers les nuages des cieux barbares ;

In the watches of camp life I looked with wonder at the moon as it raced through the clouds of barbarian skies;

geroago, Atikako gau oskarbitsuetan, Rhodasko Theron astronomoari bere mundu-sistemari buruzko makina bat azalpen zehatz entzunda nago;

m?s tarde, en las claras noches ?ticas, escuch? al astr?nomo Ter?n de Rodas explicar su sistema del mundo;

plus tard, par de claires nuits attiques, j'ai ?cout? l'astronome Th?ron de Rhodes m'expliquer son syst?me du monde ;

in later years, in the clear nights of Attica, I listened while Theron of Rhodes, the astronomer, explained his system of the world.

Egeo itsasoaren erdian ere, ontziaren zubian etzanda, erreparatua ere banago nola masta, geldiro kulunkatuz, mugitu egiten zen izar-bideetan barrena, Zezenaren begi gorritik Pleiadeen malkoetaraino, Pegasotik Zisneraino;

tendido en el puente de un nav?o, en pleno mar Egeo, vi oscilar lentamente el m?stil, desplaz?ndose entre las estrellas, yendo del ojo enrojecido de Toro al llanto de las Pl?yades, de Pegaso al Cisne;

?tendu sur le pont d'un navire, en pleine mer ?g?e, j'ai regard? la lente oscillation du m?t se d?placer parmi les ?toiles, aller de l'?il rouge du Taureau au pleur des Pl?iades, de P?gase au Cygne :

In mid-Aegean, lying flat on the deck of a ship, I have followed the slow oscillation of the mast as it moved among the stars, swaying first from the red eye of Taurus to the tears of the Pleiades, then from Pegasus to the Swan.

ahal izan nu?n bezain egokiro saiatu nintzen, gau hartan, ortze hura neurekin batera behatzen ari z?n gizaseme gaztearen galdera sotil eta pisudunei erantzuten.

contest? lo mejor posible a las preguntas ingenuas y graves del joven que contemplaba conmigo ese mismo cielo.

j'ai r?pondu de mon mieux aux questions na?ves et graves du jeune homme qui contemplait avec moi ce m?me ciel.

I answered as well as I could the na?ve questions so gravely put by the youth gazing with me at that same sky.

Hemen, Landetxean, behatoki bat eraikiarazia dut, baina eritasunak eragotzi egiten dit hango zurubiko mailak zapaltze hutsa bera ere.

Aqu?, en la Villa, hice levantar un observatorio al que la enfermedad ya no me deja subir.

Ici, ? la Villa, j'ai fait construire un observatoire, dont la maladie m'emp?che aujourd'hui de gravir les marches.

Here at the Villa I have built an observatory, but I can no longer climb its steps.

Beste behin batean, zertxobait gehiago ere egina dut:

Pero hice aun m?s, una vez en la vida:

Une fois dans ma vie, j'ai fait plus :

Once in my life I did a rarer thing.

gau oso baten sakrifizioa konstelazioei eskaini.

ofrec? a las constelaciones el sacrificio de toda una noche.

j'ai offert aux constellations le sacrifice d'une nuit tout enti?re.

I made sacrifice to the constellations of an entire night.

Osroesi bisita egin ondoren izan zen, siriar basamortua zeharkatzen ari ginela.

Fue despu?s de mi visita a Osroes, durante la traves?a del desierto sirio.

Ce fut apr?s ma visite ? Osro?s, durant la travers?e du d?sert syrien.

It was after my visit to Osro?s, coming back through the Syrian desert:

Bizkar gainean etzanda, begiak zabal-zabal eginik, zenbait orduz giza kezka guztiak alde batera utzirik, adi egon nintzaion arratsetik egunsentira arte sugar eta kristalezko goi-mundu hari.

Tendido de espaldas, bien abiertos los ojos, abandonando durante algunas horas todo cuidado humano, me entregu? desde la noche hasta el alba a ese mundo de llama y de cristal.

Couch? sur le dos, les yeux bien ouverts, abandonnant pour quelques heures tout souci humain, je me suis livr? du soir ? l'aube ? ce monde de flamme et de cristal.

lying on my back, wide awake but abandoning for some hours every human concern, I gave myself up from nightfall to dawn to this world of crystal and flame.